ΑΓΙΟΚΥΠΡΙΑΝΙΤΗΣ

ΑΓΙΟΚΥΠΡΙΑΝΙΤΗΣ
Η νύχτα αγκαλιάζει προσευχόμενες ψυχές σαν βρεφικό νανούρισμα. Στο μικρό καθολικό, οι γέροντες ξαπλωμένοι στο έδαφος, παραδομένοι στην εικόνα του Νυμφίου αποκαθηλώνουν ικετευτικά τους συγνωστούς τους λογισμούς. Απόκοσμες εικόνες στο μικρό εκκλησάκι, αναπνέουν μέσα από την θυμιασμένη ομίχλη των παρακλητικών τους λόγων, μ' ένα τρακοσάρι κομποσκοίνι μετρούν ανάποδα τις μέρες, φτάνοντας ως την γέννησή τους. Ο παππά Διονύσης με αφημένο βλέμμα στην γη που περιμένει, σκύβει το κεφάλι στην ανατολή της μετανοίας του. Τί κόσμος τούτος Θεέ μου! Βαστάζουμε στις χούφτες μας την μάννα Ορθοδοξία και δεν θωρούμε το απροσμέτρητο κάλλος της και την ενδόμυχη υπόστασή της. Όταν τρίζουν τα θολά τζάμια από τα σιδερένια παραθύρια, νομίζεις, πως χοροί αγίων ήλθαν για να συνεκκλησιαστούν με τους χοικούς, ταμένους αδελφούς τους. Ο πολυέλαιος γυρνοφέρνει κυκλικά απ' τον καπνισμένο τρούλλο, ο Παντοκράτορας κρατάει στο χέρι του την βραδυνή θυσία, αίνοι και ύμνοι γίνονται δώρα ευχαριστιακά στα πόδια του Θεού μας. Κι όταν τελειώνει η ακολουθία, σκυμμένα πρόσωπα προσμετρούν μ' ένα Κύριε ελέησον, τα ανεβαίνοντα βήματά τους. Μακρύς ακόμα ο δρόμος της σταυρικής θυσίας, ταιριάζει σε ορθοδόξους, να βλέπουν από μακρυά τον σταυρό, που θα κρεμάσουν πάνω του τ' απόκοσμα ονειρά τους. Ποθούμε Χριστό, Αυτόν, Εσταυρωμένο,εξαντλούμε τους ονειρεμένους πόθους μας στο κοινό ποτήριο, ακροβατούμε την θωριά μας ανάμεσα στην πτώση και την έγερση. Τελούμε πνευματικά ανάπηροι στο μακαρισμό του εξαρτημένου Εγώ μας, αναζητούμε την χαμένη αρτιμέλεια της υποστελλόμενης ψυχής μας, ανυπακούουμε στην υποκριτική στάση ζωής. Ο Χριστός δεν είναι αφηρημένη έννοια, είναι η Οδός και η Αλήθεια, η Αγάπη κι η Ζωή, το προσδωκόμενο όνειρο της αναστάσιμης ελπίδας. Έχουμε Εκκλησία να κλάψουμε τους δρόμους που δεν διαβήκαμε, κατέχουμε αγίους να κρεμάσουμε την απόμακρη ματιά μας, μια Παναγιά να πνίξουμε στον κόρφο της την εαλωμένη αθωότητα της παιδικής αμεριμνησίας μας, κι αγγέλλους τόσους, όσα είναι αυτά που χάσαμε, όσα είναι αυτά που ελπίζουμε, όσα είναι αυτά, που ίσως έρθουνε μια μέρα! Μπουσουλάμε γογγύζοντας στους εφάμαρτους δρόμους της υποκριτικής ζωής μας, έρπουμε γλοιωδώς στην λάσπη, που εωσφορικώς βαπτίσαμε πολιτισμένη κοινωνία. Επιτέλους να πάψουν αυτοί οι διαρκείς κύκλοι γύρω απ' τον ειδωλολάτρη εαυτό μας, το μεγαλείο του χριστιανού αναπαύεται στον προσευχητικό ξεσηκωμό και την ταπεινή μεγαλοσύνη. Η αγάπη μας είναι η σταυρική θυσία του εγώ μας στην δηθενικότητα των άλλων, ο σταυρός μας είναι τα ζυγιστικά του Πατρός που σβήνουν με γομολάστιχα τις μεγαλεπίβολες, θηριώδεις αμαρτίες μας. Και η ελπίδα μας φοράει τα καλά της μπροστά στο αιματοβαμμένο δισκοπότηρο του αμνοικού Ιησού μας. Τα βράδυα αιωρούνται χαροποιά στα γράμματα της αγιοπνευματικής Αλφαβήτας, ζωγραφίζουν την Πίστη ως έκθαμβο, αγιοπρεπές θήλυ, που ίσταται σε συννεφοσκεπούσα ομίχλη, πάνω από τα μικροκαμωμένα σπίτια των ανθρώπων. Πορφυροφορούσα κόρη, που χάσκει με χαμόγελο και κορομηλένια μάγουλα, που ροδακινίζουν στην παρακλητική αγάπη των πιστών. Η Πίστη είναι αναγεννητικό επίθεμα στις πληγές της αμαρτίας, δροσερή ανάσα στην πνευματική άπνοια των φιλόνικων ανθρώπων, σουλατσάρει σε χλοερούς, φρεσκοσκαμμένους κήπους και περιβόλια που μεθούν στην αρχοντιά των λουλουδιών. Βαστάει στα χέρια της τα εύοσμα βασιλικά των Χριστοφόρων λόγων, λούζεται μακάρια στην μετάνοια ενός αλλόφρονα, που ανακαλύπτει πάνω της τον μυρίπνοο Παράδεισο της συστελλόμενης ψυχής. Η Πίστη Θε μου είναι τα χρυσαφένια στάρια του χωριού, που μικρά, βάζαμε τρεχάλα ανάμεσα στα ξεραμένα στάχυα και τ' αγάθια του αγρού, το ανταριασμένο βουιτό από τους μεγαλοδύναμους ήχους των ελάτων, που στέκονται πάντα όρθια, νοικοκύρηδες, φρεσκοπλυμμένοι χωρικοί, που τις Κυριακές παίρνουν τα δύσβατα μονοπάτια για την εκκλησιά των Παμμεγίστων Ταξιαρχών!Βλέπαμε την Πίστη να σιγοντάρει στο αναλόγιο, εκείνον τον ταπεινό, ολιγογράμματο ιερέα, που έβγαινε στον άμβωνα να μοιράσει τ' αντίδωρα κρίνα της ανυπέρβλητης αγάπης. Ύστερα βοηθούσε στα χωράφια την μαυροφορεμένη χήρα, που πριν να σπείρει τον καρπό στα σκαλισμένα αυλάκια, σταύρωνε με το χέρι της το αγιασμένο χώμα ,ράντιζε με αγιασμό εκείνον τον πολύχρωμο, ταιριαστό μπαχτσέ με τις ντάλιες, τους κατιφέδες και τους κρίνους. Η Πίστη πάλι κατοικεί στα αδύναμα σπίτια των φτωχών, κάθεται στο τραπέζι με τα αλάδωτα ρεβύθια, τις ελιές και το αχνισμένο, ζυμωτό ψωμί, χορταίνει τα στόματα με μοσχοθυμιασμένες ευλογίες και απόκοσμες παραινέσεις της ερήμου. Σκάει χαμόγελο στην βρεφική αγνότητα Χριστούλιδων μικρών! Η Πίστη δεν λέει ψέμματα στα χείλη των παιδιών, παίζει κυνηγητό με την ταπείνωση και κρυφτό με την ντροπή. Στέκει προσευχητικά μετέωρη σε νηπιακούς ασπασμούς και ανυπόκριτες, παιδικές προσευχές,είναι το θεικό αντίδοτο στο διάβα μιας φουσκοθαλασσιάς ζωής. Το υπέρμαχο δοξάρι στην ηδύχοη πνοή του ουρανού, η υπογραφή του Θεού στην μετάνοια του πιστού. Μακάριοι αυτοί που την βρήκαν να τους περιμένει με το πρωινό ξύπνημα της αυγής και την εσπερινή δύση του ηλίου. Φθινόπωρο 2013. Γιώργος Δ. Δημακόπουλος. Δημοσιογράφος. Icon by Serhei Vandalovskiy.

A.

B.

Παρασκευή, 28 Αυγούστου 2015

ΕΟΡΤΗΝ ΕΟΡΤΑΖΟΜΕΝ ΤΗΝ ΚΟΙΜΗΣΗ ΤΗΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ



Επί τη εορτή της Κοίμησης της Υπεραγίας Θεοτόκου

Παρασκευή 15 [28] Αυγούστου 2015 Πάτριο,Εκκλησιαστικό Ημερολόγιο



Μία των γλυκυτέρων και συμπαθεστέρων εορτών του χριστιανικού κόσμου είναι και η Κοίμησις της υπεραγίας Θεοτόκου,ην σήμερον εορτάζει η Εκκλησία.Ευθύς από των πρώτων μ.Χ. αιώνων,έξοχος υπήρξεν η τιμή και ευλάβεια,ην απένεμον οι χριστιανοί προς την Παρθένον Μαρίαν.Αλλ’ η σημερινή εορτή είναι η κατ’ εξοχήν μνήμη της Θεοτόκου, άτε την Κοίμησιν αυτής υπόθεσιν έχουσα.Η Κοίμησις αύτη συνέβη,κατά την ευσεβή παράδοσιν,τη 15 Αυγούστου,αλλά προϊόντος του χρόνου,συν τη καλλιεργεία και αναπτύξει του χριστιανικού πνεύματος,ετάχθη η προηγουμένη της ημέρας ταύτης δεκατετραήμερος εγκράτεια,προς τιμήν της υπεράγνου Θεομήτορος και αυτή γινομένη.Αγομένης της νηστείας ταύτης,ψάλλονται εν τοις ιεροίς ναοίς εναλλάξ καθ’ εκάστην,οι δύο μελωδικώτατοι Παρακλητικοί Κανόνες,η Μεγάλη λεγομένη παράκλησις και η Μικρά.Και αύτη μεν επιγράφεται «ποίημα Θεοστηρίκτου μοναχού,η Θεοφάνους»,και πιθανώτατον,ότι είναι του Θεοφάνους μάλλον,διότι πράγματι φαίνεται έργον δοκιμωτάτου ποιητού,η δε Μεγάλη παράκλησις είναι ποίημα του βασιλέως Θεοδώρου Δούκα του Λασκάρεως.



Εξόριστος από της βασιλευούσης, αλωθείσης υπό των Λατίνων,ο ατυχής εκείνος βασιλεύς,ευγλώττως εκχέει τα παράπονά του προς την μόνην πολιούχον αυτής και προστάτιδα:«Προς τίνα καταφύγω άλλην Αγνή;που προστρέξω λοιπόν και σωθήσομαι;Που πορευθώ;Εις σε μόνην ελπίζω,εις σε μόνην καυχώμαι,και επί σε θαρρών κατέφυγον».Περί το τέλος του Μεγάλου Παρακλητικού κανόνος ψάλλονται και τα κατανυκτικώτατα εκείνα εξαποστειλάρια.Το πρώτον,ως εκ μέρους της Θεοτόκου,αρχαιοπρεπές και απέριττον,έχει ώδε:«Απόστολοι εκ περάτων,συναθροισθέντες ενθάδε,Γεθσημανή τω χωρίω,κηδεύσατέ μου το σώμα,και συ Υιέ και Θεέ μου,παράλαβέ μου το πνεύμα».Το τρίτον, ικεσία εκ μέρους των πιστών, είναι περιπαθέστατον:«Και σε μεσίτριαν έχω,προς τον φιλάνθρωπον Θεόν,μη μου ελέγξη τας πράξεις,ενώπιον των αγγέλων,παρακαλώ σε Παρθένε,βοήθησόν μοι εν τάχει».Προς το τροπάριον τούτο συνδέεται ευσεβής τις δοξασία από στόματος εις στόμα φερομένη και ασπαστή παρ’ ορθοδόξοις χριστιανοίς,ότι,κατά την τελευταίαν Κρίσιν,και προ της φρικτής αποφάσεως του αδεκάστου δικαστού,η εύσπλαγχνος Μήτηρ και Παρθένος θ’ ανατείνη το τελευταίον χείρας ικέτιδας προς τον Υιόν της και Κύριον,επικαλουμένη την συγκατάβασιν αυτού επί των αμαρτωλών.Μετά την δεκαπενθήμερον προπαρασκευήν και νηστείαν,άρχεται η εορτή,και μετ’ αυτήν τα μεθέορτα,ψαλλόμενα μέχρι της 23 του μηνός,καθ’ ην τελείται η απόδοσις της εορτής,η άλλως λεγομένη και Μετάστασις της Θεοτόκου.

Αλλά και όλος ο Αύγουστος μην θεωρείται αφιερωμένος εις την Θεομήτορα,εν τω ιερώ δε Άθω,τη ακροπόλει ταύτη της Ορθοδοξίας,ήτις εδέχθη μετά την πτώσιν της Βασιλευούσης όσα κειμήλια και θησαυρούς δεν περιεσύλησαν οι αλλόφυλοι,και όπου περιεσώθη προς τοις άλλοις και η προς την Θεοτόκον ιδιάζουσα τιμή και το προνόμιον του επ’ ονόματι αυτής σεμνύνεσθαι,τα μεθέορτα εξακολουθούσι και μετά την 23 του μηνός.Κατ’ αυτήν την ημέραν της εορτής τα άσματα και οι ύμνοι είναι εκ των καλλίστων της Εκκλησίας.'Ο,τι υψηλόν και ωραίον έγραψέ ποτέ ο Κοσμάς και ο Δαμασκηνός Ιωάννης,οι δύο μέγιστοι της Εκκλησίας μελοποιοί,τονίζεται την ημέραν ταύτην επ’ εκκλησίας, και η ακολουθία της Κοιμήσεως της Θεοτόκου αμιλλάται προς τας της Μεγάλης Εβδομάδος και των Χριστουγέννων. Λυρικώτατος είναι ο ένθεος Κανών του ιερού Κοσμά,το «Πεποικιλμένη τη θεία δόξη»,εις ήχον α΄ αδόμενος, πανηγυρικώτατος δε ο του θείου Δαμασκηνού προς το «Ανοίξω το στόμα μου», εις δ΄ ήχον.Ο ειρμός της α΄ ωδής του α΄ ήχου έχει ως εξής:«Πεποικιλμένη τη θεία δόξη,η ιερά και ευκλεής Παρθένε μνήμη σου,πάντας συνηγάγετο, προς ευφροσύνην τους πιστούς,εξαρχούσης Μαριάμ μετά χορών και τυμπάνων, τω σω άδοντας Μονογενεί, ενδόξως ότι δεδόξασται».Το α΄ τροπάριον της αυτής ωδής λέγει·«Αμφεπονείτο αύλων τάξις, ουρανοβάμων εν Σιών το θείον σώμά σου·άφνω δε συρρεύσασα,των Αποστόλων η πληθύς, εκ περάτων Θεοτόκε, σοι παρέστησαν άρδην,μεθ’ ων Άχραντε,σου την σεπτήν,Παρθένε,μνήμην δοξάζομεν».Και το β΄ τροπάριον·«Νικητικά μεν βραβεία ήρω,κατά της φύσεως Αγνή, Θεόν κυήσασα· όμως μιμουμένη δε,τον ποιητήν σου και Υιόν,υπέρ φύσιν υποκύπτεις,τοις της φύσεως νόμοις·διο θνήσκουσα,συν τω Υιώ,εγείρη διαιωνίζουσα».Αξιοσημείωτα είναι τα δύο τροπάρια της ε΄ ωδής του δ΄ ήχου, προς το «Εξέστη τα σύμπαντα»·«Κροτείτωσαν σάλπιγγες,των θεολόγων σήμερον, γλώσσα δε πολύφθογγος ανθρώπων,νυν ευφημείτω,περιηχείτω αήρ,απείρω λαμπόμενος φωτί,άγγελοι υμνείτωσαν,της Παρθένου την κοίμησιν».«Το Σκεύος διέπρεπε,της εκλογής τοις ύμνοις σου, όλος εξιστάμενος Παρθένε,έκδημος όλος, ιερωμένος Θεώ,τοις πάσι θεόληπτος και ων,όντως και δεικνύμενος,Θεοτόκε πανύμνητε».Ο ειρμός της ζ΄ ωδής του α΄ ήχου,εν ω μνημονεύεται κατά χρέος η ιστορία των Τριών Παίδων,έχει ως έπεται·«Ιταμώ θυμώ τε και πυρί,θείος έρως αντιταττόμενος,το μεν πυρ εδρόσιζε,τω θυμώ δε εγέλα,θεοπνεύστω λογική,τη των οσίων τριφθόγγω λύρα αντιφθεγγόμενος, μουσικοίς οργάνοις εν μέσω φλογός· ο δεδοξασμένος,των πατέρων και ημών,Θεός ευλογητός ει».



Το επόμενον τω ειρμώ τούτω τροπάριον περιέχει ποιητικωτάτην παραβολήν,ή μάλλον αντίθεσιν, αφορμήν λαβούσαν εκ της συντρίψεως των πλακών της Διαθήκης υπό του Μωυσέως.«Θεοπνεύστους πλάκας Μωσής,γεγραμμένας τω θείω Πνεύματι,εν θυμώ συνέτριψεν,αλλ’ ο τούτου Δεσπότης, την τεκούσαν ασινή,τοις ουρανίοις φυλάξας δόμοις,νυν εισωκίσατο·συν αυτή σκιρτώντες,βοώμεν Χριστώ·ο δεδοξασμένος,των πατέρων και ημών, Θεός ευλογητός ει».Αλλ’ η χρυσή κορωνίς και το επιστέγασμα όλου του Κανόνος,είναι η ωραιοτάτη εκείνη καταβασία της θ΄ ωδής,μετά του Μεγαλυναρίου,ψαλλομένη και εν τη Λειτουργία·«Αι γενεαί πάσαι,μακαρίζομέν σε,την μόνην Θεοτόκον.«Νενίκηνται της φύσεως οι όροι,εν σοι Παρθένε άχραντε,παρθενεύει γαρ τόκος,και ζωήν,προμνηστεύεται θάνατος· η μετά τόκον Παρθένος,και μετά θάνατον ζώσα,σώζοις αεί,Θεοτόκε,την κληρονομίαν σου». 


Άρθρο του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη,που δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα ''Εφημερίς'' στις 15 Αυγούστου 1887.Αντιγραφή από το ιστολόγιο ΣΑΝ ΣΗΜΕΡΑ,τίτλος και επιμέλεια κειμένου ΑΓΙΟΚΥΠΡΙΑΝΙΤΗΣ. 

Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου