Η ΚΙΝΗΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΝΩΣΗ ΤΩΝ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ ΠΡΙΝ ΤΗΝ ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΑΚΗ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑ ΤΟΥ 1924 ΜΕΡΟΣ 19ον

ΠΟΙΟΣ ΕΙΝΑΙ Ο ''ΝΕΟΣ ΠΟΙΜΗΝ'' ΤΗΣ ΕΝΩΤΙΚΗΣ ΚΙΝΗΣΗΣ;

Το εκκλησιαστικό περιοδικό ''ΝΕΟΣ ΠΟΙΜΗΝ'', παράρτημα της ''ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΗΣ ΑΛΗΘΕΙΑΣ'' του Οικουμενικού Πατριαρχείου εκδόθηκε για πρώτη φορά το 1919, από τον τότε Μητροπολίτη Φιλαδελφείας Χρυσόστομο Χατζησταύρου (1880-1968) και μετέπειτα Αρχιεπίσκοπο Αθηνών και Πάσης Ελλάδος (1962-1968). Ήταν και αυτό ένα φιλενωτικό, θεολογικό περιοδικό (ανάλογου ύφους και περιεχομένου), με τα υπόλοιπα εκκλησιαστικά περιοδικά των Πατριαρχείων, αλλά και της Μητρόπολης Αθηνών, που θίξαμε μέχρι τώρα. Αυτοπροσδιοριζόταν, ως ''Μηνιαίον Θεολογικόν Περιοδικόν, Όργανον του Συλλόγου των Ορθοδόξων Ελλήνων Θεολόγων.''  Συγγραφείς του υπήρξαν Συνοδικοί Μητροπολίτες και θεολόγοι, όπως:  ο Σελευκείας Γερμανός, ο Εμμανουήλ Λουκαράς, ο Σταύρος Εμμανουήλ, ο κατηχητής Αλέξανδρος Ζώτος, ο Θυατείρων Γερμανός Στρηνόπουλος, ο Ιωάννης Κάλφογλου, ο Μητροπολίτης Διδυμοτείχου Φιλάρετος, ο θεολόγος και συγγραφέας Γρηγόριος  Παπαμιχαήλ (1874-1956), ο θεολόγος - Φιλόσοφος και καθηγητής Πανεπιστημίου Κων/νος Δυοβουνιώτης (1872-1943) κ.α. 

Άπαντες ήταν φιλενωτικοί, υπέρμαχοι της οικουμενικής κίνησης και θεωρούσαν την ''Έ ν ω σ η'' (όπως αυτοί την σκέπτονταν και την οριοθετούσαν), όχι μόνο ως υπέρτατο και ''θεάρεστο'' σκοπό προς συγκρότηση μίας Οικουμενικής ''εκκλησίας'', αλλά και ως μέσο εκσυγχρονισμού, αναβάθμισης και ''εκπολιτισμού'' της ορθόδοξης εκκλησίας, ως αναφέρουν1, ταυτόσημα με τον υπόλοιπο δυτικοευρωπαικό -και με το νεύμα της Διαφώτισης- κόσμο. Η προσεγμένη Προπαγάνδα ή η επιμελής και ενημερωτική ''Δ ι α φ ώ τ ι σ ι ς''2 του λαού στην ιδέα και την προοπτική της  ''Ε ν ώ σ ε ω ς  τ ω ν  Ε κ κ λ η σ ι ώ ν''  γίνεται ταυτόχρονα από κοινού και από τα εκδοτικά έντυπα όλων των Πατριαρχείων! Μην ξεχνούμε, ότι τα περισσότερα -και κατά πλειοψηφία εκκλησιαστικά περιοδικά3 των Πατριαρχείων- δημιουργήθηκαν από ένα και μόνο άτομο: τον μέγα Σχίστη της Εκκλησίας μας, Μελέτιο Μεταξάκη! Και όλα αποσκοπούσαν με μια συντονισμένη και προπαγανδιστική ''αφαίμαξη'' στην εκπαίδευση, την γαλουχία και την αποδοχή εκ μέρους του λαού, της ιδέας της ''Ε ν ώ σ ε ω ς''!  

Σε αυτά (όπως αναφέραμε σε προηγούμενες ενότητές μας) προσθέτουμε και τον ''ΝΕΟ ΠΟΙΜΗΝ'', παράρτημα της ''ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΗΣ ΑΛΗΘΕΙΑΣ'', που δημοσιεύει τακτικά -για λογαριασμό του Οικουμενικού Θρόνου, που ακολουθεί την ίδια οικουμενική ''πολιτική'', πριν ακόμη από την αυγή του 20ού αιώνα-  πατριαρχικές εγκυκλίους περί ''ενώσεως'', ανταλλαγή επιστολών Αγγλικανών, Παλαιοκαθολικών, Αρμενίων, Κοπτών και Επισκοπιανών της Αμερικής, ακόμη και τις ''Εκθέσεις'' των αντιπροσώπων τους στα Παγκόσμια Παγχριστιανικά Συνέδρια! Σε όλα τα παραπάνω, αν προστεθούν άρθρα εκ του ημερήσιου Τύπου, αλλά και βιβλία υπέρ της ''Ε ν ώ σ ε ω ς  τ ω ν  Ε κ κ λ η σ ι ώ ν'',4 που εκδίδονται κατά κόρον από θεολόγους, χριστιανικά σωματεία και εκκλησιαστικούς άνδρες του κατώτερου και ανώτερου Κλήρου συνιστούν, αφενός μίας... ''πρώτης τάξεως'' καθοδηγούμενη αιρετική χειραγώγιση του εκκλησιαστικού ποιμνίου, αφετέρου καθιστούν γνωστό τοις πάσι, πως οι πρώτοι αποτειχισθέντες  ''Γ ν ή σ ι ο ι  Ο ρ θ ό δ ο ξ ο ι  Χ ρ ι σ τ ι α ν ο ί'', οι καθολικώς και ανερυθριάστως χλευασθέντες ως ''Παλαιοημερολογίτες'' ήταν απολύτως ενήμεροι, όχι μόνο για το ''Ημερολογιακό Ζήτημα'', αλλά εν γένει για όλη την διαδραματιζόμενη Οικουμενική Κίνηση! 

Ήδη στις προηγούμενες -δεκαοκτώ- ενότητές μας θεωρούμε, πως αυτό αποδείχθηκε με ενδελεχή, επισταμένη και στοιχειοθετημένη έρευνα για τους Αθηναίους της εποχής του 1920, (που σύμφωνα με την ελληνική απογραφή5 της 19 Δεκεμβρίου του ιδίου έτους) αποτελούσαν σε πληθυσμό, τους 292.991 ανθρώπους! Μία πόλη, όπως είναι -σχεδόν- σήμερα η Πάτρα φερ΄ειπείν, που σύμφωνα με την απογραφή του 2011 είχε πληθυσμό 213.984 ανθρώπους! Καθίσταται λοιπόν εκ νέου πασίδηλο, πως όλοι ήταν ενήμεροι για την Οικουμενική Παναίρεση και αυτό που βασανιστικά ενοχλούσε -δυστηχώς μόνον τους πρώτους αποτειχισθέντες Ορθοδόξους Χριστιανούς- ήταν το εξαιρετικά και αποκλειστικά απλούν: το ότι η Τεκταινόμενη ''Ένωση'' επιχειρήθηκε, όχι βάση μιας δογματικής ενότητας, κατά την οποία οι αιρετικές και σχισματικές ψευδοεκκλησίες θα επέστρεφαν μετανοημένες στην Μία, Αγία, Καθολική και Αποστολική Εκκλησία, αλλά το ότι οι ''εραστές'' της Ψευδοένωσης προσπαθούσαν με αμφότερες  Μ ε τ α ρ ρ υ θ μ ί σ ε ι ς6 να αλλοιώσουν, να μεταβάλλουν, να αποχρωματίσουν και εν τέλει να εκβάλλουν το ορθόδοξο φρόνημα! Όπως και το αυτό διέπραξαν με την Ημερολογιακή Καινοτομία, ως αμοιβαία και αδιάσπαστη συνάρτηση με την λεγόμενη Οικουμενική Κίνηση. Αυτό ακριβώς αντιλήφθηκαν οι πρώτοι ''Γνήσιοι Ορθόδοξοι Χριστιανοί'' -κάτι που ο Θεός και η Ιστορία τους δικαίωσαν- και διέκοψαν την κοινωνία με την τότε κρατούσα Εκκλησία.

Μετά από δεκαοκτώ ενότητες ενδελεχούς έρευνας περί της ''Κίνησης για την Ένωση των Εκκλησιών πριν από την Ημερολογιακή Καινοτομία του 1924'' φτάνουμε αισίως στην  Μ ε τ α ρ ρ ύ θ μ ι σ η  τ ο υ  Ε κ κ λ η σ ι α σ τ ι κ ο ύ  Η μ ε ρ ο λ ο γ ί ο υ. Στις επόμενες ενότητές μας θα καταδείξουμε και  θα καταγράψουμε, πως η ελληνική κοινωνία της εποχής αυτής του Μεσοπολέμου υποδέχθηκε την νεωτεριστική και καινοτόμο Μ ε τ α ρ ρ ύ θ μ ι σ η, που χρειάστηκε γι΄αυτήν να καταστραφούν και να εκδοθούν νέα ''ΜΗΝΑΙΑ'', να σμικρυνθεί -μέχρι σχεδόν αφανισμού- η Νηστεία των Αγίων Αποστόλων, να μετατεθεί ανάλογα με το Πάσχα η εορτή του Αγίου Γεωργίου και το σημαντικότερο: να καταργηθεί η Λατρευτική Ενότητα  των απανταχού Ορθοδόξων Εκκλησιών, αφού άλλες -έναν σχεδόν αιώνα τώρα- εορτάζουν με το παλαιό και άλλες με το νέο. Με την πάροδο του χρόνου, όμως και οι τοπικές, Ορθόδοξες Εκκλησίες, που ενώ δεν αποδέχθηκαν την ημερολογιακή  μ ε τ α ρ ρ ύ θ μ ι σ η, ωστόσο υπέπεσαν στο έρεβος και την πνευματική απώλεια του Τεκτονικού Οικουμενισμού, με συνέπεια σήμερα ν' αποτελούν απλά, επαρχιακά παραρτήματα του Παγκοσμίου Συμβουλίου των Εκκλησιών... Για την ιστορία και μόνο να υπενθυμίσουμε στους αναγνώστες μας, πως το πολιτικό ημερολόγιο ξεκίνησε στις 16 Φεβρουαρίου του 1923 και η επομένη ονομάστηκε 1η Μαρτίου, ενώ το εκκλησιαστικό άρχισε στις 10 Μαρτίου του 1924 και η επομένη ονομάστηκε 27 Μαρτίου. Ανάμεσα στις 10 και 27 Μαρτίου του 1924 δεν υπάρχουν οι ενδιάμεσες ημέρες σε κανένα Ληξιαρχείο,  αφού δεν υπήρξαν ποτέ...!

Στη σημερινή μας ενότητα δημοσιεύουμε: α. Τις πρώτες Οικουμενιστικές ''Προσευχές'', που συντάχθηκαν και κυκλοφόρησαν σε φυλλάδιο τον Ιανουάριο του 1913 για το επικείμενο ''Παγχριστιανικό Συνέδριο'' των ΗΠΑ, υπό τον τίτλο: ''PRAYER AND UNITY'', που στη συνέχεια μέρος αυτών αναδημοσίευσε το θεολογικό περιοδικό της Κων/πόλεως ''ΝΕΟΣ ΠΟΙΜΗΝ'', τον Νοέμβριο του ιδίου έτους. Και β. Οι ζοφερές ενυπώσεις εν είδει ''ΈΚΘΕΣΗΣ'' προς το Οικουμενικό Πατριαρχείο, του τότε Μητροπολίτη Διδυμοτείχου Φιλαρέτου σχετικά με την επίσκεψή του στο Παναγγλικανικό Συνέδριο που έγινε στο ''LAMBETH PALCE'', την επίσημη κατοικία σήμερα του αρχιεπισκόπου των Αγγλικανών στην Αγγλία. Εύχεσθε και προσεύχεσθε!

...''Εκείνο, όμως το οποίον καταπληκτικώς προήγαγεν επ΄εσχάτων την ενωτικήν κίνησιν, ήτο η παρουσία του νυν Οικουμενικού Πατριάρχου Μελετίου Δ', ως Μητροπολίτου Αθηνών εν Ευρώπη και Αμερική, επικεφαλής επισήμου αποστολής.

Τόσον εν Αμερική, όσον και εν Ευρώπη, η παρουσία του Μητροπολίτου Αθηνών έδωκεν αφορμήν εις θερμοτάτας εκδηλώσεις τιμής προς αυτόν και προς την Ορθόδοξον Εκκλησίαν εκ μέρους των Αγγλικανών''...

Αμίλκας Αλιβιζάτος

ΟΙ ΕΝ ΤΑΙΣ ΗΝΩΜΕΝΑΙΣ ΠΟΛΙΤΕΙΑΙΣ ΤΗΣ ΑΜΕΡΙΚΗΣ 

ΕΠΙΣΚΟΠΙΑΝΗ ΕΚΚΛΗΣΙΑ 

ΚΑΙ ΤΟ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΝ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΟΝ ΣΥΝΕΔΡΙΟΝ

...Θεέ, τα έθνη πάντα και διάφορα όντα, ποιών ώστε είναι ένα οίκον εν τω δοξάζειν το όνομά Σου, δος πάσι τοις αναγεννηθείσιν εν τη πηγή του Βαπτίσματος, ίνα ζώσι πάντα 

εν  ε ν ό τ η τ ι  π ί σ τ ε ω ς  και θειότητι έργων...

...Ζητείται θρησκεία χριστιανική μόνον της ενσάρκου οικονομίας και του συναφούς αυτής δόγματος της Αγίας Τριάδος  γ ε ν ι κ ώ ς  κ α ι  α ο ρ ί σ τ ω ς  ε χ ο μ έ ν η  και Ηθική χριστιανική μόνον επί της αγάπης ερειδομένη και αδιαφορούσα περί ορισμένων θρησκευτικών πεποιθήσεων...

...Οι θέλοντες θρησκευτικώς να κοινωνώσιν αλήλλοις ως τη αυτή ολομελεία και τω αυτώ σώματι ανήκοντες πρέπει να έχωσι και ανάλογα θρησκευτικά σύμβολα και συνθήματα, 

κ ο ι ν ά ς  τ ί ν α ς  ο μ ο λ ο γ ί α ς  π ί σ τ ε ω ς...

(Εκ του θεολογικού περιοδικού της Κων/πολης ''ΝΕΟΣ ΠΟΙΜΗΝ'', έτος α', τεύχος 11, σελ. 659-665, του Νοεμβρίου του 1919)

...Ούτως έληξε το έργον της πατριαρ. αποστολής εις το εν Λονδίνω Λαμπέθειον συνέδριον, ποιαι δε αι σκέψεις αυτής και τα συμπεράσματα επί της  π ο θ η τ ή ς  ε ν ώ σ ε ω ς  των δύο  Ε κ κ λ η σ ι ώ ν, ταύτα εκτίθενται εν τη προς τον Σ. Τοποτηρητήν κατά την ιεράν Σύνοδον επιδοθείση εκθέσει αυτής.

+ ο Διδυμοτείχου Φιλάρετος

ΑΠΟΣΗΜΕΙΩΜΑΤΑ ΕΝΤΥΠΩΣΕΩΝ ΤΗΣ ΕΝ ''ΛΑΜΠΕΘ ΠΑΛΑΣ'' ΠΑΤΡΙΑΡΧΙΚΗΣ ΑΠΟΣΤΟΛΗΣ

(ΕΠΙ ΤΟΥ ΠΑΝΑΓΓΛΙΚΑΝΙΚΟΥ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΥ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ) 1921

...ΣΥΛΛΕΙΤΟΥΡΓΟ ΠΑΤΡΙΑΡΧΙΚΩΝ, ΕΠΙΣΚΟΠΙΑΝΩΝ, ΑΓΓΛΙΚΑΝΩΝ, ΠΑΛΑΙΟΚΑΘΟΛΙΚΩΝ, ΡΩΣΩΝ ΚΑΙ ΑΡΜΕΝΙΩΝ...

+ Ο Διδυμοτείχου Φιλάρετος

(Εκ του θεολογικού περιοδικού της Κων/πολης ''ΝΕΟΣ ΠΟΙΜΗΝ'', έτος γ', τεύχος 4, σελ. 221-222, του Απριλίου 1921)

Παραπομπές:

1. Βλ. περιοδικό ''ΠΑΝΤΑΙΝΟΣ'',
τόμος ιβ', αρ. 30, σελ. 583-585, της 24ης Ιουλίου 1920.

2. Σε αλεπάλληλα άρθρα της ''ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΗΣ ΑΛΗΘΕΙΑΣ'' του 1921 καταγράφονται ανυσηχίες Συνοδικών, για το ενδεχόμενο 

η  Μ ε τ α ρ ρ ύ θ μ ι σ η  τ ο υ  Ημ ε ρ ο λ ο γ ί ο υ  να συναντήσει προσκρούσεις εκ μέρους ''τμημάτων του λαού''...

3. Βλέπε Παναγιώτη Γ. Βαφειάδη: ''ΒΙΟΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΕΙΑ ΤΟΥ ΜΕΛΕΤΙΟΥ ΜΕΤΑΞΑΚΗ'' σελ. 16.

4. Βλέπε ενδεικτικά: α. ''ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΝΩΣΗΣ ΤΗΣ ΑΓΓΛΙΚΑΝΙΚΗΣ ΜΕΤΑ ΤΗΣ ΟΡΘΟΔΟΞΟΥ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ'' Ιανουαρίου 1908. β. Αμίλκα Αλιβιζάτου ''Η ΕΝΩΣΙΣ ΤΩΝ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ'' Αθήνα 1922. γ. Μητροπολίτου πρώην Καλαβρύτων και Αιγιαλείας: Η ΕΝΩΣΙΣ ΤΩΝ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΟΙ ΜΑΡΤΥΡΕΣ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΚΛΗΡΙΚΟΙ ΤΩΝ ΟΚΤΩ ΠΡΩΤΩΝ ΑΙΩΝΩΝ'' Αθήνα 1934. δ. Παρθενίου Μ. Ακύλα: ''Ο ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΣ ΣΥΡΟΥ ΚΑΙ ΤΗΝΟΥ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟς ΛΥΚΟΥΡΓΟΣ ΕΝ ΑΓΓΛΙΑ ΚΑΤΑ ΤΟ 1870'' Αθήνα 1901. ε. Αλεξάνδρου Α. Μπελιάεφ ''ΠΕΡΙ ΕΝΩΣΕΩΣ ΤΩΝ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ'' εν Πετρουπόλει 1906. ζ. Μητροπολίτου Βιζύης Ανθίμου: ''ΤΟ ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΑΚΟΝ ΖΗΤΗΜΑ'' Κων/πολη 1922 κ.α.

5. Σύμφωνα με την Δημόσια Απογραφή του 1920, ο συνολικός πληθυσμός της Ελληνικής επικράτειας οριζόταν στους 5.536.375 Έλληνες υπηκόους, ο Νομός Θεσσαλονίκης έφτανε τους 407.238 και ο Πειραιάς τους 133.482. Αθήνα και Πειραιάς μαζί έφταναν στους   526.473.

6. Μόλις στις αρχές του 20ου αιώνα, ο Μητροπολίτης Σεβαστιανός Νικοκάβουρας εισάγει την τετραφωνία στις κερκυραικές εκκλησίες, δεχόμενος θετικά σχόλια, αφού ''…η άμουσος και ξηρά ψαλτική, η υφ’ ενός και μόνου ψάλτου απογοητεύει …''. 

Η ''ΑΝΑΠΛΑΣΙΣ'' της 25 Απριλίου 1913 δημοσιεύει άρθρο του Αλεξάνδρου Γκρεκ, ο οποίο διατεινόταν, πως με την βοήθεια του αρμονίου στους ναούς θα μπορούσε να ελέγξει... ''τας αναιδείς αυθαιρεσίας του οιουδήποτε αμαθούς ιεροψάλτου''...

7. Στο επόμενο: Πώς υποδέχθηκαν οι Αθηναίοι την αλλαγή του εκκλησιαστικού ημερολογίου, μετά από 1600 χρόνια θέσπισης μονίμου μηνολογίου για την Λατρευτική Ενότητα του όλου τότε χριστιανικού κόσμου;

Γιώργος Δ. Δημακόπουλος

Δημοσιογράφος

Η ΚΙΝΗΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΝΩΣΗ ΤΩΝ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ ΠΡΙΝ ΤΗΝ ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΑΚΗ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑ ΤΟΥ 1924 ΜΕΡΟΣ 18ον

"Αλλ΄ο εξ Αγίων Τόπων φυγάς Μελέτιος Μεταξάκης, ο από Κιτίου, ο από Αθηνών, από Κωνσταντινουπόλεως και είτα Αλεξανδρείας, άστατον και ανήσυχον φιλαρχίας πνεύμα, κακός δαίμων, και από Αλεξανδρεία δε ώκνησε εις προσπάθειαν, ίνα επιβληθεί Πατριάρχης Ιεροσολύμων". 

Ο Κερκύρας και Παξών Μεθόδιος Κοντοστάνος (1881-1972)

(Πρακτικά και Αποφάσεις του εν Κων/πόλει Πανορθοδόξου Συνεδρίου 10 Μαϊου - 8 Ιουνίου 1923).

ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΕΙΣ - ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΕΣ - ΝΕΩΤΕΡΙΣΜΟΙ

ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΝΩΣΗ ΤΩΝ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ

Η κίνηση για την Ένωση των Εκκλησιών πριν από την ημερολογιακή καινοτομία του 1924 είχε βασική της προυπόθεση εκ των ''ημετέρων'' Ορθοδόξων ενωτικών και φιλοενωτικών,  μ ε τ α ρ ρ υ θ μ ί σ ε ι ς1, τέτοιες, ώστε να αρχίζει να ομοιάζει η Ορθόδοξη Εκκλησία με τα υπόλοιπα -ανθρωπίνως- πεποιημένα εκκλησιαστικά μορφώματα, που αυτοαποκαλούνταν  ''Εκκλησίες''. Μία σημαντικότατη παράμετρος, που διαδραμάτισε πρωτεύοντα ρόλο στα πρώτα χρόνια της κυοφορημένης, οικουμενικής κίνησης ήταν αναμφίβολα η  ξένη και εντόπια Μ α σ ο ν ί α2, της οποίας ''επιφανή'' μέλη ήταν  ε κ  τ ω ν  κ α ι ν ο τ ό μ ω ν  η γ ε τ ώ ν  της Ο ι κ ο υ μ ε ν ι κ ή ς  Κ ί ν η σ η ς! Ο Τύπος της εποχής (ειδικότερα των δύο πρώτων δεκαετιών του 1900) προβάλλει την Μασονία, ως μια ''φιλάνθρωπη, πνευματική κίνηση'', πιστή στους κανόνες του Τεκτονικού Διεθνισμού. Από τα ορθόδοξα περιοδικά που κυκλοφορούν, δεν γίνεται ουδείς λόγος για τον εωσφορικό αυτό μυστικισμό των οργάνων της παγκόσμιας ανομίας. 

Κατ΄ουσίαν, μόνο ο ''ΙΕΡΟΣ ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ'' εκφράζει την έκπληξη -αλλά και την αγωνία του-  σε κάποια σημειώματά του,  για την ολοκληρωτική -σχεδόν- φίμωση του Τύπου και την αδυναμία κληρικών να δημοσιεύσουν αντιμασονικά, αντιαιρετικά τους κείμενα! Στον αντίποδα εμφανίζεται με πρωτοσέλιδα, ομόφρονα, προκλητικά της άρθρα, η εφημερίδα ''ΑΜΑΛΘΕΙΑ3'' της Σμύρνης, που ήταν εκ των μακροβιοτέρων εφημερίδων των ελληνικών παροικιών της Μ. Ασίας, η οποία συνέχισε (μετά την Μικρασιατική Καταστροφή) να εκδίδεται στην Αθήνα, μέχρι και το οριστικό κλείσιμό της το 1923. Έτσι στο φύλλο 19.304 της Παρασκευής 16 Μαρτίου 1923 εμφανίζεται με πρωτοσέλιδο άρθρο της, υπό τον τίτλο: ''ΜΙΑ ΕΚΚΛΗΣΙΣ ΠΡΟΣ ΤΟΝ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΝ ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΕΚΤΟΝΙΣΜΟΝ''4, όπου παρουσιάζεται η ''έκκληση'' της ''εν Σμύρνη Γαλλικής Στοάς των Ελευθεροτεκτόνων'' προς αρωγή και ενίσχυση των χιλιάδων πεινόντων μεταναστών της Μικρασίας στην Αθήνα! 

Η ημερολογιακή καινοτομία της 10ης  Μαρτίου 1924, ασφαλώς και δεν ήταν -αποκλειστικά- η μοναδική   μ ε τ α ρ ρ ύ θ μ ι σ η  που επιχειρήθηκε -κυρίως- από το νεωτεριστικό δίδυμο των ''Λουθηρανών'' καινοτόμων Μεταξάκη-Παπαδοπούλου. Ήδη από την Πατριαρχική Εγκύκλιο του 1920, ως και το ''πανορθόδοξο'' ή και ''διορθόδοξο'' Συνέδριο της Κων/λης του 1923 επιχειρήθηκαν μ ε τ α ρ ρ υ θ μ ί σ ε ι ς:  α. στην εκκλησιαστική μουσική, β. στα περί του γάμου όλων των βαθμίδων του Κλήρου, γ. στην αναγνώριση του κύρους των αγγλικανικών χειροτονιών και δ. ακόμη και στην ελάττωση του χρόνου της Θείας Λειτουργίας και άλλων ακολουθιών! Στην εκκλησιαστική μουσική επιχειρήθηκε η εναρμόνισή της και η εισαγωγή της τετραφωνίας στην λατρευτική λειτουργία της Εκκλησίας. Στην Θεσσαλονίκη, ο μαθηματικός και ''εναρμονιστής της εκκλησιαστικής μουσικής'', ως αυτοσυστηνόταν, Σταμάτης Σταματιάδης5 δημιούργησε... μικτό, μουσικό χορό τετραφωνίας, ο οποίος... έψαλλε κάθε Κυριακή του έτους 1923, στον μητροπολιτικό ναό της πόλης! 

Δημιουργήθηκε τότε μέγα ζήτημα στον Τύπο6, (κράτησε περίπου τις δύο πρώτες δεκαετίες του 1900), όπου οι εν γένει νεωτεριστές και εκσυγχρονιστές της Εκκλησίας στάθηκαν κατά της... ''πεπαλαιωμένης'' βυζαντινής μουσικής και υπέρ της εισαγωγής της εναρμονισμένης ''ευρωπαικού αρώματος'' μουσικής στις εκκλησίες. Προς τούτο εκδιδόταν και σχετικό, μηνιαίο περιοδικό υπό τον τίτλο ''Η ΕΝΗΡΜΟΝΙΣΜΕΝΗ''! Ωστόσο ο ''Εκκλησιαστικός, Μουσικός Σύλλογος''7 της Κωνσταντινούπολης με πρόεδρο τον Καισαρείας Νικόλαο εξέδωσε επείγον υπόμνημα πατριαρχεύοντος του Μελετίου Μεταξάκη και ζητώντας του να μην δεχθεί την εισαγωγή της τετραφωνίας στην εκκλησιαστική λατρεία των ναών, λέγοντας στο τέλος: ''Καταλήγοντες δε τονίζομεν και πάλιν, ότι λόγοι επιστημονικοί και λόγοι εθνικοί και λόγοι θρησκευτικοί πείθουσιν ημάς, ότι η μουσική ημών δεν πρέπει να περιβληθή τον μανδύαν της τετραφώνου μουσικής, αλλά να καλλιεργηθή εν τοις ιδίοις αυτής ορίοις, άλλως θα εκφυλισθή τελείως προς ζημίαν εθνικήν''. Εν Κωνσταντινουπόλει τη 12 Δεκεμβρίου 1922.

Στο ζήτημα του γάμου των χηρευόντων ιερέων ή διακόνων επιχειρήθηκε η εισαγωγή του δεύτερου γάμου των κληρικών, όπως και η ''εκχώρησις'' του δικαιώματος γάμου στους Επισκόπους, όπως αυτό συζητήθηκε στο ''πανορθόδοξο'' συνέδριο του '23 στην Πόλη. Πολλοί Μητροπολίτες ή και επίσκοποι του πατριαρχικού κλίματος της Κων/λης ζήτησαν να επιτραπεί ο γάμος ακόμη και στους ανώτερους αρχιερείς! Σε σχετικό υπόμνημά του στο συνέδριο, ο Νικαίας Βασίλειος8 κατέληξε: ''{...} Και ταύτα μεν διά τον δεύτερον γάμον των χηρευόντων ιερέων και διακόνων. Αναγκαίως δε, ουχί εκ τοιαύτης αφορμής, αλλά από μακράς σοβαράς πείρας και σαφής διδασκαλίας, ανεπιδέκτου πάσης λογικής και δικαίας διαμφισβητήσεως, επιβάλλεται η πρόνοια και μέχρι του περί τούδε από ικανών εκατονταετηρίδων αγάμου ανωτέρου κλήρου. Εις τούτον υπάγονται πάντες οι αρχιερείς και ουκ ολίγοι εκ των του ενοριακού κλήρου, και οι νεώτεροι λόγιοι κληρικοί, εις ους επαναπαύεται το μέλλον της Εκκλησίας''. Για να καταλήξει: ''Σήμερον ουδείς έχων διαυγείς τους οφθαλμούς της διανοίας δύναται να διισχυρισθή, ότι η παρά το ελεύθερον πνεύμα της Εκκλησίας ημών κρατήσασα αγαμία των ανωτέρων λειτουργών της Εκκλησίας, αναπαύει την κοινήν συνείδησιν πάντων των εισυνειδότων και ειλικρινώς σκεπτομένων χριστιανών.''

Τέλος, όσον αφορά την ελάττωση του χρόνου της Θείας Λειτουργίας και άλλων ακολουθιών ή της αισθητικής... ευταξίας των ναών δια της προσθήκης πολλών καθισμάτων -αναλόγων της αγγλικανικής ή της καθολικής ''εκκλησίας''- ήταν θέματα που τα ζητούσαν Συνοδικοί του Πατριαρχικού Θρόνου, αλλά και κληρικοί εξ Αθηνών! Ένας εξ΄αυτών υπήρξε και ο... ''άγιος'' Χρυσόστομος Σμύρνης, εκ των προχωρημένων ενωτικών νεωτεριστών της εποχής των δύο πρώτων δεκαετιών του 20ού αιώνα. Μάλιστα στην ''ΚΑΙΝΗ ΔΙΔΑΧΗ''9 (εκδοτικό έργο του του Μελετίου) του 1919 αναδημοσιεύεται άρθρο του, υπό τον τίτλο: ''Ο ΜΥΧΙΟΣ ΜΟΥ ΠΟΘΟΣ ΚΑΙ ΤΟ ΟΝΕΙΡΟΠΟΛΟΥΜΕΝΟΝ ΠΑΡ΄ΕΜΟΥ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΟΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ''. Το κείμενο βρίθει από νεωτερισμούς, καινοτομίες και εισαγόμενες εκ των ''Εκκλησιών''  μ ε τ α ρ ρ υ θ μ ί σ ε ι ς, τις οποίες θα επρότεινε στον Οικουμενικό Θρόνο προς άμεση υλοποίησή τους! Ανάμεσα σε αυτές ήταν και οι εξής, όπως ακριβώς καταγράφονται στο εν λόγω άρθρο: α. Συντόμευσις των ιερών ακολουθιών. β. Βελτίωσις της εκκλησιαστικής μουσικής και ζωγραφικής (!) γ. Μόρφωσις νέου (Κλήρου) κατά το πνεύμα και τας ανάγκας της εποχής. δ. Επαναφορά του θεσμού του γάμου γενικώς εν τω κλήρω. ε. Σκέψεις προς συννενόησιν (μετά των λοιπών, ''χριστιανικών εκκλησιών'') ή προσέγγισιν ή ένωσιν, ει δυνατόν, μετά τίνων εξ΄αυτών...! 

Από την Κων/πολη, ο γνωστός, ''ζηλωτής'' ενωτικός αρχιμανδρίτης του πατριαρχικού κλίματος Ι. Α. Τεκνόπουλος, που ποιούσε ''ιεραποστολή'' ανά την Ευρώπη για την ''Ένωση των Εκκλησιών'' εξέδιδε εκτός από το περιοδικό ''ΕΝΩΣΙΣ ΤΩΝ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ'' και την ''ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΗ ΑΝΟΡΘΩΣΗ''.10 Στο τεύχος της 10ης Μαίου 1912 ακόμη, συνιστούσε με εμφατική γραφή και ιδιαίτερο πόθο την τοποθέτηση πολλών καθισμάτων στους ναούς (ανάλογα με εκείνα των αιρετικών), ώστε -όπως έγραφε: ''{...} Αν ευρωπαίος τις χριστιανός ήθελεν επισκεφθή τους ιερούς ημών ναούς και ήθελεν ακούση την ιεράν ακολουθίαν της Θείας Λειτουργίας, αφεύκτως θα έβρισκε  δύο σπουδαίας ελλείψεις, ων η μεν είναι το μέγα και κουραστικόν μήκος των ιερών ημών ακολουθιών, η δε, η έλλειψις εν τοις ιεροίς ημών ναοίς καθισμάτων δια έκαστον των εκκλησιαζομένων''. Για να συνεχίσει ανερυθρίαστα και απροκάλυπτα: ''Η προμήθεια εν όλοις τοις ιεροίς ημών ναοίς επαρκούς αριθμού καθισμάτων ή στασιδίων, ούτε δογματικώς απαγορεύεται, ούτε οικονομικώς είναι τι δυσκατόρθωτον. Εν τούτοις στερούμεθα τούτων μέχρι σήμερον. Εν τούτοις εκατοντάδες και χιλιάδες χριστιανών αποφεύγουσι την θείαν λατρείαν, δεν πατούσι κυριολεκτικώς εις τους ιερούς ναούς, διότι λέγουσι, δεν δυνάμεθα, να ιστάμεθα επί τρεις ώρας επί ποδός, δεν θέλομεν να σπάσωμεν τους πόδας μας''... Τη σημερινή μας ανάρτηση ακολουθεί ένα -διαφωτιστικό της οικουμενικής κίνησης- δημοσίευμα του πατριαρχικού περιοδικού της Αλεξανδρείας ''ΠΑΝΤΑΙΝΟΣ'' της 24ης Ιουλίου 1920 και μια  ''έκθεση'' της Γενικής Γραμματείας του Παγκοσμίου Συνεδρίου πίστεως και τάξεως της 15ης Μαρτίου του 1923, όπου αναφέρονται ''αι ενέργειαι τας οποίας καταβάλλουν προς  έ ν ω σ ι ν  αι διάφοραι  χ ρ ι σ τ ι α ν ι κ α ί  Ε κ κ λ η σ ί α ι''... Εύχεσθε!  

ΕΚΘΕΣΙΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΙΚΗΣ ΑΠΟΣΤΟΛΗΣ

εις την επιτροπήν την επιτετραμμένην, 

ίνα παρασκευάση το Παγκόσμιον Συνέδριον προς εξέτασιν των ζητημάτων, 

των αφορώντων την πίστιν και την τάξιν της Εκκλησίας.

(The world Conference on faith and order)

Η Εκκλησία ωφείλει, ίνα η η δυναμική πνευματική δύναμις   τ η ς  ν έ α ς  ε π ο χ ή ς, ως υπήρξεν άλλοτε. Ωφείλει, ίνα λάβη επίδρασιν οικοδομητικήν και αποδώση στασιμότητα εν μέσω των διαλυτικών και αποστατικών δυνάμεων, αίτινες κατατρύχουσι το ανθρώπινον γένος. Η εκκλησία δύναται, ίνα επιτύχη ένθα αι εκκλησίαι ηστόχησαν. Μία και μόνη εκκλησία καθολική δύναται, ίνα αναζυμώση όλον τον όγκον του μέλλοντος πολιτισμού. Εάν πάντες οι λαοί του κόσμου μετά των διαφόρων αυτών συμφερόντων και ανακουφίσεων δύνανται, ίνα μεριμνήσωσι σπουδαίως περί συστάσεως Συνδέσμου Εθνών, η στιγμή βεβαίως επέστη δια τας εκκλησίας, αίτινες ομολογούσιν ευπείθειαν εις τον αυτόν θείον Αρχηγόν, όπως δείξωσιν εις τα έθνη, δίδουσι αι ίδιαι το παράδειγμα το αγαθόν, τίνι τρόπω ωφείλουσιν, ίνα ενεργήσωσι προς επιτυχίαν του αναγκαίου αποτελέσματος. 

Η Ελπίς του Παγκοσμίου Συνεδρίου καθωρίσθη, είναι δε το πρώτον προς ενότητα βήμα. Δυνατόν, όπως τινές των εκκλησιών, αίτινες προσεγγίζουσι τα μάλιστα προς αλλήλας, προλάβωσι την πραγμάτωσιν της ελπίδος ταύτης. 

(Εκ του περιοδικού του Πατριαρχείου Αλεξανδρείας ''ΠΑΝΤΑΙΝΟΣ'', 

τόμος ιβ', αρ. 30, σελ. 583-585, της 24ης Ιουλίου 1920)

ΑΙ ΠΡΟΣ ΕΝΩΣΙΝ ΤΩΝ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ ΕΝΕΡΓΕΙΑΙ

Η γενική Γραμματεία του παγκοσμίου Συνεδρίου Πίστεως και Τάξεως απέστειλεν ημίν την κατωτέρω έκθεσιν, εν τη οποία περιληπτικώς αναφέρονται αι ενέργειαι τας οποίας καταβάλλουν προς  έ ν ω σ ι ν  αι διάφοραι  χ ρ ι σ τ ι α ν ι κ α ί  Ε κ κ λ η σ ί α ι.

''Οι απανταχού χριστιανοί αναγνωρίζουν, ότι η μόνη ελπίς του κόσμου είναι η επκράτησις του Ευαγγελίου της ειρήνης και δικαιοσύνης και αγάπης, το οποίον δεν δύναται να θεωρηθή ως επικρατήσαν εφ΄όσον  α ι   Ε κ κ λ η σ ί α ι  δ ε ν  ε ν ο ύ ν τ α ι  και εν τω κόσμω τούτο. Προς τούτο καταβάλλονται εκασταχού προσπάθειαι δια την κατά μέρος  έ ν ω σ ι ν,  η δε προσπάθεια του  Σ υ ν ε δ ρ ί ο υ  Π ί σ τ ε ω ς  και  Τ ά ξ ε ω ς,  η αποβλέπουσα εις την  π ρ ο π α ρ α σ κ ε υ ή ν  του εδάφους  π ρ ο ς  έ ν ω σ ι ν  τ ω ν  Ε κ κ λ η σ ι ώ ν,  αποκτά διαρκώς αυξάνον ενδιαφέρον. 

Εις τον Καναδάν, οι Ανεξάρτητοι, οι Μεθοδισταί και οι Πρεσβυτεριανοί έφθασαν σχεδόν εις την τελευταίαν βαθμίδα  τ η ς  ε ν ώ σ ε ω ς,  οι δε Μεθοδισταί και οι Αγγλικανοί διώρισαν επιτροπάς προς μελέτην του θέματος τούτου. Εις την Αγγλίαν, μέλη της Εκκλησίας της Αγγλίας και της των Βαπτιστών, Ανεξαρτήτων, Μεθοδιστών, Μοραβιανών και Πρεσβυτεριανών έσχον  αξιομνημονεύτους συνελεύσεις τον παρελθόντα χειμώνα. Εις την Κίναν, εσχηματίσθη υπό ξένων και ιθαγενών κυρίως εκ των χριστιανικών ιεραποστολών ''Εθνική Χριστιανική Επιτροπή'', η οποία ελπιζεται ότι θα προπαρασκευάση το έδαφος δια τον σχηματισμόν μιας Εκκλησίας εν Κίνα. Εις την Αίγυπτον, μέλη της Εκκλησίας της Αγγλίας ως και των Ελλήνων Ορθοδόξων, Κοπτών, Συριανών Ορθοδόξων, Αρμενίων και Πρεσβυτεριανών εξακολουθούν τας συνενοήσεις των με πολλάς ελπίδας επιτυχίας.

Η  α ν α γ ν ώ ρ ι σ ι ς  παρά του Οικουμ. Πατριαρχείου  τ ο υ  κ ύ ρ ο υ ς  τ ω ν  Α γ γ λ ι κ α ν ι κ ώ ν  χ ε ι ρ ο τ ο ν ι ώ ν  είναι σημαντικώτατον βήμα  π ρ ο ς  τ η ν  έ ν ω σ ι ν  μ ε τ α ξ ύ  τ ω ν  Ε κ κ λ η σ ι ώ ν  τούτων. Η απόφασις αύτη του Οικουμ. Πατριαρχείου χρήζει βεβαίως της επιδοκιμασίας και των άλλων Πατριαρχείων της αυτονόμου Ανατολ. Ορθοδ. Εκκλησίας δια να καταστή έγκυρος. Το Οικ. Πατριαρχείον και οι Παλαιοκαθολικοί της Ευρώπης προσεγγίζουσιν αλλήλους και αι σχέσεις μεταξύ της Ανατολ. Ορθοδόξου και των Εκκλησιών Αρμενίων και Κοπτών καθίστανται στενώτεραι.

Ο αιδ. Χάλιφαξ συνωμίλησε μετά του Καρδιναλίου Μερσιέ δια  τ η ν  έ ν ω σ ι ν  τ ω ν  Ε κ κ λ η σ ι ώ ν  Ρώμης και Αγγλίας. Εις τας Ηνωμένας Πολιτείας, η Επισκοπιανή Εκκλησία προέβη εις κανονικά μέτρα, δι΄ων οι Επίσκοποί της θα έχωσι το δικαίωμα να παρέχωσιν εις εντεταλμένους λειτουργούς των Εκκλησιών, Επισκοπιανήν εντολήν. Καίτοι η ομοσπονδία δεν είναι  ο υ σ ι α σ τ ι κ ή   έ ν ω σ ι ς  είναι εν τούτοις εν βήμα προς αυτήν και το  Ο μ ο σ π ο ν δ ι α κ ό ν  Σ υ μ β ο ύ λ ι ο ν  τ ω ν  Ε κ κ λ η σ ι ώ ν  τ ο υ  Χ ρ ι σ τ ο ύ  εν Αμερική καθίσταται επί μάλλον και μάλλον αποτελεσματικόν. Το  Ο μ ο σ π ο ν δ ι α κ ό ν  Σ υ μ β ο ύ λ ι ο ν των Ε λ ε υ θ έ ρ ω ν  Ε κ κ λ η σ ι ώ ν  ε ν  Α γ γ λ ί α  κερδίζει ούτως ειπείν σπουδαίον έδαφος και αι ομοσπονδιακαί κινήσεις ευοδούνται επίσης και εις την Γερμανίαν και την Ελβετίαν.

Οι Μεθοδισταί, Πρεσβυτεριανοί και Βαπτισταί εν τη Βορείω και Νοτίω Αμερική εξακολουθούν εισέτι τας διαπραγματεύσεις των. Δύο από τας μεγαλυτέρας μερίδας των Λουθηρανών εν Αμερική ηνώθησαν υπό το όνομα της Ηνωμένης Λουθηρανικής  Εκκλησίας της Αμερικής, η δε Ευαγγελική Εκκλησία της Βορείου Αμερικής και η Ηνωμένη Ευαγγελική Εκκλησία ηνώθησαν ήδη υπό το όνομα της Ευαγγελικής Εκκλησίας ήτις απεφάσισε να καταστρέψη όλα τα στοιχεία της διαιρέσεως, τα οποία τους εχώριζον προ πολλών ετών. 

Η παγκόσμιος Σ υ ν έ λ ε υ σ ι ς  Π ί σ τ ε ω ς  κ α ι   Τ ά ξ ε ω ς εδημοσίευσεν έντυπα αναφέροντα τινάς των προσπαθειών τούτων και εξηγούντα  τ η ν   π α γ κ ό σ μ ι ο ν  κ ί ν η σ ι ν  προς  Χ ρ ι σ τ ι α ν ι κ ή ν  έ ν ω σ ι ν,  επίσης δε και κατάλογον Αγγλιστί, Γαλλιστί, Γερμανιστί και Ελληνιστί των θεμάτων τα οποία τίθενται υπ΄όψιν των Χριστιανικών μερίδων, ως προκαταρκτικά προς προσέγγισιν  ε ι ς  έ ν ω σ ι ν...''

(Εκ του περιοδικού ''ΑΝΑΠΛΑΣΙΣ'', αρ. 2, σελ. 13, της 15ης Ιανουαρίου 1923)

Παραπομπές:

1. Είναι εκπληκτικός, ο ιταμός και δουλοπρεπής -συχνά- τρόπος με τον οποίο αντιμετώπιζαν οι εξ Ορθοδόξων ενωτικοί τους... ξένους ''επενδυτές'' της ανομίας στην Ορθόδοξη Εκκλησία! Κατά την διάρκεια του ''πανορθοδόξου συνεδρίου στην Πόλη καταγράφεται το ακόλουθο γεγονός: ''Κατά την 5ην συνεδρία της 23ης Μαίου επεσκέφθη το συνέδριον ο Αγγλικανός επίσκοπος τεως Οξφόρδης Gore, συνοδευόμενος και υπό του ιερέως του Μπάξτον. Ο κ.Gore εκάθισεν εκ δεξιών του Πατριάρχου και μεταξύ των αντηλλάγησαν προσφωνήσεις μεταξύ των οποίων διημήφθησαν και τα εξής:

Η Α. Θ. Παναγιώτης: - Εάν η Υμετέρα Σεβασμιώτης ενδιαφέρεται να πληροφορηθή εις ποίον σημείον ευρισκόμεθα θα τη είπω, ότι απεφασίσαμεν να εφαρμόσωμεν τον κανόνα της α. εν Νικαία Συνόδου επιστημονικώς δε θέλομεν να δεχθώμεν το Γρηγοριανόν, το οποίον είναι επίσης λελανθασμένον, αλλά θα συμπληρώσωμεν το Ιουλιανόν κατά τα δεδομένα της αστρονομικής επιστήμης. Μένει η διαφορά ως προς τον εορτασμόν του Πάσχα. Ίνα συμφωνήσωμεν πρέπει και σεις να διορθώσητε καταλλήλως το ημερολόγιον σας.
Ο σεβ. Gore:- Το ζήτημα τούτο αφορά όλους. Υπάρχει επιτροπή επί του ημερολογίου εργαζομένη εν τω Βατικανώ. Μοι είπον, ότι ο Πάπας είναι διατεθειμένος να προβή εις μεταρρυθμίσεις του ημερολογίου. Δεν γνωρίζω εάν η επιτροπή του Βατικανού κατέληξεν εις αποτέλεσμα. Αλλά θα ήτο καλόν να επιτευχθή μια διαρρύθμισις ημερολογιακή τοιάυτη, η οποία να συντελέση ώστε όλοι οι Χριστιανοί να εορτάζωμέν ταυτοχρόνως το άγιον Πάσχα.
Η. Α. Θ. Παναγιότης: - Θα παρακαλέσω την Υμ. Σεβασμιότητα να ανακοινώση εις τον αρχιεπίσκοπον Καντουαρίας, ότι είμεθα διατεθειμένοι να δεχθώμεν το νέον ημερολόγιον το οποίον θα εξευρίσκετο υπό της Δύσεως. 

(Πρακτικά και αποφάσεις των εν Κων/πόλει Πανορθοδ. Συνεδρίου 10 Μαϊου-8 Ιουνιου1923-Εκθεσις Πατριαρχ. τυπογρ. Κων/πολις 1923 σελ.84).

2. Επίσης προκαλεί εύλογη απορία το γεγονός, ότι ο Τύπος της Αθήνας (των δύο δεκαετιών του 1900) αναφερόταν συχνά στην Μασονία, σαν να επρόκειτο για μια ''πατριωτική και φιλάνθρωπη κίνηση''. Το αυτό συνέβη και όταν η εφημερίδα ''ΠΑΤΡΙΣ'', (έτος 32, αρ. φύλλου 55, της Δευτέρας 12 Μαρτίου 1923, σελ. 3) ανέφερε την είδηση του ερχομού αμερικανικής επιτροπής σαράντα μασόνων για την χειροτονία του Χρυσοστόμου Παπαδόπουλου, χωρίν καν να σχολιασθεί αυτό το παράδοξο, ανεπίτρεπτο και οξύμωρο γεγονός!..

3. Ήταν η πρώτη εφημερίδα στη Σμύρνη, που άρχισε να πουλά τα φύλλα της στο δρόμο (1889). Τα επόμενα χρόνια η κυκλοφορία της έφτασε τα 2500 φύλλα και είχε εκατοντάδες συνδρομητές στο εσωτερικό της Μ. Ασίας, στα νησιά του Αιγαίου, στη Μακεδονία και σε άλλες χώρες.

Στο γλωσσικό ζήτημα που απασχολούσε την εποχή, οι συντάκτες της εφημερίδας τάχθηκαν κατά της δημοτικής γλώσσας και την διετία 1907-1908 η πολεμική της εφημερίδας κατά των δημοτικιστών έγινε ιδιαίτερα σφοδρή. Είναι χαρακτηριστικό ότι τον Ιούνιο του 1899 δημοσιεύτηκε στην ''ΑΜΑΛΘΕΙΑ'' κατάλογος αρχαίων και νεότερων ελληνικών ονομάτων και ζητήθηκε από το δήμο τα ονόματα αυτά να αντικαταστήσουν τις υπάρχουσες ονομασίες συνοικιών και δρόμων, προκειμένου η πόλη να ξαναβρεί τη χαμένη της αίγλη.

4. Στο εισαγωγικό σημείωμα του άρθρου έγραφε: ''Η εν Σμύρνη γαλλική Στοά των ''Ελευθεροτεκτόνων'' ''ΜΕΛΗΣ'', ήτις μετά την καταστρφήν μετέθεσε την έδρα της εν Αθήναις, απηύθυνε προς τους εν Ευρώπη και Αμερική Ελευθεροτέκτονας ζωηράν έκκλησιν, δι΄ης εκθέτει τα γεγονότα της Σμύρνης και ζητεί την αρωγή αυτών υπέρ των θυμάτων. 

5. Ο μαθηματικός Σταμάτης Σταματιάδης (Ελισαίος Γιαννίδης 1865-1942), γεννήθηκε στο Νιχώρι της Πόλης. Επί Πατριάρχου Ιωακείμ του Γ΄ έψαλλαν εναρμονισμένα μέλη κατά την διάρκεια πατριαρχικής και συνοδικής Λειτουργίας στην Παναγία του Πέραν το 1911.

Ο Πατριάρχης Μελέτιος Μεταξάκης το 1923 επαινεί την προσπάθεια της τετράφωνης χορωδίας της Παναγίας του Πέραν. Οι προσπάθειες επέλασης της εναρμονισμένης βυζαντινής μουσικής σε κεντρικούς ναούς της Πόλης συνεχίστηκαν μέχρι και τις αρχές της δεκαετίας του 1930.

6. Η ''ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ'' της 12ης Νοεμβρίου του 1923 -όπως και οι περισσότερες εφημερίδες- τάσσεται υπέρ της νεωτεριστικής και καινοτόμου αυτής μουσικής κίνησης και σε άρθρο της υπό το τίτλο ''ΒΥΖΑΝΤΙΝΙΣΜΟΣ'' παρατηρεί: 

''Αφού κάνομε τον συντηρητικό, αφού λέμε πως ακολουθούμε τα πάτρια, τότες τι χάσκομε σε κάθε ευρωπαικό νεωτερισμό και ξένη καινοτομία; Γιατί, αφού δεν αρέσομε την εναρμόνισι παρακολουθούμε με εκρήξεις ψεύτικου και γελοίου ενθουσιασμού τον ρωσικό χορό; Αντί να χαλούμε τον κόσμο και να φωνάζομε κωμικά, πως η ρωσική μουσική είναι ωραία και κατανυκτική, γιατι δεν έχομε την φιλοδοξία να δώσωμε τα μέσα σ΄εκείνους (τον Σταματιάδη), που είναι εις θέσι κάτι καλό να δημιουργήσουν;''

7. Το υπόμνημα του ''Εκκλησιαστικού, Μουσικού Συλλόγου'' προς τον Μελέτιο Μεταξάκη τυπώθηκε και σε φυλλάδιο.

Εν Κωνσταντινουπόλει, Εκ του Πατριαρχικού Τυπογραφίου 1923.

8. Το ''Υπόμνημα περί του Γάμου των Κληρικών'' τυπώθηκε εκ του Πατριαρχικού Τυπογραφείου το 1923. Δεν λείπουν και εδώ οι ''οικουμενικές'' ευχές και ευσεβείς πόθοι περί της ''Ενώσεως των Εκκλησιών'' του Νικαία Βαιλείου, ο οποίος αποφαίνεται: ''{...} Εμός δε πόθος ακατάσχετος από μικρού ήτο να ίδω συννενοημένους ως γνήσιους αδελφούς πάντας ανεξαιρέτως τους ανθρώπους, π ρ α γ μ α τ ο π ο ι η μ έ ν η ς  ε π ί  τ έ λ ο υ ς   τ η ς  ε ν ώ σ ε ω ς  τ ω ν  α γ ί ω ν  τ ο υ  Θ ε ο ύ  ε κ κ λ η σ ι ώ ν''.

9. Βλ. ''ΚΑΙΝΗ ΔΙΔΑΧΗ'', τόμος Α', 1919, σελ. 72-74.

10. Βλ. ''ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΗ ΑΝΟΡΘΩΣΗ'', έτος Α', τεύχος αβ', σελ. 250.

11. Συνεχίζεται

Γιώργος  Δ. Δημακόπουλος

Δημοσιογράφος

Η ΚΙΝΗΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΝΩΣΗ ΤΩΝ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ ΠΡΙΝ ΤΗΝ ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΑΚΗ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑ ΤΟΥ 1924 ΜΕΡΟΣ 17ον

Οι συμπροσευχές, τα ημισυλλείτουργα και εν γένει η κοινωνία των Ορθοδόξων1 μετά των ακοινωνήτων αιρετικών ήταν γνωστή και πάγια τακτική από τα τέλη του 19ου αιώνα, ειδικότερα όμως με την ''συνδεσμοποίηση'' των λεγόμενων διαχριστιανικών ''Εκκλησιών'' στην ''WORLD CONFERENCE OF CHURCHES''. Η κοινωνία μετά των αιρετικών εκδηλώνεται -όχι μόνο μέσω του Οικουμενικού Θρόνου- αλλά και μέσω όλων των τοπικών Ορθοδόξων Εκκλησιών2, ως αναφέρεται παρακάτω με τα λόγια των ίδιων των συμμετασχόντων. Είναι δε ο ζήλος τους τόσο εμφανής, επίμονος3 και ''καρποφόρος'', ώστε στις ανταλλαγές επιστολών και στα δημόσια κηρύγματά τους να εμπλέκει ο ένας το εγκώμιο του άλλου, όχι από μια προσεγμένη και διακριτική διπλωματία, αλλά από μια τέτοια ''μελιστάλαχτη'' και ''σιροπιαστή'' αγαπολογία, ώστε να αναρωτιέται κανείς, ποιοι είναι οι πραγματικοί εν Χριστώ αδελφοί και ποιοι δεν είναι... Η απάντηση όμως που δίδεται από τους ίδιους είναι αναντίρρητα και κάθετα καταφανής: όλες οι διαχριστιανικές αιρέσεις της Υφηλίου αποτελούν τους κλάδους4του ίδιου δένδρου, που είναι η Μία Εκκλησία, οπότε προ τι το μίσος και ο αλληλοσπαραγμός;... 

Αυτή η εωσφορική και εν γένει πτωτική διαστροφή της ορθόδοξης διδασκαλίας συμπαρασύρει -σχεδόν- πάντες. Ακόμη και κάποιοι, που -ενδεχομένως- κινούνται από αγαθά και απονήρευτα κριτήρια πέφτουν στα ''δίχτυα'' της οικουμενικής κίνησης, που τότε ονομαζόταν κίνηση για την Ένωση των Εκκλησιών''. Ένα απτό τέτοιο παράδειγμα είναι και η περίπτωση του Αγίου Νικολάι Βελιμίροβιτς, ως αναφέρεται το όνομά του παρακάτω. Στις αρχές -των δύο πρώτων σχεδόν- δεκαετιών του νέου αιώνα (20ού) συμμετέσχει εξ αγαθών παρορμήσεων στην ενωτική κίνηση, αργότερα όμως αντιλαμβανόμενος το είδος, το ύφος, αλλά και τους απώτερους σκοπούς αυτής της Ψευδοένωσης που ακυρώνει άπαξ και δια παντός το Ορθόδοξο Φρόνημα εγκαταλείπει τους ακοινωνήτους και: το 1930 λαμβάνοντας μέρος στην Πανορθόδοξη Προσυνοδική Διάσκεψη της Μονής Βατοπαιδίου, εξέφρασε την Ορθόδοξη Διδασκαλία, αντιτιθέμενος στην τάση προσαρμογής των παραδόσεων της Εκκλησίας στο πνεύμα του αιώνα. Ο Ιουστίνος Πόποβιτς άλλωστε δεν δίστασε να γράψει γι΄αυτόν: ''Ας με συγχωρέσει ο Άγιος Ιωάννης ο Δαμασκηνός, αλλά ο Νικόλαος τον ξεπέρασε'', ενώ βιογράφος του υπήρξε ο επίσης μαθητής του και αποτειχισμένος από την κοινωνία της αίρεσης -επίσκοπος Ράσκας και Πιζρένης- Αρτέμιος Ραντοσάβλιεβιτς. 

Στην παρούσα ανάρτησή μας καταγράφουμε μία -εκ πολλών- επιστολών προς το Οικουμενικό Πατριαρχείο, του Μητροπολίτη -τότε- Τραπεζούντας και αργότερα Αρχιεπισκόπου Αθηνών Χρύσανθου Φιλιππίδη5 (1881-1949), που περιγράφει τις ενωτικές κινήσεις του, αλλά και τις ένθερμες εντυπώσεις του από ταξίδι του στο Λονδίνο, προκειμένου να έλθει σε κοινωνία με την Αγγλικανική ''Εκκλησία''. Όχι μόνο παρίστανται, συμπροσεύχεται ή και διαβάζει το Ευαγγέλιο σε δεκάδες ''ναούς'' και ''μονές'' των Αγγλικανών, αλλά διαβάζει και... συγχωρητικές ευχές σε αγγλικανές ''μοναχές''! 

Εντυπωσιαζόμενος από το ''ανώτερο βιοτικό, θρησκευτικό και πολιτιστικό επίπεδο'' των Αγγλικανών, δεν διαστάζει να υπαγορεύσει προς πάντας, αυτό που πολλοί σύγχρονοι, νεοορθόδοξοι και -φιλολογούντες- εκσυγχρονιστές προτάσσουν: τον εκσυγχρονισμό δηλαδή της Εκκλησίας στα σημερινά, κοινωνικά ειωθότα! Απευθυνόμενος δε προς τον Αρχιεπίσκοπο της Αγγλικανικής Εκκλησίας, λόρδο Randall, τόνισε με παρρησία τα εξής: ''...Φρονώ ευλαβώς ότι πρέπει η επικοινωνία αύτη να συνεχισθή δι΄ανταλλαγής γραμμάτων, επισκέψεων και να στερεωθή δια της παραμονής εν Λονδίνω μονίμου κληρικού αντιπροσώπου, ει δυνατόν επισκόπου, όστις και δια της μορφώσεως και του ήθους και της εξωτερικής παραστάσεως να κρατή υψηλά το γόητρον της Εκκλησίας Κων/πόλεως, προς την οποίαν η Αγγλικανική Εκκλησία πολύν αισθάνεται σεβασμόν και ευλάβειαν. Επίσης φρονώ, ότι πρέπει να γίνηται αυστηροτέρα διαλογή, περί την εκλογήν των αποστελλομένων εις το Πανεπιστήμιον της Οξφόρδης ελλήνων σπουδαστών, να υποχρεούνται δε ούτοι να συμμορφώνονται προς τον κολλεγιακόν βίον και να φοιτώσιν προς πρακτικήν άσκησιν εις τα θαυμάσια μορφωτικά και ηθοπλαστικά καθιδρύματα της αγγλικανικής Εκκλησίας, εκ των οποίων πολλά έχει να ωφεληθή η ημετέρα Εκκλησία, αφομοιούσα προς εαυτήν όσα είναι δυνατόν και εκφράζουσα υφ΄οίαν έκφρασιν απαιτεί η ελληνική κοινωνική ζωή...'' Εύχεσθε!

ΕΝΩΣΙΣ ΤΩΝ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ

...Κατόπιν προσπαθειών, αίτινες διήρκεσαν επί εννέα περίπου έτη, υπάρχει μεγάλη πιθανότης εφέτος, ή εις πολύ προσεχές μέλλον, να συνέλθη η παγκόσμιος διάσκεψις των Εκκλησιών, ήτις θέλει προσπαθήση να συνενώση τας Εκκλησίας όλου του κόσμου...

Ως γνωστόν, επιτροπή της Αμερικανικής Επισκοπελιανής Εκκλησίας, ανεχώρησεν εις Ευρώπην, ίνα προσκαλέση τας Εκκλησίας της Ευρώπης και της εγγύς Ανατολής. Το διάβημα τούτο της Επισκοπελιανής Εκκλησίας υπεστηρίζετο υπό των Εκκλησιών ολοκλήρου της Αγγλίας και των Ηνωμένων Πολιτειών, ως και της Εκκλησίας της Ρωσσίας, των ελληνικών ορθοδόξων Εκκλησιών, επίσης πολλών καθολικών και προτεσταντικών Εκκλησιών ευρισκομένων εις ολόκληρον την Ευρωπαικήν ήπειρον. Η αναχωρήσασα επιτροπή εγένετο δεκτή μετ΄εγκαρδιότητος πανταχού. Εις το Λονδίνον συνήντησαν τον αρχιεπίσκοπον της Κύπρου και εις τους Παρισίους, τον τοποτηρητήν του πατριαρχικού θρόνου Κων/πόλεως. Αμφότεροι υπέσχοντο να καλέσωσι τας συνόδους, ων προεδρεύουσιν, όπως συζητήσωσι την επίσημον πρόσκλησιν, και έδωκαν διαβεβαιώσεις , ότι αύτη είναι δυνατόν να γίνη δεκτή. Εις Παρισίους η επιτροπή συνήντησεν ωσαύτως τον πάτερ Νικολάι Βελιμίροβιτς, μεταβαίνοντα εις Σερβίαν, ου η εγκάρδιος βοήθεια εξησφαλίσθη επί έτη.

Εις τας Αθήνας η επιτροπή εγένετο τιμιτικότατα δεκτή υπό του μητροπολίτου (Μελέτιου Μεταξάκη), όστις παρέλαβε ταύτην επί του Αρείου Πάγου, όπου ανέγνωσεν ελληνιστί προς τα μέλη αυτής την επιστολήν του αποστόλου Παύλου. Την δε επομένην η Σύνοδος παρεδέξατο επισήμως την πρόσκλησιν. Η επιτροπή ανεχώρησεν κατόπιν εξ΄Αθηνών εις Κων/πολιν, όπου η πρόσκλησις εγένετο δεκτή κατόπιν ιδιαιτέρας συνεδρίας της Οικουμενικής Συνόδου. Η επιτροπή έλαβεν εκεί μέρος  εις  τ η ν  τ ε λ ε τ ή ν  τ ο υ  Π ά σ χ α,  ήτις εγένετο εις τον πατριαρχικόν ναόν καθ΄ην ανεγνώσθη το Ευαγγέλιον εις εννέα γλώσσας,  τ ο υ   ε π ι σ κ ό π ο υ  τ ο υ  Φ ο ν  Ν τ ε  Λ α κ.  και μέλους της επιτροπής  α ν α γ ν ώ σ α ν τ ο ς  τ ο ύ τ ο   α γ γ λ ι σ τ ί. Εις την Κων/πολιν η επιτροπή συνηντήθη και  μ ε τ ά   τ ο υ   π α τ ρ ι ά ρ χ ο υ  τ ω ν  α ρ μ ε ν ί ω ν,  όστις υπέσχετο να διαβιβάση την πρόσκλησιν εις τον καθολικόν του Εσμιατζίν. 

Κατόπιν η επιτροπή μετέβη εις Σόφιαν, όπου επέδωκε την πρόσκλησιν εις τον έξαρχον, υποσχόμενον ότι η πρόσκλησις ήθελε γίνη δεκτή  αμέσως μετά την σύγκλησιν της συνόδου αυτού, την αυτήν δε διαβεβαίωσιν έδωκε και ο μητροπολίτης Βουκουρεστίου. Εις το Βελιγκράδιον, όπου μετέβη κατόπιν η επιτροπή, έτυχε λαμπράς υποδοχής. Ο  μ η τ ρ ο π ο λ ι τ ι κ ό ς  ν α ό ς  τ ο υ  Β ε λ ι γ κ ρ α δ ί ο υ  ε τ έ θ η  ε ι ς  τ η ν  δ ι ά θ ε σ ι ν  τ η ς  ε π ι τ ρ ο π ή ς  κατά την Τετάρτην, όπου αύτη ελειτούργησε  κ α ι  ε κ ο ι ν ώ ν η σ ε  α μ ε ρ ι κ α ν ί δ α  κ υ ρ ί α ν.(!)  Σ έ ρ β ο ι  κ λ η ρ ι κ ο ί  έ λ α β ο ν  μ έ ρ ο ς  ε ι ς  τ η ν  τ ε λ ε τ ή ν.  Η σερβική Σύνοδος εδέξατο κατόπιν τούτου αμέσως την πρόσκλησιν   ε ι ς  τ η ν  π α γ κ ό σ μ ι ο ν  σ υ ν δ ι ά σ κ ε ψ ι ν  τ ω ν  Ε κ κ λ η σ ι ώ ν.  

{...} Παραδόξως τις συμφυρμός χριστιανών επίσης έλαβε χώραν τη 12 Μαίου μηνός, εις τον ναόν του αγίου Βαρνάβα, εν Νιούαρκ της αρκτώας Αμερικής,  α ν ή κ ο ν τ α   ε ι ς   τ ο  ε π ι σ κ ο π ι α ν ό ν  δ ό γ μ α.  Εν τω ναώ, ου την ωραίαν Πύλην εκόσμουν η αμερικανική και η ελληνική σημαία,  π α ρ ή σ α ν  κ α ι  δ ύ ο  έ λ λ η ν ε ς  ι ε ρ ε ί ς,  π ε ρ ι β ε β λ η μ έ ν ο ι  τ α  ά μ φ ι α  α υ τ ώ ν,  κ ρ α τ ο ύ ν τ ε ς  σ τ α υ ρ ό ν,   ι σ τ ά μ ε ν ο ι  π α ρ ά   τ ο   θ υ σ ι α σ τ ή ρ ι ο ν.  Τ ο  Ε υ α γ γ έ λ ι ο ν  α ν έ γ ν ω  π ρ ώ τ ο ν  ο  ι ε ρ ε ύ ς  τ η ς  ε λ λ η ν ι κ ή ς  κ ο ι ν ό τ η τ ο ς   α ι δ ε σ.  κ. Σ π υ ρ ι δ ά κ η ς  ελληνιστί, μετ΄αυτόν  ο  α ι δ ε σ.  κ.  Δ ά ρ λ ι γ κ τ ω ν,  υιός του πανιερ. επισκόπου αγγλιστί, αφού προ του ελληνιστί αναγνωσθέντος Ευαγγελίου ωμίλησε ''περί της αγνότητος της ανατολικής ελληνικής Εκκλησίας, δια μέσου των αιώνων πιστώς ακολουθούσης τοις ίχνεσι των αποστόλων  τ ο υ  Μ ε γ ά λ ο υ  Δ ι δ α σ κ ά λ ο υ'' (?)  Μετ΄αυτόν  ο  α ρ χ ι μ.  κ.  Ι ω α κ ε ί μ  Α λ ε ξ ό π ο υ λ ο ς  ελληνιστί και αγγλιστί  ω μ ί λ η σ ε ν  ε π΄ ά μ β ω ν ο ς   π ε ρ ί  τ η ς  μ ε λ λ ο ύ σ η ς  ε ν ώ σ ε ω ς  τ ω ν  δ ύ ο Ε κ κ λ η σ ι ώ ν...

 (Εκκλησιαστικό περιοδικό του Πατριαρχείου Κων/λεως ''ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΗ ΑΛΗΘΕΙΑ'', 

έτος λθ', αρ. τεύχους 21, σελ. 154-156 της 20ής Ιουλίου 1919)

ΣΧΕΣΕΙΣ ΜΕΓΑΛΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΚΑΙ 

ΑΓΓΛΙΚΑΝΙΚΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ

Δημοσιεύομεν κατωτέρω την Έκθεσιν του Σεβασμ. Μητροπολίτου Τραπεζούντος κ. Χρυσάνθου, εν' η καταφανής είναι η ανανέωσις και ανίσχυσις των σχέσεων των δύο Εκκλησιών και η ειλικρινής εκατέρωθεν αγάπη και στοργή. 

Η αυτή έκθεσις υποδεικνύει και την ανάγκην της εναρμονίσεως των πολυτίμων παραδόσεων της Εκκλησίας ημών προς την σύγχρονον ζωήν και την εκ της αρμονικής ταύτης δημιουργίαν ενεργού εκκλησιαστικής και θρησκευτικής και κοινωνικής ζωής.

...εχοροστάτησα εις τον ναόν του Αγίου Αυγουστίνου Κίλπορτ του Φωτιστού της Αγγλικανικής Εκκλησίας και ορίσθη ιδιαίτερος θρόνος εις τον άγιον Βήμα δια την χοροστασία μου...

Σεβασμιώτατε,

Ο Σεβασμιώτατος Αρχιεπίσκοπος Καντερβουρίας λόρδος Randall, απαντών εις έκκλησιν την οποίαν κατά τον παρελθόντα Ιούνιον ο εν Παρισίοις τότε διατρίβων Σεβασμιώτατος Τοποτηρητής του Οικουμενικού Θρόνου έκαμεν εις τον Αρχιεπίσκοπον της Αγγλικανικής Εκκλησίας έγραψε θερμοτάτην επιστολήν, δι΄ης ενεθάρρυνε και ενίσχυε την χειμαζομένην Εκκλησίαν Κωνσταντινουπόλεως. Ο Σεβασμιώτατος Τοποτηρητής είχεν ήδη απέλθη εκ Παρισίων, ενεκρίθη δε ίνα αυτός μεταβώ εκ Παρισίων εις Λονδίνον και αυτοπροσώπως εκφράσω εις την Α. Σ. τον Αρχιεπίσκοπον Καντερβουρίας τας ευχαριστίας της Εκκλησίας δια την ωραίαν επιστολήν και την παρεχομένην ενίσχυσιν, παρακαλέσω δε ίνα αμέριστον εξακολουθήση το υπέρ των αλυτρώτων χριστιανών ενδιαφέρον της Αγγλικανικής Εκκλησίας και του κραταιού βρεττανικού Κράτους.

Κατά ταύτα την 10/23 παρελθόντος Ιουλίου (1919) ανεχώρησα εις Λονδίνον. Ο Σεβασμιώτατος Αρχιεπίσκοπος Καντερβουρίας πληροφορηθείς εκ γράμματός μου την εις Λονδίνον άφιξιν απέστειλεν αμέσως προς χαιρετισμόν μου τον αξιόλογον κ. Rily, λαικόν μέλος του Εκκλησιαστικού Συμβουλίου της Αρχιεπισκοπής και προσωπικόν φίλον του Αρχιεπισκόπου και τον αγγλικανόν ιερέα Klinton. Αμφότεροι αισθάνονται ευλαβή θαυμασμόν εις την πρεσβυγενή Εκκλησίαν του Βυζαντίου. Κατά την επίσκεψιν ταύτην ώρισαν την ημέραν της εκ της εξοχής καθόδου του Σεβασμιωτάτου Αρχιεπισκόπου Καντερβουρίας εις το Lambeth Palace προς δεξίωσίν μου, ωρίσθη δε και πρόγραμμα των διαφόρων επισκέψεών μου  κ α ι  χ ο ρ ο σ τ α σ ι ώ ν   ε ι ς  δ ι α φ ό ρ ο υ ς  ν α ο ύ ς   τ η ς  Α γ γ λ ι κ α ν ι κ ή ς  Ε κ κ λ η σ ί α ς, τεθέντος επί τούτω εις την διαθεσίν μου ιδιαιτέρου αυτοκινήτου του κ. Rily.

Και δη την 14/27 Ιουλίου ημέραν Κυριακήν πρωί  ε χ ο ρ ο σ τ ά τ η σ α   ε ι ς   τ ο ν  ν α ό ν   τ ο υ  Α γ ί ο υ  Α υ γ ο υ σ τ ί ν ο υ  Κ ί λ π ο ρ τ  τ ο υ  Φ ω τ ι σ τ ο ύ   τ η ς  Α γ γ λ ί α ς.   Ελειτούργει εκεί ο επίσκοπος Νασάου των Ινδικών Νήσων.  Ι δ ι α ί τ ε ρ ο ς  Θ ρ ό ν ο ς   ε ι ς   τ ο   ά γ ι ο ν   Β ή μ α  ω ρ ί σ θ η  δ ι α  τ η ν   χ ο ρ ο σ τ α σ ί α μ ο υ.  Η λειτουργία διεξήχθη εν απαραμίλλω τάξει. Η ευλάβεια του αγγλικανικού λαού, υποκλινομένου κατά την έξοδόν μου και αναμένοντος την ευλογίαν του αντιπροσώπου της Εκκλησίας του Βυζαντίου με συνεκίνησε.

...ανέγνων κατ΄αίτησιν της Ηγουμένης συγχωρητικήν ευχήν εις τας αδελφάς συνελθούσας εις το Ναύδριον της Αγγλικανικής Μονής...

Μετά την λειτουργίαν μετέβην εν συνοδεία του κ. Rily και του πατρός Klinton  ε ι ς  τ η ν  γ υ ν α ι κ ε ί α ν   Μ ο ν ή ν  τ ω ν  Α δ ε λ φ ώ ν  τ η ς  Ε κ κ λ η σ ί α ς.   Η Ηγουμένη και η Υφηγουμένη με υπεδέχθησαν και με ωδήγησαν εις τα διάφορα τμήματα της Μονής.

Η Μονή αύτη εναρμονίζουσα την θεωρίαν του μοναχικού βίου προς την ενεργόν ζωήν ασχολείται περί την ανάπτυξιν και μόρφωσιν των ορφανών του λαού. Ούτω δεν καλλιεργείται ο μοναχικός εκβιασμός αναπτυσσόμενος μοιραίως, όταν ο μοναχικός βίος είναι μόνον θεωρητικός, αλλ΄αναπτύσσεται και το αίσθημα της αγάπης προς τον πλησίον και ιδία της στοργής, ήτις οφείλει να είναι ο ανεξάλειπτος χαρακτήρ της γυναικείας ψυχής.

Κατά την μεσημβρίαν μοι παρετέθη εν τη Μονή απλούν γεύμα και μετά το γεύμα  α ν έ γ ν ων  κ α τ'  α ί τ η σ ι ν  τ η ς  Η γ ο υ μ έ ν η ς  ε υ χ ή ν  σ υ γ χ ω ρ η τ ι κ ή ν   ε ι ς  τ α ς  α δ ε λ φ ά ς, συνελθούσας εις το Ναύδριον της Μονής.

...εύρον το έδαφος έτοιμον προς ένωσιν των δύο Εκκλησιών και οι Αγγλικανοί φρονούν, πως αν γίνει επίσημος πρότασις θα επιτευχθή αύτη...

{...} Την εσπέραν της αυτής ημέρας κατά τον εσπερινόν  ε χ ο ρ ο σ τ ά τ η σ α  εις τον ωραίον και μεγαλοπρεπή και φωτεινό  ν α ό ν τ ο υ  Α γ ί ο υ  Π α ύ λ ο υ, όπου θερμότατα με υπεδέχθη ο προιστάμενος του καθεδρικού ναού αιδεσιμώτατος Simpson, όστις την προτεραίαν είχε κάμει ωραίαν ομιλίαν περί του Ναού της Αγίας Σοφίας. Την επομένην Τρίτην 16/29 Ιουλίου εν συνοδεία του πατρός Κλίντων επεσκέφθην το παλάτιον της Βουλής των Λόρδων και εις την Βιβλιοθήκην της Βουλής λίαν ευγενώς με ωδήγησεν εις των εκεί ευρεθέντων  λ ό ρ δω ν  ε π ι σ κ ό π ω ν. Μετά μεσημβρίαν της αυτής ημέρας επεσκέφθην εν συνοδεία του καλού κ. Rily και του αξιοσεβάστου κ. Γεναδίου επιτίμου πρεσβευτού της Ελλάδος εν Λονδίνω τον σεβασμιώτατον αρχιεπίσκοπον Καντερβουρίας και εις καθηγητής της θεολογίας, οίτινες με ωδήγησαν εις το γραφείον του αρχιεπισκόπου. {..} Εδήλωσα αυτώ ότι η ωραία του επιστολή ενίσχυε την Εκκλησίαν Κωνσταντινουπόλεως, εξακολουθούσαν και μετά την ανακωχήν να αγωνίζηται αγώνα σκληρόν ε υ χ ή θ η ν δ΄όπως  η  κ ο ι ν ω ν ί α α ύ τ η ιδεών και αισθημάτων των δύο Εκκλησιών συνεχισθή  κ α ι κ α τ α λ ή ξ η  ε ι ς  τ η ν  ε υ τ υ χ ή  έ ν ω σ ι ν  α υ τ ώ ν  ε ν  τ ω  ν α ώ  τ η ς  α γ ί α ς  Σ ο φ ί α ς...

{...} Περί την 8ην ώραν της αυτής εσπέρας μετέβην κατά πρόσκλησιν του ευγενεστάτου κ. Rily εις την οικίαν του, όπου προσήλθον διάφοροι σοφοί καθηγηταί και κληρικοί και ο αντιπρόσωπος του σεβασμιωτάτου αρχιεπισκόπου Καντερβουρίας, ο επίτιμος πρεσβευτής της Ελλάδος κ. Γενάδιος, ο επιτετραμμένος της σερβικής πρεσβείας μετά του σέρβου διακόνου και έλληνες και ξένοι αντιπρόσωποι του Τύπου προς ανεπίσημον συζήτησιν. Ο κ. Rily λαβών τον λόγον, εξέφρασε την χαράν πάντων δια την εν μέσω αυτών παρουσίαν ιεράρχου της Εκκλησίας Κωνσταντινουπόλεως.  Ε δ ή λ ω σ ε ν  ό τ ι  η  π ρ ω τ ο β ο υ λ ί α  π ρ ο ς   έ ν ω σ ι ν  τ ω ν  Ε κ κ λ η σ ι ώ ν  π ρ ο ή λ θ ε ν  α π ό   τ η ς Α γ γ λ ι κ α ν ι κ ή ς  Ε κ κ λ η σ ί α ς,   η οποία αισθάνεται την ανάγκη να ενισχύση τας καθολικάς και αποστολικάς της παραδόσεις προσεγγίζουσα προς την Ορθόδοξον Εκκλησίαν και   ε π ι τ υ γ χ ά ν ο υ σ α,  ει δυνατόν,  τ η ν   ε π ί σ η μ ο ν   α ν α γ ν ώ ρ ι σ ι ν   τ ο υ  κ ύ ρ ο υ ς  τ ω ν  α γ γ λ ι κ α ν ι κ ώ ν   χ ε ι ρ ο τ ο ν ι ώ ν,  η οποία διαμφισβητείται υπό της Καθολικής Εκκλησίας.{..} 

Ο αντιπρόσωπος του σεβασμιωτάτου αρχιεπισκόπου Καντερβουρίας είπεν ότι οι επίσκοποι της εν Αμερική Αγγλικανικής Εκκλησίας επισκεφθέντες εσχάτως την Ανατολήν και επανελθόντες  ε δ ή λ ω σ α ν,   ό τ ι  ε ύ ρ ο ν  τ ο  έ δ α φ ο ς   έ τ ο ι μ ο ν   π ρ ο ς  έ ν ω σ ι ν   τ ω ν  δ ύ ο  Ε κ κ λ η σ ι ώ ν  και φρονούν ότι αν γίνη επίσημος πρότασις  ε κ  μ έ ρ ο υ ς  τ η ς  Α γ γ λ ι κ α ν ι κ ή ς  Ε κ κ λ η σ ί α ς   π ρ ο ς   έ ν ω σ ι ν   θ α   ε π ι τ ε υ χ θ ή  α ύ τ η.  Ηρώτησεν ο αντιπρόσωπος του Σεβασμ. αρχιεπισκόπου Καντερβουρίας  τ ί φ ρ ο ν ώ  π ε ρ ί   τ ο ύ τ ο υ; Απήντησα ότι προ τούτου καλόν θα ήτο να παρασκευασθή ακόμη το έδαφος, ίνα μη εκατέρα των Εκκλησιών περιέλθη εις την οδυνηράν ανάγκην, όπως πριν απαντήση εις την επίσημον πρότασιν ζητήση εξηγήσεις εις όσα σημεία χωρίζουν τας δύο Εκκλησίας και ούτω εκ των δισταγμών επέλθη ψυχρότης μεταξύ των δύο Εκκλησιών. Θα παρασκευασθή δε καλύτερον το έδαφος, εάν  ε ξ α κ ο λ ο υ θ ή σ η  α μ ο ι β α ί α  ε π ί σ κ ε ψ ι ς αντιπροσώπων αμφοτέρων των Εκκλησιών και η ανταλλαγή σκέψεων. Επειδή δε κατά την εν Λονδίνω διατριβήν του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου Αθηνών είχε γίνη επίσημος συνεδρίασις και μακρά συζήτησις  π ε ρ ί  ε ν ώ σ ε ω ς   Ε κ κ λ η σ ι ώ ν,   είπον ότι καλό θα ήτον να εδημοσιεύοντο τα πρακτικά της συνεδριάσεως εκείνης, ίνα έχη και ταύτα υπ΄όψιν η εν τοις Πατριαρχίοις   π ε ρ ί  τ ο  ζ ή τ η μ α   τ η ς  π ρ ο σ ε γ γ ί σ ε ω ς   τ ω ν   δ ύ ο  Ε κ κ λ η σ ι ώ ν   ασχολουμένη επιτροπή.

...κατέλιπον το Λονδίνον πλήρους θαυμασμού προς την Αγγλικανικήν Εκκλησίαν, της οποίας είσθε το χάρμα και η δόξα...

{...} Επανελθών εις Παρισίους έγραψα προς τον Σεβασμιώτατον Αρχιεπίσκοπον Καντερβουρίας Γαλλιστί την ακόλουθον επιστολήν υπό ημερομ. 26/3 Αυγούστου 1919.

Σεβασμιώτατε και αγαπητέ εν Χριστώ αδελφέ,

Βαθύτατα συγκινημένος δια την φιλόφρονα υποδοχήν εκφράζω έτι άπαξ τας θερμάς μου ευχαριστίας. Κατέλιπον το Λονδίνον   π λ ή ρ η ς  θ α υ μ α σ μ ο ύ  π ρ ο ς  τ η ν Α γ γ λ ι κ α ν ι κ ή ν   Ε κ κ λ η σ ί α ν, της οποίας  ε ί σ θ ε   τ ο  χ ά ρ μ α  κ α ι  η  δ ό ξ α. Γινώσκετε να εμπνέητε το χριστιανικόν ιδεώδες εις τον αγγλικόν λαόν, ο οποίος οδηγούμενος υπό της Εκκλησίας κάμνει τα ιδεώδη πραγματικότητα  κ α ι    ζ η   τ η ν  α λ η θ ι ν ή ν  χ ρ ι σ τ ι α ν ι κ ή ν   ζ ω ή ν. (!) {...} Ούτω, Σεβασμιώτατε, και αγία και ιερά Σύνοδος, επαναληφθείσης της κοινωνίας μετά της αδελφής Αγγλικανικής Εκκλησίας, φρονώ ευλαβώς ότι πρέπει η επικοινωνία αύτη να συνεχισθή δι΄ανταλλαγής γραμμάτων, επισκέψεων και να στερεωθή δια της παραμονής εν Λονδίνω μονίμου κληρικού αντιπροσώπου, ει δυνατόν επισκόπου, όστις και δια της μορφώσεως και του ήθους και της εξωτερικής παραστάσεως να κρατή υψηλά το γόητρον της Εκκλησίας Κων/πόλεως, προς την οποίαν η Αγγλικανική Εκκλησία πολύν αισθάνεται σεβασμόν και ευλάβειαν. Επίσης φρονώ, ότι πρέπει να γίνηται αυστηροτέρα διαλογή, περί την εκλογήν των αποστελλομένων εις το Πανεπιστήμιον της Οξφόρδης ελλήνων σπουδαστών, να υποχρεούνται δε ούτοι να συμμορφώνονται προς τον κολλεγιακόν βίον και να φοιτώσιν προς πρακτικήν άσκησιν εις τα θαυμάσια μορφωτικά και ηθοπλαστικά καθιδρύματα της αγγλικανικής Εκκλησίας, εκ των οποίων πολλά έχει να ωφεληθή η ημετέρα Εκκλησία, αφομοιούσα προς εαυτήν όσα είναι δυνατόν και εκφράζουσα υφ΄οίαν έκφρασιν απαιτεί η ελληνική κοινωνική ζωή.

Επί τούτοις διατελώ με αγάπη,

ελάχιστος εν Χριστώ αδελφός

+ ο Τραπεζούντος Χρύσανθος

Εν Φαναρίω τη 16/8 Σεπτεμβρίου 1919

(Εκκλησιαστικό περιοδικό Πατριαρχείου Κων/πόλεως ''ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΗ ΑΛΗΘΕΙΑ'', 

έτος μ', αρ. τεύχους 31, σελ. 244-248, της 26 Οκτωβρίου 1919.) 

Παραπομπές:

1.Όπως αναφέρεται στην ''ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΗ ΑΛΗΘΕΙΑ'', έτος λθ', αρ. τεύχους 21, σελ. 154-156 της 20ής Ιουλίου του 1919: ''Ο  μητροπολιτικός ναός του Βελιγκραδίου  ε τ έ θ η  ε ι ς  τ η ν  δ ι ά θ ε σ ι ν  τ η ς  ε π ι τ ρ ο π ή ς  κατά την Τετάρτην, όπου αύτη ελειτούργησε  κ α ι  ε κ ο ι ν ώ ν η σ ε  α μ ε ρ ι κ α ν ί δ α  κ υ ρ ί α ν.(!)  Σ έ ρ β ο ι  κ λ η ρ ι κ ο ί  έ λ α β ο ν  μ έ ρ ο ς  ε ι ς  τ η ν  τ ε λ ε τ ή ν.  Η σερβική Σύνοδος εδέξατο κατόπιν τούτου αμέσως την πρόσκλησιν   ε ι ς  τ η ν  π α γ κ ό σ μ ι ο ν  σ υ ν δ ι ά σ κ ε ψ ι ν  τ ω ν  Ε κ κ λ η σ ι ώ ν.'' 

2. Ως γράφεται  στο Εκκλησιαστικό περιοδικό του Πατριαρχείου Κων/λεως ''ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΗ ΑΛΗΘΕΙΑ'', έτος λθ', αρ. τεύχους 21, σελ. 155 της 20ής Ιουλίου 1919: ''Ως γνωστόν, επιτροπή της Αμερικανικής Επισκοπελιανής Εκκλησίας, ανεχώρησεν εις Ευρώπην, ίνα προσκαλέση τας Εκκλησίας της Ευρώπης και της εγγύς Ανατολής. Το διάβημα τούτο της Επισκοπελιανής Εκκλησίας υπεστηρίζετο υπό των Εκκλησιών ολοκλήρου της Αγγλίας και των Ηνωμένων Πολιτειών, ως και της Εκκλησίας της Ρωσσίας,  τ ω ν  ε λ λ η ν ι κ ώ ν  ο ρ θ ο δ ό ξ ω ν  Ε κ κ λ η σ ι ώ ν,  επίσης πολλών καθολικών και προτεσταντικών Εκκλησιών ευρισκομένων εις ολόκληρον την Ευρωπαικήν ήπειρον.'' 

3. Στην παρούσα επιστολή παρουσιάζεται εκ μέρους των Αγγλικανών, τέτοια ''ζηλωτική'' επιθυμία προς άρδην ''Ένωση των δύο Εκκλησιών'', ώστε να παραθεωρούνται όλες οι δογματικές διαφορές που τους χωρίζουν από την Μία, Αγία, Καθολική και Αποστολική Εκκλησία. Προτάσσουν βεβαίως και την αναγνώριση των αγλικανικών χειροτονιών εκ μέρους των Ορθοδόξων, γιατι αυτό θα τους προσέδιδε μεγαλύτερη δυναμική, αυτοτέλεια, αλλά και ''υστεροφημία''. Το αίτημά τους ''φυσικά'' δεν άργησε να υλοποιηθεί τάχιστα! Ο Μελέτιος Μεταξάκης, ως Επιβάτης δικής του χειριστικής πατριαρχικής Συνόδου, μέσα στον ίδιο χρόνο (1919) θα αναγνωρίσει τις Αγγλικανικές Χειροτονίες!...

4. Η ''νεοδογματική'' της Κλαδικής αιρεσιολογίας δεν είναι καινούρια και δεν συναντιέται στους χρόνους μας. Όπως έχουμε καταγράψει σε προηγούμενες ενότητές μας, περί.. ''κλάδων και δέντρων'' μίλησαν ο Μελέτιος, ο Χρυσόστομος Παπαδόπουλος και σχεδόν όλα στο σύνολό τους εκκλησιαστικά περιοδικά της εποχής των δύο πρώτων  δεκαετιών του 20ού αιώνα.


5. Οι εσωτερικές πολιτικές αντιξοότητες του ''ελληνκού διχασμού'' συμπαρέσυρε και την πλειονότητα των εκκλησιαστικών ανδρών. Ο Μητροπολίτης Τραπεζούντα Χρύσανθος έγραψε δυο άρθρα στον ''ΛΟΓΟ ΤΗΣ ΤΡΑΠΕΖΟΥΝΤΑΣ'' υπό τον τίτλο ''ΕΛΛΗΝΕΣ ΚΑΙ ΒΑΛΕΝΤΙΝΟΙ'' ενδεικτικό του κλίματος του επικρατούσε: ''Τον Ευρωπαικόν πολιτισμόν (ο Βενιζέλος) θεωρεί ως κατά βαθμίδας απλώς ανώτερον του Ανατολικού, τας οποίας αρκεί να ανέλθωμεν δια να ομοιάσωμεν τους Ευρωπαίους και ότι φθάνει να εισαγάγωμεν και ημείς εις την Ελλάδα τον Ευρωπαικόν πολιτισμόν, δια να γίνωμεν και ημείς όπως και οι Φράγκοι. Δεν εννόησεν ο κ. Βενιζέλος ό,τι βαθύτατα ησθάνθη η ψυχή του Κωνσταντίνου, ότι η διαφορά φραγκικού και ελληνικού πολιτισμού δεν είναι διαφορά ποσότητος αλλ' είναι κυρίως διαφορά ποιότητος και ότι όλα τα άνθη του φραγκικού πολιτισμού, ούτε πρέπει, ούτε είναι δυνατόν να μεταφυτευθούν εις την Ελληνικήν γήν, αλλ' ότι η αγνή Ελληνική ψυχή δύναται και πρέπει να παράγη δροσερά άνθη γνησίου Ελληνικού πολιτισμού. Εάν ησθάνετο ταύτα ο κ. Βενιζέλος, ως το ησθάνθη ο Κωνσταντίνος δεν θα έστρεφε βλέμμα αποκλειστικού θαυμασμού προς τους Φράγκους και δεν θα καθίστα ειδωλόν του την ξενολατρείαν, θα είχε δε την εθνικήν εκείνην υπερηφάνειαν και τον αδρόν εθνικόν χαρακτήρα, ο οποίος χαρακτηρίζει την ψυχήν του Κωνσταντίνου.''


6. Στη φωτογραφία της ανάρτησης ο Μητροπολίτης Χρύσανθος Φιλιππίδης (1881-1949).


7. Συνεχίζεται.

Γιώργος Δ. Δημακόπουλος

Δημοσιογράφος