Η ΖΩΗ ΚΑΙ ΟΙ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΟΙ ΚΟΠΟΙ ΤΩΝ ΓΕΡΟΝΤΩΝ ΤΗΣ ΜΟΝΗΣ ΤΟΥ ΓΚΛΙΝΣΚ ΣΤΟΝ 20ο ΑΙΩΝΑ

 

Αποσπασματικές αναρτήσεις από το βιβλίο των π. Αλεξάνδρου και π. Ζηνοβίου Τσεσνοκώφ:
<<Άσκηση και Αγιότητα των Στάρετς του Γκλινσκ>>.
Πρώτη έκδοση: <<Εκδόσεις Άθως>>, Αθήνα 2015, σελ. 55-58.

<<Το να φέρουμε τώρα στη μνήμη μας τη Μονή του Γκλίνσκ και τους Γέροντές της δεν ελιναι απλώς επίκαιρο, αλλά τελείως απαραίτητο. Μιλάμε για αναγέννηση της εν Χριστώ πνευματική ζωής, ακούμε και διαβάζουμε γι' αυτήν, αλλά δεν έχουμε πάντοτε σαφή εικόνα για το τι περιλαμβάνει αυτή η έννοια. Γι' αυτό είναι απαραίτητο να στρέψουμε την προσοχή μας σε εκείνους τους πολύτιμους θησαυρούς, οι οποίοι παρελήφθησαν από τους Αγίους Πατέρες και διαφυλάχθηκαν με ζήλο στα μοναστήρια. Ένας από αυτούς τους θησαυρούς είναι το στάρτσεστβο (Στάρτσεστβο στα Ρωσικά λέγεται η άσκηση πνευματικής καθοδηγήσεως των μοναχών και του λαού από τους αγίους Γέροντες (στάρετς: ο Γέρων, στάρτσι: οι Γέροντες). Παντού είναι γνωστοί οι στάρετς της Όπτινα, αλλά δεν πρέπει να ξεχνούμε ότι η ρωσική γη είναι γεμάτη από διάφορα κοινόβια, που διαφυλάττουν την πνευματική πείρα του στάρτσεστβο, πείρα την οποία πρέπει να σπουδάσουμε προσεκτικά. Ανάμεσα στα κοινόβια αυτά χωρίς αμφιβολία ανήκει και η Μονή του Γκλινσκ. Στο βιβλίο αυτό προσπαθούμε να περιγράψουμε τη ζωή των στάρετς στα δύσκολα για την Εκκλησία χρόνια των διωγμών, που συνεχίσθηκαν κατά τη διάρκεια σχεδόν όλου του 20ού αιώνος. Σύμφωνα με ιστορικές μαρτυρίες ήδη στις αρχές του είχε συγκεντρωθεί υλικό για την κατάταξη στο αγιολόγιο κάποιων ασκητών της Μονής του Γκλινσκ: του ηγουμένου Φιλαρέτου Ντανιλέφσκυ (1817-1841) και κάποιων άλλων, αλλά τα αιματηρά γεγονότα της επαναστάσεως του 1917 και οι διωγμοί της Εκκλησίας, που ακολούθησαν, δεν επέτρεψαν την αγιοκατάταξη. Κατά Θεία Πρόνοια αυτή η κατάσταση παρατάθηκε για ολόκληρο τον αιώνα και στους Γέροντες αυτούς προστέθηκαν και άλλοι, οι οποίοι έζησαν όχι μόνο τον 18ο και τον 19ο αιώνα, αλλά και τον 20ό και σήκωσαν πάνω τους το βάρος της θεομάχου πολιτικής και των φρικτών διωγμών>>.

Απόσπασμα εκ του προλόγου του βιβλίου.
Μετάφραση: Πρωτοπρεσβύτερος Ιωάννης Φωτόπουλος
Εισαγωγή στο διαδίκτυο, επιμέλεια, παρουσίαση κειμένου
ΑΓΙΟΚΥΠΡΙΑΝΙΤΗΣ

Η ΖΩΗ ΚΑΙ ΟΙ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΟΙ ΚΟΠΟΙ ΤΩΝ ΓΕΡΟΝΤΩΝ ΤΗΣ ΜΟΝΗΣ ΤΟΥ ΓΚΛΙΝΣΚ ΣΤΟΝ 20ο ΑΙΩΝΑ

Με την επανάσταση του 1917 στο κοινόβιο καταστράφηκαν σχεδόν τα πάντα. Αλλά δεν μπόρεσε η επανάσταση να ξεριζώσει, ή να αλλοιώσει ή να εξαφανίσει το πνευματικό οικοδόμημα των Γερόντων της Μονής. Παρά την εκδίωξη από το μοναστήρι, τις στερήσεις και τα βάσανα στα στρατόπεδα συγκεντρώσεως, οι Γέροντες μέσα στο περιβάλλον του αγρίου και εχθρικού κόσμου προσέφεραν τα δώρα της Θείας Χάριτος. Η διακονία τους έμοιαζε με άσβεστη κανδήλα, αφού κανείς τους δεν διέκοψε ούτε και μέσα στα μπουντρούμια την ποιμαντική του εργασία. Κάποιοι λειτουργούσαν στις ενορίες των πόλεων, μεταστρέφοντας τους αμαρτωλούς στην οδό της σωτηρίας, ενισχύοντας την αδύναμη πίστη τους, αναζωπυρώνοντας τη φλόγα της προσευχής στην παγωμένη τους καρδιά και παρηγορώντας τους θλιμμένους. Γι' αυτό ο βίος του μητροπολίτου Ζηνοβίου (Μαζούγκα), του αρχιμανδρίτου Ανδρονίκου (Λουκάς), του αρχιμανδρίτου Σεραφείμ (Αμέλιν) και κάποιων άλλων Γερόντων της τελευταιας περιόδου της Μονής του Γκλινσκ, ήταν για πολλούς πολύ ωφέλιμη. Το να μιλήσει κάποιος για την πνευματική δύναμη του στάρτσεστβο, που δοκιμάστηκε μέσα σε δεκαετίες ερημώσεων, πολέμων και αγριότητος, που προξένησαν αμάθεια και πνευματική τύφλωση, είναι αρκετά δύσκολο. Οι σημειώσεις εκείνων, που γνώρισαν τους Γέροντες, συχνά είναι ελλιπείς, υποκειμενικές και περιέχουν λίγα ουσιαστικά στοιχεία. Ημερολογιακές σημειώσεις για κείνον τον καιρό σχεδόν δεν κρατούσαν. Τα έγγραφα του μοναστηριού είναι μόνο υπηρεσιακά και μιλούν για τις δυσκολίες των χρόνων εκείνων, δεν φαίνεται όμως πώς έγινε με πνευματικό τρόπο η υπέρβασή τους. Οι διασωθείσες επιστολές εκείνων, που απευθύνονταν στους Γέροντες, σχεδόν όλοι υπογράφονται με ένα όνομα: <<Ιερομόναχος Σεραφείμ>>. Είναι οι απαντήσεις του πατρός Σεραφείμ Ρομαντσόφ. Και αυτές δεν μπορείς να τις θεωρήσεις σαν προσωπικό του έργο, γιατί έχουν συγγραφεί επί τη βάσει των αγιοπατερικών συγγραμμάτων, των έργων του αγίου Θεοφάνους του Εγκλείστου, του αγίου Ιγναντίου Μπριαντσανίνωφ, του αγίου Ιωάννου της Κροστάνδης και άλλων. Μολοταύτα αυτό καθόλου δεν μειώνει την αξία των επιστολών του πατρός Σεραφείμ. Από τις επιστολές αυτές μπορείς να διακρίνεις τον σοβαρό και υπεύθυνο τρόπο προσεγγίσεως των ανθρώπων χωρίς εγκυκλίους και εντολές, όπως δηλαδή είχε κληροδοτηθεί από τους Γέροντες της προεπαναστατικής παραδόσεως της Μονής του Γκλινσκ. Ο πατήρ Σεραφείμ ζούσε με βάση αυτές τις συνθήκες και δίδασκε με τον λόγο, το παράδειγμα και την ευσυνειδησία του. Οι αναμνήσεις εκείνων, που βρέθηκαν στο μοναστήρι και γνώριζαν τους Γέροντές της, διατηρούν όχι τόσο τους λόγους όσο τις εντυπώσεις του ζωντανού τους παραδείγματος και μαρτυρούν για τη ζωτικότητα της πνευματικής υποθήκης, που παρέδωσε η παλαιότερη γενιά των μοναχών της Μονής στη νεότερη. Εκείνο, το οποίο δίδασκαν οι Γέροντες, ήταν πολύ απλό και κατανοητό σε όλους. Είναι αυτό που ο καθένας γνωρίζει από το Ευαγγέλιο: να προσεύχεσαι εμβαθύνοντας στα λόγια της προσευχής' όλα να τα κάνεις σαν να τα κάνεις ενώπιον του Θεού' να ζεις, με τους ανθρώπους όπως προστάζει ο Κύριος, λησμονώντας τον εαυτό σου, χωρίς να σκέπτεσαι τις ανέσεις και την ησυχία σου. Ειδικές υποδείξεις και ασυνήθιστες αποκαλύψεις δεν υπήρχαν. Αν κάποιος αναφέρει παραδείγματα προορατικού χαρίσματος, πρόκειται είτε για εξαιρετικές περιπτώσεις ή μόνο για σημαντικές νύξεις αναγκαίες σ' αυτούς για τους οποίους ειπώθηκαν. Η μνήμη των Γερόντων μας υποχρεώνει να διαφυλάξουμε αυτή την πείρα, να αντλήσουμε απ' αυτήν το αντίδοτο για κάθε πονηρία, η οποία εύκολα αναμειγνύεται με την εξωτερική μεγαλοπρέπεια και τον φαρισαϊκό εγκωμιασμό. Το πιο πολύτιμο, η πίστη, η ακρίβεια, η ταπείνωση, η αγάπη στον Θεό και στην ανθρωπότητα, στο πρόσωπο κάθε ανθρώπου που έχει ανάγκη, κληροδοτήθηκε στους ανθρώπους κατά τη σύντομη θητεία τους στο λιτό αυτό μοναστήρι με τη διδασκαλία των Γερόντων του, η οποία εν συνόψει περιεχόταν στους λόγους του Αποστόλου Παύλου: <<εν λόγω, εν αναστροφή, εν αγάπη, εν πνεύματι, εν πίστει, εν αγνεία>> (Α' Τιμ. 4,12).

Εισαγωγή στο διαδίκτυο, επιμέλεια, παρουσίαση κειμένου
ΑΓΙΟΚΥΠΡΙΑΝΙΤΗΣ
Αποσπασματικές αναρτήσεις από το βιβλίου των π. Αλεξάνδρου και π. Ζηνοβίου Τσεσνοκώφ:
<<Άσκηση και Αγιότητα των Στάρετς του Γκλινσκ>>.
Πρώτη έκδοση: <<Εκδόσεις Άθως>>, Αθήνα 2015, σελ. 55-58.

ΝΟΥΘΕΣΙΑ ΠΑΤΡΟΣ ΜΑΚΑΡΙΟΥ - ΠΑΡΗΓΟΡΗΤΙΚΗ ΠΡΟΒΛΕΨΗ - Η ΒΟΗΘΕΙΑ ΤΟΥ ΘΕΟΥ ΣΕ ΚΑΠΟΙΟΝ ΠΟΥ ΕΠΙΘΥΜΟΥΣΕ ΝΑ ΣΥΓΧΩΡΗΣΕΙ ΤΟΝ ΥΒΡΙΣΤΗ ΤΟΥ

 

Αποσπασματικές αναρτήσεις από το βιβλίο των π. Αλεξάνδρου και π. Ζηνοβίου Τσεσνοκώφ:
<<Άσκηση και Αγιότητα των Στάρετς του Γκλινσκ>>.
Πρώτη έκδοση: <<Εκδόσεις Άθως>>, Αθήνα 2015, σελ. 47-50.

<<Το να φέρουμε τώρα στη μνήμη μας τη Μονή του Γκλίνσκ και τους Γέροντές της δεν ελιναι απλώς επίκαιρο, αλλά τελείως απαραίτητο. Μιλάμε για αναγέννηση της εν Χριστώ πνευματική ζωής, ακούμε και διαβάζουμε γι' αυτήν, αλλά δεν έχουμε πάντοτε σαφή εικόνα για το τι περιλαμβάνει αυτή η έννοια. Γι' αυτό είναι απαραίτητο να στρέψουμε την προσοχή μας σε εκείνους τους πολύτιμους θησαυρούς, οι οποίοι παρελήφθησαν από τους Αγίους Πατέρες και διαφυλάχθηκαν με ζήλο στα μοναστήρια. Ένας από αυτούς τους θησαυρούς είναι το στάρτσεστβο (Στάρτσεστβο στα Ρωσικά λέγεται η άσκηση πνευματικής καθοδηγήσεως των μοναχών και του λαού από τους αγίους Γέροντες (στάρετς: ο Γέρων, στάρτσι: οι Γέροντες). Παντού είναι γνωστοί οι στάρετς της Όπτινα, αλλά δεν πρέπει να ξεχνούμε ότι η ρωσική γη είναι γεμάτη από διάφορα κοινόβια, που διαφυλάττουν την πνευματική πείρα του στάρτσεστβο, πείρα την οποία πρέπει να σπουδάσουμε προσεκτικά. Ανάμεσα στα κοινόβια αυτά χωρίς αμφιβολία ανήκει και η Μονή του Γκλινσκ. Στο βιβλίο αυτό προσπαθούμε να περιγράψουμε τη ζωή των στάρετς στα δύσκολα για την Εκκλησία χρόνια των διωγμών, που συνεχίσθηκαν κατά τη διάρκεια σχεδόν όλου του 20ού αιώνος. Σύμφωνα με ιστορικές μαρτυρίες ήδη στις αρχές του είχε συγκεντρωθεί υλικό για την κατάταξη στο αγιολόγιο κάποιων ασκητών της Μονής του Γκλινσκ: του ηγουμένου Φιλαρέτου Ντανιλέφσκυ (1817-1841) και κάποιων άλλων, αλλά τα αιματηρά γεγονότα της επαναστάσεως του 1917 και οι διωγμοί της Εκκλησίας, που ακολούθησαν, δεν επέτρεψαν την αγιοκατάταξη. Κατά Θεία Πρόνοια αυτή η κατάσταση παρατάθηκε για ολόκληρο τον αιώνα και στους Γέροντες αυτούς προστέθηκαν και άλλοι, οι οποίοι έζησαν όχι μόνο τον 18ο και τον 19ο αιώνα, αλλά και τον 20ό και σήκωσαν πάνω τους το βάρος της θεομάχου πολιτικής και των φρικτών διωγμών>>.

Απόσπασμα εκ του προλόγου του βιβλίου.
Μετάφραση: Πρωτοπρεσβύτερος Ιωάννης Φωτόπουλος
Εισαγωγή στο διαδίκτυο, επιμέλεια, παρουσίαση κειμένου
ΑΓΙΟΚΥΠΡΙΑΝΙΤΗΣ

Νουθεσία του πατρός Μακαρίου 

Στο μοναστηριακό συγκρότημα κάποια περίοδο επίτροπος για την ευταξία ήταν ο πατήρ Μακάριος. Όταν η υγεία του κλονίστηκε απομακρύνθηκε και ζούσε έγκλειστος. Ο ηγούμενος του έδωσε ευλογία να δέχεται όσους έρχονταν και ζητούσαν συμβουλή, λύση αποριών ή πνευματική στήριξη. Κάποτε δύο μοναχοί συζητώντας έθιξαν το ζήτημα της έγκλειστης ζωής και ένας απ' αυτούς είπε: <<Καλά είναι να σωθείς ζώντας έγκλειστος, χωρίς να δοκιμάζεις πειρασμούς. Να, αν ο πατήρ Μακάριος ζούσε όπως εμείς, δοκιμάζοντας και υπερβαίνοντας τους πειρασμούς, τότε αυτό θα ήταν μεγάλο κατόρθωμα>>. Κουβέντιασαν και χωρίστηκαν. Εκείνος που τα είπε αυτά πέρασε δίπλα από το κελί του πατρός Μακαρίου. Ο Γέροντας άνοιξε την πόρτα, τον κάλεσε στο κελί και του είπε: <<Συγχώρησόν με, αδελφέ, συγχώρησόν με τον αμαρτωλό και αδύναμο, που δεν μπορώ να αγωνισθώ όπως αγωνίζεσθε εσείς και έχω απομακρυνθεί από τους πειρασμούς του κόσμου ζώντας στο κελί. Χάριν του Κυρίου συγχώρησόν με>>. Στην αρχή ο μοναχός έμεινε κατάπληκτος με τα λόγια του Γέροντος, ο οποίος δεν ήταν δυνατόν να είχε ακούσει τί έλεγε με τον άλλο μοναχό. Αλλά όταν κατανόησε όλο το βάθος της ταπεινώσεως του Γέροντος, υποσχέθηκε με όλη την ψυχή του να μην ξαναγίνει κριτής της ζωής των άλλων και των ξένων υποθέσεων και να μην εξετάζει ποιανού κατόρθωμα είναι ανώτερο. Ανώτερο όλων των κατορθωμάτων είναι η ταπείνωση και όπου υπάρχει κατάκριση, εκεί κανένα από τα κατορθώματα δεν έχει αξία.

Παρηγορητική πρόβλεψη

Μεταξύ των γνωστών για τον ζήλο στην εκπλήρωση των ποιμαντικών καθηκόντων και την ειλικρινή πατρική φροντίδα για τους απλούς ανθρώπους στη Μονή του Γκλινσκ ήταν και ο πατήρ Πορφύριος. Αυτός είχε δοκιμάσει πολλές θλίψεις, γνώριζε από πείρα την πικρία της προσβολής και το βάρος της αδικίας και γι' αυτό εκ βάθους ψυχής συνέπασχε με τους αδικημένους και μπορούσε να κλαίει μετά κλαιόντων. Η συμμετοχή του στη θλίψη των άλλων ελάφραινε και παρηγορούσε τους προσευχομένους σ' αυτόν. Είχε παρατηρηθεί ότι ο Θεός του είχε δώσει το χάρισμα να γνωρίζει τα σχετικά με τις μέλλουσες δοκιμασίες. Προ του θανάτου του, μιλώντας για το μέλλον της Ρωσίας, είπε με βεβαιότητα: <<Συν τω χρόνω θα παρακμάσει η πίστη στη Ρωσία. Η λάμψη της γήϊνης δόξας θα τυφλώσει τον νου, ο λόγος της αληθείας θα υβρίζεται, αλλά χάριν της πίστεως θα εγερθούν απ' τον λαό άγνωστοι για τον κόσμο και θα αποκαταστήσουν ό,τι καταστράφηκε>>.

Η βοήθεια του Θεού σε κάποιον, που επιθυμούσε να συγχωρήσει τον υβριστή του

Ήταν κάποιος μοναχός στη Μονή του Γκλινσκ, τον οποίο έβριζε πολύ ένας από τους συνασκητές του. Πράος και υπομονετικός καθώς ήταν ο πρώτος, κατέληξε στο συμπέρασμα ότι ο υβριστής του φερόταν έτσι υπό την ενέργεια του εχθρού της σωτηρίας μας και άρχισε να προσεύχεται γι' αυτόν. Στην προσευχή του ζητούσε από τον Κύριο δύναμη για να μην θυμώνει με τον υβριστή του και για να τον συγχωρέσει. Για πολύ καιρό προσευχόταν, αλλά ιδιαιτέρως προσευχήθηκε κατά τη νύχτα πριν την ονομαστική του εορτή γνωρίζοντας ότι και ο υβριστής του γιόρταζε την ίδια μέρα. Όταν επέστρεψε στο κελί του μετά τη Λειτουργία, ήρθε ο αδελφός που τον έβριζε, του έδωσε φρέσκο, ζεστό, λευκό ψωμί, του έβαλε μετάνοια και του είπε: <<Είδα πάτερ, πως προσεύχεσαι για μένα και με μνημονεύεις. Συγχώρησόν με>>. Δεν πρόλαβε ο μοναχός να συνέλθει από την απροσδόκητη επίσκεψη και ο άλλος βγήκε έξω. Ο μοναχός όρμησε στην πόρτα... Κανένας!Αποφάσισε τότε να πάει να πιει τσάϊ μ' αυτόν, που του έφερε το φρέσκο ψωμί. Δοκίμασε πρώτα το ψωμί, που ήταν ασυνήθιστα νόστιμο. Δεν είχε φάει ποτέ άλλη φορά κάτι τέτοιο. Αποφάσισε ότι πρέπει να πάει στο συνονόματό του, που εόρταζε, και να τον ευχαριστήσει για το κέρασμα. Πήγε. Ο συνονόματός του μοναχός τον κοίταξε επιφυλακτικά, σαν να μην είχαν ειδωθεί εκείνη την ημέρα. Άρχισε ο άλλος να τον ευχαριστεί. Εκείνος έδειξε φανερή απορία και τον έπεισε ότι δεν είχε πάει σ' αυτόν, μα ούτε και σκέφτηκε κάτι τέτοιο. Και το... ψωμί; Το ψωμί τους βεβαίωσε και τον ένα και τον άλλο ότι ο ίδιος ο Κύριος τους κάλεσε να ειρηνεύσουν. Ο υβριστής εύκολα ζήτησε συγχώρηση και ο υβρισθείς με χαρά τον συγχώρεσε. Μετά από αυτό το γεγονός έγιναν φίλοι.

Εισαγωγή στο διαδίκτυο, επιμέλεια, παρουσίαση κειμένου
ΑΓΙΟΚΥΠΡΙΑΝΙΤΗΣ
Αποσπασματικές αναρτήσεις από το βιβλίου των π. Αλεξάνδρου και π. Ζηνοβίου Τσεσνοκώφ:
<<Άσκηση και Αγιότητα των Στάρετς του Γκλινσκ>>.
Πρώτη έκδοση: <<Εκδόσεις Άθως>>, Αθήνα 2015, σελ. 47-50.

ΑΔΙΑΦΟΡΙΑ ΣΤΙΣ ΔΑΙΜΟΝΙΚΕΣ ΕΜΦΑΝΙΣΕΙΣ

 

Αποσπασματικές αναρτήσεις από το βιβλίο των π. Αλεξάνδρου και π. Ζηνοβίου Τσεσνοκώφ:
<<Άσκηση και Αγιότητα των Στάρετς του Γκλινσκ>>.
Πρώτη έκδοση: <<Εκδόσεις Άθως>>, Αθήνα 2015, σελ. 44-46.

<<Το να φέρουμε τώρα στη μνήμη μας τη Μονή του Γκλίνσκ και τους Γέροντές της δεν ελιναι απλώς επίκαιρο, αλλά τελείως απαραίτητο. Μιλάμε για αναγέννηση της εν Χριστώ πνευματική ζωής, ακούμε και διαβάζουμε γι' αυτήν, αλλά δεν έχουμε πάντοτε σαφή εικόνα για το τι περιλαμβάνει αυτή η έννοια. Γι' αυτό είναι απαραίτητο να στρέψουμε την προσοχή μας σε εκείνους τους πολύτιμους θησαυρούς, οι οποίοι παρελήφθησαν από τους Αγίους Πατέρες και διαφυλάχθηκαν με ζήλο στα μοναστήρια. Ένας από αυτούς τους θησαυρούς είναι το στάρτσεστβο (Στάρτσεστβο στα Ρωσικά λέγεται η άσκηση πνευματικής καθοδηγήσεως των μοναχών και του λαού από τους αγίους Γέροντες (στάρετς: ο Γέρων, στάρτσι: οι Γέροντες). Παντού είναι γνωστοί οι στάρετς της Όπτινα, αλλά δεν πρέπει να ξεχνούμε ότι η ρωσική γη είναι γεμάτη από διάφορα κοινόβια, που διαφυλάττουν την πνευματική πείρα του στάρτσεστβο, πείρα την οποία πρέπει να σπουδάσουμε προσεκτικά. Ανάμεσα στα κοινόβια αυτά χωρίς αμφιβολία ανήκει και η Μονή του Γκλινσκ. Στο βιβλίο αυτό προσπαθούμε να περιγράψουμε τη ζωή των στάρετς στα δύσκολα για την Εκκλησία χρόνια των διωγμών, που συνεχίσθηκαν κατά τη διάρκεια σχεδόν όλου του 20ού αιώνος. Σύμφωνα με ιστορικές μαρτυρίες ήδη στις αρχές του είχε συγκεντρωθεί υλικό για την κατάταξη στο αγιολόγιο κάποιων ασκητών της Μονής του Γκλινσκ: του ηγουμένου Φιλαρέτου Ντανιλέφσκυ (1817-1841) και κάποιων άλλων, αλλά τα αιματηρά γεγονότα της επαναστάσεως του 1917 και οι διωγμοί της Εκκλησίας, που ακολούθησαν, δεν επέτρεψαν την αγιοκατάταξη. Κατά Θεία Πρόνοια αυτή η κατάσταση παρατάθηκε για ολόκληρο τον αιώνα και στους Γέροντες αυτούς προστέθηκαν και άλλοι, οι οποίοι έζησαν όχι μόνο τον 18ο και τον 19ο αιώνα, αλλά και τον 20ό και σήκωσαν πάνω τους το βάρος της θεομάχου πολιτικής και των φρικτών διωγμών>>.

Απόσπασμα εκ του προλόγου του βιβλίου.
Μετάφραση: Πρωτοπρεσβύτερος Ιωάννης Φωτόπουλος
Εισαγωγή στο διαδίκτυο, επιμέλεια, παρουσίαση κειμένου
ΑΓΙΟΚΥΠΡΙΑΝΙΤΗΣ

Αδιαφορία στις δαιμονικές εμφανίσεις

Παραδείγματα παραινέσεων από τη ζωή
των ασκούμενων μοναχών στη Μονή του Γκλινσκ.
Ο ακάματος στάρετς Φιλάρετος.

Ο ηγούμενος Φιλάρετος ήταν σε όλους προσιτός, απλός και αγαθός. Οποιοσδήποτε μοναχός, οποιαδήποτε ώρα της μέρας ή της νύχτας, μπορούσε να τον συναντήσει. Έτσι ο πατήρ Ηλιόδωρος τρομαγμένος από τον διάβολο ήλθε στον ηγούμενο να τον συμβουλευθεί. Ο πατήρ Φιλάρετος του επισήμανε ότι οι μοναχοί οφείλουν να είναι πάντοτε έτοιμοι για να συναντήσουν τον εχθρό της σωτηρίας μας και για να τον ενθαρρύνει του είπε: <<Την προηγούμενη νύχτα είχα κι εγώ πειρασμό>>. Στεκόμουν στην προσευχή. Η πόρτα του κελιού είχε μάνταλο. Ξαφνικά ακούστηκε κάτι, σαν να άνοιγε η πόρτα. Γυρίζω και βλέπω ότι στην πόρτα στεκόταν κάποιος φοβερός στη όψη, όμοιος με Άραβα. Ήταν αναμαλλιασμένος και τα δόντια του έτριζαν. Έκανα τον σταυρό μου και συνέχισα τον κανόνα μου. Εκείνος βγήκε όπως μπήκε. Το κυριότερο στην περίπτωση αυτή είναι να μην φοβηθείς, να μη στρέψεις σ' αυτόν την προσοχή σου και να συνεχίσεις το έργο σου>>. Για να υπάρξει τάξη στο κοινόβιο, ο πατήρ Φιλάρετος έλεγχε προσωπικά τα διακονήματα. Περιερχόταν τα εργαστήρια, βρισκόταν στα ομαδικά διακονήματα, συνομιλούσε με όλους μαζί και με κάποιους ιδιαιτέρως, αν του του το ζητούσαν. Για τον καθένα υπήρχε ένας λόγος παρηγορίας. Τους ενθάρρυνε, τους πρόσεχε και τους συμβούλευε όλους. Σ' όσους απόκαμαν έλεγε ότι ο Κύριος δέχεται όπως το αίμα των μαρτύρων τον ιδρώτα που ρέει στο διακόνημα. Τον ηγούμενο Φιλάρετο τον γνώριζαν και τον σέβονταν πολλοί στους οποίους ήταν και ο όσιος Σεραφείμ του Σάρωφ. Υπάρχει μαρτυρία ότι στον πατέρα Φιλάρετο αποκαλύφθηκε ο χρόνος της αναχωρήσεως του οσίου Σεραφείμ απ' τον κόσμο και ότι αξιώθηκε να δει την άνοδο της ψυχής του στον ουρανό με τη συνοδεία αγγέλων. Η εκκλησιαστική αρχή γνωρίζοντας τη σοφία του ηγούμενου έστελνε στο κοινόβιο όσους είχαν προσωρινά κανονισθεί με επιτίμια. Όμως όλοι δεν υποτάσσονταν με τη συνείδηση ότι ήσαν ανάξιοι του κανόνος. Πολλοί θεωρούσαν ότι αδίκως θίχτηκε η υπόληψή τους και συμπεριφέρονταν σαν να βρίσκονταν υπό την επήρεια ακαθάρτου πνεύματος. Αυτό κατέστρεφε την πνευματική τάξη στο κοινόβιο και δημιουργούσε σύγχυση στην αδελφότητα. Όμως ο πατήρ Φιλάρετος προσπαθούσε με όλες του τις δυνάμεις να βοηθήσει όσους στέλνονταν εκεί προς διόρθωση. Αν το παράδειγμα της αδελφότητος και η φροντίδα του γέροντος ενεργούσαν ευεργετικά, τότε ο πατήρ Φιλάρετος έκανε ενέργειες για ελάφρυνση του κανόνος. Συνήθως στο τέλος του χρόνου του εκτινομένου κανόνος οι σταλμένοι στο μοναστήρι ελάμβαναν ευνοϊκή γι' αυτούς επιστολή, δώρα από τον ηγούμενο και σε περίπτωση ανάγκης χρήματα για τον δρόμο. Για πολλούς αυτό το διάστημα ήταν ένα αναντικατάστατο σχολείο αναμορφώσεως. Στη συνέχεια θα διηγηθούμε κάποιες διδακτικές ιστορίες από τη ζωή των μοναχών της Μονής Γκλινσκ, για να μπορέσουμε να μεταφερθούμε σ' εκείνη την ατμόσφαιρα της πνευματικής εγρηγόρσεως, σ' εκείνο το γόνιμο περιβάλλον, στο οποίο αναπτύχθηκαν οι αργότερα φημισμένοι Γέροντες.

Εισαγωγή στο διαδίκτυο, επιμέλεια, παρουσίαση κειμένου
ΑΓΙΟΚΥΠΡΙΑΝΙΤΗΣ
Αποσπασματικές αναρτήσεις από το βιβλίου των π. Αλεξάνδρου και π. Ζηνοβίου Τσεσνοκώφ:
<<Άσκηση και Αγιότητα των Στάρετς του Γκλινσκ>>.
Πρώτη έκδοση: <<Εκδόσεις Άθως>>, Αθήνα 2015, σελ. 44-46.

ΤΟ ΣΤΑΡΤΣΕΣΤΒΟ, Η ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΗ ΚΑΘΟΔΗΓΗΣΗ ΣΤΗ ΜΟΝΗ ΤΟΥ ΓΚΛΙΝΣΚ

Αποσπασματικές αναρτήσεις από το βιβλίο των π. Αλεξάνδρου και π. Ζηνοβίου Τσεσνοκώφ:
<<Άσκηση και Αγιότητα των Στάρετς του Γκλινσκ>>.
Πρώτη έκδοση: <<Εκδόσεις Άθως>>, Αθήνα 2015, σελ. 41-44.

<<Το να φέρουμε τώρα στη μνήμη μας τη Μονή του Γκλίνσκ και τους Γέροντές της δεν ελιναι απλώς επίκαιρο, αλλά τελείως απαραίτητο. Μιλάμε για αναγέννηση της εν Χριστώ πνευματική ζωής, ακούμε και διαβάζουμε γι' αυτήν, αλλά δεν έχουμε πάντοτε σαφή εικόνα για το τι περιλαμβάνει αυτή η έννοια. Γι' αυτό είναι απαραίτητο να στρέψουμε την προσοχή μας σε εκείνους τους πολύτιμους θησαυρούς, οι οποίοι παρελήφθησαν από τους Αγίους Πατέρες και διαφυλάχθηκαν με ζήλο στα μοναστήρια. Ένας από αυτούς τους θησαυρούς είναι το στάρτσεστβο (Στάρτσεστβο στα Ρωσικά λέγεται η άσκηση πνευματικής καθοδηγήσεως των μοναχών και του λαού από τους αγίους Γέροντες (στάρετς: ο Γέρων, στάρτσι: οι Γέροντες). Παντού είναι γνωστοί οι στάρετς της Όπτινα, αλλά δεν πρέπει να ξεχνούμε ότι η ρωσική γη είναι γεμάτη από διάφορα κοινόβια, που διαφυλάττουν την πνευματική πείρα του στάρτσεστβο, πείρα την οποία πρέπει να σπουδάσουμε προσεκτικά. Ανάμεσα στα κοινόβια αυτά χωρίς αμφιβολία ανήκει και η Μονή του Γκλινσκ. Στο βιβλίο αυτό προσπαθούμε να περιγράψουμε τη ζωή των στάρετς στα δύσκολα για την Εκκλησία χρόνια των διωγμών, που συνεχίσθηκαν κατά τη διάρκεια σχεδόν όλου του 20ού αιώνος. Σύμφωνα με ιστορικές μαρτυρίες ήδη στις αρχές του είχε συγκεντρωθεί υλικό για την κατάταξη στο αγιολόγιο κάποιων ασκητών της Μονής του Γκλινσκ: του ηγουμένου Φιλαρέτου Ντανιλέφσκυ (1817-1841) και κάποιων άλλων, αλλά τα αιματηρά γεγονότα της επαναστάσεως του 1917 και οι διωγμοί της Εκκλησίας, που ακολούθησαν, δεν επέτρεψαν την αγιοκατάταξη. Κατά Θεία Πρόνοια αυτή η κατάσταση παρατάθηκε για ολόκληρο τον αιώνα και στους Γέροντες αυτούς προστέθηκαν και άλλοι, οι οποίοι έζησαν όχι μόνο τον 18ο και τον 19ο αιώνα, αλλά και τον 20ό και σήκωσαν πάνω τους το βάρος της θεομάχου πολιτικής και των φρικτών διωγμών>>.

Απόσπασμα εκ του προλόγου του βιβλίου.
Μετάφραση: Πρωτοπρεσβύτερος Ιωάννης Φωτόπουλος
Εισαγωγή στο διαδίκτυο, επιμέλεια, παρουσίαση κειμένου
ΑΓΙΟΚΥΠΡΙΑΝΙΤΗΣ

Το στάρτσεστβο, η πνευματική καθοδήγηση στη Μονή του Γκλινσκ

Παραδείγματα παραινέσεων από τη ζωή
των ασκούμενων μοναχών στη Μονή του Γκλινσκ.
Ο ακάματος στάρετς Φιλάρετος.

Η αναγέννηση της πνευματικής ζωής επί της ηγουμενίας του στάρετς Φιλαρέτου τράβηξε το ενδιαφέρον των προσκυνητών στη Μονή του Γκλινσκ. Αυξήθηκε ο αριθμός όσων επιθυμούσαν την άσκηση. Τί βοήθησε όμως τον πατέρα Φιλάρετο σε σχετικά σύντομο χρονικό διάστημα να ανακαινίσει τη ζωή του κοινοβίου; Πρώτα απ' όλα η προσωπική τεράστια πείρα της πνευματικής ζωής. Ενεργητικός από τον χαρακτήρα του και μαζί μ' αυτό ήπιος, ανοιχτός, με καλή διάθεση, προσπαθούσε να διδάξει όχι μόνο με τον λόγο, αλλά και με το προσωπικό του παράδειγμα. Από την εμπειρία του είχε μάθει τη δύναμη της υπακοής και γνώριζε στην πράξη, όχι μόνο από τα βιβλία, την ωφέλεια της εξαγορεύσεως των λογισμών. Ήταν ειλικρινής στη διάθεσή του να βοηθήσει όλους όσους διψούσαν να αγγίξουν την αρχή της πνευματικής ζωής εδώ, στη γη. Το στάρτσεστβο, δηλαδή η πνευματική καθοδήγηση του μαθητού από έμπειρο οδηγό, τέθηκε από τον ηγούμενο Φιλάρετο ως βάση για την πνευματική αναγέννηση του κοινοβίου. Εδώ προέχει η τακτοποίηση της εσωτερικής ζωής, γιατί η εξωτερική ευσέβεια δεν μπορεί να διδάξει την ειλικρινή ταπείνωση, την εγκάρδια σχέση με τους άλλους, δεν μπορί να ελκύσει την λιθώδη ψυχή στην προσευχή. Η καθοδήγηση του Γέροντος είναι σημαντική, γιατί περιλαμβάνει συνεχή εξομολόγηση σ' αυτόν, όχι μόνο των φανερών αμαρτιών, αλλά και των κρυπτών κινήσεων της ψυχής, αφού στις απρεπείς σκέψεις κρύβονται οι ρίζες των κακών πράξεων. Εκείνος, λοιπόν που ξεσκεπάζει την ψυχή του στον Γέροντα, μπορεί να αποσπάσει αυτές τις ρίζες και έτσι να τη λυτρώσει, έστω και σταδιακά, από τη βλαβερή επίδραση των παθών. Ο ηγούμενος Φιλάρετος εισάγοντας στο κοινόβιο την καθοδήγηση από τον Γέροντα γνώριζε ότι ούτε όλοι ούτε αμέσως θα δεχθούν κάτι τέτοιο. Για να διευκολύνει την αποδοή αυτού του θεσμού ενθάρρυνε την ανάγνωση των έργων των αγίων Πατέρων, κάτι που επέβαλε στους πιστούς σ' αυτόν μοναχούς. Στη διδασκαλία του Αββά Δωροθέου, στην Κλίμακα, στη Φιλοκαλία και σε παρόμοια κείμενα, φανερά και με σαφήνεια εκτίθεται η αναγκαιότητα της πνευματικής καθοδηγήσεως. Ευτυχώς εκείνα τα χρόνια ο ηγούμενος Φιλάρετος μπόρεσε να βρει ανάμεσα στην αδελφότητα πατέρες ικανούς για να διδαχθεί σχετικά με το ζήτημα αυτό και άλλους για τους διδάξει. Αργότερα το κοινόβιο απέκτησε φήμη περισσότερο από το γεγονός ότι ανάμεσα στους κοινοβιάτες υπήρχαν Γέροντες ικανοί να καθοδηγούν στην εν Χριστώ ζωή. Έτσι οι παραδόσεις και το <<σχολείο>> του στάρτσεστβο στη Μονή του Γκλινσκ δεν διακόπηκε στα δύσκολα χρόνια της γενικής ερημώσεως, όταν όλη η χώρα είχε πετρώσει μέσα στο σκοτάδι της καταπιέσεως και των φοβερών διωγμών για την πίστη και την Εκκλησία. Βασικό στοιχείο της αναγεννήσεως του κοινοβίου ήταν η εμπιστοσύνη στον πατέρα Φιλάρετο, ο οποίος τις νουθεσίες και τις συμβουλές του τις βάσιζε στις ευαγγελικές εντολές και την αγιοπατερική πείρα. Επέβαλε αυστηρή μοναχική τάξη. Αποάκρυνε από το μοναστήρι τις γυναίκες που πρόσεχαν τα ζώα. Πρόσεχε ώστε να μην πηγαίνουν οι μοναχοί στον χώρο φιλοξενίας, να μην αργολογούν, να μην χάνουν μάταια τον χρόνο τους, να μην αποκτούν περιττά πράγματα, και να μην γοητεύονται από πολυτελή αντικείμενα, τα οποία κάποιες φορές έπεφταν στα χέρια τους από γνωστούς και συγγενείς.

Ένα... ωραίο σερβίτσιο

Κάποιος μοναχός, ονόματι Αρσένιος, δεν μπορούσε να συνηθίσει αυτές τις απαιτήσεις του πατρός Φιλαρέτου. Κάποτε του δώρισαν ένα σερβίτσιο τσαγιού. Το χάρηκε πολύ και προσκάλεσε τον Γέροντα για τσάϊ. Ο ηγούμενος δεν βιάστηκε να πάει. Ο πατήρ Αρσένιος το κάλεσε πάλι και πάλι. Ο πατήρ Φιλάρετος πήγε και αμέσως παρατήρησε πόσο καμάρωνε για το δώρο αυτό ο πατήρ Αρσένιος. <<Πράγματι είναι ωραίο, πολύ ωραίο. Εσένα σου αρέσει>>; ρώτησε ο φιλοξενούμενος. <<Πολύ μου αρέσει>>, απάντησε πρόθυμα ο πατήρ Αρσένιος. Μα δεν πρόφθασε να πει τίποτε άλλο, καθώς ο πατήρ Φιλάρετος πέταξε τον δίσκο με το σερβίτσιο στο πάτωμα. Όλα κομματιάστηκαν. <<Μα... τί κάνατε; Γιατί>>; φώναξε ο μοναχός. <<Για να σε απαλλάξω από την προσκόλλησή σου στα γήϊνα πράγματα>>, απάντησε ο Γέροντας. Ο πατήρ Φιλάρετος γνώριζε βέβαια ότι ο μοναχός εκείνος όλα θα τα δεχθεί καλοπροαίρετα, ότι δεν θα ταραχθεί και ότι δεν θα κομματιαστεί ψυχικά, όπως το σερβίτσιο...

Εισαγωγή στο διαδίκτυο, επιμέλεια, παρουσίαση κειμένου
ΑΓΙΟΚΥΠΡΙΑΝΙΤΗΣ
Αποσπασματικές αναρτήσεις από το βιβλίου των π. Αλεξάνδρου και π. Ζηνοβίου Τσεσνοκώφ:
<<Άσκηση και Αγιότητα των Στάρετς του Γκλινσκ>>.
Πρώτη έκδοση: <<Εκδόσεις Άθως>>, Αθήνα 2015, σελ. 41-44.