ΑΓΙΟΥ ΠΑΙΣΙΟΥ ΒΕΛΙΤΣΚΟΦΣΚΥ: «ΚΡΙΝΑ ΤΟΥ ΑΓΡΟΥ»

 

Η σύγχυση και οι δαιμονικές φοβίες

Στη διάρκεια μιας νοητικής καταιγίδας και του σκοτασμού - μιας εξαιρετικά δύσκολης ώρας για όσους ζουν σε μόνωση - η αδιάλειπτη προσευχή να είναι το μεγάλο όπλο σου.

Το εργόχειρο επίσης συνδυασμένο πάντα με την προσευχή, σου προσφέρει μεγάλη βοήθεια. Μια τρίτη και πιο απλή διέξοδος είναι να κοιμηθείς εκείνη τη δύσκολη ώρα, για να μη σκέφτεσαι και να μην πάσχεις, κι έτσι να ξεφύγεις από το κακό.

Όταν ο εχθρός σου προκαλεί αφόρητη κατάθλιψη, όταν η ψυχή σου είναι γεμάτη φόβο, να λες δυνατά ευχές και ψαλμούς ή να ενώνεις, όπως είπα, την προσευχή με το εργόχειρο, ώστε ο νους σου να προσέχει σ' αυτά που λες και κάνεις, κι έτσι να μην παρασύρεται από την σύγχυση, την ταραχή και τον φόβο.

Να θυμάσαι, εξάλλου, πως είναι μαζί σου πάντα ο Κύριος, και πως ο άγγελός σου δεν φεύγει ποτέ από κοντά σου. Καμμιά φορά κι ένας περίπατος στον καθαρό και δροσερό αέρα φυγαδεύει τη δαιμονική φοβία.

Οι δαίμονες όμως υποχωρούν ιδιαίτερα στην ευχή του Ιησού. Τίποτα δεν τους πληγώνει και δεν τους τσακίζει τόσο, όσο αυτή η προσευχή. Φοβερή είναι, πράγματι, η ευχή.

Όπως η φωτιά καίει το χορτάρι, έτσι και η ευχή καίει τους δαίμονες και τους διώχνει μακριά, όταν μάλιστα ενωθεί με την νηστεία. Γι' αυτό ακριβώς αγωνίζονται τόσο πολύ να μας την αφαιρέσουν.

Αν όμως εμείς επιμείνουμε στην ευχή, αφού προσπαθήσουν μάταια για λίγο, μετά χάνονται σαν καπνός και γίνονται άφαντοι. Αν ετοιμάζεσαι για τον αγώνα της προσευχής, να ετοιμαστείς και για πόλεμο  με τους δαίμονες και να οπλιστείς με θάρρος.

Θα δεις τι επιθέσεις θα υποστείς! Σαν άγρια θηρία θα ορμήσουν εναντίον σου και θα κάνουν ολόκληρο το σώμα σου να υποφέρει.

Μεγάλες είναι οι ενοχλήσεις που προξενούν οι δαίμονες σε όσους αγρυπνούν και προσεύχονται αφοσιωμένα. Μόλις όμως δουν το όπλο που εκμηδενίζει τη δύναμή τους, δεν μπορούν να σταθούν.

Εξαφανίζονται με πόνο και τρόμο. Είθε ο Κύριος και Θεός μας να μας φυλάει και να μας ενισχύει πάντοτε με τη χάρη Του. Αμήν.

Οφείλουμε να υπομένουμε κάθε κακολογία, ονειδισμό και πικρία.

Φυλάξου αυστηρά και πρόσεξε, ψυχή μου, γιατι οι έσχατοι καιροί έφτασαν κιόλας, και απαιτούνται από σένα μεγάλος αγώνας και υπομονή απέναντι στους δαίμονες και τους ανθρώπους.

Φυλάξου από τους ορατούς εχθρούς, όταν βρίσκεσαι στον κόσμο, και από τους αόρατους, όταν βρίσκεσαι στην έρημο.

Κανείς ποτέ δεν παίρνει ''τον στέφανον της ζωής'' χωρίς να δοκιμαστεί και χωρίς να νικήσει τον εχθρό. Όποιος παλέψει με τον αντίπαλο και τον καταβάλει με την γενναιότητα και την ανδρεία του, τότε στεφανώνεται με τιμή και δόξα.

Κι εσύ λοιπόν ψυχή μου, να γίνεσαι δυνατή, να υπομένεις κάθε πικρία και ατιμία, να δέχεσαι με χαρά κάθε ονειδισμό.

Όχι μόνο να μην ανυψώνεσαι με την αυτοδικαίωση, αλλά και συγχώρηση να ζητάς, επειδή κάθε προσβολή, κάθε ονειδισμός, κάθε κακολογία και συκοφαντία σου εξασφαλίζει ταπείνωση και χάρη.

Αν δεν υπομένεις όλ' αυτά, αλλ' αντίθετα πικραίνεσαι, αγανακτείς και οργίζεσαι εναντίον εκείνων που σε προσβάλλουν, δεν μπορείς να φτάσεις στην τελείωση και να σωθείς.

Μια τέτοια αντίδραση χαρακτηρίζει τους αρχάριους, τους εμπαθείς, τους ολιγόψυχους και τους επιπόλαιους. Των τελείων όμως χαρακτηριστικό είναι να δέχονται κάθε κακό με χαρά και να το υπομένουν με ευχαριστία.

Όταν ο εχθρός δεν έχει άλλο τρόπο να μας χτυπήσει και να μας εμποδίσει από την ενάρετη ζωή, τότε μας πλήττει με αφόρητες θλίψεις.

Συνήθως στέλνει εναντίον μας ανθρώπους, που είναι υπάκουοι στις προσταγές του, και, χρησιμοποιώντας τους σαν όργανα, προσπαθεί να μας καταβάλει.

Η πιο επαινετή νίκη μας εναντίον του μεγάλου εχθρού μας θα είναι να υπομείνουμε τότε, για τη βασιλεία των ουρανών, τις θλίψεις που μας προξενεί με τις προσβολές, τις ύβρεις και τις ταπεινώσεις των ανθρώπων. 

Θυμήσου τους αγίους όλων των αιώνων, για τους οποίους ολόκληρος ο κόσμος δεν άξιζε τίποτα, μέσα σε πόσες θλίψεις, στερήσεις, διωγμούς και αντίξοες περιστάσεις έζησαν.

Εσύ λοιπόν θέλεις ν' ανοίξεις και καινούργιο δρόμο σωτηρίας; Αν δεν μπορείς να κοπιάσεις όπως οι Πατέρες, τότε τουλάχιστον υπόμεινε με συναίσθηση όπως οι Πατέρες. Αυτό δεν είναι μικρό πράγμα.

Ή μάλλον, είναι η μεγαλύτερη αρετή. Μέγιστο έργο κάνει αυτός που υπομένει με ευχαριστία την ύβρη ή την προσβολή χάριν του Κυρίου. Η ταπείνωση και η αγάπη σε τούτο ακριβώς βρίσκονται:

Στην αγόγγυστη υπομονή των θλίψεων, που μας προξενούν οι συνάνθρωποί μας. Απ' αυτό και μόνο έχουν σωθεί πολλοί. Τούτος είναι κατεξοχήν ο δρόμος των δια Χριστών σαλών, που υποφέρουν πολύ από τους ονειδισμούς.

Η διά Χριστόν σαλότης είναι ύψιστο πνευματικό έργο, γιατι προϋποθέτει όλες τις αρετές. Οι σαλοί δεν κατέχουν τίποτα στην παρούσα ζωή.

Αποκτούν μόνο την υπομονή με μεγάλο ζήλο, και νικούν κάθε θλίψη μ' αυτή. Δεν υπάρχει λοιπόν, ψυχή μου, σ' αυτό τον κόσμο άλλος καλύτερος δρόμος προς τη σωτηρία.

Γίνε κουφή, μουγγή, τυφλή και αναίσθητη προς όλα, τα πράγματα της ζωής αυτής. Και φύγε μακριά απ' τους ανθρώπους σαν ανόητη.

Θεώρησε τον εαυτό σου ανίκανο για κάθε επίγεια δραστηριότητα, σχεδόν σαν τρελλό χάριν του Θεού. Και αν θέλεις να είσαι πρώτος ανάμεσα στους ανθρώπους για το Θεό, πρέπει να γίνεις δούλος όλων.

Ο Σολομών, ψέγοντας τον εαυτό του για τους πολλούς στοχασμούς του, έλεγε πως είναι μάταιοι, και βεβαίωνε πως ο άνθρωπος που έχει αποκτήσει το φόβο του Θεού, την ταπείνωση και την αγάπη - και αυτά βρίσκονται στην αδιάλειπτη προσευχή - , αυτός είναι ευλογημένος.

Ένας τέτοιος άνθρωπος έχει κάνει κτήμα του την αληθινή σοφία και τον άφθαρτο πλούτο. Η πίστη μας σώζει όταν δεν έχουμε εφάρματα ελαττώματα.

Γιατι η πίστη μόνη, δίχως έργα, είναι νεκρή. Αλλά και τα έργα χωρίς πίστη είναι νεκρά.

Εισαγωγή στο διαδίκτυο, επιμέλεια, παρουσίαση κειμένου
 ΑΓΙΟΚΥΠΡΙΑΝΙΤΗΣ. 
Εκ του βιβλίου ''Κρίνα του Αγρού'',
 ''Άνθη εξαίσια συναγμένα από τις Θείες Γραφές για τις εντολές του Θεού και τις άγιες αρετές'', 
του Οσίου Παϊσίου Βελιτσκόφσκυ, 
έκδοση της Ι. Μ. Παρακλήτου, Ωρωπός 2001, σελ. 90-94.

ΣΑΡΑΝΤΟΥ ΚΑΡΓΑΚΟΥ: «ΑΠΡΟΣΩΠΗ ΣΥΝΤΑΞΗ», ΕΝΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ

(Στην ΓΚΕΛΗ που ήξερε να βλέπει, να αισθάνεται και ν’ αγωνίζεται• δηλαδή ν’ αγαπά)

«Κοινωνία της Μοναξιάς»- ένα οξύμωρο σχήμα, που, επειδή είναι μια πραγματικότητα, εκφράζει με παραστατικότητα το μεγάλο πρόβλημα της εποχής μας. Δείχνει το μεγάλο μας «κατόρθωμα» να ενώσουμε δυο λέξεις με τόσο διαφορετικό νόημα: την κοινωνία, που σημαίνει επικοινωνία, και τη μοναξιά που σημαίνει απομόνωση, αποξένωση, έλλειψη επικοινωνίας.

του Σαράντου Καργάκου

Έτσι αυτό που σήμερα ονομάζουμε κοινωνία, από σύνολο συνδεομένων λειτουργικά ανθρώπων, γίνεται σύνολο μοναξιάς. Ρίξαμε το καράβι της ανθρωπιάς στα βράχια κάποιου έρημου νησιού. Δεν επικοινωνούμε με ανθρώπινο τρόπο ούτε και στην έχθρα μας. Αντιπαθούμε τους συνανθρώπους μας όχι γι’ αυτό που είναι αλλά γι’ αυτό που είμαστε. Σκεπτόμαστε το διπλανό μας, μόνο όταν τον ζηλεύουμε και τον φθονούμε. Ο λόγος μας έχασε την επικοινωνιακή, συνδετική λειτουργία του. Ένα απλό «δυστυχώς» δε σημαίνει απόκριση και ανταπόκριση.

«Γείτονα έχεις, Θεόν έχεις», έλεγαν παλιά. Σήμερα πια δεν έχουμε γείτονες, έχουμε συνοίκους. Κι ο Θεός φαίνεται δεν αντέχει μέσα στο συνωστισμό τού συνοικισμού, όπου οι άνθρωποι είναι πολλοί και η επικοινωνία λίγη. Αυτό φέρνει το θάνατο της ψυχής, ένα θάνατο διαφορετικό από το φυσικό, αλλά ανεπανόρθωτο, όπως κάθε θάνατος. Κι όμως στην πολιτισμένη κοινωνία μας υπάρχει περίθαλψη. Όντως, στα νοσοκομεία, στα νηπιαγωγεία, στα γηροκομεία παρέχεται φροντίδα, μα όχι αγάπη. Στις αποσκευές μας δεν υπάρχει χώρος για ένα τόσο μεγάλο φορτίο. Κι όμως κάπου πρέπει να συναντηθούμε. Όλοι μας είμαστε φτιαγμένοι από το ίδιο υλικό κι όλοι μας κάποτε θα ξαναγίνουμε αυτό που ήμαστε προτού γίνουμε ό,τι είμαστε τώρα. Αυτό το μήνυμα πέρασε στο τραγούδι «Είμαστε όλοι μας νερό» (We realle water) ο Τζων Λέννον (John Lennon):

Γι αυτό είναι εύκολο να συναντηθούμε. Είμαστε όλοι μας νερό σ’ αυτό τον πλατύ ωκεανό και κάποια μέρα μαζί θα εξατμιστούμε. Προς το παρόν αυτό που εξατμίζεται είναι το συναίσθημα κι αυτό είναι που κάνει στεγνές τις ψυχές των νέων. Χαρακτηριστικό της σημερινής νεολαίας είναι η μελαγχολία, που τσακίζει τα φτερά της ψυχής. Έτσι οι νέοι αντί ν’ ανοίξουν τα φτερά τους και να πετάξουν ψηλά, περιορίζονται σ’ ένα στενό χώρο προβληματισμού και αδιεξόδου, με αποτέλεσμα τις φοβερές ανησυχίες για το αύριο. Και καθώς η νεολαία πιέζεται, συμπιέζεται, καταπιέζεται από κάθε λογής καταστάσεις, ξεσπάει, μην αντέχοντας τη συσσώρευση τόσων ανάμικτων συναισθημάτων, με χαρακτηριστικές εκδηλώσεις την εγκατάλειψη του σπιτιού ή τη φυγή σε πιο αποφασιστικές για την καταστροφή «λύσεις», όπως τα ναρκωτικά και η αυτοκτονία.

Στις μέρες μας η αυτοκτονία, ως απόπειρα να κατορθωθεί το ακατόρθωτο, ως διαμαρτυρία σε κάποια ανέλπιστη διάψευση ή ως έκφραση απόγνωσης απέναντι σ’ ένα τραγικό αδιέξοδο, έχει γίνει πια συρμός. Ο άνθρωπος που αφήνει αυτή τη ζωή, γιατί του λείπει ένας λόγος αγάπης ή ένα βλέμμα ανθρωπιάς, ενδιαφέρει μόνο το νεκροτομείο ή το αστυνομικό δελτίο. Η εγκατάλειψη της οικογενειακής στέγης από εφήβους, που δραπετεύουν από ένα χώρο που δεν τους «αγγίζει» ψυχικά, έχει καταλήξει καθημερινή είδηση στις εφημερίδες ή τελευταία είδηση στο νυχτερινό δελτίο ειδήσεων.

Ο ψυχαναλυτής και το ψυχοθεραπευτικό παρασκεύασμα θεωρούνται πανάκεια για την επανεύρεση της ψυχικής μας ισορροπίας. Τα ναρκωτικά εξαπλώνονται όλο και περισσότερο και κατατρώνε σαν το σαράκι το σώμα και την ψυχή των νέων μας. Η επιζήτηση της ευκολίας έκανε άχρωμη κι ανούσια τη ζωή μας. Προτιμάμε το τηλέφωνο από τον άμεσο διάλογο, το βίντεο από τον κινηματογράφο, το αυτοκίνητο από τον περίπατο, το «γουόκμαν» από τη συναυλία. Είναι αντιληπτό πια -όσο ποτέ άλλοτε- ότι φυσάει ο παγερός άνεμος της μόνωσης.

Σήμερα, η εναντίωση είναι κανόνας ζωής. Όλοι εναντίον όλων και ο καθένας για τον εαυτό του. Ένα ηθικό ξεχαρβάλωμα έκανε τη θηριωδία στάση ζωής. Κλεινόμαστε σαν το μεταξοσκώληκα στο κουκούλι μας, σε μια αψυχολόγητη προσπάθεια αυτοπροστασίας, μα τελικά αυτό που κατορθώνουμε είναι η απογύμνωση, η ερημιά, η στέγνα. «Αδυναμία και μοναξιά. Αυτά είναι όλα που μου απόμειναν στα γηρατειά», λέει μια τραγική μορφή του Σοφοκλή. Σήμερα, η αδυναμία και η μοναξιά είναι κλήρος όλων μας, νέων και γέρων. Κι αυτό με δική μας ευθύνη. Δεν απλώνουμε το χέρι, γιατί φοβόμαστε μη μας το πάρουνε. Δε γελάμε πια• μόνο καγχάζουμε.

Το χαμόγελο έγινε πικρός μορφασμός, μια γκριμάτσα που παραμορφώνει το πρόσωπο, καθρεφτίζοντας την παραμορφωμένη ψυχή μας. Ο λόγος μας ένας πνιγμένος ήχος, που βεβαιώνει πως, ίσως, έχουμε πολλά να πούμε, μα δε λέμε τίποτα.

Ηκουβέντα μας πάγωσε κι έγινε πέτρα στην ψυχή μας. Κι αυτό που μένει πάντα είναι η απόλυτη σιωπή. Όχι εκείνη η απαλή, ερωτική σιωπή της νύχτας, αλλά μια αρρωστημένη σιωπή, νεκρική σιωπή, σιωπή του τάφου.

Είναι, αναντίρρητα, ο ρυθμός και η ένταση της καθημερινής ζωής, που γεμίζοντας τον άνθρωπο με περιττές μέριμνες, παγιδεύοντας τον μέσα σε πολυάριθμες και χωρίς νόημα συμβάσεις, τον κάνει να νιώθει πως ενώ διαγωνίζεται την κάθε στιγμή με χιλιάδες ανθρώπους, είναι τόσο έρημος, όσο και οι κάκτοι στην έρημο του Μεξικού. Μόνο που εκείνοι μια φορά στα επτά χρόνια ανθοβολούν. Ο σημερινός άνθρωπος δεν έχει προοπτική ανθοβολήματος. Η μέρα του είναι γεμάτη έγνοιες κι η νύχτα του γεμάτη εφιάλτες. Ούτε χώρος ούτε χρόνος υπάρχει για πραγματικές φιλίες και ουσιαστικούς δεσμούς.

Κι όμως η συκιά καρποφορεί, αρκεί να την κοιτάξεις, λένε οι Άραβες με την παλιά τους σοφία. Σήμερα, όμως, αποφεύγουμε να κοιταχτούμε, αν εξαιρέσουμε τις στιγμές του μίσους. Έτσι δημιουργούμε ένα καθεστώς συμπαγούς σκληρότητας. Πνιγόμαστε μέσα στα δίκτυα θεσμών και τύπων, κρεμόμαστε από τ’ άγκιστρα της συμβατικότητας, που έχει αποξηράνει κάθε ικμάδα αυθεντικής ζωής. Ματαιοδοξίες, ματαιολογίες, άχρηστες ενασχολήσεις εγκλωβίζουν τη ζωή μας. Κι ο κλοιός κάθε μέρα στενεύει κι εμείς ασφυκτιούμε μ’ έναν κόμπο οδύνης στο λαιμό και μια γεύση στυφή από την πολλή ματαιότητα στα χείλη.

Άλλοτε ένας άγνωστος διαβάτης έβρισκε την πόρτα και την καρδιά ανοιχτή. Τώρα η επίσκεψη γίνεται ύστερ’ από προειδοποίηση. Για να φορέσουμε το καλό μας πρόσωπο! Δεν έχουμε εμπιστοσύνη στο συνάνθρωπο, γιατί δεν έχουμε ούτε στον εαυτό μας. Κλειδωνόμαστε, κλειδαμπαρωνόμαστε, βάζουμε συστήματα συναγερμού, απαγορεύουμε στο παιδί μας -το ακόμα ανυποψίαστο- ν’ ανοίξει την πόρτα, να μιλά σε αγνώστους, γιατί έτσι πιστεύουμε ότι περιφρουρούμε την ασφάλεια μας και ως ένα βαθμό την περιφρουρούμε, εκεί που έχουν φτάσει τα πράγματα. Ένα όμως είναι βέβαιο: στεκόμαστε στο ακρόχειλο της αβύσσου και φοβόμαστε μη μας σπρώξει κάποιος, ενώ στο βάθος το εσωτερικό μας κενό είναι τέτοιο που καταντά αδύνατο να κρατήσουμε την εσωτερική μας ισορροπία.

Αντιμετωπίζουμε, ίσως πρώτη φορά σε τόση έκταση, μια κατάσταση ιδιόμορφης σχιζοφρένειας. Το μυαλό μας είναι «σχισμένο» σε δυο όψεις, όπως το κεφάλι του Ιανού. Το λεγόμενο «κοινωνικό στήσιμο» μας επιβάλλει να δείχνουμε την «καλή» του όψη, ενώ τα συμφέροντα μας να δείχνουμε την κακή. Κάπου, αν υπάρξει πίεση μεγάλη, το «φράγμα» ανάμεσα στις δυο όψεις σπάει και δημιουργείται μια διανοητική σύγχυση, που ξεσπά με λύσσα σε ωμές και αποτροπιαστικές πράξεις. Κάποιοι, για να προλάβουν τη ρήξη του τοιχώματος, καταφεύγουν στη λύση του αλκοόλ και των παραισθησιογόνων, που τους μεταφέρουν έξω από τον κόσμο της σκληρής πραγματικότητας, που τους διχάζει.

Πού άλλωστε να βρει μέρος να στεριώσει και να φιλιωθεί μ’ ένα χώρο ο σύγχρονος άνθρωπος; Οι πόλεις και τα σπίτια καθημερινά αλλάζουν πρόσωπο. Υποβάλλονται σ’ ένα πολεοδομικό «λίφτινγκ». Τίποτα δεν προφταίνει να του γίνει οικείο- ούτε η οικία του. Η πολυκατοικία είναι κέντρο διερχομένων, όγκος άψυχων υλικών. Ο ένοικος δεν εξουσιάζει το διαμέρισμα του- του παραδίνεται. Οι δρόμοι έπαψαν πια να έχουν «τη δική τους ιστορία». Οι τοίχοι μεταβλήθηκαν σε τείχη. Οι σχέσεις των συγκατοίκων έγιναν επίπεδα, όπως τα πατώματα των ορόφων. Οι διάλογοι αφορούν -κυρίως- στα κοινόχρηστα. Η αναγκαστική «καλημέρα του ασανσέρ» δε διορθώνει τίποτα. Αναζητούμε διέξοδο κι όλο μπλεκόμαστε στο αδιέξοδο. Κοιτάζουμε από τα παράθυρα τη λάβα του τσιμέντου και λιώνουμε μέσα της. Η σύγχρονη πόλη μας θάβει.

Μα το κακό ολοένα προχωράει. Η προπαγάνδα -πολιτική, κοινωνική, εμπορική- μοιάζει με σκληρό σφυροκόπημα και προσπαθεί να μας επιβάλει ένα προϊόν: μια πίστη, μια ιδέα, μια οργάνωση, ένα καθεστώς, μια γραβάτα, που κι αυτή πνίγει. Όλοι οι τρόποι επικοινωνίας, ο άμεσος λόγος, το ραδιόφωνο, ο τύπος, η τηλεόραση λειτουργούν σαν μεταμόσχευση νωτιαίου μυελού. Ο χώρος που απομένει στο μυαλό μας από την καθημερινή φροντίδα, καλύπτεται από το σύνθημα. Ο άνθρωπος δεν έχει δυνατότητα να συλλογιστεί, να κοιτάξει ο ίδιος τον εαυτό του, να φιλοσοφήσει, να αισθανθεί, να τραγουδήσει. Ακόμη και το τραγούδι προσφέρεται έτοιμο.

Τελικά συμβαίνει να μην υπάρχει άνθρωπος, ενώ υπάρχουν άνθρωποι. Ο καθένας μας είναι μια σύμπτωση ανάμεσα σ’ εκατομμύρια άλλες συμπτώσεις. Δεν πιστεύουμε πια στην αξία του ανθρώπου. Όταν λέμε τιμή, δεν εννοούμε την τιμή του αλλά το πόσο πουλιέται. Έτσι ο άνθρωπος συγκαταλέγεται στην κατηγορία των πραγμάτων. Δεν είναι επώνυμη υπόσταση, με προσωπική ιστορία και ιδιαιτερότητα, αλλά μονάδα ενός ομοιογενούς συνόλου μ’ ένα μόνο χαρακτηριστικό: την απροσωπία. Όλοι τοποθετούνται στον κόσμο της «απρόσωπης σύνταξης».

Είναι γεγονός πως ζούμε σ’ έναν άφιλο κόσμο. Χιλιάδες γυάλινα μάτια μας κοιτούν. Δεν υπάρχουν φίλοι-υπάρχουν γνωστοί. Αυτοί οι τυπικοί γνώριμοι μπορεί να μας εξυπηρετούν, δεν μπορούν όμως να γεμίσουν το κενό της μοναξιάς. Τα πρόσωπα σήμερα είναι επαγγελματικές κατηγορίες, πολιτικές παρατάξεις, τυπολογικές έννοιες, που σχετίζονται μεταξύ τους στιγμιαία κι εξωτερικά, με το «δούναι και λαβείν» της καθημερινής συναλλαγής κι όχι μόνιμα, σταθερά, συναισθηματικά με την καθαυτό ανθρώπινη προσωπική τους διάσταση. Ο άλλος μας πιέζει κι εμείς νιώθουμε την απουσία του.

Ωστόσο, περ’ από την αποξένωση του ανθρώπου από τον άνθρωπο, υπάρχει πάντα κι η αποξένωση από τον εαυτό του. Αυτή η βαθιά διάβρωση αλλοτριώνει, εντείνει κι επιτείνει το υπαρξιακό κενό. Η μόνωση είναι κυρίως μια εσωτερική απουσία. Όσοι δε χάρηκαν την ευδοκία της εσωτερικής ζωής, όσοι δε συνομίλησαν με τον εαυτό τους, όσοι υπηρέτησαν τη σύμβαση χωρίς ν’ ανησυχήσουν, χωρίς ν’ αγρυπνήσουν, θα ένιωσαν σίγουρα τον τρόμο του κενού. Η γλώσσα της σιωπής είναι πραγματικά μια βελούδινη γλώσσα, που κάποτε λυτρώνει κατεβάζοντας τον άνθρωπο από το ύφος που φέρνει ίλιγγο, στο βάθος που φέρνει τη γαλήνη. Παρ’ όλα αυτά, κάποια νωθρά πνεύματα και άδειες ψυχές, προσμένουν να τις γεμίσει η παρουσία ενός άλλου, ενώ κι ο άλλος είναι μια άδεια ψυχή, ανίκανη να συντηρήσει τον εαυτό της και πολύ περισσότερο να δοθεί.

Σήμερα, βέβαια, δεν υπάρχουν Ροβινσώνες σε κάποια απομακρυσμένα νησιά. Υπάρχουν, όμως οι Ροβινσώνες των πολυάνθρωπων πόλεων. Αυτοί έχουν περισσότερο κι από το ναυαγό την ανάγκη από ένα απαλό, γεμάτο αγάπη χέρι, που θα τους χαρίσει ένα χάδι, έτσι αυθόρμητα, χωρίς υπολογισμούς. Η κοινωνία μας κολυμπάει στη θάλασσα της μοναξιάς. Ζούμε σαν ναυαγοί κι αναζητούμε σανίδα σωτηρίας. Γύρω μας αναρίθμητα συντρίμμια, μα κανένα αποκούμπι. Κι όταν εμείς αποφασίζουμε να ζητήσουμε βοήθεια, να «εκπέμψουμε S.O.S.» -όπως γράφουν οι νεαροί στους τοίχους της Αθήνας- θ’ αντιληφθούμε έκπληκτοι ότι κι ο άλλος, απ’ τον οποίο αποτραβηχτήκαμε, έχει την ανάγκη μας. Μένει ν’ αποφασίσουμε, αν θ’ απλώσουμε τα χέρια.

Ίσως ήρθε ο καιρός να καταλάβουμε πως παρατράβηξε το περιστατικό του Οδυσσέα. Βουλώνουμε τ’ αυτιά μας με κερί, για να μην ακούμε- ούτε κι ο άλλος, όμως, μας ακούει. Είναι ζήτημα ζωτικής σημασίας να μαζέψουμε τ’ αγκάθια μας -που τα ορθώσαμε σαν τους σκαντζόχοιρους, γιατί, όταν πλησιάζουμε ο ένας τον άλλο πληγωνόμαστε και όταν απομακρυνόμαστε παγώνουμε. Δεν είμαστε, βέβαια, ναυαγοί σε κάποιο έρημο νησί. Αλλά αυτό δεν κάνει καλύτερη τη θέση μας. Εκείνοι, τουλάχιστον, μπορούν ν’ ατενίζουν το πέλαγος και να ελπίζουν. Η δική μας ματιά κόβεται στ’ απέναντι ντουβάρια. Μπορεί να μην κλείνουμε στο μπουκάλι μηνύματα, κλείνουμε όμως σε μπουκάλια τις ελπίδες μας. Ο ναυαγός θα χαιρετήσει και θα μιλήσει με το θαλασσοπούλι, που θα περάσει έτσι απρόσμενα, χωρίς να το καλέσει. Εμείς, όμως, αν δε συνειδητοποιήσουμε πως είναι δική μας ευθύνη να μάθουμε ν’ αγαπάμε, θα καταδικάσουμε -ακούσια ίσως- την ψυχή μας να μείνει για πάντα έρημη -σαν έρημη πλατεία την ώρα της βροχής.

Αυτό που πρέπει να προσπαθήσουμε στο μέλλον είναι να δημιουργήσουμε και να δημιουργηθούμε. Όχι να μας δημιουργήσουν. Κάποτε πρέπει να νιώσουμε πως έκφραση υψηλής πολιτικής είναι να φυτεύεις λουλούδια. Κι όχι μόνο στο χώμα αλλά και στο χώρο της ψυχής. *Από το βιβλίο του Σαράντου Ι. Καργάκου: «Προβληματισμοί – ένας διάλογος με τους νέους», Τόμος Ε΄, GUTENBERG, ΑΘΗΝΑ 1997. *Αναδημοσίευση εκ του ιστολογίου «orp.gr». Επιμέλεια, παρουσίαση ημετέρα.

ΓΕΩΡΓΙΟΥ Κ. ΤΟΥΜΑΝΙΔΗ: «ΠΥΡΡΙΧΙΟΣ ΔΡΟΜΟΣ» (ΤΡΙΤΟ ΜΕΡΟΣ)

 

Αποσπασματικές αναρτήσεις εκ του βιβλίου
του Γεωργίου Κ. Τουμανίδη:
«Πυρρίχιος Δρόμος»
εκδόσεις «Έαρ», 1η έκδοση, Απρίλιος 2023, σελ. 35-38.
Εισαγωγή στο διαδίκτυο, επιμέλεια, παρουσίαση
«ΑΓΙΟΚΥΠΡΙΑΝΙΤΗΣ»

Το βιβλίο αυτό είναι ένα πόνημα-αφήγηση που εξιστορεί τη ζωή των προπατόρων μας στον μαρτυρικό Πόντο, αυτών που αντί του συμβιβασμού, της υποταγής και της προσκύνησης, επέλεξαν τον πυρρίχιο δρόμο του καθήκοντος, τον πυρρίχιο τρόπο της πίστεως και της προσευχής, την πυρρίχια ζωή της θυσίας. Είναι μια προσπάθεια να προβληθεί η αγιοπατερική παράδοση και σοφία του Πόντου από το απώτερο άκρο της Μ. Ασίας, από την περιοχή της Μαύρης Θάλασσας, μια συλλογή μαρτυριών που διασώθηκαν και πέρασαν από γενιά σε γενιά, από τους ανθρώπους που τα βίωσαν και γράφονται για να μεταφερθούν στη σημερινή και τις επόμενες γενιές. Είναι ένα ταξίδι στη μαρτυρική ζωή του Ελληνισμού του Πόντου, τις αρχές και τις αξίες του, μία περιπλάνηση στη δίνη άλλων κόσμων σκληρών, αλλά πραγματικών. Ίσως στην υλόφρονη εποχή μας να φαντάζει παραμυθένια η αγιότητα και η προσκόλληση στην ορθόδοξη πίστη, για την οποία οι άνθρωποι στον Πόντο και γενικότερα στην Μικρά Ασία υπέστησαν δοκιμασίες, έχυσαν δάκρυα και αίμα. Το βιβλίο αυτό θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ένας οδηγός επιβίωσης, που περιγράφει τρόπους και τεχνικές πνευματικού πολέμου σε καιρούς κρίσεως ή σε καιρούς Αποκαλύψεως, όταν καλείται κάποιος να ξεπεράσει τα ανθρώπινα όριά του. Περιέχει προσευχές, τρόπους και μεθόδους πνευματικού αγώνα από τον αγιοτόκο Πόντο, που έχουν δοκιμαστεί στις δυσκολότερες καταστάσεις και αντιξοότητες. Για να γραφτεί αυτό το βιβλίο. άνοιξαν δακρύβρεχτα αρχεία μιας ζωής, βίβλοι καρδιάς, καταθέσεις ψυχών. Ξεδιπλώθηκαν και αποκαλύφθηκαν από τις εσχατιές της Ανατολής αναμνήσεις μαρτυρικής ζωής αγίων του Πόντου, γραμμένες με δάκρυα και αίμα, που στολίζουν στον δρόμο του Θεού και παρακαλούν για δικαίωση. Όσα γράφτηκαν σ' αυτό το βιβλίο έγιναν. Ο ουρανός κατέβηκε στη γη και οι άνθρωποι ανυψώθηκαν στον ουρανό, καταθέτοντας στον Θεό τα πειστήρια του μαρτυρίου τους: κομμένα χέρια, πόδια, γλώσσες, κεφάλια, καμμένα κορμιά, παγωμένα μέλη, θυσιασμένα παιδάκια, αγνές παρθένες κόρες με την τιμή και την αξιοπρέπειά τους κατατεθειμένες στον Χριστό για να τους τις ξαναδώσει λαμπρότερες στη Δευτέρα Παρουσία Του, πυρπολημένες καρδιές και φλεγόμενες ψυχές. Ας είναι αιωνία παρά τω Θεώ η μνήμη των μαρτύρων της πίστεως, του Πόντου και ολόκληρης της Μικρασίας. *(Απόσπασμα εκ του προλόγου).

   «ΠΥΡΡΙΧΙΟΣ ΔΡΟΜΟΣ»

Α'

ΓΥΝΑΙΚΕΣ, ΑΣΤΡΑ ΤΗΣ ΑΝΑΤΟΛΗΣ

    «Σε μια σύναξη κοριτσιών στον Πόντο»

Μια Κυριακή του Μαρτίου 1916, μετά τη Θεία Λειτουργία, με τις ψυχές ακόμη στον ουρανό, τα κορίτσια της Νικόπολης συναντήθηκαν, όπως πάντα, στο αρχονταρίκι για την κατήχησή τους. Το θέμα ήταν «η αγνότητα της Παναγίας». Κατηχήτρια ήταν η Παρθένα, μια όμορφη, λυγερόκορμη κοπέλα. Στεκόταν όρθια μπροστά στα κορίτσια, που με μεγάλη προσήλωση άκουγαν και θαύμαζαν τη σοφία της δασκάλας τους. Μαργαριτάρια έβγαιναν από το στόμα της Παρθένας, χρυσοί λόγοι, θεϊκοί, ντυμένοι με τη χάρη της μητέρας του Θεού. Το βλέμμα της Παρθένας καθάριο, ταπεινό και συνάμα φωτεινό, διαπεραστικό' με παρρησία μιλούσε για τα μεγαλεία της Θεοτόκου. Ανέλυε τον λόγο της Υπεραγίας Θεοτόκου προς τον αρχάγγελο Γαβριήλ όταν της έφερε το μήνυμα του Ευαγγελιστού: «...ότι εποίησε μοι μεγαλεία ο δυνατός» (Λουκ. α' 49). «Η αρετή της αγνότητας και της παρθενίας, που τις τιμούν ιδιαίτερα στον Πόντο, στο πρόσωπο της Παναγίας, έχει ως επακόλουθο πολλοί γονείς να βαπτίζουν τα παιδιά τους και να τους δίνουν το όνομα «Παρθένα» προς τιμήν της αειπαρθενίας της Υπεραγίας Θεοτόκου. Μεγαλείο ήταν ο Ευαγγελισμός της Θεοτόκου, που την αξίωσε ο Θεός για την ψυχική και σωματική της καθαρότητα. Μεγαλείο η καθαρότητα του νου της, μεγαλείο η ευπρέπειά της, μεγάλη κατά Θεόν. Ανώνυμη για τον κόσμο των ανθρώπων, ένα μικρό, άσημο κοριτσάκι, πλούσιο σε αρετές' ύψιστη η ταπείνωσή της, επώνυμη για τους αγγέλους του Θεού, για τον ουράνιο κόσμο. Η πιο μικρή κατ' άνθρωπον, η πιο ασήμαντη ίσως στα μάτια και τη λογική των ανθρώπων, ήταν η πιο μεγάλη κατά Θεόν, η Πλατυτέρα των ουρανών. Η αρετή της ξεπερνούσε τα άστρα, τις γήινες και ουράνιες σφαίρες, όλη την πλάση, όλη την κτίση του Θεού, ακόμα και τους ίδιους τους άπειρους ουρανούς, όλο τον ανθρώπινο και τον αγγελικό κόσμο. Η Θεοτόκος μας διδάσκει σε όλες τις κοπέλες να διατηρήσουμε τη σωματική μας αγνότητα μέχρι γάμου ή, αν αφιερωθούμε στον Θεό, μέχρι τέλους της ζωής μας' τη δε ψυχική μας καθαρότητα έχουμε ιερό χρέος να τη διατηρήσουμε μέχρι θανάτου. Καθαρή ψυχή, καθαρή καρδιά που ξέρει να προσεύχεται νοερά και να αγαπά, καθαρός νους κατά Θεόν αγιασμένος, όπως η Θεοτόκος. Η καθαρότητα της Παναγίας ξεπερνούσε τα πάντα, όλα τα ύψη, έφθανε από γης μέχρι τρίτου ουρανού, του ουρανού τω αγίων του Θεού, τον οποίο αξιώθηκε να δει ο απόστολος Παύλος και δεν μπορούσε να τον περιγράψει. Έτσι δεν μπορούμε με λόγια, όσα ποιητικά και ρητορικά σχήματα και αν χρησιμοποιήσουμε, να περιγράψουμε το μεγαλείο της Θεοτόκου, την καθαρότητα της Παναγίας. Δεν αρκεί η ανθρώπινη γλώσσα, αλλά χρειάζεται γλώσσα αγγέλων για να εξυμνήσεις τις αρετές της Παναγίας μας. Οι αρχαίοι πρόγονοί μας ήταν ειδωλολάτρες, αλλά κάποιοι εξ αυτών προς τιμήν της παρθενίας έχτιζαν παρθενώνες για να εξυμνήσουν την αρετή της αγνότητας και την ανωτερότητα της Αθηνάς Παρθένου. Ανέμεναν οι ψυχές τους με αποκαραδοκία ανά τους αιώνες να έρθει ο αναμενόμενος Μεσσίας, το φως του κόσμου, ο τιμητής της αγνείας και της ψυχικής και σωματικής καθαρότητας, ο Θεάνθρωπος Χριστός. Ήταν οι προ Χριστού Χριστιανοί. Πρέπει κι εμείς, αδελφούλες μου, να τηρήσουμε την αγνότητά μας μέχρι τον γάμο ή, αν αφιερωθούμε στον Θεό, μέχρι θανάτου. Δύο δρόμοι ανοίγονται μπροστά μας, ο δρόμος της αγνής ζωής του γάμου και ο δρόμος της αφιέρωσης στον Θεό. Και οι δύο δρόμοι είναι ευλογημένοι, είναι δρόμοι ζωής, βίου αγίου, αποκατάστασης αιωνίου. Πρότυπά μας είναι οι γυναίκες του Ζαλόγγου και της Αραπίτσας, που προτίμησαν την αξιοπρέπεια της θυσίας από την ατίμωση. Ό,τι και να γίνει, ό,τι και να μας συμβεί, πρέπει να μείνουμε πιστές άχρι θανάτου, ακόμη και σταυρικού. Μπορεί να μας καλέσει ο Θεός, αδελφοί μου, να επιλέξουμε μια μέρα ανάμεσα στη ζωή και στον θάνατο. Να φέρνετε καθημερινά στον νου σας το σύνθημά μας: «Επιλοήν εμούν εν μία, η Παναϊα!» (=Επιλογή μας είναι μία, η Παναγία! Αγνότητα και παρθενία, ζωή αιώνια!). Μη φοβάστε, μόνο να προσευχόμαστε στην Παναγία να μας τηρήσει αγνές μέχρι τον γάμο ή τον θάνατο».   

Εισαγωγή στο διαδίκτυο, επιμέλεια, παρουσίαση
«ΑΓΙΟΚΥΠΡΙΑΝΙΤΗΣ»
Αποσπασματικές αναρτήσεις εκ του βιβλίου
του Γεωργίου Κ. Τουμανίδη:
«Πυρρίχιος Δρόμος»
εκδόσεις «Έαρ», 1η έκδοση, Απρίλιος 2023, σελ. 35-38.

Κ. Γ. ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΥ: «ΟΙ ΔΟΚΙΜΑΣΙΕΣ ΚΑΙ ΟΙ ΘΛΙΨΕΙΣ ΣΤΗ ΖΩΗ ΜΑΣ ΚΑΤΑ ΤΟΥΣ ΠΑΤΕΡΕΣ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ» (ΜΕΡΟΣ ΕΚΤΟΝ)

 

Αποσπασματικές αναρτήσεις εκ του βιβλίου
του Κ. Γ. Παπαδημητρακόπουλου:
«Οι Δοκιμασίες και οι Θλίψεις στη ζωή μας κατά τους Πατέρες της Εκκλησίας»,
εκδόσεις «Φωτοδότες», 4η έκδοση, σελ 48-53.
Εισαγωγή στο διαδίκτυο, επιμέλεια, παρουσίαση
«ΑΓΙΟΚΥΠΡΙΑΝΙΤΗΣ»

Πρόλογος

Οι δοκιμασίες και οι θλίψεις, μας επισκέπτονται όλους! Άλλους λίγο και άλλους πολύ. Άλλους συχνά κι άλλους σε αραιότερα χρονικά διαστήματα. Κάποτε μοιάζουν δυσβάστακτες, ακόμη δε και ανυπόφορες! Πολλές φορές δε αιφνιδιαζόμαστε μ' αυτές, σαστίζουμε, τα χάνουμε, απογοητευόμαστε, απελπιζόμαστε, χανόμαστε! Σε κάθε περίπτωση λυπούμαστε, αλλάζει η ψυχική μας διάθεση, χάνουμε την ηρεμία μας, δεν ξέρουμε τι να κάνουμε, ενώ χίλιες δυο σκέψεις περνούν απ' το μυαλό μας! Να σαν κι αυτές: Γιατι να μου συμβεί αυτό; Καλά δεν ήταν όλα στη ζωή μου μέχρι τώρα; Δεν μ' αγαπάει πια ο Θεός; Γιατι με τιμωρεί; Γιατι μου στερεί αυτό ή εκείνο; Μα εγώ είμαι καλός άνθρωπος. Του το ζητούσα αυτό ή Του έλεγα να μη μου το στερήσει, κι όμως δεν με άκουσε! Και γιατι τόσοι άλλοι τα έχουν όλα, ευτυχούν, ιδιαίτερα δε εκείνοι που δεν είναι ευλαβείς και καλοί άνθρωποι; Κι ακόμη! Χίλιοι είναι οι προβληματισμοί στο «τι κάνω τώρα»; Πως να αντιμετωπίσω την κατάσταση που με βρήκε; Σε ποιους να καταφύγω; Ποια μέσα και τρόπους να χρησιμοποιήσω; Ανθρώπινα όλα τους! Κι ο καθένας θα μας πει το κάθε τι, οι φίλοι μας και πρόσωπα που μας αγαπούν θα μας συμβουλεύσουν για το ένα ή το άλλο, ως και αντικρουόμενα πράγματα ενδέχεται να ακούσουμε, ή θα προσπαθήσουν όπως-όπως να μας παρηγορήσουν, ή και να μας δώσουν πράγματι ένα χέρι βοήθειας. Ωστόσο όλα αυτά, μπορεί σε κάποιο βαθμό να μας ανακουφίζουν, όμως σε ποιο βαθμό πράγματι μας βοηθούν και μας οικοδομούν; Κι έτσι σκεφθήκαμε τους Πατέρες! Αυτούς που οικοδόμησαν και στήριξαν μοναδικά την Εκκλησία. Αυτούς που τόσο πολύ υπέφεραν ο καθένας τους προσωπικά, από ένα πλήθος δοκιμασιών και θλίψεων, όπως και ο Κύριός μας Τον οποίο τόσο πολύ αγάπησαν και υπηρέτησαν, στον οποίο τόσο πολύ αφιερώθηκαν. Λοιπόν, στ' αλήθεια, τι λένε οι Πατέρες επί όλων αυτών; Ποια είναι η θέση τους για το μεγάλο αυτό θέμα, πως οι ίδιοι το αντιμετώπιζαν, πως οικοδομούσαν τους πιστούς της εποχής τους, αλλά κι όλους τους πιστούς έκτοτε; Ενσκήψαμε στα συγγράμματά τους, την αποκαλούμενη Πατρολογία, σταχυολογήσαμε ό,τι βρήκαμε γραμμένο σ' αυτήν κατά το δυνατόν, το ταξινομήσαμε σε ενότητες, το χωρίσαμε σε κεφάλαια και πολλές παραγράφους, προβήκαμε σε πλήθος υπογραμμίσεων και γενικά σε ό,τι κρίναμε πρακτικό και χρήσιμο προκειμένου το κείμενο να είναι απλό, άνετο στη μελέτη και εύληπτο, ώστε καθένας μας -ακόμη δε και ο ολιγογράμματος- να χαρεί τα αναγραφόμενα, να παρηγορηθεί, να οικοδομηθεί και να πάρει τις αποφάσεις που πρέπει, στις δύσκολες εκείνες ώρες των δοκιμασιών και των θλίψεων. Αξίζει να σημειωθεί ότι οι Πατέρες περισσότερο χρησιμοποιούν τον ευρύτερο όρο «θλίψεις» στον οποίο περιλαμβάνουν τα πάντα. Δηλαδή τις κάθε είδους δοκιμασίες, τις ασθένειες, τις όποιες συμφορές, ακόμη δε και το πένθος! Είναι, πράγματι, εντυπωσιακή η σοφία τους, η έμπνευσή τους, το πλήθος των παραδειγμάτων που χρησιμοποιούν, αλλά και οι αναφορές τους στην Αγία Γραφή απ' όπου αντλούν τα πάντα, προκειμένου να βοηθήσουν τον κάθε πιστό. Στ' αλήθεια η μελέτη των κειμένων τους είναι απολαυστική, δίνει πολύ ενθουσιασμό κι ελπίδα, κατατοπίζει απολύτως, οπωσδήποτε οικοδομεί. Αλλά και αν κάποια σημεία είναι δύσκολα για κάποιον, ας τα μελετήσει πάλι και πάλι, ας μην απογοητευθεί, κι ας συνεχίσει με τα επόμενα. Δεν είναι καλό να αφήσει την τόσο εποικοδομητική μελέτη του βιβλίου, για μια δύσκολη παράγραφο, ας πούμε. Ελπίζουμε ότι ο φίλος αναγνώστης, πράγματι θα βρει χρήσιμη αυτή την προσπάθεια και θα ωφεληθεί πολύ. Όπως ωφεληθήκαμε κι εμείς κι απ' αυτήν ακόμη την συγγραφή του κι ενώ βρισκόμαστε σε καιρό δοκιμασίας...

Κ.Γ.Π.

ΟΙ ΔΟΚΙΜΑΣΙΕΣ ΚΑΙ ΟΙ ΘΛΙΨΕΙΣ ΣΤΗ ΖΩΗ ΜΑΣ

 ΚΑΤΑ ΤΟΥΣ ΠΑΤΕΡΕΣ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ

Τα αίτια και η αναγκαιότητά τους

ε. Τις επιτρέπει ο Θεός σαφώς για το καλό μας!

Αναφέρει υπέροχα ο Άγ. Ιω. Χρυσόστομος:

«Όταν δεις να αυξάνονται οι συμφορές, μη χάνεις το θάρρος σου, αλλά να αγρυπνείς περισσότερο. Γι' αυτό ο Θεός τις αφήνει και αυξάνονται, για να αποτινάξει την αδιαφορία σου, για να σε ξυπνήσει που κοιμάσαι»! Γιατί τότε όλα τα περιττά απορρίπτονται, τότε όλα τα κοσμικά διασκορπίζονται, τότε δείχνει κανείς μεγαλύτερο ενδιαφέρον για προσευχή, τότε γίνεται προθυμότερος για ελεημοσύνη, τότε περιφρονεί την κοιλιά και κάθε πάθος πολεμείται ευκολότερα, γιατί φυγαδεύονται όλ' αυτά και απομακρύνονται απ' τη θλίψη. Άλλωστε και στην αρχή μας συνέδεσε με δοκιμασίες, όχι θέλοντας να μας τιμωρήσει, αν και παρουσίασε την απόφασή Του με τη μορφή τιμωρίας, αλλά για να μας σωφρονίσει και να μας κάνει καλύτερους. Γιατί αν, μολονότι και λύπη υπάρχει και η ζωή είναι γεμάτη από δοκιμασίες, επικρατεί τόση κακία, αν δεν υπήρχε τελικά τίποτε απ' αυτά. που θα έφθαναν τα πράγματα της κακίας»;

[Απ' την Ομιλία του «ΕΙΣ ΤΟΝ ΡΜΑ' ΨΑΛΜΟΝ»]

Και αλλού πάλι θα τονίσει ο Μεγάλος αυτός Πατέρας της Εκκλησίας για τη σκοπιμότητα ακόμη και αυτής της εγκατάλειψης του Θεού:

«Αναφέρει, ο Ψαλμωδός: «Έως πότε θα υψώνεται πάνω από εμένα ισχυρότερος ο εχθρός μου; Ρίψε το βλέμμα Σου πάνω μου, εισάκουσε την προσευχή μου, Κύριε ο Θεός μου. Φώτισε του οφθαλμούς μου, μην τυχόν κυριευθώ απ' τον ύπνο της αμαρτίας». Γιατί, όπως ακριβώς, όταν ο Θεός είναι πλησίον μας και μας βοηθάει τότε όλα τα δυσάρεστα εξαφανίζονται, έτσι κι όταν φύγει από κοντά μας και μας λησμονήσει, τότε και η ψυχή υποφέρει και η καρδιά θλίβεται και αυτοί που μας λυπούν επεμβαίνουν και παντού προβάλλονται κρημνοί και σκόπελοι. Επιτρέπονται δε όλα αυτά προς το συμφέρον μας, ώστε αυτοί που είναι περισσότερο ράθυμοι, πληγωμένοι μ' όλα αυτά, να επιστρέψουν εκεί απ' όπου εξέπεσαν. Γιατί λέγει: «Η αποστασία σου από Εμένα θα σε τιμωρήσει και η κακία σου θα σε ελέγξει» (Ιερ. 2,19). Ώστε και η εγκατάλειψη είναι ένα είδος Πρόνοιας! Γιατί όταν, ενώ προνοεί και φροντίζει για μας, καταφρονείται, τότε μας αφήνει για λίγο και μας εγκαταλείπει, ώστε, αφού απομακρυνθεί από μας η ραθυμία, να γίνουμε σπουδαιότεροι».

[Απ' την Ομιλία του «ΕΙΣ ΤΟΝ ΙΒ' ΨΑΛΜΟΝ»]

Αλλ' ας δούμε και τούτο το λόγο του Μ. Βασιλείου:

«Την αρρώστια και τη φτώχεια και την ασημότητα και τον θάνατο, κι όσα άλλα είναι λυπηρά για τους ανθρώπους, δεν πρέπει να τα καταλογίζουμε ως κακά, γιατί ούτε και τα αντίθετα απ' αυτά τα συγκαταλέγουμε μεταξύ των μεγίστων αγαθών. Απ' αυτά άλλα μεν υπάρχουν εκ φύσεως, άλλα δε αποδεικνύεται ότι βρίσκουν πολλούς προς το (πνευματικό) συμφέρον τους».

[Απ' την Ομιλία του «ΕΙΣ ΤΗΝ ΕΞΑΗΜΕΡΟΝ»]

Κατατοπιστικότατος είναι με όσα επιγραμματικά αναφέρει ο Άγ. Διονύσιος Αρεοπαγίτης:

«Τίποτε απ' όσα συμβαίνουν δεν πρέπει να νομίζουμε ότι το παθαίνουμε χωρίς τον Θεό. Κι αν είναι όλα όσα δεχόμαστε απ' Αυτόν αγαθά, έστω κι αν κάποια είναι οδυνηρά».

στ. Είναι καλό να αναζητούμε τις αιτίες.

Γράφει ο Άγ. Αναστάσιος Σιναϊτης, αφού πρώτα κάνει την απαραίτητη εισαγωγή στο θέμα, που επιπλέον είναι και το επιστέγασμα όσων αναφέρθηκαν στα προηγούμενα κεφάλαια, τα εξής υπέροχα:

«Οι τρόποι της εγκατάλειψης (του Θεού) είναι πολλοί και διάφοροι, όλες όμως οι εγκαταλείψεις του Θεού γίνονται για δυο σκοπούς: Ή για επιστροφή και σωφρονισμό, όπως κάνει ο πατέρας στο γιο του. Ή από επιστροφή, όπως κάνει ο βασιλιάς στον εχθρό. Τέτοια ήταν η εγκατάλειψη του Ιούδα απ' τον Χριστό στο τέλος. Εγκαταλείφθηκε και ο παραλυτικός, για να συγχωρηθούν οι αμαρτίες του.  Γιατί λέγει: «Ορίστε, θεραπεύτηκες. Μην ξανααμαρτήσεις ποτέ πια»! (Ιω. 5,14).

Υποβλήθηκε σε δοκιμασία και ο Παύλος, εξ αιτίας των κατορθωμάτων του «για να μην υπερηφανεύεται», λέγει. (β' Κορ. 12,7). Δοκιμάστηκε ο Ιώβ, για να γίνει πιο δίκαιος, όπως λέγει ο Θεός στον ίδιο: «Μην αρνείσαι τη δίκαιη απόφασή μου. Ή νομίζεις ότι για άλλο λόγο ενήργησα έτσι για σένα, κι όχι για να φανεί ότι είσαι δίκαιος»; (Ιώβ 40,8). Επίσης και οι προφήτες παραδόθηκαν σε αιχμαλωσία, για παραδειγματισμό και ωφέλεια του λαού. Πρέπει, λοιπόν, αυτός που εγκαταλείπεται να αναζητά μέσα στον εαυτό του την αιτία της εγκατάλειψης, και να διορθώνει την αιτία για την οποία ή καταδυναστεύεται από εχθρούς, ή γίνονται σκευωρίες από φίλους εναντίον του, ή εξευτελίζεται και ατιμάζεται από κατώτερους και ταπεινής καταγωγής, ή παραδίδεται σε πάθη ατιμίας και θλίψεις και αρρώστιες, με την δίκαιη απόφαση του Θεού.

Γιατί πολλές φορές ή από υπερηφάνεια και καύχηση, ή επειδή κατακρίνουμε άλλους, ή κρατάμε μίσος, ή επειδή δεν κατηγορούμε και δεν κατακρίνουμε τον εαυτό μας, ή εξ αιτίας αμαρτιών που είχαμε διαπράξει στο παρελθόν, παραδινόμαστε σε ψυχικά και σωματικά πάθη. Γιατί λέγει: «Εάν κρίναμε τους εαυτούς μας, δεν θα κρινόμασταν. Και κρινόμενοι απ' τον Κύριο, παιδαγωγούμαστε, για να κριθούμε μαζί με τον κόσμο» (Α' Κορ. 11,31). Καθ' όσον αυτόν που αμαρτάνει και δεν μετανοεί τον βάζει ο Θεός σε δοκιμασίες και θλίψεις, και με τις δοκιμασίες έρχεται σε επίγνωση... Και η παιδαγωγία απ' τον Θεό και η δοκιμασία, ερχόμενα για το συμφέρον του ανθρώπου, ποτέ δεν κόβουν την καλή ελπίδα απ' την ψυχή, όπως ήταν ο Ιώβ που έλεγε στον Θεό:

«Θα περιμένω με υπομονή, μέχρι που να γίνω καλά και να μου ορίσεις χρόνο κατά τον οποίο θα με θυμηθείς». (Ιώβ 14,13). Και πάλι: «Ευτυχισμένος ο άνθρωπος που τον έλεγξε και τον τιμώρησε ο Κύριος, και την παιδαγωγία του Παντοκράτορα Κυρίου σου να μην την αποστρέφεσαι. Γιατί Αυτός μας κάνει να πονάμε, και πάλι μας επαναφέρει στην αρχική κατάσταση. Μας χτυπά και τα χέρια Του μας θεραπεύουν. Έξι φορές με γλίτωσε απ' τις ανάγκες, και την έβδομη δεν θα με αγγίξει το κακό». (Ιώβ 5,17). Ο πειρασμός πάλι που έρχεται απ' τον διάβολο, κατά παραχώρηση του Θεού, γεμίζει την ψυχή με λιποψυχία, οργή και απελπισία. Κι όχι μόνον αυτό, αλλά πολλές φορές, και από δική μας αδιακρισία και αυθάδεια, πέφτουμε σε συμφορές και πειρασμούς και αρρώστιες, όπως για παράδειγμα, πεθαίνουν εκείνοι που παρατηρούν τη χειμερινή μεταβολή του ανέμου και βγάζουν απ' το λιμάνι το πλοίο, και βάζουν τον εαυτό τους σίγουρα σε πολλούς κινδύνους και πειρασμούς».

[Απ' το έργο του «ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΠΟΚΡΣΕΙΣ»]

Αποσπασματικές αναρτήσεις εκ του βιβλίου
του Κ. Γ. Παπαδημητρακόπουλου:
«Οι Δοκιμασίες και οι Θλίψεις στη ζωή μας κατά τους Πατέρες της Εκκλησίας»,
εκδόσεις «Φωτοδότες», 4η έκδοση, σελ 48-53.
Εισαγωγή στο διαδίκτυο, επιμέλεια, παρουσίαση
«ΑΓΙΟΚΥΠΡΙΑΝΙΤΗΣ»

ΓΕΩΡΓΙΟΥ Κ. ΤΟΥΜΑΝΙΔΗ: «ΠΥΡΡΙΧΙΟΣ ΔΡΟΜΟΣ» (ΔΕΥΤΕΡΟ ΜΕΡΟΣ)

 

Αποσπασματικές αναρτήσεις εκ του βιβλίου
του Γεωργίου Κ. Τουμανίδη:
«Πυρρίχιος Δρόμος»
εκδόσεις «Έαρ», 1η έκδοση, Απρίλιος 2023, σελ. 32-34.
Εισαγωγή στο διαδίκτυο, επιμέλεια, παρουσίαση
«ΑΓΙΟΚΥΠΡΙΑΝΙΤΗΣ»

Το βιβλίο αυτό είναι ένα πόνημα-αφήγηση που εξιστορεί τη ζωή των προπατόρων μας στον μαρτυρικό Πόντο, αυτών που αντί του συμβιβασμού, της υποταγής και της προσκύνησης, επέλεξαν τον πυρρίχιο δρόμο του καθήκοντος, τον πυρρίχιο τρόπο της πίστεως και της προσευχής, την πυρρίχια ζωή της θυσίας. Είναι μια προσπάθεια να προβληθεί η αγιοπατερική παράδοση και σοφία του Πόντου από το απώτερο άκρο της Μ. Ασίας, από την περιοχή της Μαύρης Θάλασσας, μια συλλογή μαρτυριών που διασώθηκαν και πέρασαν από γενιά σε γενιά, από τους ανθρώπους που τα βίωσαν και γράφονται για να μεταφερθούν στη σημερινή και τις επόμενες γενιές. Είναι ένα ταξίδι στη μαρτυρική ζωή του Ελληνισμού του Πόντου, τις αρχές και τις αξίες του, μία περιπλάνηση στη δίνη άλλων κόσμων σκληρών, αλλά πραγματικών. Ίσως στην υλόφρονη εποχή μας να φαντάζει παραμυθένια η αγιότητα και η προσκόλληση στην ορθόδοξη πίστη, για την οποία οι άνθρωποι στον Πόντο και γενικότερα στην Μικρά Ασία υπέστησαν δοκιμασίες, έχυσαν δάκρυα και αίμα. Το βιβλίο αυτό θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ένας οδηγός επιβίωσης, που περιγράφει τρόπους και τεχνικές πνευματικού πολέμου σε καιρούς κρίσεως ή σε καιρούς Αποκαλύψεως, όταν καλείται κάποιος να ξεπεράσει τα ανθρώπινα όριά του. Περιέχει προσευχές, τρόπους και μεθόδους πνευματικού αγώνα από τον αγιοτόκο Πόντο, που έχουν δοκιμαστεί στις δυσκολότερες καταστάσεις και αντιξοότητες. Για να γραφτεί αυτό το βιβλίο. άνοιξαν δακρύβρεχτα αρχεία μιας ζωής, βίβλοι καρδιάς, καταθέσεις ψυχών. Ξεδιπλώθηκαν και αποκαλύφθηκαν από τις εσχατιές της Ανατολής αναμνήσεις μαρτυρικής ζωής αγίων του Πόντου, γραμμένες με δάκρυα και αίμα, που στολίζουν στον δρόμο του Θεού και παρακαλούν για δικαίωση. Όσα γράφτηκαν σ' αυτό το βιβλίο έγιναν. Ο ουρανός κατέβηκε στη γη και οι άνθρωποι ανυψώθηκαν στον ουρανό, καταθέτοντας στον Θεό τα πειστήρια του μαρτυρίου τους: κομμένα χέρια, πόδια, γλώσσες, κεφάλια, καμμένα κορμιά, παγωμένα μέλη, θυσιασμένα παιδάκια, αγνές παρθένες κόρες με την τιμή και την αξιοπρέπειά τους κατατεθειμένες στον Χριστό για να τους τις ξαναδώσει λαμπρότερες στη Δευτέρα Παρουσία Του, πυρπολημένες καρδιές και φλεγόμενες ψυχές. Ας είναι αιωνία παρά τω Θεώ η μνήμη των μαρτύρων της πίστεως, του Πόντου και ολόκληρης της Μικρασίας. *(Απόσπασμα εκ του προλόγου).

   «ΠΥΡΡΙΧΙΟΣ ΔΡΟΜΟΣ»

Α'

ΓΥΝΑΙΚΕΣ, ΑΣΤΡΑ ΤΗΣ ΑΝΑΤΟΛΗΣ

    «ΕΝΑΝ ΑΣΤΡ' ΕΞΕΒΕΝ ΣΤΗΝ ΑΝΑΤΟΛΗΝ»

Η Σοφία πλέον ζούσε σε μια άλλη, ανώτερη διάσταση, τη διάσταση της αγιότητας. Είχε ξεπεράσει την επί γης φθαρτότητα, ζούσε την αιωνιότητα. Το σώμα της ήταν στη γη και η ψυχή της στον ουρανό. Είχε ξεπεράσει με την αρετή και την πνευματικότητά της τους πειρασμούς, ήταν πάνω από όλα τα πάθη και της δοκιμασίες αυτής της ζωής. Είχε νικήσει με τη βοήθεια του Θεού τον παρόντα κόσμο, τις ανθρώπινες προκλήσεις και τα παθήματα αυτής της ζωής σύμφωνα με τον λόγο του Χριστού: «Εν τω κόσμω θλίψιν έξετε' αλλά θαρσείτε, εγώ νενίκηκα τον κόσμον» (Ιωάν. ιστ' 33). Η ζωή της ήταν η εφαρμογή του Παύλειου λόγου: «Ζω δε ουκέτι εγώ, ζη δε εν εμοί Χριστός» (Γαλ. β' 20). Στο Πόντο, ερμηνεύοντας αυτό το χωρίο της Αγίας Γραφής, έλεγαν: «Τι Χριστού η ζωή εν' η ζωή μ'. Ατός εν' τ' ανάσμα μ'» (=Του Χριστού η ζωή είναι η ζωή μου. Αυτός είναι η αναπνοή μου>>. Μια μέρα που προσευχόταν στο βουνό, την ώρα που έψελνε το απολυτίκιο του αγίου Γεωργίου, παρουσιάστηκε μπροστά της ένας ψηλός νέος, όλο χάρη, με στολή Πόντιου αντάρτη. Η όψη του αστραφτερή, με λεβέντικο παράστημα και βλέμμα αστραπηβόλο. Όταν τον είδε, αναφώνησε με θαυμασμό: «Εσύ' πα ποίος είσαι αδαπάν' σο ραχίν, εγώ τον Άε Γιώργεν ψάλλω; Ο Άε Γιωρτς έστειλέ σε σ' εμέν;» (=Εσύ ποιος είσαι εδώ πάνω στο βουνό τώρα που ψέλνω τροπάρια στον Άι-Γιώργη; Ο άγιος Γεώργιος σε έστειλε σ' εμένα;). Ο νέος αντάρτης που εμφανίστηκε μπροστά της την προειδοποίησε για επικείμενη επιδρομή των Τσετών: -Δέβα σο χωρίον αφκά' έρχουνταν οι Τσέτες. Εγώ θα τρέχω σ' άλλλα χωρία πεν μακριά» (=Πήγαινε στο κοντινό χωριό παρακάτω' έρχονται οι Τσέτες (τούρκικες συμμορίες ατάκτων). Εγώ θα τρέξω να ειδοποιήσω άλλα χωριά, πιο μακρινά). -Παναϊα' μ', είπε η Σοφία και σήκωσε το βλέμμα της στον ουρανό, σαν να έβλεπε τη μητέρα του Θεού. Μόλις κατέβασε τα μάτια της και τα έστρεψε στο μέρος που ήταν ο νέος δεν ειδε κανέναν. Τότε κατάλαβε ότι ήταν ο άγιος Γεώργιος και αναφώνησε με μια φυσικότητα σαν να ήταν η συνάντηση με έναν άγιο μια καθημερινή πρακτική γι' αυτήν: «Ο Αέρτς έτονε, τη Θεού το παλληκάρ'» (=Ήταν ο άγιος Γεώργιος, το παλληκάρι του Θεού). Γρήγορα δρασκέλισε η Σοφία τις βουνοπλαγιές, σαν να μην πατούσε στο έδαφος, λες και τη μετέφεραν άγγελοι. Δεν κατάλαβε για πότε έφτασε στο χωριό Πρόδρομος. Φώναζε στους δρόμους του χωριού: «Φυέστεν αγλήγορα, εβγάτεν σα ραχία! Οι Τσέτες είναι σουμά» (=Φύγετε γρήγορα, πάρτε τα βουνά. Οι Τσέτες είναι κοντά). Προσευχήθηκε: «Άε Γιάννε Πρόδρομε, δείκνυσον σ' ατείντς τα δρόμα, άνοιξον τα μονοπάτια» (=Άγιε Ιωάννη Πρόδρομε, δείξε στους χωρικούς τους δρόμους για να διαφύγουν, διάνοιξε τα μονοπάτρια). Έτσι σώθηκε το χωριό Πρόδρομος από τη σφαγή.

( Τ Ε Λ Ο Σ )

Εισαγωγή στο διαδίκτυο, επιμέλεια, παρουσίαση
«ΑΓΙΟΚΥΠΡΙΑΝΙΤΗΣ»
Αποσπασματικές αναρτήσεις εκ του βιβλίου
του Γεωργίου Κ. Τουμανίδη:
«Πυρρίχιος Δρόμος»
εκδόσεις «Έαρ», 1η έκδοση, Απρίλιος 2023, σελ. 32-34.

ΓΕΩΡΓΙΟΥ Κ. ΤΟΥΜΑΝΙΔΗ: «ΠΥΡΡΙΧΙΟΣ ΔΡΟΜΟΣ» (ΠΡΩΤΟ ΜΕΡΟΣ)

Αποσπασματικές αναρτήσεις εκ του βιβλίου
του Γεωργίου Κ. Τουμανίδη:
«Πυρρίχιος Δρόμος»
εκδόσεις «Έαρ», 1η έκδοση, Απρίλιος 2023, σελ. 27-32.
Εισαγωγή στο διαδίκτυο, επιμέλεια, παρουσίαση
«ΑΓΙΟΚΥΠΡΙΑΝΙΤΗΣ»

Το βιβλίο αυτό είναι ένα πόνημα-αφήγηση που εξιστορεί τη ζωή των προπατόρων μας στον μαρτυρικό Πόντο, αυτών που αντί του συμβιβασμού, της υποταγής και της προσκύνησης, επέλεξαν τον πυρρίχιο δρόμο του καθήκοντος, τον πυρρίχιο τρόπο της πίστεως και της προσευχής, την πυρρίχια ζωή της θυσίας. Είναι μια προσπάθεια να προβληθεί η αγιοπατερική παράδοση και σοφία του Πόντου από το απώτερο άκρο της Μ. Ασίας, από την περιοχή της Μαύρης Θάλασσας, μια συλλογή μαρτυριών που διασώθηκαν και πέρασαν από γενιά σε γενιά, από τους ανθρώπους που τα βίωσαν και γράφονται για να μεταφερθούν στη σημερινή και τις επόμενες γενιές. Είναι ένα ταξίδι στη μαρτυρική ζωή του Ελληνισμού του Πόντου, τις αρχές και τις αξίες του, μία περιπλάνηση στη δίνη άλλων κόσμων σκληρών, αλλά πραγματικών. Ίσως στην υλόφρονη εποχή μας να φαντάζει παραμυθένια η αγιότητα και η προσκόλληση στην ορθόδοξη πίστη, για την οποία οι άνθρωποι στον Πόντο και γενικότερα στην Μικρά Ασία υπέστησαν δοκιμασίες, έχυσαν δάκρυα και αίμα. Το βιβλίο αυτό θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ένας οδηγός επιβίωσης, που περιγράφει τρόπους και τεχνικές πνευματικού πολέμου σε καιρούς κρίσεως ή σε καιρούς Αποκαλύψεως, όταν καλείται κάποιος να ξεπεράσει τα ανθρώπινα όριά του. Περιέχει προσευχές, τρόπους και μεθόδους πνευματικού αγώνα από τον αγιοτόκο Πόντο, που έχουν δοκιμαστεί στις δυσκολότερες καταστάσεις και αντιξοότητες. Για να γραφτεί αυτό το βιβλίο. άνοιξαν δακρύβρεχτα αρχεία μιας ζωής, βίβλοι καρδιάς, καταθέσεις ψυχών. Ξεδιπλώθηκαν και αποκαλύφθηκαν από τις εσχατιές της Ανατολής αναμνήσεις μαρτυρικής ζωής αγίων του Πόντου, γραμμένες με δάκρυα και αίμα, που στολίζουν στον δρόμο του Θεού και παρακαλούν για δικαίωση. Όσα γράφτηκαν σ' αυτό το βιβλίο έγιναν. Ο ουρανός κατέβηκε στη γη και οι άνθρωποι ανυψώθηκαν στον ουρανό, καταθέτοντας στον Θεό τα πειστήρια του μαρτυρίου τους: κομμένα χέρια, πόδια, γλώσσες, κεφάλια, καμμένα κορμιά, παγωμένα μέλη, θυσιασμένα παιδάκια, αγνές παρθένες κόρες με την τιμή και την αξιοπρέπειά τους κατατεθειμένες στον Χριστό για να τους τις ξαναδώσει λαμπρότερες στη Δευτέρα Παρουσία Του, πυρπολημένες καρδιές και φλεγόμενες ψυχές. Ας είναι αιωνία παρά τω Θεώ η μνήμη των μαρτύρων της πίστεως, του Πόντου και ολόκληρης της Μικρασίας. *(Απόσπασμα εκ του προλόγου).

   «ΠΥΡΡΙΧΙΟΣ ΔΡΟΜΟΣ»

Α'

ΓΥΝΑΙΚΕΣ, ΑΣΤΡΑ ΤΗΣ ΑΝΑΤΟΛΗΣ

    «ΕΝΑΝ ΑΣΤΡ' ΕΞΕΒΕΝ ΣΤΗΝ ΑΝΑΤΟΛΗΝ»

Ένα τέτοιο φωτεινό άστρο έλαμψε στην Ανατολή το 1883. Γεννήθηκε από ευσεβείς γονείς η Σοφία Σαουλίδου στο χωριό Σαρή - Παπά της επαρχίας Αρδάσης Τριπόλεως, του νομού Τραπεζούντας. Από μικρή έστρεφε το νου της στον Θεό, πρότυπό της η Παναγία. Ευσέβεια η μορφή της, αγιότητα το ένδυμά της, αρετές τα στολίδια της, ταπείνωση, χαρά και αγάπη τα κοσμήματά της.

Μεγαλώνοντας, ήταν μια κοπέλα ντυμένη σεμνά και απλά, με εξαιρετική σωματική ομορφιά, που έλαμπε από αρετές. Αυτές οι αρετές ήταν το πνευματικό κάλλος της και πρόβαλαν την προσωπικότητά της, την πραγματική μορφή της, τη μορφή του εσωτερικού κόσμου της, του «κρυπτού της καρδιάς του ανθρώπου, εν τω αφθάρτω του πραέος και ησυχίου πνεύματός της, ο έστιν ενώπιον του Θεού πολυτελές» (Α' Πέτρ. γ' 4).

Οι γονείς της επιθυμούσαν να την παντρέψουν με ένα καλό χριστιανό νέο. Το 1907 παντρεύεται σε ηλικία 24 ετών -μεγάλη για την εποχή εκείνη- με τον Ιορδάνη Χοτοκουρίδη από την Άρδασσα Τραπεζούντας (Τογρούλ) και μετά από τρία χρόνια, το 1910, απέκτησε ένα παιδί. Ο Ιορδάνης καμάρωνε τη Σοφία' ευχαριστούσε τον Θεό, που του χάρισε μια πιστή σύζυγο, ανδρεία, άξια γυναίκα.

Του ερχόταν στον νου λόγια από το βιβλίο των Παροιμιών της Παλαιάς Διαθήκης, που συχνά διάβαζε, ο «ύμνος της ανδρείας και άξιας γυναίκας», το πρότυπο της γυναίκας συζύγου, μητέρας, αγίας. Στον Πόντο ανέθεταν την επιλογή συζύγου στον Θεό: - «Θελτς να χαρίζ' σ' εσέν ο Θεός σύζυγον καλόν; Ποίσον προσευκήν σην Παναϊαν και σον Θεόν». (=Θέλεις να σου χαρίσει ο Θεός σύζυγο καλό; Να προσεύχεσαι στην Παναγία και στον Θεό).

- «Θελτς να χαρίζ' σ' εσέν ο Θεός νύφε;» (Θέλεις να σου χαρίσει ο Θεός νύφη; Στην Παναγία προσευχή και στον Θεό με νήψη). Οι Πόντιοι τιμούσαν ιδιαίτερα τη συζυγία, αγαπούσαν τις συζύγους τους και εγκωμίαζαν την ανδρεία και τις αρετές τους. Οι άντρες στο πρόσωπο της συζύγου τους έβλεπαν την Παναγία. Οι γυναίκες στο πρόσωπο του συζύγου τους έβλεπαν τον Χριστό. Οι γάμοι στον Πόντο ήταν γερά στερεωμένοι στην πίστη και ισόβιοι μέχρι την αιωνιότητα.  «Γάμος εν (είναι) ισοβιότητα έως να περάντς (μέχρι το πέρασμα) σην αιωνιότητα».

Οι Πόντιοι άντρες έλεγαν προς τις συζύγους τους πολλά ρητά και αποφθέγματα: -  «Σε και μόνην και αιωνίως όσο ζω». -  «Μετά α σον Θεόν και α σην Παναϊαν, εσέν έχω αγίαν» (-Μετά από τον Θεό και την Παναγία, εσένα έχω αγία). -  «Μετά α σον Θεόν, εσέν έχω ουρανόν» (=Μετά από τον Θεό εσένα έχω για ουρανό [=πολύ ψηλά]). -  «Μετά την Παναϊαν, άμον εσέν καμμίαν» (=Μετά την Παναγία, σαν κι εσένα δεν είναι καμία).

Ήσυχα κυλούσε η οικογενειακή ζωή του Ιορδάνη και της Σοφίας, αλλά την άνοιξη της ειρηνικής βιοτής τους, έμελλε να τη διαδεχτεί χειμώνας βαρύς, δριμύς, μακρύς, που ανθρωπίνως φάνταζε ατελείωτος. Έπειτα από δύο χρόνια, το 1912, η Σοφία χάνει το παιδί της. Το πήρε ο Θεός νωρίς, αγγελούδι στην αγκαλιά Του. Δύο χρόνια μετά, το 1914, χάνει και τον άντρα της, τον οποίο συνέλαβαν οι Τούρκοι στο πλαίσιο της υποχρεωτικής επιστράτευσης για τις ανάγκες του Α' Παγκοσμίου Πολέμου και τον έσυραν αιχμάλωτο στα τάγματα εργασίας.

Δεν πέρασε χρόνος και το 1915, έτος της σφαγής των Αρμενίων, κατά τη συντέλεση των εγκλημάτων της Αρμενικής Γενοκτονίας, ο πατέρας της Σοφίας χάνεται στα βάθη της Τουρκίας και τον Ιούνιο του 1916 χάνονται στις βουνοκορφές του Πόντου και τα ίχνη της Σοφίας. Έτσι η Σοφία, όπως η αγία Άννα η προφήτις, έζησε 7 χρόνια εγγάμου ζωής (1907-1914). Το υπόλοιπό της ζωής της το έζησε «νηστείαις και δεήσεσι λατρεύουσα νύκτα και ημέραν τον Θεό» (Λουκ. β' 37).

Όμως η Σοφία τον πόνο της, όπως και τη χαρά της, τον έκανε πάντα προσευχή. Όλη η ζωή της ήταν προσευχή' μια ανθρώπινη λαμπάδα αναμμένη στον Θεό. Προσφεύγει θερμά στην παρηγοριά των θρηνούντων, στην παραμυθία των θλιβομένων, στη βοήθεια των αβοηθήτων, την Παναγία, την αγκαλιάζει και αναποθέτει σ' αυτή τον πόνο της, στη Θεοτόκο αφιερώνει τη ζωή της. Η νεαρή χήρα κατέφυγε στα βουνά, όπου ζούσε ασκητικά για χρόνια, με αυστηρή νηστεία, μία νέα αγία Μαρία Αιγυπτία.

Από πηγές και από σχισμές βράχων, έπινε νερό, έτρωγε λίγα χόρτα από την ιερή γη του Πόντου. Η καρδιά της καθαρίστηκε από τις δοκιμασίες, από τον πόνο και τα βάσανα. Ήταν τόση η καθαρότητα της αγγελικής πολιτείας της, που ξεπέρασε σε απλότητα και τα μικρά παιδιά. Τα ζώα του δάσους και του βουνού υποτάσσονταν από σεβασμό στη Σοφία και την υπηρετούσαν. Άδολη, αγνή, απονήρευτη, δεν γόγγυζε, αλλά ζούσε προσευχόμενη με φίλους της τις αρκούδες, τα φίδια, τα θηρία του δάσους και τα όρνια του ουρανού, τα οποία είχαν οικειότητα μαζί της.

(Σ υ ν ε χ ί ζ ε τ α ι)

Εισαγωγή στο διαδίκτυο, επιμέλεια, παρουσίαση
«ΑΓΙΟΚΥΠΡΙΑΝΙΤΗΣ»
Αποσπασματικές αναρτήσεις εκ του βιβλίου
του Γεωργίου Κ. Τουμανίδη:
«Πυρρίχιος Δρόμος»
εκδόσεις «Έαρ», 1η έκδοση, Απρίλιος 2023, σελ. 27-32.

Ο ΑΓΙΟΣ ΚΟΣΜΑΣ Ο ΑΙΤΩΛΟΣ - Η ΒΑΚΤΗΡΙΑ ΤΩΝ ΣΚΛΑΒΩΝ, ΤΟ ΚΑΥΧΗΜΑ ΤΩΝ ΑΙΤΩΛΩΝ 1714 - 1779 (ΜΕΡΟΣ ΤΕΤΑΡΤΟ)

 

Αποσπασματικές αναρτήσεις εκ του βιβλίου
του ιερομονάχου Κωνσταντίνου Β. Τριανταφύλλου:
«Ο Άγιος Κοσμάς ο Αιτωλός - Η Βακτηρία των Σκλάβων, το Καύχημα των Αιτωλών»
εκδόσεις  «Μικρά Ζύμη», Ιούνιος 2003, σελ. 36-40.
Εισαγωγή στο διαδίκτυο, επιμέλεια, παρουσίαση κειμένου
«ΑΓΙΟΚΥΠΡΙΑΝΙΤΗΣ»

«Ωδαίς ευφημήσωμεν…» δηλαδή, άσματα και ύμνους εγκωμιαστικούς θα μεταχειριστούμε για τον ένδοξο μεταξύ των χορών των Μαρτύρων· διότι έτσι αρμόζει στους θυσιάζοντας την ζωή τους για τον Χριστό, αλλά και στους ασκητάς, όπως είναι ο άγιος Κοσμάς ο Αιτωλός ο αείμνηστος, ο άξιος να εξυμνήται.
Σήμερα συγκεντρωθήκαμε στην αξιοσέβαστη μνήμη του, διότι μοιράζει θεραπείες σ' αυτούς που πλησιάζουν με πίστι (και ευλάβεια), επειδή έχει θάρρος προς τον Χριστό, αφού είναι Ισαπόστολος. Μ' αυτά τα εγκωμιαστικά λόγια εξυμνεί ο υμνογράφος Σάπφειρος Χριστοδουλίδης τον διδάσκαλό του, τον εν Αγίοις ιερομάρτυρα και ισαπόστολο Κοσμά τον Αιτωλό, του οποίου ο βίος και η πολιτεία του συνεπαίρει κάθε ορθόδοξο χριστιανό.
Ο βίος και η πολιτεία του αφ' ενός, αλλά και αφ' ετέρου, επειδή είμαι ένας ελάχιστος και ταπεινός συντοπίτης του, με ώθησαν να ασχοληθώ μ' Αυτόν τον μέγα εθναπόστολο του Ελληνορθοδόξου έθνους μας. Τον μικρόν στο ανάστημα, αλλά μεγάλο στο πνευματικό παράστημα, τον γέροντα στην ηλικία, αλλά γερό στύλο της Ορθοδοξίας, τον εκ μικρού χωρίου καταγόμενον, αλλά νυν εις μεγάλον τόπον, δηλαδή, εν Παραδείσω ευρισκόμενον, «τον μέγα εν ταίς πράξεσι και πολύς εν», τον εξ Αιτωλίας ωρμόμενον, εν Αγίω Όρει εγκαταβιώσαντα, την σκλαβωμένη Ρωμιοσύνη περιοδεύσαντα, τον Χριστόν κηρύξαντα, τον «το ποθούμενον» προφητεύσαντα, τον ιερούς Ναούς και σχολεία ανοικοδομήσαντα, τον επιστολάς αποστείλαντα, τον αμαρτωλούς συγχωρήσαντα, τον θαύματα ποιήσαντα, τον πάντας διδάξαντα, τον πεπλανημένους και αλλαξοπιστήσαντας επισυνάξαντα.
Τον εν Βορείω Ηπείρω μαρτυρήσαντα και επωνομασθέντα υπό της ορθοδόξου Εκκλησίας μας Ιερομάρτυρα, Ισαπόστολο και Εθναπόστολο. Στο ανά χείρας βιβλίο είναι καταγεγραμμένες οι τρεις περιοδείες του, οι οχτώ διδαχές του, οι δώδεκα επιστολές του και διακόσιες εξήκοντα πέντε (συν δώδεκα, όρα σελίς 266) προφητείες του. Ακόμη δε, μνημονεύουμε το Μαρτυρολόγιό του, την υπό του Οικουμενικού Πατριαρχείου πράξι περί της εις Άγιον ανακήρυξί του και τα περί της ευρέσεως των ιερών Λειψάνων του, έτι δε την ασματική Ακολουθία του εσπερινού και όρθρου, τον παρακλητικό κανόνα, τους χαιρετισμούς και τροπάρια επί τη μετακομιδή εξ Αλβανίας εις Θέρμον τμήματος τιμίου λειψάνουτου Αγίου.
Επί πλέον, αφ' ενός δημοσιεύουμε για πρώτη φορά την ιστορία της ιεράς Μονής του αγίου Κοσμά τόσον στον τόπον του Μαρτυρίου του όσον και στον τόπον καταγωγής του, και αφ' ετέρου παραθέτουμε τους πόνους του Αγίου μας, διότι δυστυχώς από τις πράξεις μας ο πατροΚοσμάς πονά και έχει παράπονα. (Απόσπασμα εκ του προλόγου του βιβλίου).

Ι.Κ.Τ.

O AΓΙΟΣ ΚΟΣΜΑΣ Ο ΑΙΤΩΛΟΣ

Η ΒΑΚΤΗΡΙΑ ΤΩΝ ΣΚΛΑΒΩΝ

ΤΟ ΚΑΥΧΗΜΑ ΤΩΝ ΑΙΤΩΛΩΝ

Στην Αγρηλιά κατά κοινή ομολογία των πετροχωριτών, δεν πέφτει ποτέ χαλάζι. Ένας πετροχωρίτης έδωσε στον πατροΚοσμά ένα γαιδουράκι και τον δεκαπεντάχρονο υιό του για να τον βοηθά. Αυτό το παιδί είναι ο προπάππος του Κωνσταντίνου Σταίκου από το Πάμφιον Αιτωλίας. Κατόπιν επισκέφθη τα Κράββαρα, δηλαδή, το βόρειο ορεινό τμήμα της Ναυπακτίας, όπου οι κάτοικοι ασχολούντο με την σηροτροφία.

Ο πατροΚοσμάς τους ώθησε να καλλιεργήσουν την μουριά, από τα φύλλα της οποίας τρέφονται οι μεταξοσκώληκες. Τοιουτοτρόπως υπακούοντάς τον, η σηροτροφία σ’ εκείνη την περιοχή σημείωσε πρόοδο, με αποτέλεσμα, αργότερα, δηλαδή, τον Οκτώβριο του 1888, σε έκθεσι που έγινε στο Ζάπειο μέγαρο Αθηνών, τα εκθεματικά δείγματα της εν λόγω περιοχής πήραν το δεύτερο βραβείο. Στην συνέχεια ο πατροΚοσμάς επισκέφθη το Βενέτικο, τουτέστιν, το νότιο πεδινό τμήμα της Ναυπακτίας.

«Το χωριό σας θάναι πάντα μικρό και άγονο» είπε στα Πιτσινέικα. Πράγματι μέχρι σήμερα ο λόγος του πατροΚοσμά επαληθεύεται. Τα Πιτσινέικα είναι ένα άγονο χωριό και αποτελείται πάντα από τριάντα περίπου οικογένειες. «Μυλωνάς θα είναι μέχρι να πεθάνη» είπε στο χωριό Κάμπος Σίμης για κάποιον μυλωνά. Κατά παράδοσι πρόκειται για τον Μυλωνά Μακρυγιάννη που είχε αυτός και οι απόγονοί του τον μύλό του στην θέσι Πόριαρι. Σ’ ένα λόφο έξω από το χωριό Βετοψίστα (σημερινή Αναβρυτή) μερικά παιδιά τον κτύπησαν και από το άγιο σώμά του χύθηκε στην γη λίγο αίμα. Σ’ εκείνο το σημείο υπάρχει έντονη ευωδία και προσφάτως κτίσθηκε ιερός Ναός επ’ ονόματι του Αγίου μας.

Στην Αράχωβα Ναυπακτίας οι κάτοικοι του πρόσφεραν μεταξύ άλλων σταφύλια, τα οποία ευλόγησε και προς τιμήν του τα ωνόμασαν «κοσμάδια». Μόνο σ’ αυτά τα μέρη τα σταφύλια λέγονται “κοσμάδια”. Μετά την Ναυπακτία ο πατροΚοσμάς περιώδευσε στα χωριά του Ξηρομέρου, του Βάλτου, των Αγράφων, της Άρτης. Επέστρεψε ξανά στην Αιτωλοακαρνανία και κήρυξε στο Μεσολόγγι, στο Αιτωλικό, στην Κατοχή, στο Αγγελόκαστρο, στον Μαχαλά Ξηρομέρου, στο Βραχώρι (Αγρίνιο), στην Μουσταφούλη (Παναιτώλιο), στην Ντέμη (Καινούργιο), στην Μουχταρίνα (Βαρειά) στην Γουρίτσα (Μυρτιά).

Στην Μυρτιά κατέλυσε στην ιερά Μονή των Εισοδίων της Θεοτόκου, όπου λειτούργησε, κήρυξε τον θείο λόγον και ζήτησε τις προσευχές των εκεί μοναχών και πατέρων. Κατόπιν μετέβη και στα άλλα Μοναστήρια της περιοχής. Στην ιερά Μονή του Τιμίου Προδρόμου Δερβεκίστης (Αναλήψεως), στην παραλίμνια ιερά Μονή του Γενεσίου της Θεοτόκου στο Φωτμό, στην ιερά Μονή Κοιμήσεως Θεοτόκου Καταφυγίου, κοντά στον Ταξιάρχη και στην ιερά Μονή της Αγίας Παρασκευής στην Μάνδρα, όπου δίδαξε στο εκεί υπάρχον «κρυφό σχολειό». Όμως οι κοτζαμπάσηδες επειδή ηνωχλούντο από τα κηρύγματά του, έβαλαν τον τούρκο διοικητή του Μεγάλου Δένδρου να τον απελάση.

Εκείνος τον εξώρισε στα Βιτώλια της Σερβίας, το σημερινό Μοναστήριον. Το 1763 τον απελευθέρωσαν και ο Άγιός μας κατευθύνθηκε προς την Κωνσταντινούπολι. Ήθελε να ανανεώση την άδειά του αφ’ ενός και αφ’ ετέρου να ενημερώση τον Πατριάρχη για την τρίχρονη περιοδεία του, για τους αγώνές του και τις αγωνίες του, για τα προβλήματα και τις δυσκολίες που συνήντησε στην νέα διακονία του και να ζητήση τις προσευχές του για την συνέχισι αυτής της δύσκολης αποστολής και διακονίας.

Δευτέρα περιοδεία 1763-1774. Ο Άγιός μας το 1763, αφού έλαβε εκ νέου την ευχή και την ευλογία του Πατριάρχου ήρχισε την δευτέρα περιοδεία του. Αυτή η περιοδεία διήρκεσε ένδεκα περίπου έτη. Τα θαύματά του πολλά, οι διδαχές του περισσότερες, οι προφητείες του δεκάδες. Από τα λόγια του, από την ζωή του, από το παράδειγμά του επιστρέφουν πολλοί. Χιλιάδες είναι αυτοί που ακούουν κήρυγμα μετανοίας, ίσως για πρώτη φορά. Αμέτρητοι είναι αυτοί που εγκαταλείπουν τον ληστρικόν βίον και γίνονται οικογενειάρχες. Δεκάδες τον ακολουθούν, αρκετοί τον βοηθούν, πολλοί τον πολεμούν.

Ο Άγιός μας, όμως, σπέρνει παντού την ιδέα της ελευθερίας, την ιδέα της αποτινάξεως του ζυγού. Ο σπόρος του βρήκε γόνιμο έδαφος, τα πρώτα βλαστάρια βγήκαν αμέσως και η λευτεριά ήλθε κατόπιν. Ένα γνήσιο βλαστάρι, ένα πνευματικό παιδί του αγίου Κοσμά ήταν ο Ρήγας Φερραίος. Ο Άγιός μας, το 1763, αφού του ανανέωσε την άδεια ο Πατριάρχης Ιωαννίκιος ο Γ΄, κατευθύνθη κηρύττοντας μέσω Θράκης προς το Άγιον Όρος.

Στην Καβάλα μεταξύ των άλλων τους είπε τον εξής λόγον:  «Τον τούρκο φίλο και να τον κάμης το ραβδί σου μην το αφήσεις». Δηλαδή, και αν ο τούρκος γίνη φίλος σου, κράτα πάντα το ραβδί σου, για να αμυνθής, για να προστατευθής, διότι ο τούρκος κάποια μέρα θα σου επιτεθή. Στο Άγιον Όρος επισκέφθη όλες τις ιερές Μονές και Σκήτες, όπου και ζήτησε τις ευχές και προσευχές όλων των γεροντάδων. Κατόπιν μετέβη στην Σκόπελο, στην Σκιάθο και στην συνέχεια στην Θεσσαλία. Επισκέφθη μικρά χωριά αλλά και κεφαλοχώρια, κωμοπόλεις αλλά και πόλεις. Ανέβηκε στα απρόσιτα λημέρια των κλεφτών και αρματολών στον Όλυμπο και στον Κίσσαβο. 

Εισαγωγή στο διαδίκτυο, επιμέλεια, παρουσίαση κειμένου
«ΑΓΙΟΚΥΠΡΙΑΝΙΤΗΣ»
Αποσπασματικές αναρτήσεις εκ του βιβλίου του
ιερομονάχου Κωνσταντίνου Β. Τριανταφύλλου:
«Ο Άγιος Κοσμάς ο Αιτωλός - Η Βακτηρία των Σκλάβων, το Καύχημα των Αιτωλών»
εκδόσεις «Μικρά Ζύμη», Ιούνιος 2003, σελ. 36-40.