ΑΓΙΟΚΥΠΡΙΑΝΙΤΗΣ
Πέμπτη 26 Φεβρουαρίου 2026
ΕΠΙΛΟΓΟΣ ΤΟΥ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΥ κ. ΚΑΛΛΙΝΙΚΟΥ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΤΩΝ ΓΝΗΣΙΩΝ ΟΡΘΟΔΟΞΩΝ ΧΡΙΣΤΙΑΝΩΝ
Αρχιεπίσκοπος κ. Καλλίνικος
της Εκκλησίας των Γνησίων Ορθοδόξων ΧριστιανώνΤΟ ΔΙΑ ΚΟΛΛΥΒΩΝ ΘΑΥΜΑ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΟΥ ΤΟΥ ΤΗΡΩΝΟΣ
.jpg)
Κατά το Α’ Σάββατο της Μεγάλης Τεσσαρακοστής, η Εκκλησία μας εορτάζει ένα γεγονός που έλαβε χώρα γύρω στα μέσα του 4ου αιώνος, τον καιρό της βασιλείας του Ιουλιανού, ανιψιού του Μεγάλου Κωνσταντίνου.
Ο Ιουλιανός, ο επιλεγόμενος και παραβάτης ή αποστάτης, αν και ήταν χειροθετημένος αναγνώστης, μόλις ανέβηκε στο θρόνο των Ρωμαίων, αρνήθηκε το άγιο βάπτισμα. Άρχισε διωγμό κατά της Εκκλησίας, κρυφό αλλά και φανερό και προσπάθησε να επαναφέρει σε ισχύ την ειδωλολατρική θρησκεία. Γνωρίζοντας ότι οι χριστιανοί άρχιζαν τη νηστεία της Μεγάλης Τεσσαρακοστής, θέλησε να τους μολύνει. Διέταξε λοιπόν, κρυφά, όλες οι τροφές στην αγορά να ραντισθούν με αίματα ειδωλολατρικών θυσιών.
Όμως με Θεία ενέργεια, φάνηκε στον ύπνο του τότε Αρχιεπισκόπου Κωνσταντινουπόλεως Ευδόξίου, ο μάρτυρας Θεόδωρος και φανέρωσε το πράγμα. Παρήγγειλε να ενημερωθούν όλοι οι χριστιανοί, να μην αγοράσουν καθόλου τρόφιμα από την αγορά και για να αναπληρώσουν την τροφή να βράσουν σιτάρι και να φάνε τα λεγόμενα κόλλυβα, όπως τα έλεγαν στα Ευχάϊτα, την πατρίδα του αγίου.
Έτσι και έγινε και ματαιώθηκε ο σκοπός του ειδωλολάτρη αυτοκράτορα να εμπαίξει τους χριστιανούς και τις λατρευτικές τους συνήθειες. Και το Σάββατο τότε, ο ευσεβής λαός που διαφυλάχθηκε αμόλυντος στην καθαρά εβδομάδα, απέδωσε ευχαριστίες στον μάρτυρα. Από τότε, η Εκκλησία τελεί κάθε έτος την ανάμνηση αυτού του γεγονότος εις δόξαν Θεού και τιμή του μεγαλομάρτυρα αγίου Θεοδώρου του Τήρωνος.
Τα κόλλυβα λοιπόν ή το βρασμένο στάρι, σήμερα διακοσμημένο και με άλλα υλικά, αποδίδεται μεν στην νουθεσία του αγίου Θεοδώρου και γι’ αυτό τιμητικά προσφέρουμε κόλλυβα και στην μνήμη του , αλλά και στη μνήμη άλλων αγίων. Είναι κόλλυβα τιμής αυτά και διαφέρουν από τα κόλλυβα τα προσφερόμενα εις μνημόσυνο των ευσεβώς κεκοιμημένων. Γιατί, όντως τα κόλλυβα και το σιτάρι συνδέονται με την κοίμηση των χριστιανών και την πίστη στην ανάσταση των νεκρών, την ίδια εκείνη πίστη που ομολογούμε στο Σύμβολο λέγοντας: “προσδοκώ ανάστασιν νεκρών”.
Ο βρασμένος σίτος πού είναι κατά κάποιον τρόπο “νεκρός” μας φέρνει στο νου τα λόγια του Χριστού πρό της θυσίας και του ζωοποιού του θανατου: “άμήν αμήν λέγω ύμίν έάν μή ό κόκκος τοΰ σίτου πεσών είς τήν γήν άποθάνη αύτός μόνος μένει έάν δέ άποθάνη πολύν καρπόν φέρει”. Έτσι , λοιπόν και οι κεκοιμημένοι αδελφοί μας “σπείρονται” στην γη εν φθορά, αλλά πρόκειται να αναστηθούν εν δόξη και αφθαρσία. Σύμβολο της ανάστασης μας είναι τα κόλλυβα, της εσχατολογικής μας αφύπνισης από τον ύπνο του θανάτου.
Το όφελος των κολλύβων λοιπόν είναι το εξής: Τα μεν προσφερόμενα εις τιμήν και μνήμην αγίων μας δίδονται για αγιασμό και ευλογία και ανάμνηση ότι εκείνοι νίκησαν τον θάνατο της αμαρτίας και πρόκειται να αναστηθούν και να σταθούν στα δεξιά του Θεού εν ημέρα Κρίσεως. Τα κόλλυβα υπέρ των κεκοιμημένων έχουν διδακτικό σκοπό και ομολογιακό ύφος: πιστεύουμε και ομολογούμε με τα κόλλυβα του σίτου, την τελική ανάσταση των κεκοιμημένων και ευχόμαστε να αναστηθούν εν αφθαρσία.
Άξιζει να σημειωθεί, ότι το λειτουργικό βιβλίο της περιόδου αυτής, το γνωστό Τριώδιο, περιλαμβάνει μια ωραία ακολουθία για την ευλογία των κολλύβων προς τιμήν του αγ. Θεοδώρου. Η αντίληψη λοιπόν ότι «το Σάββατο των αγ. Θεοδώρων είναι το τρίτο ψυχοσάββατο», όπως αδαώς επικρατεί στις μέρες μας, είναι εντελώς αστήρικτη και εσφαλμένη. Ας αναλογιστούμε ότι το Σάββατο είναι ημέρα για τους κεκοιμημένους καθ’ όλο τον χρόνο, εκτός από το Σάββατο του Λαζάρου, το Μέγα Σάββατο, το Σάββατο της Διακαινησίμου (του Πάσχα), αλλά κι όταν συμπέσει Δεσποτική (του Χριστού) ή Θεομητορική (της Παναγίας) εορτή το Σάββατο.
Η ΑΚΟΛΟΥΘΙΑ ΤΩΝ Α' ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΩΝ ΕΙΣ ΤΗΝ ΥΠΕΡΑΓΙΑ ΘΕΟΤΟΚΟ (2024)
Ιερά Μονή Αγίων Κυπριανού και Ιουστίνης, Φυλή Αττικής
ΠΑΝΔΗΜΗ ΕΟΡΤΗ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ ΤΗΣ ΟΡΘΟΔΟΞΙΑΣ 2017
Μέσα σε κλίμα κατάνυξης και ψυχικής ανάτασης εορτάσθηκε χθες η εορτή της Κυριακής της Ορθοδοξίας στην Ιερά Μονή των Αγίων Κυπριανού και Ιουστίνης στην Φυλή Αττικής. Την Θεία Λειτουργία τέλεσε ο Μητροπολίτης Ωρωπού και Φυλής κ. Κυπριανός Β΄, συλλειτουργούντος του θεοφιλεστάτου Επισκόπου Μεθώνης κ. Αμβροσίου.
Πλήθος κόσμου είχε κατακλύσει από Όρθρου βαθέως την ομώνυμη Μονή της Πάρνηθας από κάθε μεριά της Αττικής, που βοηθούντος του καιρού ευφράνθηκε πλουσιοπάροχα, τόσο από την Θεία Λειτουργία, όσο και από την περιφορά των αγίων εικόνων.
Κατά την λιτανεία των ιερών εικόνων διαβάστηκε το ''Συνοδικόν της Ορθοδοξίας'' και ο πιστός λαός αναθεμάτισε τους αιρετικούς και ευχήθηκε ''αιωνία η μνήμη'' στους Ομολογητές Πατέρες της Αγίας Καθολικής και Αποστολικής Εκκλησίας μας.
Γ. Δ.
ΑΓΙΟΥ ΝΙΚΟΛΑΟΥ ΒΕΛΙΜΙΡΟΒΙΤΣ: ΚΗΡΥΓΜΑ ΣΤΗΝ ΚΥΡΙΑΚΗ ΤΗΣ ΟΡΘΟΔΟΞΙΑΣ
«Αύτη εστίν η νίκη η νικήσασα
τον κόσμον, η πίστις ημών»
(Α' Ιω. 5, 5)
...Η κύρια νίκη της Εκκλησίας η οποία σήμερα προβάλλει μπροστά μας είναι η νίκη κατά της εικονομαχίας. Οι αγώνες και οι διαμάχες για τις εικόνες κράτησαν πάνω από διακόσια χρόνια. Οι εικονομάχοι ήταν οι εσωτερικοί εχθροί της Εκκλησίας οι οποίοι ήταν πάντοτε και οι πιο επικίνδυνοι επειδή πολλοί από αυτούς είχαν στα χέρια τους δύναμη κοσμική ή εξουσία εκκλησιαστική. Πολλοί ήταν βασιλείς ή πρίγκιπες, πολλοί αυλικοί ευνούχοι, δεινοί δολοπλόκοι και σύμβουλοι αυτοκρατορικοί. Οι τάξεις τους ενισχύθηκαν ιδιαίτερα από πολλούς ιερείς και μοναχούς, ακόμα και αιμοβόρους επισκόπους και επιβαλλόμενους πατριάρχες....
Ας είναι ευλογημένη τούτη η μέρα, αγαπητοί μου αδελφοί, γιατί μας υπενθυμίζει τις πολυάριθμες νίκες της ορθόδοξης πίστης. Ευλογημένοι ας είναι εκείνες οι άγιες ψυχές που εθέσπισαν τούτη τη μέρα για να μας θυμίζει τις πολυάριθμες νίκες της πίστης μας. Έτσι έγινε για το δικό μας καλό. Επειδή, ενθυμούμενοι τις νίκες, παίρνουμε θάρρος στους αγώνες που διεξάγουμε και σε κείνους που θα ακολουθήσουν.
Αποτελεί αρχαία συνήθεια των στρατηγών, πριν από τη μάχη να απευθύνουν λόγο στους μαχητές για τις πρότερες νίκες και έτσι να τους ενθαρρύνουν και ενθουσιάζουν για τη νέα μάχη. Οι Άγιοι είναι οι πνευματικοί μας στρατηγοί. Οι Άγιοι ήταν εκείνοι που καθόρισαν τη σημερινή εορτή για να μας θυμίζει και να μην ξεχνούμε, για να μας ενθαρρύνει και να μην λυγίζουμε, για να μας θερμαίνει και να μην γινόμαστε ψυχροί, για να ανοίξει την πνευματική μας όραση και να μην τυφλωθούμε και μέσα στη τύφλωση εκείνη παραδοθούμε στον εχθρό.
Πραγματικά, η επίδραση τούτης της αγίας ημέρας σε όλες τις λογικές χριστιανικές ψυχές είναι τεράστια. Τούτη η μέρα μας φανερώνεται σαν τον αγγελιοφόρο από το πεδίο της μάχης, από πολλά πεδία μαχών, κομίζοντάς μας τη χαρούμενη είδηση της νίκης. Στο άκουσμα της είδησης αυτής, σηκώνουμε την καρδιά μας στα ύψη μονολογώντας στον εαυτό μας: άνω σχώμεν τας καρδίας! Και με μία νέα δύναμη ξεσηκωνόμαστε ενάντια σε κάθε κακό, εσωτερικό και εξωτερικό, το οποίο περισφίγγει τη ψυχή μας και απειλεί να τη πνίξει.
Ακούγοντας για τους φοβερούς αγώνες και τις νίκες των ομωνύμων μας χριστιανών, όσων δηλαδή πριν από εμάς ονομαζόταν Ορθόδοξοι χριστιανοί περιζωνόμαστε με νέα δύναμη και νέα ελπίδα. Έτσι, η ομιχλώδης πνευματική μας όραση γίνεται καθαρότερη και ευκρινέστερη και βλέπουμε καλύτερα τη θέση και τη κατάστασή μας. Όλα τα εμπόδια, οι δυσκολίες και οι στενοχώριες που στην ομιχλώδη και κοντόφθαλμη όρασή μας έμοιαζαν με ατσάλινο δίχτυ, μπροστά στο καθαρό μας βλέμμα και τη θαρραλέα καρδιά μοιάζουν με ιστό αράχνης. Έτσι, έχοντας νέους και πολλούς συμμάχους ανάμεσα στους νικητές του παλαιού καιρού και θεωρώντας το παράδειγμά τους στη μάχη και τη λαμπρή τους νίκη, προχωρούμε εμπρός στο καθήκον και τη θυσία μας με μεγαλύτερη εμπιστοσύνη και φωτεινότερη ελπίδα.
Μα και οι υπόλοιπες μέρες στο ημερολόγιό μας δεν μας υπενθυμίζουν νίκες και νικητές; θα με ρωτήσετε. Εύλογη η απορία σας αγαπητοί αδελφοί. Πραγματικά, όλες οι μέρες του χρόνου μας υπενθυμίζουν νίκες και νικητές χριστιανούς. Στο ημερολόγιο έχουν καταχωρηθεί μονάχα τα ονόματα των νικητών.
Κάποιες μέρες μας υπενθυμίζουν τους προφήτες και τους δικαίους, τους νικητές της αδικίας και του ψεύδους στη Π. Διαθήκη. Άλλες μέρες μας υπενθυμίζουν τους Αποστόλους - νικητές των λαών και των φυλών της ειδωλολατρίας. Άλλες μέρες πάλι, μας υπενθυμίζουν τους μάρτυρες, τους νικητές του πυρός, του ξίφους, των αγρίων θηρίων και όλης της ανθρωπίνης κακίας. Κάποιες μέρες μας υπενθυμίζουν τους μεγάλους πνευματικούς και νηστευτές - νικητές των σωματικών παθών και της πλεκτάνης του διαβόλου.
Άλλες μέρες μας υπενθυμίζουν τους θεοφόρους Πατέρες της Εκκλησίας, ποιμένες και διδασκάλους της οικουμένης - νικητές όλων των ατάκτων στην Εκκλησία του Θεού, νικητές της αγνοίας και της πλάνης των ανθρώπων. Άλλες μέρες πάλι μας υπενθυμίζουν την Αγία Θεομήτορα, την εκλεκτή στρατηγό, την κεχαριτωμένη νικηφόρο όλων εκείνων τα οποία ενίκησαν την Εύα μέσα στο Παράδεισο.
Κάποιες μέρες μας υπενθυμίζουν τους ευλαβείς βασιλείς με τις βασίλισσες - νικητές της ματαιότητας και της παρανοϊκής φιλαυτίας, οι οποίοι έθεσαν όλη την αίγλη και την εξουσία τους στην υπηρεσία του Υιού του Θεού. Άλλες πάλι μας υπενθυμίζουν τα θαύματα του Τιμίου Σταύρου του Χριστού, των λειψάνων των Αγίων Του, των ενδυμάτων και εικόνων των Ορθοδόξων Τροπαιοφόρων, ανδρών και γυναικών του Χριστού.
Κάποιες μέρες μας υπενθυμίζουν τις ουράνιες ασώματες δυνάμεις, τα τάγματα των αγγέλων και αρχαγγέλων νικητών όλων των αντιπάλων του Ζώντος και Μόνου Θεού. Μήπως είναι ανάγκη να απαριθμήσω και τις ημέρες των δικαίων του Χριστού; Μήπως δεν είναι όλες οι μέρες δικές Του; Δεν είναι όλοι οι παραπάνω νικητές, δικοί Του στρατιώτες - το δικό Του νικηφόρο βασιλικό στράτευμα;
Έτσι λοιπόν, όλες οι μέρες του έτους μας υπενθυμίζουν τις νίκες, τους ήρωες, τους αγώνες και τους κόπους, τους νικητές. Καμία μέρα του ημερολογίου μας δεν έχει σπιλωθεί με το όνομα του Ιούδα, του Καϊάφα, του Πιλάτου ή του Ηρώδου. Οι ηττημένοι από το Σατανά δεν εγγράφονται στη βίβλο των ζώντων μα στο βιβλίο του αιωνίου θανάτου. Σαν ξημερώνει κάποια μέρα του Θεού, οποιαδήποτε μέρα του έτους, μας υπενθυμίζει κάποιον νικητή του Χριστού ή αυτόν τον Ίδιο τον Χριστό, τον Νικητή των νικητών και Βασιλέα των βασιλευόντων.
Τούτη η μέρα όμως, τούτη η Κυριακή της Ορθοδοξίας, μας υπενθυμίζει, όχι μια νίκη ή έναν νικητή αλλά τη μακρά αλυσίδα από νίκες και ολόκληρο στράτευμα από νικητές. Πρόκειται για τις νίκες της Εκκλησίας σαν ολότητα. Η Εκκλησία είναι εκείνος ο νικητής που σήμερα θυμόμαστε και τιμούμε.
ΕΞΗΓΗΣΗ ΤΗΣ Α' ΩΔΗΣ ΤΟΥ ΚΑΝΟΝΟΣ ΤΟΥ ΑΚΑΘΙΣΤΟΥ ΥΜΝΟΥ
«Ἀνοίξω τὸ στόμα μου καὶ πληρωθήσεται πνεύματος καὶ λόγον ἐρεύξομαι, τῇ βασιλίδι Μητρί· καὶ ὀφθήσομαι, φαιδρῶς πανηγυρίζων καὶ ᾄσω γηθόμενος ταύτης τὰ θαύματα». Θ’ ἀνοίξω τὸ στόμα μου καὶ θὰ γεμίσει ἀπὸ Πνεῦμα ἅγιο καὶ θ’ ἀπευθύνω λόγο πρὸς τή βασίλισσα Μητέρα τοῦ Θεοῦ· καὶ θὰ μὲ δοῦν νά πανηγυρίζω μὲ φαιδρότητα, ψάλλοντας μὲ εὐφρόσυνη χαρὰ τὰ θαυμαστὰ μεγαλεῖα της.
Ὁ προφορικὸς λόγος εἶναι ἡ ἐξωτερίκευση τοῦ μυστικοῦ ἐνδιάθετου λόγου. Ἐκφράζεται μὲ τὰ ὄργανα ὁμιλίας· εἶναι λόγος στοματικός. Καὶ οἱ δύο λόγοι -ἐνδιάθετος καὶ προφορικὸς- εἶναι ἐκδηλώματα τῆς πνευματικῆς ὑποστάσεως τοῦ ἀνθρώπου, τῆς εἰκόνας τοῦ Θεοῦ, ἡ ὁποία ἔχει τὴν ἱκανότητα νά διαλέγεται ἐσωτερικὰ μὲ τὸν ἑαυτὸ της καὶ τὸν Θεὸ καὶ νά ἐπικοινωνεῖ ἐξωτερικὰ μὲ τοὺς ἄλλους ἀνθρώπους. Τὰ ὑπόλοιπα ζῶα δέν ἔχουν λόγους. Ἔχουν μοναχὰ ἔνστικτα, φυσικὲς κινήσεις καὶ ὁρμές.
Οἱ λόγοι πού βγαίνουν ἀπὸ τὸ στόμα τοῦ ἀνθρώπου ἐξωτερικεύουν τὸ ἐσωτερικὸ περιεχόμενο τῆς καρδιᾶς του. Ἡ ποιότητα τοὺς ἐκφράζει τὴν ποιότητα τοῦ ἐσωτερικοῦ ἤθους τῆς ψυχῆς. Ἔτσι ἀπὸ μία ἀγαθὴ καρδία θὰ προέλθουν λόγοι καλοί καὶ ἀγαθοί, λόγοι ἤπιοι καὶ εἰρηνικοί, καθαροὶ καὶ ἅγιοι· ἐνῶ ἀπὸ μία πονηρὴ καὶ σαλεμένη καρδία θὰ προέλθουν λόγοι ἀγριεμένοι καὶ σκληροί, βρωμεροὶ καὶ ἀναίσχυντοι.
Ἀπὸ τὴν εὐλογημένη ἀπὸ τὸν Θεὸ ψυχὴ θ’ ἀκουστοῦν λόγια οἰκοδομῆς, παρακλήσεως καὶ ἀγάπης, λόγια σεμνὰ καὶ εὔφημα. Ὅσα ἁγνὰ καὶ προσφιλῆ, «εἰ τὶς ἀρετὴ καὶ εἰ τὶς ἔπαινος»· ἐνῶ ἀπὸ μία ψυχὴ κυριαρχημένη ἀπὸ τὰ πνεύματα τῆς ἀκαθαρσίας, ποὺ ζεῖ μακριὰ ἀπὸ τὸν Θεό, θ’ ἀκουστοῦν κατάρες καὶ βλαστήμιες, λόγια ὑβριστικὰ καὶ συκοφαντικά, λόγια δόλια, πικρὰ καὶ μοχθηρά, ποὺ τόσα κακὰ συσσωρεύουν στήν κοινωνικὴ συμβιώση τῶν ἀνθρώπων.
Ὁ ποιητὴς τοῦ Εἱρμοῦ νιώθει κι αὐτὸς βαθιὰ τὴν ἀνάγκη ν’ ἀνοίξει τὸ στόμα του καὶ νά μιλήσει. Ἡ καρδιά του κατακλύζεται ἀπὸ πλῆθος ἐνδιάθετα λόγια, ποὺ συνωθοῦνται, ζητώντας νά βροῦν διέξοδο ἀπὸ τὸ στόμα του. Ἐπιθυμεῖ νά ἐκφράσει τοὺς ἐσωτερικοὺς του διαλογισμούς. Οἱ διαλογισμοὶ του ὅμως δέν εἶναι τυχαῖοι καὶ κοινοί. Εἶναι διαλογισμοὶ καρδιᾶς στήν ὁποία κυριαρχεῖ τὸ Πνεῦμα τοῦ Θεοῦ. Προτίθεμαι -λέει- ν’ ἀνοίξω τὸ στόμα μου, τὸ ὁποῖο θὰ γεμίσει ἀπὸ τὸ Πνεῦμα τοῦ Θεοῦ (ὅπως γεμάτη ἀπὸ τὸ αὐτὸ Πνεῦμα εἶναι ἐσωτερικὰ καὶ ἡ ψυχὴ του).
Προτίθεμαι δὲ νά πῶ λόγια ἀνυμνητικὰ πρὸς τή Μητέρα τοῦ Θεοῦ, ποὺ εἶναι βασίλισσα τοῦ οὐρανοῦ καὶ τῆς γῆς, ἀλλὰ καὶ μητέρα τῶν πιστῶν, τῆς Ἐκκλησίας καὶ ὁλόκληρης τῆς κτίσεως. Θά πῶ κι ἐγὼ λόγια ἀνυμνητικά, σὰν κι αὐτά πού λέγουν οἱ ἄγγελοι στήν ὁλόφωτη Κόρη τῆς Θείας Βασιλείας! Θὰ εἶναι δὲ τόση ἡ πνευματικὴ εὐφορία τῆς καρδιᾶς μου, τόσος ὁ συνεπαρμὸς τῆς ψυχῆς μου, ὥστε οἱ ἄνθρωποι θὰ διαπιστώσουν πάραυτα τὸ σκίρτημα τῆς χαρᾶς μου, βλέποντάς με νά πανηγυρίζω μὲ φαιδρότητα καὶ μὲ εὐχαρίστηση νά συνθέτω ὕμνους γιά νά τραγουδήσω τὰ πολλὰ θαύματα πού τὴν στεφανώνουν, νά μελωδήσω τίς χάρες της στό πεδίο τοῦ χριστολογικοῦ μυστηρίου, στό ὁποῖο ὁ Υἱὸς ἄξια τοποθέτησε τὴν περίσεμνη Μητέρα!
«Χριστοῦ βίβλον ἔμψυχον, ἐσφραγισμένην σὲ Πνεύματι, ὁ μέγας Ἀρχάγγελος, Ἁγνή, θεώμενος, ἐπεφώνει σοι· Χαῖρε χαρᾶς δοχεῖον, δι’ ἧς τῆς προμήτορος ἀρά ληθήσεται». Βιβλίο ἔμψυχο στό ὁποῖο γράφτηκε ὁ Χριστός, βλέποντάς σε, Ἁγνή, ὁ μέγας Ἀρχάγγελος, σοῦ φώναζε· Χαῖρε δοχεῖο τῆς χαρᾶς, διὰ τῆς ὁποίας θὰ λυθεῖ ἡ κατάρα πού ἐπιβλήθηκε (ἀπὸ τὸν Θεὸ) στήν προμήτορα (Εὔα). Στό ἔμψυχο βιβλίο τῆς Μαρίας, δηλαδὴ στήν ἀνθρωπίνη φύση της καὶ εἰδικότερα στό ἄχραντο καὶ πανακήρατο σῶμα της, γράφτηκε, δηλαδὴ καταχωρήθηκε, ἡ ἀνθρώπινη φύση τοῦ Χριστοῦ ἀπ’ εὐθείας ἀπὸ τή δημιουργική ἐνέργεια τοῦ Παναγίου Πνεύματος, χωρὶς τὴν ἀνθρώπινη συνεργεία, ποὺ εἶναι ἀπαραίτητη στή βιολογικὴ διαδικασία κάθε ἄλλης φυσικῆς ἀνθρώπινης συλλήψεως.
Ὁ ἀρχάγγελος Γαβριήλ, ὁ ὑπηρέτης τοῦ θαύματος, εἶχε σταλεῖ ἀπὸ τὸν Θεὸ γιά νά μεταφέρει τὸ χαρμόσυνο μήνυμα στήν ταπεινὴ Κόρη τῆς Ναζαρέτ. Τὸ θαῦμα πού ἀντίκριζε ὁ Ἄγγελος ἦταν μεγάλο καὶ παράδοξο. Ἀπὸ τή μία μεριά, ἔβλεπε μία Κόρη πάναγνη, γεμάτη ἀπὸ καλοσύνες καὶ χάρες, ἀπαστράπτουσα ἀπὸ ἀρετὲς καὶ χαρίσματα, θέαμα πού καὶ γιά τὸν ἴδιο ἦταν πρωτόγνωρο, καί πού ὑπερέβαιναν σὲ καθαρότητα καὶ αὐτὴν τὴν πνευματικὴ καὶ ἄυλη φύση του, καὶ ἀπὸ τὴν ἄλλη, ἔβλεπε τὸν Πλάστη του, τὸν ἀχώρητο τῆς κτίσεως δημιουργό, τὸν καλύπτοντα παλάμῃ τὰ σύμπαντα καὶ συνέχοντα δρακὶ τὴν κτίση, νά σμικρύνεται τόσο, ὥστε νά χωρέσει στό φωτεινὸ χωρίο τῆς Παρθένου! Μὴ μπορώντας δὲ νά κατανοήσει τὸ ἀκατανόητο, ξέσπασε στόν ὕμνο τῆς χαρᾶς πού δονοῦσε τὴν ἄυλη φύση του, ἀναφωνώντας· χαῖρε Κόρη πανύμνητε, ποὺ εἶσαι τὸ δοχεῖο τῆς χαρᾶς τόσο τοῦ οὐρανοῦ, τῶν νοερῶν δηλαδὴ ταξιαρχιῶν, ὅσο καὶ τῆς γῆς, τῶν ἀνθρώπων τῆς ὀδύνης, τοῦ μόχθου καὶ τῆς βιοτικῆς κακώσεως.
Καὶ ποῖος εἶναι ὁ λόγος τῆς τόσο μεγάλης χαρᾶς; Διότι στό προσωπό σου, στό φωτεινὸ χωρίο σου, στή σκηνή σου τὴν πνευματοΰφαντη καὶ θεοχώρητη, θὰ καταργηθεῖ ἡ κατάρα τῆς Προμήτορος. Θὰ καταργηθεῖ ἐκεῖνο πού ἡ πρώτη φυσικὴ μητέρα τῆς ζωῆς, ἡ Εὔα, τόσο ἀλόγιστα καὶ μὲ τὰ ἴδια της τὰ χέρια ἔπλεξε σὰν βαριὰ κληροδοσία γιά ὁλόκληρο τὸ γένος τῶν ἀνθρώπων· ἡ κατάρα πού πῆρε ἀπὸ τὸν Θεὸ γιά τή θλιβερὴ συνέντευξή της μὲ τὸ πνεῦμα τῆς ἀποστασίας, μὲ τὴν καταπάτηση τῆς ἐντολῆς τοῦ Θεοῦ, τὴν παρακοὴ της, ποὺ γέμισε τὸ ἀνθρώπινο μὲ πόνο, μὲ δάκρυα καὶ στεναγμούς. Αὐτὴ ἡ λύση ἦταν ἡ μεγάλη αἰτία τῆς χαρᾶς!
«Ἀδὰμ ἐπανόρθωσις, χαῖρε Παρθένε θεόνυμφε, τοῦ Ἅδου ἡ νέκρωσις· χαῖρε, Πανάμωμε, τὸ παλάτιον, τοῦ μόνου Βασιλέως, χαῖρε θρόνε πύρινε, τοῦ Παντοκράτορος». Χαῖρε Σὺ Παρθένε, ποὺ εἶσαι ἡ ἐπανορθώση (τοῦ πταίσματος) τοῦ Ἀδὰμ καὶ ἡ νέκρωση τοῦ Ἅδη. Χαῖρε σὺ Κόρη Πανάμωμε, ποὺ εἶσαι τὸ ἀστραφτερὸ παλάτι τοῦ μόνου Βασιλέως (τοῦ Θεοῦ), ὁ πύρινος θρόνος στόν ὁποῖο κάθεται ὁ Παντοκράτωρ Κύριος.
Στήν ὑπόθεση τοῦ ὕμνου τῆς χαρᾶς προβάλλει τώρα καὶ ὁ Ἀδάμ. Ἡ χαρὰ τῆς Παρθένου περιπτύσσεται καὶ τὸν Προπάτορα. Διὰ τοῦ ἀσπασμοῦ τοῦ Ἀγγέλου δέν λυτρώνεται μοναχὰ ἡ Εὔα πού πρωτοστάτησε, στήν τραγωδία τῆς Ἐδέμ, ἀλλὰ καὶ ὁ Ἀδάμ, ὁ ὁποῖος ἔμμεσα συνέργησε στό πτωτικὸ ἐκεῖνο δρᾶμα. Ἄνδρας καὶ γυναῖκα, ὁ κορμὸς τοῦ δέντρου τῆς ζωῆς, ἦσαν ἀλληλέγγυοι στήν τραγικὴ περιπέτεια. Ὅπως μαζὶ γεννήθηκαν, ἔτσι μαζὶ καὶ πέθαναν. Γύρω ἀπὸ αὐτοὺς ἐκτυλίσσεται ἔκτοτε ἡ τραγικὴ ὑπόθεση τῆς ὑπάρξεως, ὁ θάνατος καὶ ἡ ζωή, κουβαλώντας τὴν ἀθλιότητα καὶ τή φθορά τῆς φύσεως.
Διὰ τῆς Παρθένου συντελεῖται ἡ ἐπανορθώση τοῦ Ἀδάμ. Αὐτό πού χάλασε στόν Προπάτορα, διορθώνεται στήν ὁλόφωτη καὶ ταπεινὴ Κόρη. Τὸ δρᾶμα τῆς ἀρχαίας Ἐδὲμ βρίσκει τή λύση του στή νέα Ἐδὲμ τῆς Χάριτος, στήν περίσεμνη Νύμφη τοῦ Θεοῦ. Ἡ φύση πού τόσο τραγικὰ ἔπεσε, ἀποβάλλοντας τή θεοείδεια καὶ τή θεομορφία της, ἀναστηλώνεται τώρα, βρίσκοντας τὴν παλαιὰ της εὐγένεια καὶ εὔκλεια, τὴν προπτωτικὴ της καθαρότητα καὶ ὀμορφιά, στή θεοχώρητη μήτρα τῆς Παρθένου, ὅπου ὁ Θεός, ντυμένος τὸν ἄνθρωπο, ὁδηγεῖ τὴν εἰκόνα του στήν ἀρχαία της καθαρότητα, τὴν ὁποία εἶχε τή στιγμή πού βγῆκε ἀπὸ τὰ χέρια του, πρὶν ἀπὸ τή μελάνωση τῆς φθορᾶς καὶ τὴν ἀσχήμια τοῦ θανάτου.
ΑΓΙΟΥ ΘΕΟΦΑΝΟΥΣ ΤΟΥ ΕΓΚΛΕΙΣΤΟΥ: «ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΕΝΑ ΑΝΑΘΕΜΑ»;
Σπανίως τό Συνοδικόν τῆς Ὀρθοδοξίας, τό ὁποῖο τώρα ἐπιτελεῖται, λαμβάνει χώρα ἄνευ ἐπικρίσεων καί ἐπιτιμήσεων ἐκ μέρους κάποιου. Καί ἀνεξαρτήτως ἀπό τό πόσες ὁμιλίες γίνονται ἐξηγώντας ὅτι στό σημεῖο αὐτό ἡ Ἐκκλησία ἐνεργεῖ σοφῶς γιά τή σωτηρία τῶν παιδιῶν της, παρά ταῦτα οἱ δυσαρεστημένοι ἁπλῶς συνεχίζουν νά ἐπαναλαμβάνουν τό στίχο τους. Εἴτε δέν ἀκοῦν τίς ὁμιλίες, εἴτε αὐτές οἱ ὁμιλίες δέν «χτυποῦν κέντρο» ὅσον ἀφορᾷ στίς παρεξηγήσεις τοῦ τελευταίου, ἤ ἴσως ἔχουν διαμορφώσει τή δική τους ἀντίληψη περί τοῦ Συνοδικοῦ αὐτοῦ καί δέν θέλουν νά τήν ἐγκαταλείψουν, ἀνεξαρτήτως ἀπό τό τί τούς λέγεις.
Τά ἀναθέματά μας σέ κάποιους ἀνθρώπους φαίνονται ἀπάνθρωπα, σέ ἄλλους περιοριστικά. Τέτοιες κατηγορίες μπορεῖ νά ἰσχύουν σέ ἄλλες περιστάσεις, ἀλλά μέ κανένα τρόπο δέν μποροῦν νά ἐφαρμοσθοῦν στό δικό μας Συνοδικόν τῆς Ὀρθοδοξίας.Θά διευκρινήσω γιά χάρη σας ἐν συντομίᾳ γιατί ἡ Ἐκκλησία ἐνεργεῖ ἔτσι, καί νομίζω ὅτι καί ἐσεῖς οἱ ἴδιοι θά συμφωνήσετε μαζί μου ὅτι ἡ Ἐκκλησία πράττοντας ἔτσι, ἐνεργεῖ μέ σοφό τρόπο.
Ἡ Ἐκκλησία ὡς κοινότητα ὁμοφρόνων πιστῶν
Τί εἶναι ἡ ἁγία Ἐκκλησία; Εἶναι μία κοινότητα πιστευόντων, ἑνωμένων μεταξύ τους μέ μία ἑνότητα ὁμολογίας θεϊκῶς ἀποκαλυμμένων ἀληθειῶν, μέ μία ἑνότητα ἐξαγιασμοῦ μέσῳ θεϊκῶς καθιερωμένων Μυστηρίων, καί μέ μία ἑνότητα διοικήσεως καί καθοδηγήσεως ἀπό ποιμένες δοσμένους ἀπό τόν Θεό. Ἡ ἑνότητα τῆς ὁμολογίας, τοῦ ἐξαγιασμοῦ καί τῆς διοικήσεως συνιστᾷ τόν κανονισμό αὐτῆς τῆς κοινότητας, πού εἶναι ὑποχρεωτικός γιά ὁποιονδήποτε ἐντάσσεται σέ Αὐτήν. Ἡ ἰδιότητα τοῦ μέλους σέ αὐτή τήν κοινότητα ἐξαρτᾶται ἀπό τήν ἀποδοχή αὐτοῦ τοῦ κανονισμοῦ καί τήν συμφωνία μέ αὐτόν· ἡ παραμονή σέ αὐτήν τήν κοινότητα ἐξαρτᾶται ἀπό τήν τήρησή του.
Ἄς δοῦμε πῶς ἡ ἁγία Ἐκκλησία ἀναπτύχθηκε καί πῶς συνεχίζει νά ἀναπτύσσεται. Οἱ ἱεροκήρυκες κηρύττουν. Μερικοί ἀπό τούς ἀκροατές δέν παραδέχονται τό κήρυγμα καί φεύγουν· ἄλλοι τό ἀποδέχονται καί σάν ἀποτέλεσμα τῆς ἀποδοχῆς του ἁγιάζονται ἀπό τά ἅγια Μυστήρια, ἀκολουθοῦν τήν καθοδήγηση τῶν ποιμένων, καί ἔτσι ἐνσωματώνονται μέσα στήν ἁγία Ἐκκλησία - ἐκκλησιοποιοῦνται. Αὐτός εἶναι ὁ τρόπος μέ τόν ὁποῖο ὅλα τά μέλη τῆς Ἐκκλησίας εἰσάγονται σέ Αὐτήν. Κατά τήν εἰσαγωγή τους, μείγνυνται μέ ὅλα τά μέλη Της, ἑνώνονται μαζί τους, καί παραμένουν στήν Ἐκκλησία μόνον καθ΄ὅσον συνεχίζουν νά εἶναι ἕνα μέ αὐτά ὅλα.
Κάθε κοινότητα ἔχει θεμελιακούς κανονισμούς
Ἀπό αὐτή τήν ἁπλῆ ἔνδειξη σχετικῶς μέ τό πῶς σχηματίζεται ἡ Ἐκκλησία, μπορεῖτε νά δεῖτε ὅτι ὡς μία κοινότητα, ἡ ἁγία Ἐκκλησία ἦλθε στήν ὕπαρξη καί συνεχίζει νά ὑφίσταται καθώς κάθε ἄλλη κοινότητα. Καί ἔτσι νά Τήν βλέπετε, καθώς θά βλέπατε κάθε ἄλλη, καί μή Τήν ἀποστερεῖτε ἀπό τά δικαιώματα πού ἀνήκουν σέ κάθε κοινότητα. Ἄς πάρουμε, γιά παράδειγμα, μία ἀντι-αλκοολική κοινότητα. Ἕχει κανονισμούς πού κάθε μέλος πρέπει νά ἐκπληρώνει. Καί κάθε μέλος της εἶναι μέλος ἀκριβῶς ἐπειδή ἀποδέχεται καί τηρεῖ τούς κανονισμούς της. Τώρα ὑποθέστε ὅτι κάποιο μέλος ὄχι μόνον ἀρνεῖται νά τηρεῖ τούς κανονισμούς, ἀλλά διατηρεῖ καί πολλές ἀπόψεις ἐντελῶς ἀντίθετες πρός ἐκεῖνες τῆς κοινότητας καί ἀκόμη ἐξεγείρεται ἐναντίον τοῦ ἰδίου τοῦ σκοποῦ της.
Ὄχι μόνον δέν τηρεῖ ὁ ἴδιος ἐγκράτεια, ἀλλά μάλιστα διαβάλλει τήν ἴδια τήν ἐγκράτεια καί διασπείρει ἰδέες πού μπορεῖ νά βάλουν ἄλλους σέ πειρασμό καί νά τούς παρασύρουν μακριά ἀπό τήν ἐγκράτεια. Τί κάνει κατά κανόνα ἡ κοινότητα μέ τέτοιους ἀνθρώπους; Πρῶτα, τούς προειδοποιεῖ καί ἔπειτα τούς ἀποβάλλει. Ἐκεῖ ἔχεις ἕνα «ἀνάθεμα»! Κανείς δέν διαμαρτύρεται γι΄ αὐτό, κανείς δέν ἐπικρίνει τήν κοινότητα, ὅτι εἶναι ἀπάνθρωπη. Ὅλοι ἀποδέχονται ὅτι ἡ κοινότητα ἐνεργεῖ μέ τρόπο τελείως νόμιμο καί ὅτι ἄν ἦταν νά πράξει διαφορετικῶς, δέν θά μποροῦσε νά ὑπάρξει.
Τό παράδειγμα τοῦ Ἀρείου
Συνεπῶς, γιά τί μπορεῖ νά ἐπικρίνει κανείς τήν ἁγία Ἐκκλησία ὅταν ἐνεργεῖ παρομοίως; Στό τέλος τῆς γραφῆς, ἕνα «ἀνάθεμα» εἶναι ἀκριβῶς χωρισμός ἀπό τήν Ἐκκλησία, ἤ ἀποκλεισμός ἀπό αὐτήν ὅσων δέν πληροῦν τίς προϋποθέσεις τῆς ἑνότητας μέ Αὐτήν καί ἀρχίζουν νά σκέπτονται διαφορετικῶς ἀπό τόν τρόπο πού Αὐτή σκέπτεται, διαφορετικῶς ἀπό τόν τρόπο πού αὐτοί οἱ ἴδιοι ὑποσχέθηκαν νά σκέπτονται κατά τήν ἔνταξή τους σέ Αὐτήν. Θυμηθεῖτε πῶς συνέβη! Ἐμφανίσθηκε ὁ Ἄρειος, ὁ ὁποῖος διατηροῦσε ἀσεβεῖς γνῶμες ὅσον ἀφορᾷ στόν Χριστό τόν Σωτῆρα, ὥστε μέ ἐκεῖνες τίς ἀπόψεις διαστρέβλωνε αὐτή τήν ἴδια τήν πράξη τῆς σωτηρίας μας. Τί ἔγινε μέ αὐτόν; Πρῶτα προειδοποιήθηκε, καί προειδοποιήθηκε πολλές φορές μέ κάθε δυνατό μέσο πειθοῦς καί συναισθήματος.
Ἀλλ΄ ἐφ΄ ὅσον πεισμωδῶς ἐπέμεινε στήν ἄποψή του, καταδικάσθηκε καί ἔγινε ἀκοινώνητος ἀπό τήν Ἐκκλησία – δηλαδή: «ἀποβάλλεται ἀπό τήν κοινότητά μας. Προσέξτε, μή ἔχετε κοινωνία μέ αὐτόν καί μέ τούς ὁμοίους του. Μή κρατεῖτε οἱ ἴδιοι τέτοιες ἀπόψεις, καί μή ἀκούετε ἤ μή ἀποδέχεσθε ἐκείνους πού τό κάνουν». Ἔτσι ἔπραξε ἡ ἁγία Ἐκκλησία μέ τόν Ἄρειο· ἔτσι ἔχει πράξει καί μέ ὅλους τούς ἄλλους αἱρετικούς· καί ἔτσι θά κάνει καί τώρα, ἐπίσης, ἐάν κάποιος ἐμφανισθεῖ κάπου μέ ἀσεβεῖς ἀπόψεις. Λοιπόν, πεῖτε μου, τί εἶναι ἀξιόμεμπτο ἐδῶ; Τί ἄλλο θά μποροῦσε νά κάνει ἡ ἁγία Ἐκκλησία; Καί θά μποροῦσε νά συνεχίσει νά ὑπάρχει ἐάν δέν ἐφάρμοζε τέτοια αὐστηρότητα καί δέν προειδοποιοῦσε τά παιδιά Της μέ τόση φροντίδα ἔναντι ἐκείνων πού μπορεῖ νά τά διαφθείρουν καί νά τά καταστρέψουν;
Ἡ προστασία τῶν σωτηρίων ἐκκλησιαστικῶν δογμάτων
Ἄς δοῦμε: ποιές ψευδεῖς διδασκαλίες καί ποιοί ψευδεῖς διδάσκαλοι γίνονται ἀκοινώνητοι; Ἐκεῖνοι πού ἀρνοῦνται τήν ὕπαρξη τοῦ Θεοῦ, τήν ἀθανασία τῆς ψυχῆς, τή θεία Πρόνοια· ἐκεῖνοι πού δέν ὁμολογοῦν τήν Παναγίαν Τριάδα, Πατέρα, Υἱόν, καί Ἅγιον Πνεῦμα, τόν ἕνα Θεόν· ἐκεῖνοι πού δέν ἀναγνωρίζουν τή Θεότητα τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ καί τή σωτηρία μας μέσῳ τοῦ θανάτου Του ἐπί τοῦ Σταυροῦ· ἐκεῖνοι πού ἀρνοῦνται τή χάρη τοῦ Ἁγίου Πνεύματος καί τά θεῖα μυστήρια πού τήν παρέχουν, καί οὕτω καθεξῆς. Βλέπετε, τίνος εἴδους θεμάτων ἅπτονται; Αὐτά εἶναι θέματα τά ὁποῖα συνιστοῦν τήν ἴδια τήν αἰτία πού ἡ ἁγία Ἐκκλησία εἶναι ἡ Ἐκκλησία, ἀρχές ἐπί τῶν ὁποίων εἶναι θεμελιωμένη καί ἄνευ τῶν ὁποίων δέν θά μποροῦσε νά εἶναι αὐτό πού εἶναι.
«ΚΥΡΙΑΚΗ ΤΗΣ ΟΡΘΟΔΟΞΙΑΣ» (2023) ΣΤΗΝ ΙΕΡΑ ΜΟΝΗ ΑΓΙΩΝ ΚΥΠΡΙΑΝΟΥ ΚΑΙ ΙΟΥΣΤΙΝΗΣ, ΦΥΛΗΣ ΑΤΤΙΚΗΣ
Κυριακή 20 Φεβρουαρίου 2023 εκκλ. ημ.
Π. Β. ΠΑΣΧΟΥ: Ο ΓΛΥΚΑΣΜΟΣ ΤΩΝ ΑΓΓΕΛΩΝ (11ο ΜΕΡΟΣ)
.jpg)
[...] Τα κείμενα, που δημοσιεύονται σ' αυτό τον τόμο αναφέρονται: είτε στην Παναγία Μητέρα του Χριστού και Θεού μας, που όλα τα πιστά τέκνα της Εκκλησίας την αγαπούν και την αναγνωρίζουν ωσάν Μάνα στοργική και γλυκυτάτη, και τρέχουνε κοντά της σ' όποια δύσκολη στιγμή του βίου τους για να βρούνε μπάλσαμο και παρηγοριά στον πόνο τους' είτε στον αγαπημένο Νυμφίο της Εκκλησίας μας, το Χριστό, και τ' Άχραντα Πάθη Του. Είναι κείμενα, που, άλλα μεταδόθηκαν ως ραδιοφωνικές ομιλίες από το Α' Πρόγραμμα του Εθνικού Ιδρύματος Ραδιοφωνίας και Τηλεοράσεως, και άλλα δόθηκαν ως διαλέξεις στην Αθήνα ή και σε άλλες πόλεις της Ελλάδος, με τις εόρτιες ευκαιρίες των Χριστουγέννων, των Χαιρετισμών της Θεοτόκου, της Μεγάλης Εβδομάδος και του Πάσχα. Επειδή ο συγγραφέας τους δεν μπορούσε ν' ανταποκριθεί ξεχωριστά στις αιτήσεις πολλών ακροατών, που συχνά του ζητούσαν να τους στείλει αντίγραφα των ομιλιών, αποφάσισε να τα συγκεντρώσει όλα μαζί σε έναν εύχρηστο τόμο, γνωρίζοντας βέβαια τις αναπόφευκτες αδυναμίες των κειμένων -γραμμένων για περιορισμένης διάρκειας χρονικά όρια-, αλλά υποχωρώντας από αγάπη στους αδελφούς του, που τα ήθελαν για πνευματικούς κυρίως λόγους. Και για έν' άλλο θέμα πρέπει να σημειώσω εδώ δυο λόγια. Σε τούτο το βιβλίο μου ο αναγνώστης θα βρει, όπως σημειώνεται και στον υπότιτλο, «λογοτεχνικά και κατανυκτικά κείμενα εισαγωγής εις την ορθόδοξον λειτουργικήν πνευματικότητα». Για όσους παραξενευτούν με αυτόν τον ιδιαίτερο χαρακτηρισμό της ορθοδόξου λειτουργικής πνευματικότητος, προοιμιακό, κεφάλαιο του τόμου αυτού, όπου τονίζεται, πως έξω από τη λειτουργική και μυστηριακή ζωή γενικώτερα, της Εκκλησίας μας ούτε πνευματική ζωή, νοείται υπαρκτή, ούτε -πολύ περισσότερο- ορθόδοξη πνευματικότης. Η πνευματική ζωή των ορθοδόξων χριστιανών πηγάζει, αυθεντικά και γνήσια, από τη μητέρα μας Εκκλησία, τρέφεται στις ιερές ακολουθίες της, και αυξάνει με τη χάρη του αγίου Πνεύματος και τη μετοχή των Αχράντων Μυστηρίων της Λειτουργίας της. Όλα τ' άλλα πνευματικά μέσα είναι ανεκτά ή χρήσιμα μόνο και κατά το μέτρο που οδηγούν στον τελικό κ' ευλογημένον αυτό σκοπό: στην ορθόδοξη λειτουργική πνευματικότητα, δηλαδή στη Λειτουργία και στην Ευχαριστία, όπως ακριβώς τα νοούν και τα διδάσκουν οι άγιοι Πατέρες. [...]
Απόσπασμα εκ του προλόγου του συγγραφέως
Αποσπασματικές αναρτήσεις εκ του βιβλίου
του Π. Β. Πάσχου: «Ο Γλυκασμός των Αγγέλων»,
εκδόσεις «Αποστολικής Διακονίας της Εκκλησίας της Ελλάδος»,
3η έκδοση, Ιανουάριος 2003, σελ 128-131.
Εισαγωγή στο διαδίκτυο, επιμέλεια, παρουσίαση
«ΑΓΙΟΚΥΠΡΙΑΝΙΤΗΣ»
1η έκδοση 1975
Π. Β. ΠΑΣΧΟΥ
«Ο ΓΛΥΚΑΣΜΟΣ ΤΩΝ ΑΓΓΕΛΩΝ»
Σχόλια στον Ακάθιστον Ύμνο, καθώς και άλλα λογοτεχνικά και κατανυκτικά
κείμενα εισαγωγής εις την ορθόδοξον λειτουργικήν πνευματικότητα.
ΑΝΑΒΑΘΜΟΙ ΚΑΤΑΝΥΞΕΩΣ
Από την ποίηση του Τριωδίου
Είναι γνωστό σε όλους τους ορθοδόξους χριστιανούς, πως την Κυριακή της Ορθοδοξίας πανηγυρίζουμε τη μεγάλη νίκη της Εκκλησίας όχι μόνο κατεπάνω των εικονομάχων, αλλά και όλων των αιρέσεων και των αιρετικών, που κατατυραννούσαν και λυμαίνονταν την Εκκλησία του Χριστού, πριν από την Ζ' Οικουμενική Σύνοδο.
Τα πρώτα προσόμοια-τροπάρια στον εσπερινό της Κυριακής της Ορθοδοξίας μας μιλούν για το ορθό δόγμα του θείου Λόγου-Χριστού, όπως το παρουσίασαν οι προφήται και οι Απόστολοι, «λόγω κηρύξαντες και έργω τιμήσαντες». (Αυτό το «λόγω και έργω» είναι μία υπόμνηση, κι ένα βαθύ δίδαγμα, για όσους παίρνουν επάνω τους τη βρειά ευθύνη να διδάξουν το λαό του Θεού).
Ο ποιητής, δικαρίνει στα τροπάρια που αναφέραμε, τη θεϊκή φύση, που δεν «περιγράφεται», από την ένσαρκη και ανθρώπινη φύση του Χριστού, που «περιγράφεται» και τιμάται σαν εικόνα: εικόνα που μας ανάγει και ανεβάζει στο αληθινό θεανθρώπινο πρόσωπο του Χριστού, όπως ακριβώς μας το διδάσκει η πάντιμη Παράδοση των Αποστόλων και των Πατέρων.
Το δοξαστικό του εσπερινού, μας λέει, πως σήμερα φανερώθηκε και έλαμψε η χάρη της ορθοδόξου αληθείας. Ό,τι ήτανε ως τώρα στη σκιά, σήμερα ντύνεται το φως και τον «υπερκόσμιον κόσμον», δηλαδή την «ένσωμον εικόνα του Χριστού», τη μορφή του σαρκωθέντος, την οποία προσκυνούμε στην εικόνα «ευσεβώς», δίχως να θεοποιούμε τα υλικά της εικόνας, όπως ψεύτικα και διεστραμμένα διέδιδαν οι ασεβείς εικονομάχοι, και όσοι τους ακολουθούσαν.
Για να καταλάβουμε σήμερα την πανηγυρικήν ατμόσφαιρα που επικρατεί σ' όλη την ιερή υμνογραφία της Κυριακής της Ορθοδοξίας, πρέπει να θυμηθούμε πόσοι αγώνες και πόλεμοι έγιναν, και πόσον αίμα χύθηκε για τις άγιες εικόνες, που με αυτές οι ευσεβείς πιστοί ανάγονται, κατά τον υμνογράφο, προς «πόθον και έρωτα» Θεού'
ενώ οι αιρετικοί και εικονομάχοι τις θεωρούσαν άχρηστα υλικά και αίτια ειδωλολατρίας, ιδίως με τις εικόνες του Χριστού, που δανερώνουν το γνήσιον ορθόδοξο δόγμα της θείας οικονομίας και της σαρκώσεως, που είναι η βεβαίωση της σωτηρίας μας. Να γιατί ψάλλονται νικητήρια τροπάρια και θούρια άσματα αυτή την Κυριακή, που η Εκκλησία αγάλλεται, καθώς ξανακερδίζει τις εικόνες του Νυμφίου και Κτίστου της.
Να γιατί «της σαρκός το εκτύπωμα» του Κυρίου, που «σχετικώς» ασπαζόμεθα, μας γεμίζει από χαρμόσυνα αισθήματα και θείαν ευφροσύνη. Ιδού, ότι, με την αναστήλωση των αγίων εικόνων, γίνεται και ομόνοια μεταξύ των πιστών όντως «θεοβράβευτος», όπως λένε τα προσόμοια (του δ' ήχου) των Αίνων της εορτής: «Εν σοι νυν αγάλλεται...», «Ημέρα χαρμόσυνος...».
Στο τέλος του άρθρου, εκεί στο δοξαστικό των Αίνων, το γνωστό ιδιόμελο (του πλαγίου δευτέρου ήχου μας παρουσιάζει, με τρεις ποιητικές εικόνες και με τα ανάλογά τους ιστορικά παραδείγματα, τα αγαθά της νηστείας, μια που βρισκόμαστε στην περίοδο της Μεγάλης Τεσσαρακοστής. «Ο Μωυσής, στον καιρό της εγκράρειας και της νηστείας, έλαβε το νόμο από τα χέρια του Θεού κι έσωσε το λαό του' ο προφήτης Ηλίας ενήστεψε κι έκλεισε θαυματουργικά τους ουρανούς να μη βρέξουν' και οι τρεις Αβραμιαίοι παίδες με τη νηστεία ενίκησαν τον παράνομο και ειδωλολάτρη τύραννο. Μ' αυτήν τη νηστεία, ω Χριστέ και Σωτήρα μας, αξίωσέ μας, να διαπλεύσουμε το πέλαγος της Σαρακοστής και να γιορτάσουμε και την αγία σου Ανάσταση».
ς'. «Ορθοδοξίας ο φωστήρ». Την πρώτη Κυριακή μετά τη γιορτή της Ορθοδοξίας, δηλ. την Β' Κυριακή των Νηστειών, η Εκκλησία μας γιορτάζει και τιμά τη μνήμη ενός μεγάλου αγίου και ιεράρχου της, που αγωνίστηκε με όλες τις δυνάμεις του, σε όλο το βίο του, για να διατηρηθούν αγνά και απαρασάλευτα τα ήθη και τα δόγματα της Ορθοδόξου Εκκλησίας.
Αυτός ο μεγάλος αγωνιστής της Ορθοδοξίας, στους χώρους της Εκκλησίας, της θεολογίας και της φιλοσοφίας, είναι ο άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς. Γι' αυτό και οι λειτουργικοί ύμνοι της Κυριακής αυτής έχουν διπλό χαρακτήρα: είναι κατανυκτικοί, γιατί ανήκουν στο Τριώδιο και τη Μεγάλη Τεσσαρακοστή' αλλά και οι πανηγυρικοί για τον άγιο Γρηγόριο τον Παλαμά, που συνεδίασεν άριστα την πολεμική και τη μυστική θεολογία' ρωμαλεότητα στους αγώνες της ορθοδόξου πίστεως και χάρη και φως αγιότητος στον καθαρό βίο του.
Τετάρτη 25 Φεβρουαρίου 2026
ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗ ΩΡΩΠΟΥ ΚΑΙ ΦΥΛΗΣ κ. ΚΥΠΡΙΑΝΟΥ Β': «ΤΟ ΠΑΘΟΣ ΤΟΥ ΝΑΡΚΙΣΣΙΣΜΟΥ - Η ΦΙΛΑΥΤΙΑ ΩΣ «ΘΥΣΙΑ» ΣΤΟ ΕΙΔΩΛΟ ΜΑΣ» (2026)
.jpg)
Εἰσήγησις στὴν Δ´ Σύναξι Οἰκοδομητικὴ τῆς Ἱερᾶς Μητροπόλεώς μας
† Κυριακὴ τοῦ Ἀσώτου 26.1/ 8.2.2026
Ἀδελφοί μου καὶ Ἀδελφές μου· ῾Ο Χριστὸς ἐν τῷ μέσῳ ἡμῶν!... Φῶς Χριστοῦ φαίνει πᾶσι!... Μὲ τὸ «ἄνοιγμα» τοῦ Τριωδίου, τὴν προηγουμένη Κυριακή, ἄρχισε γιὰ τοὺς Ὀρθοδόξους Χριστιανοὺς μία νέα πορεία, ἕνα ταξίδι συναρπαστικό, πρὸς τὸν Σταυρὸ καὶ τὴν Ἀνάστασι τοῦ Κυρίου καὶ Θεοῦ καὶ Σωτῆρος ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ. Ἀλλά, δὲν πρέπει ποτὲ νὰ λησμονοῦμε, ὅτι ὅλη μας ἡ ἐπίγειος ζωὴ ἀποτελεῖ μίαν πορείαν, μίαν συνεχῆ ἐπάνοδο στὸ Φῶς καὶ τὴν Ἀγάπη καὶ τὴν Κοινωνία τοῦ Πατρὸς καὶ τοῦ Υἱοῦ καὶ τοῦ Ἁγίου Πνεύματος. Ἡ ψευδαίσθησις τῶν Πρωτοπλάστων, ὅτι θὰ φθάσουν στὴν Θέωσι μέσῳ τῆς συμβουλῆς τοῦ ὄφεως, ὡδήγησε τὸ Γένος μας στὴν πτῶσι, στὴν ἔξοδο ἀπὸ τὴν κοινωνία μὲ τὸ Φῶς, στὴν εἴσοδο σὲ μία κατάστασι σκότους πνευματικοῦ, σὲ μία –τρόπον τινά– ἀπομάκρυνσι ἀπὸ τὸ Βασίλειο τῆς Ἁγιότητος καὶ τῆς Ἀπαθείας, καὶ ἕναν ἐγκλεισμὸ στὸ βασίλειο τῆς ἐμπαθείας, τοῦ πόνου, τῆς λύπης καὶ τοῦ στεναγμοῦ.
2α. Ἡ ἕλξις τοῦ εἰδώλου μας Στὸ Μήνυμα τῆς Πρωτοχρονιᾶς τοῦ ἔτους 2018, εἴχαμε ὑπογραμμίσει τὰ ἑξῆς: «Ἡ Ἁγία Γέννησις τοῦ Σωτῆρος μας, καὶ ἡ προσωπική μας Ἀναγέννησις ἐν Χριστῷ, μᾶς ὁδηγοῦν ἀπ᾿ εὐθείας ἐνώπιον μιᾶς ἱερᾶς Κλίμακος, μὲ τρεῖς φωτεινὲς Βαθμίδες: “Ἀπαρνησάσθω”: ἔξοδος ἀπὸ τὸν ἑαυτό μας... “ Ἀράτω”: ἀγώνας κατὰ τοῦ ἑαυτοῦ μας... “ Ἀκολουθείτω Μοι”: πορεία χωρὶς τὸν ἑαυτό μας...». Αὐτὴ λοιπὸν ἡ ὁμηρικὴ πάλη μὲ τὸν ἐμπαθῆ ἑαυτό μας, αὐτὴ ἡ ἡρωϊκὴ ἐν Χριστῷ προσπάθεια, προκειμένου νὰ δραπετεύσουμε ἀπὸ τὴν σκοτεινὴ Φιλαυτία μας, συνιστᾶ μία πορεία λυτρωτική, μία «Εὐλογημένη μυστικὴ ἄρνηση τῆς ἕλξεως ποὺ ἀσκεῖ πάνω μας τὸ εἴδωλό μας».
Αὐτὴ ἡ ἕλξις τοῦ εἰδώλου μας εἶναι τὸ ἀντίθετο τῆς γνησίας ἐν Χριστῷ Ἀγάπης, ἀναιρεῖ τὴν Φιλανθρωπία καὶ τὴν Φιλοθεΐα. Μὲ ὅσα ἔχουμε ἀναφέρει στὶς προηγούμενες ταπεινὲς Ὁμιλίες μας, γιὰ τὶς Θεμελιώδεις Ἀρχὲς τῆς ἐν Χριστῷ Ζωῆς, οὐσιαστικὰ ὑπογραμμίσαμε, μὲ ἰδιαίτερα μάλιστα ἔμφασι, ὅτι «Ἡ ἀληθινὴ δομὴ τῆς Ἀγάπης εἶναι ὁ Σταυρός. Ὑπάρχει ὁ κάθετος ἄξονας τῆς Ἀγάπης πρὸς τὸν Θεό, καὶ ὁ ὁριζόντιος ἄξονας τῆς Ἀγάπης πρὸς τὸν Πλησίον. Πρέπει νὰ ὑπάρχουν καὶ οἱ δύο ἄξονες, οἱ ὁποῖοι τεμνόμενοι, σχηματίζουν τὸν Σταυρό. Καὶ “Σταυρὸς” σημαίνει “νὰ πεθάνης”. Καὶ ὁ “θάνατος ἀπὸ Ἀγάπη” σημαίνει “Ἀνάστασι καὶ Νέα Ζωή”». Θὰ ἤθελα λοιπὸν ἀπόψε νὰ φωτίσουμε περισσότερο τὸ πάθος τῆς Φιλαυτίας ἢ Αὐταρεσκείας ἢ Αὐτο-ειδωλολατρίας, ἐφ᾿ ὅσον ἡ γνῶσις τοῦ ἑαυτοῦ μας, ἡ περίφημη Αὐτογνωσία, διὰ τῆς σταυρικῆς Ταπεινώσεως, τῆς βαθειᾶς Αὐτομεμψίας καὶ τῆς ὑψοποιοῦ Μετανοίας, μᾶς ὁδηγεῖ σταδιακὰ στὴν φωτιστικὴ Θεογνωσία, στὴν Θέωσι.
Ἐπικαλοῦμαι, ὅπως πάντα, τὴν εὐλογία τοῦ Ἀειμνήστου Πατρός, Γέροντος καὶ Μητροπολίτου μας † Κυπριανοῦ, ὡς καὶ τὶς πολύτιμες προσευχές Σας, προκειμένου νὰ συμβάλουμε ἀπόψε στὴν αὔξησι τοῦ θεαρέστου ζήλου, τοῦ ζήλου γιὰ τὴν κατεδάφισι τοῦ εἰδώλου τοῦ ἑαυτοῦ μας, τοῦ φρικτοῦ πάθους τῆς Φιλαυτίας, τοῦ δαιμονικοῦ Ναρκισσισμοῦ. Ἡ Προστασία τῆς Θεοτόκου νὰ εἶναι μαζί μας!... «Κύριε, τὰ χείλη μου ἀνοίξεις, καὶ τὸ στόμα μου ἀναγγελεῖ τὴν αἴνεσίν Σου». (Ψαλμ. ν΄ 17)
β. Ἀνατομία τοῦ Ναρκισσισμοῦ Ὑποθέτω, ὅτι ὅλοι ἔχετε ὑπ᾿ ὄψιν Σας τὸν μῦθο γιὰ τὸν Νάρκισσο, ἀλλὰ θὰ κάνω μία περιληπτικὴ ἀναφορά, προκειμένου νὰ γίνουν κατανοητὰ ὅσα θὰ ἐπακολουθήσουν. Ὁ Νάρκισσος, σύμφωνα μὲ τὴν Ἑλληνικὴ Μυθολογία, ἦταν ἕνας πανέμορφος νέος ἀπὸ τὴν Βοιωτία, υἱὸς τῆς Νύμφης Λειριώτης καὶ τοῦ ποταμοῦ Κηφισοῦ. Κάποτε, εἶδε τὸ πρόσωπό του στὰ νερὰ κάποιας πηγῆς στὶς Θεσπιές. Ἔτσι, «ἀνακάλυψε» τὴν ὀμορφιά του, ἡ ὁποία τὸν ἔθελξε τόσο πολύ, ὥστε ἐρωτεύθηκε τὸν ἑαυτό του, καὶ ἔμεινε ἐκεῖ αὐτοθαυμαζόμενος στὸ κάτοπτρο τῶν ὑδάτων. Βύθισε τὸ χέρι του στὰ νερά, γιὰ νὰ πιάση τὸ εἴδωλό του, ἀλλὰ δὲν τὸ κατώρθωσε. Ἀπόμεινε στὴν θέσι αὐτὴ αὐτοθαυμαζόμενος. Τὸ ἀνικανοποίητο πάθος γιὰ τὸν ἑαυτό του τὸν ὡδήγησε στὸν μαρασμὸ καὶ στὸν θάνατο. Στὴν θέσι του φύτρωσε ἕνα ὡραῖο ἄνθος, ὁ νάρκισσος.
Ἀπὸ τὸν μῦθο αὐτόν, ὁ ὁποῖος ἔχει μία ποικιλία ἐκδοχῶν, γεννήθηκε ὁ ὅρος «Ναρκισσισμός», ὁ ὁποῖος χαρακτηρίζει τὰ πρόσωπα, τὰ ὁποῖα διακρίνονται γιὰ τὴν Φιλαυτία τους, τὴν Αὐταρέσκεια, τὸν Αὐτοθαυμασμό, τὴν Αὐτολατρία, τὴν Ἀνθρωπαρέσκεια, τὴν Φιλαρέσκεια, τὴν Mαταιοδοξία, τὴν Ἀλαζονεία, τὸν Ἐγωκεντρισμό, τὴν Ἐγωπάθεια, τὴν Αὐτοπροβολή, τὴν Αὐτο-εξιδανίκευσι, τὴν Αὐτο-απασχόλησι, τὴν Αὐτοκολακεία, τὴν Αὐτο-εκτίμησι, τὴν Ἐγωμανία, τὴν Ἐγωλατρία... Θὰ μποροῦσα νὰ προσθέσω: τὴν Ὑπεροψία, τὴν Ἔπαρσι, τὴν Οἴησι, τὴν Κομπορρημοσύνη, τὴν Μεγαλαυχία, τὴν Ξυπασιά....
Ὁ Ναρκισσισμὸς δὲν εἶναι μία διαστροφή, μὲ τὴν ὁποία ἀσχολοῦνται μόνον οἱ Ψυχίατροι, οἱ Ψυχολόγοι-Ψυχαναλυτὲς καὶ Ψυχοθεραπευτές· εἶναι ἕνα πάθος πολύμορφο, τὸ ὁποῖο ἀναλύουν καὶ ἀνατέμνουν οἱ Ἅγιοι Πατέρες στὰ θεόπνευστα Κείμενά τους, αἰῶνες πρὶν ἀσχοληθοῦν οἱ σύγχρονοί μας ἐπιστήμονες. Ὁ Ναρκισσισμὸς συνυφαίνεται μὲ κάθε ἐκδήλωσι τῆς ζωῆς, τόσο πολύ, ὥστε νὰ ἔχη θέσει τὴν σφραγῖδα του σὲ ὅλες τὶς συνιστῶσες τῆς σύγχρονης ζωῆς καὶ νὰ γίνεται λόγος γιὰ τὸν Πολιτισμὸ τοῦ Ναρκισσισμοῦ, γιὰ τὴν Ἐποχὴ τοῦ Ἐγώ, γιὰ τὴν Ναρκισσιστικὴ Ἰδεολογία, γιὰ τὸν Συλλογικὸ Ναρκισσισμό, γιὰ τὸν Ναρκισσισμὸ στὰ Κοινωνικὰ Δίκτυα, γιὰ τὴν Κουλτούρα τῆς Αὐτολατρίας... Σήμερα τὰ νερὰ τῆς πηγῆς, στὰ ὁποῖα καθρεπτίσθηκε ὁ Νάρκισσος, εἶναι οἱ ὀθόνες, οἱ φορητὲς καὶ οἱ σταθερές, ποὺ ἔχουν κατακλύσει τὸν κόσμο· ὥστε νὰ ἐπαληθεύεται πλήρως ἡ διαπίστωσις τοῦ μακαριστοῦ Παπαδιαμάντη: «Ἐπέστη ὁ καιρὸς τῆς αὐτολατρίας».
Εγγραφή σε:
Σχόλια (Atom)
