ΑΓΙΟΥ ΜΑΞΙΜΟΥ ΤΟΥ ΟΜΟΛΟΓΗΤΟΥ: ΠΡΟΣ ΘΑΛΑΣΣΙΟΝ, ΠΕΡΙ ΔΙΑΦΟΡΩΝ ΑΠΟΡΙΩΝ ΤΗΣ ΑΓΙΑΣ ΓΡΑΦΗΣ

ΕΡΩΤΗΣΗ Δ΄: Περὶ τοῦ μὴ κτήσασθαι δύο χιτῶνας

Πώς ο Κύριος έδωσε εντολή στους μαθητές να μην αποκτήσουν δύο χιτώνες, ενώ ο Ίδιος είχε πέντε, σύμφωνα με τον άγιο ευαγγελιστή Ιωάννη, όπως γίνεται φανερό από εκείνους τους στρατιώτες που τα μοίρασαν μεταξύ τους; Και τι ακριβώς είναι αυτά τα ενδύματα;

[βλ. Ματθ. 10,10: «Μὴ κτήσησθε χρυσὸν μηδὲ ἄργυρον μηδὲ χαλκὸν εἰς τὰς ζώνας ὑμῶν, μὴ πήραν εἰς ὁδὸν μηδὲ δύο χιτῶνας μηδὲ ὑποδήματα μηδὲ ῥάβδον· ἄξιος γάρ ἐστιν ὁ ἐργάτης τῆς τροφῆς αὐτοῦ»· Λουκά, 9,3: «Καὶ εἶπε πρὸς αὐτούς· μηδὲν αἴρετε εἰς τὴν ὁδόν, μήτε ῥάβδους μήτε πήραν μήτε ἄρτον μήτε ἀργύριον μήτε ἀνὰ δύο χιτῶνας ἔχειν»].

ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΑΓΙΟΥ ΜΑΞΙΜΟΥ: Ο Σωτήρας δεν είχε πέντε χιτώνες, αλλά έναν, εκείνον που φορούσε επάνω στο σώμα, και το εξωτερικό ένδυμα· από αυτά, εκείνο που φοριέται εσωτερικά επάνω στο σώμα το ονομάζουν «χιτώνιο», ενώ το εξωτερικό ένδυμα το αποκαλούν «ιμάτιο». Όμως ο μέγας ευαγγελιστής Ιωάννης, μέσω του Αγίου Πνεύματος, αποκάλυψε μυστικά, μέσα από το ρητά εκφρασμένο νόημα της ιστορίας, το ανέκφραστο νόημα της θεωρίας, ώστε μέσω των ιστορούμενων γεγονότων να οδηγήσει τον νου μας στην αλήθεια των νοητών πραγματικοτήτων [Ιω.19,23-24:

«Οἱ οὖν στρατιῶται ὅτε ἐσταύρωσαν τὸν Ἰησοῦν, ἔλαβον τὰ ἱμάτια αὐτοῦ καὶ ἐποίησαν τέσσαρα μέρη, ἑκάστῳ στρατιώτῃ μέρος, καὶ τὸν χιτῶνα· ἦν δὲ ὁ χιτὼν ἄῤῥαφος, ἐκ τῶν ἄνωθεν ὑφαντὸς δι᾿ ὅλου. Εἶπον οὖν πρὸς ἀλλήλους· μὴ σχίσωμεν αὐτόν, ἀλλὰ λάχωμεν περὶ αὐτοῦ τίνος ἔσται· ἵνα ἡ γραφὴ πληρωθῇ ἡ λέγουσα· διεμερίσαντο τὰ ἱμάτιά μου ἑαυτοῖς, καὶ ἐπὶ τὸν ἱματισμόν μου ἔβαλον κλῆρον»].

Ο άνωθεν υφασμένος ολόκληρος χιτώνας του Σωτήρα, λοιπόν, τον οποίο εκείνοι που Τον σταύρωσαν δεν έσχισαν, μολονότι τους επιτράπηκε να Τον γδύσουν, είναι η αδιάσπαστη αμοιβαία συνοχή και συνύφανση των αρετών και η κατάλληλη και πρέπουσα κάλυψη που προσφέρουμε εμείς στον Λόγο· ή, σύμφωνα με άλλη ερμηνεία, είναι η άνωθεν χάρη του νέου ανθρώπου, που έχει υφανθεί μέσω του Αγίου Πνεύματος κατά το πρότυπό Του. Το εξωτερικό ένδυμα, πάλι, είναι ο αισθητός κόσμος, ο οποίος διαιρείται σε τέσσερα στοιχεία και τον οποίο, σαν τέσσερα ενδύματα, μοιράζονται εκείνοι που σταυρώνουν νοητώς μέσα μας τον Κύριο.

Οι δαίμονες, λοιπόν, διαμοιράζονται την ορατή κτίση που αποτελείται από τα τέσσερα στοιχεία, παρακινώντας μας να αντικρίζουμε με εμπαθή τρόπο, μέσω των αισθήσεων, τη φαινόμενη κτίση, αγνοώντας τους θείους λόγους που υπάρχουν μέσα σ’ αυτήν. Ακόμη, όμως, κι αν μας αφαιρούν τον χιτώνα των αρετών κάνοντάς μας να μένουμε άπρακτοι ως προς τα καλά έργα, δεν μπορούν ωστόσο να μας πείσουν ότι η αρετή είναι κακία.

Ας μη θεωρήσουμε, λοιπόν, τα πέντε ενδύματα του Σωτήρα αφορμή για να Του αποδώσουμε πλεονεξία, αλλά ας κατανοήσουμε τι θέλει να δηλώσει η Γραφή, και πώς, όταν αμελούμε την τέλεση των καλών έργων, ο Κύριος σταυρώνεται και απογυμνώνεται μέσα μας εξαιτίας της απραξίας μας ως προς αυτά και πώς οι δαίμονες, μέσω ημών, διαμοιράζονται σαν ενδύματα την κτίση Του για την ικανοποίηση των παθών. Και ας γίνουμε άγρυπνοι φύλακες των αγαθών που μας έχουν χαριστεί από τον Θεό· και ας αντικρίζουμε ορθά την κτίση αποβλέποντας μόνο στη δόξα Του και ας διαφυλάξουμε αναφαίρετο τον χιτώνα του λόγου της γνώσης, δηλαδή τις αρετές, με τον ζήλο μας για τα αγαθά έργα.

Αν πάλι θέλετε, εκτός από όσα ειπώθηκαν, να θεωρήσετε ως χιτώνα υφασμένο από πάνω τον κόσμο των ασώματων και νοητών υπάρξεων, και ως εξωτερικό ένδυμα, το οποίο ο λόγος διαίρεσε σε τέσσερα μέρη, δηλαδή στα τέσσερα στοιχεία, να θεωρήσετε τη σωματική φύση, δεν θα απομακρυνθείτε από την αλήθεια. Από αυτά, το σώμα το διέλυσαν με τη φθορά, αφού απέκτησαν δύναμη εναντίον μας εξαιτίας της παράβασης της εντολής του νόμου· την ψυχή, όμως, δεν την καταξέσχισαν, επειδή αυτή έχει συγγένεια με τον άνω, τον πνευματικό κόσμο.

ΠΡΟΣ ΔΟΞΑΝ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΤΡΙΑΔΙΚΟΥ ΘΕΟΥ,

μετάφραση και επιμέλεια κειμένου: Ελένη Λιναρδάκη, φιλόλογος

ΠΗΓΕΣ:

https://www.myriobiblos.gr/texts/greek/maximos/prosthalassion1.html
Μαξίμου του Ομολογητού, Άπαντα τα έργα, Προς Θαλάσσιον, Περί διαφόρων αποριών της Αγίας Γραφής, Ερωτήσεις Α΄ έως ΝΓ΄, πατερικές εκδόσεις «Γρηγόριος ο Παλαμάς»(ΕΠΕ), εκδ. οίκος «Το Βυζάντιον», Θεσσαλονίκη 1992, τόμος 14Β, σελίδες 66-69.
Π. Τρεμπέλα, Η Καινή Διαθήκη με σύντομη ερμηνεία (απόδοση στην κοινή νεοελληνική), εκδόσεις αδελφότητος θεολόγων «Ο Σωτήρ», έκδοση τέταρτη, Αθήνα 2014.
http://www.greek-language.gr/digitalResources/ancient_greek/tools/liddell-scott/index.html *Εκ του ιστολογίου «Ακτίνες» της 12.8.2026 πολ. ημ. Επιμέλεια ημετέρα.