ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΗ ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΟΥ-ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΟΥ ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟΥ

Ἕνα ἀπὸ τὰ πλέον ὠφέλιμα καὶ οἰκοδομητικὰ πράγματα γιὰ κάθε εὐλαβῆ καὶ συνεπῆ Ὀρθόδοξο εἶναι ἡ τήρησις τοῦ Λειτουργικοῦ-Ἐκκλησιαστικοῦ Ἡμερολογίου τῆς Ἐκκλησίας μας. Κάθε ἡμέρα τοῦ χρόνου μᾶς φέρνει μαζί της στὸν Ἑόρτιο Κύκλο τοῦ Ἔτους, ὁ ὁποῖος ζωντανεύει ποικίλα περιστατικὰ τῆς ζωῆς τοῦ Χριστοῦ μας καὶ τῶν Ἁγίων. Τὸ Λειτουργικὸ Ἡμερολόγιο μᾶς δίδει καθημερινὰ Ἀναγνώσματα, τὰ ὁποῖα σβήνουν τὴν δίψα μας. Ἡ ἱστορικὴ μνήμη τῆς Ἐκκλησίας, ἔτσι ὅπως τὴν ζοῦμε μέσα ἀπὸ Περιόδους Νηστείας, καὶ Περιόδους Ἑορτῶν, μᾶς ἐπιτρέπει νὰ γευθοῦμε ἕναν Χριστιανισμό, ὁ ὁποῖος σφύζει ἀπὸ ζωὴ καὶ πλημμυρίζει ἀπὸ νόημα. Σημαντικὸ στοιχεῖο τοῦ Λειτουργικοῦ Ἡμερολογίου εἶναι ἡ καθημερινὴ μνήμη Ἁγίων καὶ Μαρτύρων. Γιὰ τοὺς εὐσεβεῖς, οἱ Ἅγιοι τῆς κάθε ἡμέρας εἶναι ζωντανὲς παρουσίες, οἱ ὁποῖες μᾶς δίδουν τὴν εὐκαιρία νὰ μιμηθοῦμε τὴν ζωὴ ἐκείνων ποὺ εἶχαν ἤδη κερδίσει τὴν μάχη, καὶ εἶχαν ἀποκτήσει τὴν ἁγιότητα ποὺ ζητεῖ ὁ Κύριος. Οἱ Ἅγιοι τῆς κάθε ἡμέρας μᾶς θυμίζουν τὴν μυστικὴ σύνδεσι μεταξὺ τῆς Στρατευομένης Ἐκκλησίας, ποὺ ζῆ ἐδῶ στὴν γῆ, καὶ τῆς Θριαμβευούσης, ποὺ εἶναι ἤδη στὸν Οὐρανό. Ὅπως ἀκριβῶς ἕνας στρατηγός, ὅταν προετοιμάζεται νὰ ὁδηγήση τὸ στράτευμα στὴν μάχη, μελετᾶ τὰ στρατιωτικὰ σχέδια τῶν παλαιοτέρων, ἔτσι καὶ ἐμεῖς μελετοῦμε τὴν ζωὴν τῶν Ἁγίων, οἱ ὁποῖοι ἐθριάμβευσαν στὸν ἀόρατο πνευματικὸ πόλεμο. Ἐκεῖ θὰ βροῦμε καὶ ἐμεῖς τὴν ἔμπνευσι, ἂν θέλουμε νὰ ἀγωνισθοῦμε μὲ συνέπεια καὶ νὰ βαθύνουμε τὴν ἀγάπη μας πρὸς τὸν Θεό.

Ὁ Ἐρανιστὴς

† ὁ Μητροπολίτης Κυπριανὸς

3.9.2023 ἐκ. ἡμ.,

† Ἁγίου Ἱερομάρτυρος Ἀνθίμου, Ἐπισκόπου Νικομηδείας

Ιερά Μητρόπολη Ωρωπού και Φυλής

της Εκκλησίας των Γνησίων Ορθοδόξων Χριστιανών

ΕΙΣ ΤΗΝ Α' ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΙΝΔΙΚΤΟΥ ΗΤΟΙ ΤΟΥ ΝΕΟΥ ΕΤΟΥΣ

Ίνδικτον ημίν ευλόγει Nέου Xρόνου,
Ω και παλαιέ, και δι’ ανθρώπους νέε (ήτοι συ ω Xριστέ)

Πρέπει να ηξεύρωμεν, αδελφοί, ότι η του Θεού αγία Eκκλησία εορτάζει σήμερον την Iνδικτιώνα, διά τρία αίτια. Πρώτον, επειδή και αυτή είναι αρχή του χρόνου. Διά τούτο και κοντά εις τους παλαιούς Pωμάνους πολλά ετιμάτο αυτή εξ αρχαίων χρόνων. Iνδικτιών δε κατά την ρωμαϊκήν, ήτοι λατινικήν γλώσσαν, θέλει να ειπή ορισμός1. Kαι δεύτερον εορτάζει ταύτην η Eκκλησία, επειδή και κατά την σημερινήν ημέραν, επήγεν ο Kύριος ημών Iησούς Xριστός μέσα εις την Συναγωγήν των Iουδαίων, και εδόθη εις αυτόν το Bιβλίον του Προφήτου Hσαΐου, καθώς γράφει ο Eυαγγελιστής Λουκάς (Λουκ. δ΄). Tο οποίον Bιβλίον ανοίξας ο Kύριος, ω του θαύματος! ευθύς εύρε τον τόπον εκείνον, ήτοι την αρχήν του εξηκοστού πρώτου κεφαλαίου του Hσαΐου, εις το οποίον είναι γεγραμμένον διά λόγου του τα λόγια ταύτα: «Πνεύμα Kυρίου επ’ εμέ, ου ένεκεν έχρισέ με, ευαγγελίσασθαι πτωχοίς απέσταλκέ με, ιάσασθαι τους συντετριμμένους την καρδίαν, κηρύξαι αιχμαλώτοις άφεσιν και τυφλοίς ανάβλεψιν, αποστείλαι τεθραυσμένους εν αφέσει, κηρύξαι ενιαυτόν Kυρίου δεκτόν». Aφ’ ου δε ανέγνωσεν ο Kύριος τα περί αυτού λόγια ταύτα, εσφάλισε το Bιβλίον και το έδωκεν εις τον υπηρέτην. Έπειτα καθίσας, είπεν εις τον λαόν «ότι σήμερον ετελειώθησαν οι λόγοι της Προφητείας ταύτης εις τα εδικά σας αυτία». Όθεν ο λαός ταύτα ακούων, εθαύμαζε διά τα χαριτωμένα λόγια, οπού εύγαινον εκ του στόματός του, ως τούτο γράφει ο αυτός Eυαγγελιστής Λουκάς (αυτόθι)2. Eίναι δε και τρίτη αιτία, διά την οποίαν η Eκκλησία του Xριστού κάμνει σήμερον ενθύμησιν της Iνδίκτου, και εορτάζει την αρχήν του νέου χρόνου: ήγουν, ίνα διά μέσου της υμνωδίας και ικεσίας, οπού προσφέρομεν εις τον Θεόν εν τη εορτή ταύτη, γένη ο Θεός ίλεως εις ημάς, και ευλογήση τον νέον χρόνον, και χαρίση τούτον εις ημάς ευτυχή και γεμάτον από όλα τα σωματικά αγαθά. Kαι ίνα φωτίση τας διανοίας μας, εις το να περάσωμεν όλον τον χρόνον καθαρώς και με αγαθήν συνείδησιν, και εις το να ευαρεστήσωμεν τω Θεώ, με την φύλαξιν των εντολών του. Kαι ούτω να τύχωμεν των εν Oυρανοίς αιωνίων αγαθών3.

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ:

1. Σημείωσαι ότι η Iνδικτιών αναβαίνει εις δεκαπέντε χρόνους, και πάλιν αρχίζει από την πρώτην. Άρχισε δε η της Kωνσταντινουπόλεως Iνδικτιών τη εικοστή τετάρτη του Σεπτεμβρίου, εν έτει από Xριστού τκζ΄ [327]. Δηλαδή κατά τον καιρόν της εν Nικαία πρώτης Oικουμενικής Συνόδου. Iνδικτιών δε κατά τον Συμεώνα Λογοθέτην εν τω Xρονικώ, σημαίνει Eπινέμησιν: ήγουν του χρόνου μερισμόν. Eκείνο γαρ οπού σημαίνει η Iνδικτιών λατινικά, τούτο σημαίνει και η Eπινέμησις ελληνικά. Διατί δε η Iνδικτιών αναβαίνει εις δεκαπέντε μόνον ημέρας και πάλιν επιστρέφει. Kαι τι δηλούσιν αι δεκαπέντε ημέραι αύται. Ή διατί η Iνδικτιών μόνη δεν συμφωνεί ούτε με τους κύκλους της σελήνης και τα θεμέλια, ούτε με τους κύκλους του ηλίου και με την εβδομάδα, ουδέν βέβαιον ηδυνήθην να εύρω. Πλην τούτο μόνον λέγει ο κυρ Mατθαίος, ότι η αιτία του να αναβαίνη η Iνδικτιών έως εις τας δεκαπέντε, είναι η εναλλαγή των ανθρωπίνων ηλικιών. Kατά δεκαπέντε γαρ χρόνους αλλάττουν οι άνθρωποι μεγάλας εναλλαγάς. Διότι εις τους δεκαπέντε χρόνους αρχίζει ο άνθρωπος να τριχόνη. Eις τους δις δεκαπέντε, λαμβάνει το τέλειον της ηλικίας. Eις τους τρίς δεκαπέντε, γίνεται ο άνθρωπος μεσοκαιρίτης. Eις τους τετράκις δεκαπέντε, γίνεται ασπρογένης. Eις τους πεντάκις δεκαπέντε, γίνεται ο άνθρωπος γέρων. Kαι εις τους εξάκις δεκαπέντε, γίνεται ο άνθρωπος εσχατόγηρος (παρά τω Σεβαστώ Tραπεζουντίω). Λέγουσι δέ τινες, ότι ο μοναχός Πανόδωρος, είτε άλλος τις, εφεύρεν, ότι κατά τους 7980, κατά την περίοδον, λέγω, ταύτην, συμφωνεί η Iνδικτιών με τους κύκλους του ηλίου και της σελήνης. Tότε γαρ έχει πρώτον κύκλον ο ήλιος, πρώτον κύκλον η σελήνη, και τότε είναι και πρώτη Iνδικτιών. Oμοίως και εν τη συντελεία του κόσμου, ο μεν ήλιος θέλει έχει κύκλους εικοσιοκτώ. H δε σελήνη κύκλους δεκαεννέα. Kαι η Iνδικτιών κύκλους δεκαπέντε. Oι μεν ουν κύκλοι του ηλίου, και της σελήνης οι κύκλοι και τα θεμέλια, και αι επακταί των μηνών, αρχίζουν από τον Mάρτιον. Aι δε Iνδικτιώνες, αρχίζουν από τον Σεπτέμβριον. Όρα Aλέξανδρον εις τα Iουδαϊκά, σελ. ιβ΄, και τον πρώτον τόμ. του Mελετίου εν τη εισαγωγή.
2. Σημείωσαι, ότι μερικοί θέλουν, πως ο Kύριος εισήλθεν εις την Συναγωγήν των Iουδαίων, και ανέγνω την άνωθεν περικοπήν του Hσαΐου, κατά το δεύτερον έτος του Eυαγγελικού αυτού κηρύγματος, αφ’ ου εποίησε το εν Kανά θαύμα, και συνωμίλησε με την Σαμαρείτιδα εν τω φρέατι. Tότε γαρ από της Σαμαρείας απελθών εις την Γαλιλαίαν εκήρυσσε το Eυαγγέλιον της Bασιλείας, και πολλά σημεία εις Kαπερναούμ εκτελέσας, μετέβη και εις Nαζαρέτ, εν η ανετράφη. Όπου και εμβήκεν εις την Συναγωγήν. (Όρα εις την νεοτύπωτον Eκατονταετηρίδα.)
3. Σημείωσαι, ότι πανηγυρικόν λόγον έχει ο Xρυσόστομος εις την αρχήν ταύτην της Iνδίκτου, ου η αρχή· «Θαυμασταί των ορθοδόξων αι πανηγύρεις». (Σώζεται εν τω πέμπτω τόμω της εν Eτόνη εκδόσεως.) Oμοίως και έτερον λόγον εις την αυτήν, ου η αρχή· «Eπάλληλον σημείον παρά του Δεσπότου Xριστού, η των αγαθών επομβρία». (Σώζεται εν τω αυτώ τόμω.)

Από το βιβλίο: Αγίου Νικοδήμου Αγιορείτου Συναξαριστής των δώδεκα μηνών του ενιαυτού.

Τόμος Α´. Εκδόσεις Δόμος, 2005)

Σπουδαστήριο Νέου Ελληνισμού

Ο ΑΓΙΟΣ ΚΥΡΙΛΛΟΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΥΑΓΓΕΛΙΚΗ ΠΕΡΙΚΟΠΗ ΤΗΣ ΑΡΧΗΣ ΤΗΣ ΙΝΔΙΚΤΟΥ 

ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΙΔΙΚΤΟΥ - ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΤΗΣ ΑΠΟΣΤΟΛΙΚΗΣ ΠΕΡΙΚΟΠΗΣ ΑΠΟ ΤΟΝ ΙΕΡΟ ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟ (Α' Τιμ. 2, 1-7)

ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗ ΩΡΩΠΟΥ ΚΑΙ ΦΥΛΗΣ κ. ΚΥΠΡΙΑΝΟΥ Β': ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 1η ΑΡΧΗ ΤΟΥ ΝΕΟΥ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙKOY ΕΤΟΥΣ

ΑΓΙΟΥ ΙΩΑΝΝΟΥ ΤΟΥ ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ: ΕΙΣ ΤΗΝ ΑΡΧΗΝ ΤΗΣ ΙΝΔΙΚΤΟΥ

ΘΕΟΦΑΝΟΥΣ ΚΕΡΑΜΕΩΣ: ΕΙΣ ΤΗΝ ΑΡΧΗΝ ΤΗΣ ΝΔΙΚΤΟΥ, ΗΤΟΙ ΤΟΥ ΝΕΟΥ ΕΤΟΥΣ

ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΙΝΔΙΚΤΟΥ - ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΤΗΣ ΕΥΑΓΓΕΛΙΚΗΣ ΠΕΡΙΚΟΠΗΣ ΑΠΟ ΤΟΝ ΙΕΡΟ ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟ (Ματθ. 13, 53-58)

«ΤΙ ΣΗΜΑΙΝΕΙ ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΙΝΔΙΚΤΟΥ»;

ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΙΝΔΙΚΤΟΥ; ΓΙΑΤΙ ΤΟ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΟ ΕΤΟΣ «ΞΕΚΙΝΑ» ΣΗΜΕΡΑ

ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΙΝΔΙΚΤΟΥ: «Ο ΔΕΚΤΟΣ ΕΝΙΑΥΤΟΣ ΤΟΥ ΚΥΡΙΟΥ»

ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 1η - ΑΡΧΗ ΤΟΥ ΝΕΟΥ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΟΥ ΕΤΟΥΣ

ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΙΝΔΙΚΤΟΥ: «Ο ΔΕΚΤΟΣ ΕΝΙΑΥΤΟΣ ΤΟΥ ΚΥΡΙΟΥ»

Σήμερα, αγαπητοί μου, η Εκκλησία μας γιορτάζει την πρωτοχρονιά της. Δηλαδή το ξεκίνημα του χρόνου για κάποιο σπουδαίο έργο. Και κάθε πρωτοχρονιά μπορεί βεβαίως να είναι συμβατική, κατά συμφωνίαν, αλλά όμως το θέλημα του Θεού βρίσκεται στην μέτρηση του χρόνου. Και είναι αναγκαία αυτή η μέτρησις του χρόνου, τόσο για τα έργα του ανθρώπου, όσο και για την σωτηρία του. Γι’αυτό γράφει ο Μωυσής εις το πρώτο κεφάλαιο της Γενέσεως:

«Καὶ εἶπεν ὁ Θεός· γενηθήτωσαν –δηλαδή να γίνουν- φωστῆρες ἐν τῷ στερεώματι τοῦ οὐρανοῦ- δηλαδή ο ήλιος και η σελήνη- εἰς φαῦσιν ἐπὶ τῆς γῆς- για να φωτίζουν την γη-, τοῦ διαχωρίζειν ἀνὰ μέσον τῆς ἡμέρας καὶ ἀνὰ μέσον τῆς νυκτός· καὶ ἔστωσαν εἰς σημεῖα καὶ εἰς καιροὺς καὶ εἰς ἡμέρας καὶ εἰς ἐνιαυτούς». Βλέπετε εδώ, ο χωρισμός του χρόνου. Και μέσα σ’ αυτήν την αίσθηση, θα λέγαμε, του χρόνου, θα αποδοθεί εκείνο το θεόπνευστον «Καιρός παντί πράγματι», που λέγει ο Εκκλησιαστής, «Το κάθε πράγμα είναι στον καιρό του». «Καιρός παντί πράγματι».

Ο χρόνος, αγαπητοί, είναι δημιούργημα του Θεού μαζί με τον χώρο. Έτσι σήμερα η 1η Σεπτεμβρίου είναι η 1η του εκκλησιαστικού έτους. «Ἀρχῆς Ἰνδίκτου» λέγει το Ωρολόγιον. Κι ενώ για τους λαούς καθορίστηκαν συμβατικές πρωτοχρονιές, όμως για τους ανθρώπους του Θεού καθορίστηκαν κάποιες πολύ μεγάλες και παγκόσμιες πρωτοχρονιές. Οι Εβραίοι γιόρταζαν την εορτή των Σαλπίγγων την 1η Σεπτεμβρίου. Ο μήνας Νισάν, που είναι από 15 Μαρτίου έως την 15η Απριλίου καθορίζεται από τον Θεό σαν ο πρώτος μήνας του έτους, διότι κατ’ αυτόν τον μήνα διέβησαν οι Εβραίοι την Ερυθρά Θάλασσα, φεύγοντας από την Αίγυπτο. Γι’αυτό ο Θεός είπε «Θα είναι αυτός ο πρώτος μήνας του έτους.

Πρώτον θα τον αριθμείτε». Όπου και το Πάσχα. Πάσχα θα πει «διάβασις», διάβασις από την Ερυθρά Θάλασσα. Έτσι και ο Κύριος έπαθε τον μήνα Νισάν. Δηλαδή η Ανάστασίς Του συμπίπτει με το εβραϊκό Πάσχα που, σας είπα, ήταν στον μήνα Νισάν, μεταξύ Μαρτίου και Απριλίου. Έτσι, η έννοια της Πρωτοχρονιάς έχει σημασία για την έναρξη μιας νέας χρονικής περιόδου. Για το Πάσχα, επί παραδείγματι, εμείς –ξέρετε το Ευαγγέλιον, το μεγάλο Ευαγγέλιο που έχομε τα αναγνώσματα- ξεκινάμε το πρώτο ευαγγέλιο από την Κυριακή του Πάσχα. Και αυτό βέβαια είναι μία μέτρησις εκκλησιαστική με αρχή το Πάσχα. Πάντως η αρχαιοτέρα και πρώτη και η πιο χαρούμενη πρωτοχρονιά του κόσμου ήταν η 27η Νοεμβρίου του εξακοσιοστού πρώτου έτους της ηλικίας του Νώε.

Όταν ο Νώε βγήκε από την Κιβωτό, όλοι οι άνθρωποι είχανε πνιγεί- η αμαρτία είχε κατακλύσει την γη και έφθειρε την γη, τα πάντα κατεκλύσθησαν από τα νερά- όταν λοιπόν ο Νώε βγήκε από την Κιβωτό, ήταν εξακοσίων ενός έτους. Κι αυτό συνέβη γιατί έμεινε περίπου –περίπου- ένα χρόνο, έμεινε μέσα στην Κιβωτό, για να κατασιγάσουν τα νερά -ήτανε φοβερά νερά…· αυτό συνέβη την 27η Νοεμβρίου. Έτσι, ο παλαιός κόσμος απήλθε με τον Κατακλυσμό και ανέτειλε ένας καινούριος κόσμος με πολλές ελπίδες. Αλλά και αυτός ο κόσμος επαλαιώθη και ήταν ανάγκη να τεθεί μια νέα αληθινή πρωτοχρονιά. Και αυτή τώρα την καινούρια πρωτοχρονιά την εγκαινιάζει πλέον ο Θεός με την Ενανθρώπηση του Υιού Του. Πριν όμως την εγκαινιάσει ο Θεός, την εξαγγέλλει προφητικά δια του Ησαΐου.

Αλλά ας δούμε τα πράγματα με την σειρά τους. Ο Κύριος βρέθηκε στην Ναζαρέτ, «οὗ ἦν τεθραμμένος», όπως μας λέγει ο ευαγγελιστής Λουκάς, εκεί που μεγάλωσε. Και κατά την συνήθειά Του, ημέρα Σάββατο, εισήλθε στην Συναγωγή, εσηκώθη να αναγνώσει, όπως ήταν η συνήθεια τότε, το αγιογραφικό ανάγνωσμα. Όποιος μπορούσε, διάβαζε και ανέλυε εκείνο το οποίο διάβαζε, δηλαδή θα λέγαμε όπως έχομε σήμερα την ευαγγελική περικοπή και την ανάλυσή της· το κήρυγμα επάνω στην ευαγγελική περικοπή. Έτσι, ο Κύριος εσηκώθη να αναγνώσει το αγιογραφικόν ανάγνωσμα του Σαββάτου εκείνου. Του εδόθη το βιβλίο του Ησαΐου, το άνοιξε και επέλεξε την περικοπή τούτη- μας την αναφέρει ο Λουκάς, του Ησαΐου, ξαναλέγω: «Πνεῦμα Κυρίου ἐπ᾿ ἐμέ, οὗ εἵνεκεν ἔχρισέ με, εὐαγγελίσασθαι πτωχοῖς ἀπέσταλκέ με, ἰάσασθαι τοὺς συντετριμμένους τὴν καρδίαν, κηρῦξαι αἰχμαλώτοις ἄφεσιν καὶ τυφλοῖς ἀνάβλεψιν, ἀποστεῖλαι τεθραυσμένους ἐν ἀφέσει, κηρῦξαι ἐνιαυτὸν Κυρίου δεκτόν».

Βλέπουμε ο Κύριος Ιησούς, σ’ αυτήν την περικοπή, να προφητεύεται ο Ίδιος. Και έρχεται τώρα να ερμηνεύσει την προφητεία ο Ίδιος. Ο προφητευόμενος ερμηνεύει την προφητεία υπέρ του εαυτού Του. Είναι η ιδανικοτέρα περίπτωσις προφητείας. Δηλαδή να ερμηνεύσει την προφητεία Εκείνος που ενδιαφέρει η προφητεία Αυτόν. Έτσι βλέπομε ότι ο Κύριος αρχίζει να αναφέρεται στο πρόσωπό Του, όχι μόνον αυτήν την φορά εις την συναγωγή της Ναζαρέτ, αλλά και σε άλλες περιπτώσεις αρχίζει από τους προφήτας ό, τι είπαν για το πρόσωπό Του. Βλέπουμε, επί παραδείγματι, να συνδυάζονται τα γεγονότα με την προφητεία κατά έναν καταπληκτικό δηλαδή τρόπο. Γράφει ο Απόστολος Πέτρος: «Καὶ ἔχομεν βεβαιότερον τὸν προφητικὸν λόγον -από τι βεβαιότερον; Από τα γεγονότα-, ᾧ καλῶς ποιεῖτε(:στον οποίο καλά κάνετε) προσέχοντες ὡς λύχνῳ φαίνοντι ἐν αὐχμηρῷ τόπῳ (:καλά κάνετε και προσέχετε, γιατί είναι το λυχνάρι που φωτίζει ένα κακοτράχαλο μονοπάτι)».

Η προφητεία είναι ανωτέρα από το γεγονός αλλά επαληθεύεται από το γεγονός και στερεώνει την προφητεία το γεγονός. Και μην λησμονούμε: εδώ, εφόσον θα βρούμε την προφητεία στην Παλαιά Διαθήκη, την αξία της Παλαιάς Διαθήκης, χωρίς την οποία η Καινή Διαθήκη είναι, το υπογραμμίζω, μετέωρη. Δεν ξέρομε ποιος είναι ο Ιησούς Χριστός χωρίς την Παλαιά Διαθήκη, που τόσοι και τόσοι την υποτιμούν. Λάθος! Καινή και Παλαιά Διαθήκη είναι η Αγία Γραφή. Δεν είναι ούτε ανώτερη, ούτε κατώτερη η Παλαιά Διαθήκη από την Καινή Διαθήκη, είναι η Αγία Γραφή. Κι εκεί θα βρούμε τις προφητείες, την ταυτότητα του Ιησού Χριστού. Τι έχομε στην Παλαιά Διαθήκη; Τις προφητείες. Τι έχομε στην Καινή Διαθήκη; Τα γεγονότα. Το πρόσωπον του Ιησού Χριστού. Μην λησμονούμε λοιπόν αυτό το πράγμα γιατί η γνώσις των προφητειών είναι η αρχή και η βάσις της συνειδητής πίστεως. Θέλεις να πιστέψεις συνειδητά; Να μην έχεις ταλαντεύσεις στην πίστη σου; Πήγαινε στις προφητείες. Πήγαινε στην Παλαιά Διαθήκη.

Και η βέβαιη προφητεία από μόνη της είναι ερμητικά κλειστή. Ερμητικά κλειστή. Θυμηθείτε τον Αιθίοπα εκείνον που διάβαζε τον Ησαΐα. Διάβαζε δυνατά, ήταν μια συνήθεια τότε να διαβάζουν δυνατά. Τον έστειλε ο Θεός τον Φίλιππον, ο οποίος γαντζώθηκε πίσω από το άρμα του ευνούχου αυτού -σπουδαίος ήταν· δεν ήταν Εβραίος, ήταν Αφρικανός- και του λέει: «Γινώσκεις ἅ ἀναγινώσκεις;». «Καταλαβαίνεις αυτά που διαβάζεις;». «Πώς θα μπορούσα», λέγει, «να καταλάβω εάν δεν έχω κάποιον να μου τα εξηγήσει;». Και σε ρωτώ: «Εδώ ο προφήτης για ποιον μιλάει; Για τον εαυτό του ή για κάποιον άλλον;». Δεν καταλαβαίνει τίποτα. Είναι ερμητικά κλειστή η προφητεία. Γράφει ο απόστολος Πέτρος: «Τοῦτο πρῶτον γινώσκοντες (:Αυτό πρώτα πρέπει να ξέρετε), ὅτι πᾶσα προφητεία γραφῆς ἰδίας ἐπιλύσεως οὐ γίνεται». Δεν μπορεί κανείς να εξηγήσει την προφητεία εάν δεν έχει κάτι. Τι; Χρειάζεται προφήτης. Προφήτης έγραψε την προφητεία, προφήτης χρειάζεται να εξηγήσει την προφητεία. Προφήτης διατυπώνει και προφήτης ερμηνεύει. Είναι πολύ σπουδαίο.

Και τώρα εδώ ποιος προφητεύει; Ο Ιησούς Χριστός. Ο προφητευόμενος και αναλύων την προφητείαν. Υπέρ του προσώπου Του. Όταν την ημέρα της Αναστάσεώς Του, πρόφθασε τους δύο προς Εμμαούς, «Ἀρξάμενος», λέγει ο Λουκάς εκεί, «ἀπὸ Μωϋσέως καὶ ἀπὸ πάντων τῶν προφητῶν διηρμήνευεν αὐτοῖς ἐν πάσαις ταῖς γραφαῖς τὰ περὶ ἑαυτοῦ»· εξηγούσε εις τους δύο μαθητάς, ό,τι αφορούσε τον εαυτό Του από τους προφήτας. Από όλους τους προφήτας. Είδατε;

Αλλά και οι αποδέκται, όμως, μιας προφητείας πρέπει να έχουν το Πνεύμα το Άγιον. Αν δεν έχουν το Πνεύμα το Άγιον θα αντιδράσουν. Γι΄αυτό οι δύο προς Εμμαούς απεδέχθησαν εκείνα τα οποία τους έλεγε ο Ιησούς, τον Οποίον όμως δεν είχαν γνωρίσει – εκρατούντο τα μάτια των. Και όταν για μια στιγμή ο Ιησούς εξηφανίσθη από μπροστά τους, εκεί στο τραπέζι του σπιτιού ενός εκ των δύο, είπαν μεταξύ τους: «Οὐχὶ ἡ καρδία ἡμῶν καιομένη ἦν ἐν ἡμῖν, ὡς ἐλάλει ἡμῖν ἐν τῇ ὁδῷ καὶ ὡς διήνοιγεν ἡμῖν τὰς γραφάς;». «Η καρδιά μας», λέει, «δεν εφλέγετο, όπως μας εξηγούσε τις Γραφές;». Τι σημαίνει αυτό; Ότι οι δύο μαθηταί απεδέχοντο εκείνα που τους έλεγε ο Κύριος. Χωρίς να ξέρουν ότι είναι ο Κύριος – Τον ήξεραν από πρώτα, αλλά ήταν ἐν ἑτέρᾳ μορφῇ. Δεν είναι της ώρας να πω πιο πολλά πάνω σ’ αυτό.

Τώρα, τώρα ο Κύριος είναι στην Ναζαρέτ, όπως είδαμε στην σημερινή ευαγγελική περικοπή, και ερμηνεύει ο Ίδιος την προφητεία του Ησαΐου που αφορούσε τον εαυτό Του. Αλλά οι ακροαταί Του, παρότι για μια στιγμή εγοητεύθησαν και εκρέμοντο, λέει, από τα χείλη Του, και είπαν: «Πῶς οὗτος γράμματα οἶδεν μή μεμαθηκώς;»· «Αφού δεν επήγε σχολείο, πώς ξέρει τέτοια γράμματα…». Παρά ταύτα, όταν επροχώρησε λίγο πιο κάτω ο Κύριος, επειδή δεν διετίθετο εις αυτούς το Πνεύμα το Άγιον, γιατί στο βάθος δεν ήθελαν να αποδεχθούν εκείνα που τους έλεγε ο Κύριος, γι’αυτό είπε ο Κύριος εκείνον τον λόγο: «Κανείς προφήτης», λέει, «δεν είναι τίμιος στην ίδια του την πατρίδα». Δεν γίνεται αποδεκτός· κατά το:

«Εσύ θα μας τα πεις αυτά; Εσύ ποιος είσαι;». Ακούσατε; «Εσύ θα μας τα πεις αυτά; Εσύ ποιος είσαι;». Και τι έκαναν; Ακούστε: «Ἐπλήσθησαν πάντες θυμοῦ – Γέμισαν από θυμό όλοι- ἐν τῇ συναγωγῇ ἀκούοντες ταῦτα – όταν τα άκουγαν αυτά στη συναγωγή- καὶ ἀναστάντες ἐξέβαλον αὐτὸν ἔξω τῆς πόλεως καὶ ἤγαγον αὐτὸν ἕως ὀφρύος τοῦ ὄρους, ἐφ᾿ οὗ ἡ πόλις αὐτῶν ᾠκοδόμητο, εἰς τὸ κατακρημνίσαι αὐτόν». Τον άρπαξαν, Τον έβγαλαν έξω, ήτανε σε ορεινή περιοχή η Ναζαρέτ, και πήγαν εκεί σε μια χαράδρα να τον γκρεμίσουν… Δεν είχαν το Πνεύμα το Άγιο… Δεν είναι λοιπόν μόνο, προφήτης θα γράψει, προφήτης θα αναλύσει, πρέπει και ο αποδέκτης, οι αποδέκται, να έχουν το Πνεύμα το Άγιον.

Και τι ο Κύριος ερμηνεύει εδώ; Ότι ήρθε να θέσει μια καινούρια Πρωτοχρονιά. Το θέμα του ήταν αυτό. Να κηρύξει, όπως λέγει, τελειώνοντας την περικοπή «ἐνιαυτὸν Κυρίου δεκτόν». «Ἐνιαυτὸς» θα πει χρόνος. Χρόνος με τις 360 ημέρες. Δηλαδή χρόνος που να είναι δεκτός από τον Κύριον- εκ μέρους των ανθρώπων, εννοείται. Μια αρχή χρόνου που να είναι αποδεκτή στον Θεό. Από τα έργα των ανθρώπων. Οι πρωτόπλαστοι ξεκίνησαν κάποτε την ζωή τους. Γι’ αυτούς ήταν μία πρωτοχρονιά.

Αλλά απέτυχον. Και η αρχή των ήταν εις τον Παράδεισο. Μετά, οι απόγονοι του Νώε, που σας είπα προηγουμένως. Και αυτοί απέτυχον. Και γίνεται τρίτη απόπειρα- προσέξτε αυτά που θα υπογραμμίσω- και τελευταία -θα δείτε παρακάτω γιατί- και τελευταία. Κι αυτή η πρωτοχρονιά, δηλαδή αυτό το ξεκίνημα του νέου χρόνου, αυτής της νέας εποχής, είχε σαν περιεχόμενο, όπως τα περιγράφει η προφητεία, και τα εξήγησε ο Κύριος, πρώτον: τον ευαγγελισμό των πτωχών από γνώση Θεού- δεν ήσαν οι πτωχοί που δεν θα είχαν να φάνε, αλλά οι άνθρωποι ήσαν πτωχοί από γνώση Θεού.

Θα ευαγγελιστεί λοιπόν ο Κύριος εις τους φτωχούς την γνώση του Θεού. Στην θεογνωσία. Θα φανερώσει ποιος είναι ο Θεός. Θα αποκαλύψει τον Θεό. Δεύτερον. Θα προχωρήσει στη θεραπεία των συντετριμμένων στην καρδιά. Από τι; Από την αμαρτία. Συντρίβει τον άνθρωπο η αμαρτία, αγαπητοί. Τρίτον. Εξαγγέλλεται η απελευθέρωσις των αιχμαλώτων. Ποιων αιχμαλώτων; Από μία πολεμική κατάσταση, σύρραξη; Όχι! Από τα δεσμά και την αιχμαλωσία του διαβόλου, την φθορά και τον θάνατο. Αυτά τα τρία: διάβολος, φθορά, θάνατος.

Τέταρτον. Ήρθε να εξαγγείλει το άνοιγμα των ματιών της ψυχής σε νέες προοπτικές και διαστάσεις. Να βλέπουν αλλιώτικα. Δηλαδή να βλέπουν υπό το πρίσμα της αιωνιότητος· ότι ο θάνατος θα υπερνικηθεί, η φθορά θα υπερνικηθεί, ο διάβολος θα δεσμευτεί και πρέπει λοιπόν να βλέπουν με άλλη προοπτική. Και πέμπτον, το δόσιμο της αληθινής ελευθερίας. Όπως είπε ο Χριστός ότι «ήλθε ο Υιός του ανθρώπου να σας ελευθερώσει». Κι αυτό δεν το κατάλαβαν οι Εβραίοι τότε. Είθε να το καταλαβαίνουμε εμείς.

Ο «ἐνιαυτὸς Κυρίου», ο «ἐνιαυτὸς Κυρίου», πώς θα το εννοούμε αυτό το έτος του Κυρίου; Είναι έτος με την ευρεία έννοια της λέξεως. Είναι η εποχή του Χριστού στη γη. Είναι ο χρόνος ανάμεσα στις δυο παρουσίες του Χριστού, μεταξύ της πρώτης και της δευτέρας Του παρουσίας, αυτός ο χρόνος είναι ο δεκτός εις τον Κύριον. Γιατί ό,τι ζητήσεις θα το έχεις μέσα σ’ αυτό το χρονικό διάστημα. Είναι τα χίλια χρόνια της Αποκαλύψεως, που οι αιρετικοί Χιλιασταί βεβαίως παρερμηνεύουν και λέγουν ό,τι λέγουν. Τι; Ποια είναι αυτή η χιλιετής Βασιλεία του Χριστού; Ο χρόνος ο περικλειόμενος μεταξύ των δύο Παρουσιών, της πρώτης και δευτέρας, δηλαδή, του Χριστού. Είναι ακόμη ο καιρός, ο «ἐνιαυτὸς Κυρίου», είναι ο καιρός της μετανοίας. Για ένα λαό, για μια ψυχή, για ένα σύνολο, για ένα πρόσωπο. Είναι ο καιρός της γνώσεως του αληθινού Θεού. Αυτός είναι ο «ἐνιαυτὸς Κυρίου», η αληθινή πρωτοχρονιά που είναι δεκτή από τον Θεό.

Προσέξτε κάτι. Στις ημέρες μας – σας είπα, η τρίτη και η τελευταία πρωτοχρονιά, δεν υπάρχει άλλη· εν ευρεία εννοία πρωτοχρονιά, δηλαδή ξεκίνημα αξιοποιήσεως του χρόνου. Στις ημέρες μας πρόβαλλε και μία νέα πρωτοχρονιά. Ας πούμε, τετάρτη πρωτοχρονιά… Είναι η λεγομένη Νέα Εποχή, New Age, όπως την λένε στην Ευρώπη και στην Αμερική. Η Νέα Εποχή… Προσέξτε: η Νέα Εποχή. Έγινε τραγούδια, έγινε… λαϊκά τραγούδια η Νέα Εποχή, έγινε…, έγινε, έγινε και τι δεν γίνεται, μόνο και μόνο να μεταδοθεί σε όλη τη γη. Είναι, όπως λένε, η πρωτοχρονιά του Υδροχόου. «Πέρασε», λένε, «η εποχή των Ιχθύων». Έχομε τα δώδεκα ζώδια. Είναι ένα ζώδιο που λέγεται «οἱ ἰχθῦς», δύο ψάρια, δύο ιχθύς. Έτσι τα βάφτισαν αυτά οι αρχαίοι Έλληνες.

Είναι ακόμη ένα ζώδιο που λέγεται Υδροχόος. Μάλιστα παριστάνεται από τους αρχαίους Έλληνες- αστέρια είναι· αυτά είναι σταθερά μεταξύ τους, οι αποστάσεις τους· φαινομενικώς τουλάχιστον, για να είμαι ακριβέστερος- εμφανίζεται ένας νέος που κρατά ένα σταμνί και χύνει νερό, υδροχόος… Και λένε λοιπόν αυτοί- ποιοι;- οι άνθρωποι της Νέας Εποχής ότι η εποχή του Ιχθύος, των Ιχθύων, πέρασε. Είναι η εποχή του Χριστιανισμού. Είπαν: «Πέρασε. Ξόφλησε»… Αν το θέλετε, ΙΧΘΥΣ, κατά συγκυρία, είναι η ακροστιχίδα, προσέξτε: Ι- Χ- Θ- Υ- Σ, Ι.Χ.Θ.Υ.Σ. ακροστιχίδα των εξής λέξεων: Ιησούς Χριστός Θεού Υιός Σωτήρ. «Πέρασε λοιπόν η εποχή του Χριστιανισμού. Πέρασε ο Χριστός, ξόφλησε. Ό,τι είχε να δώσει, το έδωσε, δεν έχει πλέον τίποτα να δώσει. Έρχεται τώρα μια Νέα Εποχή, η εποχή του Υδροχόου»· που είναι η πρωτοχρονιά -Ναι! Ναι!- η πρωτοχρονιά του Αντιχρίστου.

Το καταλάβατε; Θα το ξαναπώ: Η πρωτοχρονιά του Αντιχρίστου. Αυτού του «πιθήκου», όπως λέει ο Ιερός Αυγουστίνος, «του Χριστού». Μιμείται τον Χριστό, να ξεγελάσει τους ανθρώπους και να εμφανιστεί ότι αυτός είναι ο Χριστός. Κι αλίμονο όποιος, αλίμονο όποιος ξεγελαστεί…

Αγαπητοί: Έχομε την πρωτοχρονιά του λεγομένου πολιτικού ή οικονομικού έτους. Λέμε 1η Ιανουαρίου. Πολιτικόν έτος. Οικονομικό έτος. Αλλά αληθινά δεκτή πρωτοχρονιά είναι αυτή που εγκαινίασε ο Χριστός πάνω στην γη. Και αυτή η Ενανθρώπησή Του αποτελεί αφετηρία. Αυτή η πρωτοχρονιά αποτελεί το κέντρον της Ιστορίας. Γι΄αυτό και ο απόστολος Παύλος μάς καταμηνύει: «Ἰδού νῦν – Να! Τώρα!- καιρός εὐπρόσδεκτος – τώρα!-, ἰδού νῦν ἡμέρα σωτηρίας». «Τώρα! Τώρα να μετανοήσεις! Τώρα είναι ο καιρός ευπρόσδεκτος από τον Θεόν γιατί ήρθε ο Χριστός να κηρύξει «ἐνιαυτὸν Κυρίου δεκτόν», άφεση αμαρτιών» κ.λπ. κ.λπ. Ας προσέξουμε- θα το επαναλάβω- είναι η τελευταία πρωτοχρονιά της Ιστορίας. Αλλά και του κάθε ανθρώπου.

Κάθε άλλη πρωτοχρονιά, όπως η της Νέας Εποχής, είναι νόθος και παραπλανητική. Όποιος ξεκινήσει, όποτε ξεκινήσει, πραγματοποιεί μία πρωτοχρονιά Κυρίου. Και είναι η αρχή της πίστεως, είναι η αρχή της μετανοίας, αυτά τα δυο. Και μετάνοια σημαίνει επιστροφή στον Θεό. Επιστροφή στον Χριστό. Γι΄αυτό ας παρακαλέσουμε τον Δημιουργόν της Κτίσεως και των αιώνων, του χρόνου, να ευλογήσει «τόν στέφανον τοῦ ἐνιαυτοῦ τῆς χρηστότητός Του», να είναι «ἐνιαυτὸς» μετανοίας, αρχής πνευματικής ζωής και ευλογίας. «Ἐνιαυτὸς» δεκτός εις τον Κύριον. Καλό μήνα, καλή χρονιά! Προς δόξαν του Αγίου Τριαδικού ΘΕΟΥ και με απροσμέτρητη ευγνωμοσύνη στον πνευματικό μας καθοδηγητή μακαριστό γέροντα Αθανάσιο Μυτιληναίο, απομαγνητοφώνηση και ψηφιοποίηση ομιλίας: Ελένη Λιναρδάκη, φιλόλογος. *Εκ του ιστολογίου «Ακτίνες» της 31.8.2024. Επιμέλεια, παρουσίαση ημετέρα.

«ΤΙ ΣΗΜΑΙΝΕΙ ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΙΝΔΙΚΤΟΥ»;

Η Εκκλησία του Χριστού εορτάζει σήμερα την αρχή της Ινδικτιώνος – από την λατινική λέξη “indictio”, η οποία σημαίνειορισμός – δηλαδή την έναρξι του εκκλησιαστικού έτους. Ο όρος προήλθε από την συνήθεια των Ρωμαίων αυτοκρατόρων να ορίζουν δια θεσπίσματος για διάστημα δεκαπέντε ετών το ποσόν του ετησίου φόρου, που εισέπρατταν αυτήν την εποχή για την συντήρησι του στρατού. Κατ’ επέκτασιν καθιερώθηκε να ονομάζωνται ινδικτιώνες και οι δεκαπενταετείς αυτοί κύκλοι που άρχισαν επί Καίσαρος Αυγούστου, τρία χρόνια πριν από την γέννησι του Χριστού. Επειδή ο Σεπτέμβριος είναι εποχή συγκομιδής καρπών και προετοιμασίας για τον νέο κύκλο βλαστήσεως, ταίριαζε να εορτάζουν οι χριστιανοί την αρχή της γεωργικής περιόδου αποδίδοντας ευχαριστίες στον Θεό για την εύνοιά του προς την κτίσι. Είναι αυτό που ήδη έκαναν οι Ιουδαίοι σύμφωνα με τις εντολές του Μωσαϊκού Νόμου· την πρώτη δηλαδή ημέρα του εβδόμου ιουδαϊκού μηνός, αρχές Σεπτεμβρίου, τελούσαν την εορτή της Νεομηνίας ή των Σαλπίγγων, κατά την οποίαν εσχόλαζαν από κάθε εργασία, για να προσφέρουν θυσίες ολοκαυτωμάτων “εις οσμήν ευωδίας Κυρίω” (Λευϊτ. 23,18). Ο Χριστός, ο Υιός και Λόγος του Θεού, ο δημιουργός του χρόνου και του σύμπαντος, ο προάναρχος Βασιλεύς των αιώνων, ο οποίος εσαρκώθη, για να αποκαταλλάξη τα πάντα εις Εαυτόν και να συναγάγη Ιουδαίους και εθνικούς εις μίαν Εκκλησίαν, ήθελε να ανακεφαλαιώση εν Εαυτώ τον αισθητό κόσμο και τον γραπτό Νόμο. Έτσι, αυτήν την ημέρα που η φύσις ετοιμάζεται να διατρέξη ένα νέο κύκλο εποχών, εορτάζουμε το γεγονός, κατά το οποίο ο Κύριος ημών Ιησούς Χριστός εισήλθε στην Συναγωγή και ανοίγοντας το βιβλίο του Ησαϊου ανέγνωσε το χωρίο, όπου ο Προφήτης ομιλεί επ’ ονόματι του Σωτήρος “Πνεύμα Κυρίου επ’ εμέ, ού είνεκεν έχρισέ με, ευαγγελίσασθαι πτωχοίς απέσταλκέ με, κηρύξαι ενιαυτόν (= έτος) Κυρίου δεκτόν” (Λουκ. 4,18). Όλες οι Εκκλησίες, συναθροισμένες “επί το αυτό”, αναπέμπουν σήμερα δοξολογία προς τον ένα τρισυπόστατο Θεό, ο οποίος διαμένει στην αιώνια μακαριότητα, διακρατεί τα πάντα εν τη ζωή και στέλνει άφθονες τις ευλογίες του κάθε εποχή στα κτίσματά του. Ο ίδιος ο Χριστός ανοίγει τις θύρες του νέου έτους και μας προσκαλεί να τον ακολουθήσωμε, για να γίνωμε μέτοχοι της αιωνιότητός του. *Νέος Συναξαριστής της Ορθοδόξου Εκκλησίας, υπό Μακαρίου ιερομονάχου Σιμωνοπετρίτου, εκδ. Ίνδικτος, τόμος πρώτος (Σεπτέμβριος). *Εκ του «ιστολογίου vatopaidi» της 1.9.2011. Επιμέλεια, παρουσίαση ημετέρα.

π. ΙΩΑΝΝΟΥ ΡΑΦΑΝ: Ο ΜΕΓΑΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΚΑΙ ΟΙ ΕΟΡΤΕΣ ΤΟΥ ΜΗΝΟΣ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ

ΠΟΛΛΕΣ ἀπὸ τὶς κυριώτερες ῾Εορτὲς τοῦ Σεπτεμβρίου (1η — ἡ ᾿Αρχὴ τοῦ ᾿Εκκλησιαστικοῦ ῎Ετους, 13η — ᾿Εγκαίνια τοῦ Ναοῦ τῆς ᾿Αναστάσεως, 14η — ῞Υψωσις τοῦ Τιμίου Σταυροῦ, 23η — Σύλληψις τοῦ Προδρόμου) συνδέονται ἄμεσα ἢ ἔμμεσα μὲ τὸ πρόσωπο τοῦ Μεγάλου Κωνσταντίνου, τοῦ ἀρχιτέκτονος τῆς εἰρήνης τῆς ᾿Εκκλησίας. Στὸ σημείωμα ποὺ ἀκολουθεῖ θὰ προσπαθήσουμε νὰ προσεγγίσουμε τὴν συμβολὴ τοῦ Θεοστέπτου καὶ ᾿Ισαποστόλου ῾Αγίου στὴν διαμόρφωση τοῦ ῾Εορτολογίου τοῦ μηνός. 1η καὶ 23η Σεπτεμβρίου με τὸ γνωστὸ Διάταγμα τῶν Μεδιολάνων τὸ ἔτος 313, ὁ Μέγας Κωνσταντῖνος ἐξασφάλισε γιὰ τὴν ᾿Εκκλησία τὴν εἰρήνη καὶ τὴν ἐλευθερία Της.

Τὴν ἴδια χρονιὰ ὅμως, ὁ Αὐτοκράτορας αὐτός, σκεπτόμενος ὄχι μόνον ὡς Χριστιανός, ἀλλὰ καὶ ὡς ῾Ρωμαῖος, ἐκδίδει ἄλλο ἕνα Διάταγμα ποὺ ὁρίζει τὴν 23η Σεπτεμβρίου ὡς ἀρχὴ τῆς ᾿Ινδίκτου, δηλαδὴ τοῦ φορολογικοῦ ἔτους στὴ ῾Ρωμαϊκὴ Αὐτοκρατορία. ῾Η 23η Σεπτεμβρίου ἦταν γιὰ τοὺς ῾Ρωμαίους ἡ ἑορτὴ τῶν γενεθλίων τοῦ Καίσαρος Αὐγούστου, βασιλέως κατὰ τὴν Γέννησιν τοῦ Χριστοῦ καὶ δημιουργοῦ τῆς μεγάλης Pax Romana. Σὲ ἀρκετὲς ἐπαρχίες τῆς ᾿Ανατολῆς ἡ ἡμέρα ἐκείνη εἶχε ἐπικρατήσει ὡς ἑορτὴ τοῦ Νέου ῎Ετους. ῾Η ᾿Εκκλησία μὲ τὴ σειρά Της ὥρισε τὴν ἴδια ἀκριβῶς ἡμέρα ὡς τὴν ᾿Αρχὴ τοῦ ᾿Εκκλησιαστικοῦ ῎Ετους.

Μόνο ποὺ γιὰ τὴν ᾿Εκκλησία ἡ σημασία τῆς ἡμέρας δὲν εἶναι ὁ Natalis Augusti (τὰ γενέθλια τοῦ Καίσαρος), ἀλλὰ ἡ ἀρχὴ τοῦ Μυστηρίου τῆς Σωτηρίας. Γι᾿ αὐτὸ ὡς πρῶτο εὐαγγελικὸ ᾿Ανάγνωσμα τοῦ ἔτους καθιερώθηκε ἡ διήγησις τῆς Συλλήψεως τοῦ Προδρόμου ἀπὸ τὸ πρῶτο κεφάλαιο τοῦ κατὰ Λουκᾶν Εὐαγγελίου. ῾Η Σύλληψις τοῦ Προδρόμου εἶναι χρονολογικὰ τὸ πρῶτο Μυστήριο τοῦ Εὐαγγελίου. ῞Ομως ἡ κατάργησις τῆς λατρείας τοῦ Αὐγούστου καὶ τῶν ἄλλων εἰδωλολατρικῶν ἑορτῶν ἀπὸ τὸν Αὐτοκράτορα Θεοδόσιο τὸν Μεγάλο τὸ ἔτος 393, στέρησε τὴν 23η Σεπτεμβρίου τῆς πολιτικῆς της σημασίας. Παράλληλα, μειώθηκε καὶ ἡ ἐκκλησιαστική της σημασία, ὡς «ἡ ἀρχὴ τῆς ἱστορίας τῆς σωτηρίας», μὲ τὸ θέσπισμα τῆς χρονολογικὰ προγενέστερης ῾Εορτῆς τῆς Γεννήσεως τῆς Θεοτόκου τὴν 8η Σεπτεμβρίου. ᾿Απὸ δὲ τὸ ἔτος 462 ἡ ἀρχὴ τῆς ᾿Ινδίκτου μεταφέρθηκε στὴν 1η Σεπτεμβρίου, ὅπου τὴν βρίσκουμε καὶ σήμερα.

Η ῾Εορτὴ τῆς Συλλήψεως τοῦ Προδρόμου, βέβαια, παρέμεινε στὶς 23 Σεπτεμβρίου καὶ μέχρι σήμερα ἡ ᾿Εκκλησία ἀρχίζει ἀπὸ τὴν ἡμέρα αὐτὴ τὴν ἀνάγνωση τοῦ κατὰ Λουκᾶν Εὐαγγελίου. 13η καὶ 14η Σεπτεμβρίου ΚΑΤΑ τὰς ἱερὰς «εἰδοὺς»** τοῦ μηνὸς Σεπτεμβρίου τοῦ ἔτους 509 π.Χ. ἡ ῾Ρώμη ἑώρτασε τὰ ἐγκαίνια τοῦ μεγάλου ναοῦ τοῦ Juppiter Optimus Maximus (τοῦ κρατίστου καὶ μεγίστου Διὸς) στὸ Καπιτώλιο. ῾Η ἑορτὴ αὐτὴ μᾶς δίδει τὴν πρώτη σίγουρη ἡμερομηνία γιὰ τὴν ἱστορία τῆς πόλεως: 13η Σεπτεμβρίου 509 π.Χ. ᾿Απὸ τότε, τὶς «εἰδοὺς» τοῦ κάθε μηνὸς ἕνα τέλειο λευκὸ πρόβατο ὡδηγεῖτο ἐν πομπῇ πάνω στὸ Καπιτώλιο γιὰ νὰ θυσιαστεῖ πρὸς τιμὴν τοῦ ὑψίστου θεοῦ τοῦ ῾Ρωμαϊκοῦ πανθέου καὶ εἰς μνήμην τῆς ἱδρύσεως τοῦ ναοῦ του. ᾿Εξάλλου, κάθε θρίαμβος αὐτοκράτορος ἦταν συγχρόνως ἑορτὴ πρὸς τιμὴν τοῦ Καπιτωλίου Διός. 

'Ομως, καὶ στὴν ἑβραϊκὴ παράδοση ἡ 13η Σεπτεμβρίου ἀναφέρεται ὡς ἡμέρα ἐξεχούσης σημασίας. Μέσα στὸν ῾Εβραϊκὸ μῆνα τοῦ ᾿Εθανὶμ καὶ ὀλίγες ἡμέρες πρὶν ἀπὸ τὴν ἑορτὴ τῶν Σκηνοπηγίων τοῦ ἔτους 960 πρὸ Χριστοῦ, «ὁ Βασιλεὺς Σαλωμὼν καὶ πάντες οἱ υἱοὶ ᾿Ισραὴλ ἐνεκαίνισεν τὸν οἶκον Κυρίου» στὰ ῾Ιεροσόλυμα, τὸν περικάλλιστο καὶ περιλάλητο Ναὸ τοῦ Σολομῶντος (Γʹ Βασ. ηʹ 63). ᾿Απ᾿ ὅ,τι δὲ μᾶς πληροφορεῖ ἡ Μοναχὴ Αἰθερία, προσκυνήτρια εἰς τοὺς ῾Αγίους Τόπους τὸν τέταρτο αἰῶνα, ἡ ἀντίστοιχη ἡμερομηνία στὸ ῾Ρωμαϊκὸ ἡμερολόγιο γιὰ τὴν ἵδρυση τοῦ Ναοῦ τοῦ Σολομῶντος εἶναι ἡ 13η Σεπτεμβρίου! ῾Η ἁγία Πόλις ῾Ιερουσαλὴμ ἐρημώθηκε τὸ 135 μ.Χ. καὶ μετατράπηκε σὲ ἕνα ῾Ρωμαϊκὸ στρατόπεδο μὲ τὸ καινούργιο ὄνομα Aelia Capitolina.

Πάνω στὰ ἐρείπια τῆς παλαιᾶς Πόλεως —πιθανὸν πάνω στὰ ἐρείπια τοῦ Ναοῦ τοῦ ῾Ηρώδου ποὺ γνώρισε ὁ Χριστὸς— κτίζεται ναὸς τοῦ Καπιτωλίου Διὸς καὶ δεσπόζει φοβερὸς γιὰ 200 περίπου χρόνια... Αὐτὴ ἦταν ἡ κατάσταση τῆς ἁγίας Πόλεως, ὅταν ἔλαβε τὴν ἐξουσία ὁ Κωνσταντῖνος.

Αμέσως ὁ Αὐτοκράτορας ἀρχίζει νὰ θεμελιώνει περικαλλεῖς Ναοὺς γύρω ἀπὸ τὶς «μυστικὲς σπηλιὲς» ποὺ καθηγίασε ὁ Χριστὸς στὴν Βηθλεέμ, στὸ ῎Ορος τῶν ᾿Ελαιῶν καί, πάνω ἀπ᾿ ὅλα, στὸν Γολγοθᾶ, στὸν τόπο τοῦ Πάθους καὶ τῆς ᾿Αναστάσεως, ζητώντας νὰ ἐκπληρώσει τὸ ὅραμά του, ποὺ ἦταν ἡ ἀνοικοδόμησις τῆς ῾Ιερουσαλὴμ ὡς θρησκευτικῆς πρωτεύουσας τῆς Αὐτοκρατορίας.

῾Ο καινούργιος βασιλικὸς Ναὸς στὸν Γολγοθᾶ περατώνεται τὸ ἔτος 335 καὶ ὁ Κωνσταντῖνος διαλέγει τὴν 13η Σεπτεμβρίου γιὰ τὰ ᾿Εγκαίνια τοῦ Ναοῦ — τὴν ἱστορικὴ ἡμερομηνία τόσο γιὰ τὴ ῾Ρώμη ὅσο καὶ γιὰ τὴν ῾Ιερουσαλήμ. Μὲ αὐτὸν τὸν τρόπο ἑορτάζεται ἡ συμφιλίωση τῆς Αὐτοκρατορίας καὶ τῆς ᾿Εκκλησίας καὶ ἐπιβεβαιώνεται ἡ ἀδιάσπαστη συνέχεια μὲ τὶς παλαιὲς παραδόσεις τῆς ῾Ρώμης καὶ τοῦ ᾿Ισραήλ. Αὐτὸς εἶναι ὁ προσωπικὸς θρίαμβος τοῦ Κωνσταντίνου καὶ ὁ θρίαμβος τοῦ Χριστοῦ καὶ τῆς ᾿Εκκλησίας Του. ῾Η ῞Υψωσις τοῦ Τιμίου Σταυροῦ τὴν ἑπομένη ἡμέρα, 14η Σεπτεμβρίου, σφραγίζει τὴν εἰρήνη τῆς ᾿Εκκλησίας...

῾Ο θρίαμβος τοῦ Χριστοῦ, ὅμως, δὲν εἶναι τοῦ κόσμου τούτου καὶ ἡ πορεία τῆς ᾿Εκκλησίας παραμένει πάντοτε σταυρική· ὁ σοβᾶς στὸν καινούργιο Ναὸ δὲν εἶχε ἀκόμα στεγνώσει, ὅταν ἕνας ᾿Αρειανὸς καθόταν στὸν αὐτοκρατορικὸ θρόνο τῆς Κωνσταντινουπόλεως. Γιὰ τὰ ἑπόμενα 500 χρόνια θὰ ἦταν πιὸ πολὺ ἐξαίρεση παρὰ κανόνας νὰ κυβερνᾶ ἕνας ᾿Ορθόδοξος Αὐτοκράτορας. ῾Η διαδοχὴ τῶν ᾿Αρειανῶν, Μονοφυσιτῶν, Μονοθελητῶν, καὶ Εἰκονομάχων στὸν αὐτοκρατορικὸ θρόνο δὲν ἀφήνει ἀμφιβολία ὅτι ἡ προστασία ἐκ μέρους τοῦ ῾Ρωμαϊκοῦ κράτους ὑπῆρξε ἕνας βαρύτερος σταυρὸς γιὰ τὴν ᾿Εκκλησία, ἀπ᾿ ὅ,τι ὑπῆρξαν οἱ διωγμοί.

῎Ισως ὁ Μέγας Κωνσταντῖνος νὰ προσπάθησε νὰ χωρέσει τὴν ᾿Εκκλησία στὰ σχήματα τῆς κοσμικῆς ἐξουσίας, ἡ ᾿Εκκλησία ὅμως ὑπερβαίνει κατὰ πολὺ αὐτὰ τὰ σχήματα. ῾Εορτάζουσα τὸν Τίμιον Σταυρὸν κάθε χρόνο ἡ ᾿Εκκλησία θυμᾶται: ἡ ἀληθινή Της εἰρήνη ἔρχεται, ὄχι ἀπὸ κάποια κοσμικὴ ἐξουσία, ἀλλὰ μονάχα διὰ τοῦ «ὅπλου εἰρήνης» καὶ «ἀηττήτου τροπαίου», τοῦ Σταυροῦ. (*) Περιοδ. «Μαρτυρία» Χανίων, ἀριθ. 167/Σεπτέμβριος-᾿Οκτώβριος 1993, σελ. 3-5. ᾿Επιμέλ. ἡμετ. (**) Αἱ εἰδοὶ -ῶν : ἡ 13η ἢ 15η ἡμέρα τοῦ ρωμαϊκοῦ μηνός. *Εκ του ιστοτόπου της Ιεράς Μητρόπολης Ωρωπού και Φυλής.

ΘΕΟΦΑΝΟΥΣ ΚΕΡΑΜΕΩΣ: ΕΙΣ ΤΗΝ ΑΡΧΗΝ ΤΗΣ ΝΔΙΚΤΟΥ, ΗΤΟΙ ΤΟΥ ΝΕΟΥ ΕΤΟΥΣ

Θεοφάνους Κεραμέως

Ὁμιλία Α΄

Εἰς τήν ἀρχήν τῆς Ἰνδίκτου, ἤτοι τοῦ νέου ἔτους

(J.-P. Migne, Patrologia Graeca t. 132, 135B-162Β)

Εὐλογητός ὁ Θεός ὁ καταξιώσας ἡμᾶς διαδραμεῖν τήν κυκλικήν τοῦ χρόνου περίοδον, καί πρός τήν κορωνίδα τοῦ ἔτους ἐλθεῖν. Ἐξ ἧς ὥσπερ ἀφ’ ὕσπληγος, αὔθις τοῦ δρόμου τοῦ βιωματικοῦ καταρχόμεθα, τόν αὐτόν κύκλον, διά πάσης τῆς ζωῆς ἡμῶν ἀνελίττοντες, ἕως ἄν ὁ ἄπειρος ἡμᾶς ἐκεῖνος αἰών διαδέξηται, ἡ διαστήματι χρόνου, καί ἡλίου φορᾷ μή μετρούμενος.

Ἡ μέν οὖν παροῦσα ἡμέρα {προκείσθω γάρ τῷ λόγῳ οἷον ἥδισμα τοῖς φιλοκάλοις ὑμῖν} κατά μέν τό ἱστορικῶς, καί γενόμενον, καί τελούμενον, ἀρχή τῆς χρονικῆς ὑπάρχει ἀνακυκλήσεως, Ἴνδικτα λεγομένῃ τῇ Ῥωμαίων φωνῇ· οὕτω γάρ ἐκεῖνοι τόν ὁρισμόν ὀνομάζουσιν.

Ἑβραίοις μέν γάρ ἀρχή τοῦ χρόνου νενόμισται ὁ Νισσᾶν παρ’ αὐτοῖς οὕτως ὀνομαζόμενος, ἀρχή τυγχάνων τῆς ἐαρινῆς ἰσημερίας, καί τῆς τοῦ κόσμου γενέσεως, ὡς δηλοῖ τῶν βοτάνων, καί θάμνων, καί δένδρων ἡ βλάστησις, Ῥωμαίοις δέ πάλαι μέν ὁ Ἰανουάριος ἦν τοῦ ἔτους ἀρχή. Ἀφ’ οὗ δέ ὁ Αὔγουστος Καῖσαρ καί τόν Ἀντώνιον ἐτροπώσατο κατά τόν Σεπτέμβριον μῆνα, περιφανῆ ποιῆσαι τήν νίκην βουλόμενος μεταμείβει τό Ῥωμαϊκόν ἔθος καί χαρίζεται τῷ μηνί τά πρεσβεῖ, καθάπερ πρωτέλεια.

Ὁ τοίνυν ἀγαθός Δεσπότης ἡμῶν διά σαρκός ἐπιφανείς ἡμῖν, καί πρός μίαν αὐλήν συναγείρων Ἰουδαίους, καί Ῥωμαίους καί Ἕλληνας, ἁγιάσαι τήν ἡμέραν ταύτην βουλόμενος, κατ’ αὐτήν εἰς Ναζαρέτ παραγίνεται, καί εἴσεισιν ἐν τῇ Συναγωγῇ, ὡς ὁ γλαφυρός Λουκᾶς ἱστορεῖ, καί βιβλίον ἀνά χεῖρας λαβών τά περί αὐτοῦ τῷ προφήτῃ τεθεσπισμένα ὑπανεγίγνωσκεν.

Ἐντεῦθεν εὐλογηθεῖσαν τήν ἡμέραν ἀπό Θεοῦ ἑορτάζειν αὐτήν ἡ Ἐκκλησία παρέλαβεν. Αλλά ταῦτα μέν οἷον σῶμα ἔστω τῷ λόγῳ τῆς ἑορτῆς, κατά τόν ἱερόν φάναι Μάξιμον. Φέρε οὖν καί ταῖς ἔνδοθεν θεωρίαις τοῦτον ψυχώσωμεν. Ὁ μέν οὗτος, ὁ κατά μέν Ἕλληνας Γορπιαῖος κατά δέ τούς Αἰγυπτίους Θώρ, κατά δέ τούς Ἑβραίους Εὐάλ, καθ’ ἡμᾶς δέ Ῥωμαϊκῇ γλώττῃ Σεπτέμβριος, εἰκόνα φέρει καί τύπον παλαιᾶς τε καί νέας, καί τῆς παροδικῆς ταύτης ζωῆς, καί τῆς ἐν τῷ μέλλοντι καταστάσεως.

Καί τοῦτο δι’ αἰνίγματος δεικνύς ὁ Θεός, τάς τρεῖς ἑορτάς, τῶν σαλπίγγων, καί τοῦ ἱλασμοῦ, καί τῶν σκηνοπηγίων, ἐν τούτῳ τῷ μηνί γενέσθαι προσέταξεν, οὕτω φάμενος τῷ Μωσεῖ. «Τῇ παντεκαιδεκάτη τοῦ μηνός τοῦ ἑβδόμου, ἑορτή σκηνῶν τῷ Κυρίῳ· καί προσάξετε ὁλοκαυτώματα, καί θυσίας ἑπτά ἡμέρας». Ἕβδομος δέ μήν ἀπό τοῦ Νισσᾶν οὗτος ἐστιν ὁ Εὐάλ. Καί μήν καί σαπλίζειν τούτοις προσέταξε, καί τήν πρώτην, καί τήν ἑβδόμην ἡμέραν ἔχειν κλητήν, καί ἀνάπαυσιν.

Κελεύει δέ ἡ νομοθεσία, καί κάλλυντρα φοινίκων λαβεῖν, καί κλάδους ξύλου δασεῖς, καί ἰτέας, καί ἄγνου, καί οὕτω τῇ ἑορτῇ ἐπευφραίνεσθαι. Ἡ μέν οὖν τῶν σαπλίγγων ἑορτή νόμου, καί προφητῶν, καί τῆς ἐξ αὐτῶν κηρυττομένης γνώσεως τύπος ἐστίν. Ὁ δέ ἰλασμός σύμβολον τῆς τοῦ Θεοῦ καταλλαγῆς πρός τόν ἄνθρωπον.

Τόν γάρ ὑποδύντα τήν κατακριθεῖσαν φύσιν, ἱλασμόν ἔθετο ὁ Θεός, ὡς ὁ Παῦλος φησιν· ἡ δέ τῶν Σκηνοπηγίων τόν τριπόθητον ἡμῖν τῆς ἀναστάσεως σημαίνει καιρόν, καλῶς κατά τόν ἕβδομον μῆνα ἐκτελούμενον.

Μετά γάρ τήν ἑβδομαδικήν τοῦ χρόνου περίοδον ἐλπίζεται ἡ ἀνάστασις, ἐν ᾗ σκηνοποιηθήσεται διά τῆς ἀφθαρσίας ὁ ἄνθρωπος, τῆς ἀθανάτου ψυχῆς ἑνωθείσης τῷ διαῤῥεύσαντι σώματι, ὡς τά φυλλοῤῥοοῦντα τῶν φυτῶν μετά τῶν ἀειθαλῶν, οἱ ἑορτάζοντες ἀναμίγνυον· οἷμαι γάρ ἔγωγε πρός τοῦτο βλέπειν καί τοῦ σαλπίζειν ἡ κέλευσις. «Ἐν γάρ τῇ ἐσχάτῃ ἡμέρᾳ, σαλπίσει, φησί, καί οἱ νεκροί ἀναστήσονται».

Φαίῃ δ’ἄν τις ἴσως ἐπαπορῶν· καί ὅτου χάριν οὗτος ὁ μήν προεκρίθη τασαύτας φέρειν εἰκόνας; ὅτι τοι καί μάλα πρεπωδέστατος οὗτος πρός τό εἰκόνισμα· οὐ μόνον ὅτι ἕβδομος ἐστιν ἀπό τοῦ Νισσᾶν, ὡς ὁ λόγος ἀπέδειξεν, ἀλλ’ ὅτι καί φθίσις ἐστί τῶν κατά τό ἔαρ βλαστησάντων καρπῶν. Νοεῖς δέ πάντως, ὅτι καί ἡ προσδοκωμένη ζωή λῆξίς ἐστι τῶν ἐν γενέσει, καί φθορᾷ βλαστησάντων κατά τήν κτίσεως γένεσιν.

Πρός τούτοις δέ, ὅτι καί τήν ζωδιακήν σφαῖραν διιπεύων ὁ ἥλιος κατά τόν μῆνα τοῦτον εἰς τό δωδέκατον μόριον γίνεται, ὅ ζυγόν ὀνομάζουσι· σημαίνοντος τάχα τοῦ πράγματτος, τό κατά τήν ἰσόῤῥοπον ἐκείνην τοῦ Θεοῦ κρίσιν, τῆς ἀνταποδόσεως δίκαιον. Ὥσπερ δέ ὁ αὐτός οὗτος μήν, καθ’ Ἑβραίους μέν ἐστιν ἕβδομος· πρῶτος δέ καθ’ ἡμᾶς ὁ αὐτός ὤν ἀμφότερα· οὕτω δή καί φθίσις ἐστί τῶν καρπῶν, καί ἀρχή τοῦ τριγητοῦ.

Τοῦτο νοούντων ἡμῶν, ὡς καί ὁ ἕβδομος οὗτος αἰών τέλος μέν ἐστι, καί κατάστασις γενέσεως καί φθορᾶς· ἀρχή δέ τοῦ νοητοῦ τρυγητοῦ.

Διαδέχεται δέ ἡμᾶς ἡ μέλλουσα ἐκείνη ληνός· καί ὥσπερ ἐνταῦθα, εἰ μέν εὐγενής, καί ὡραῖος ὁ βότρυς ἐντεθῇ ταῖς ληνοῖς, ἡδύς καί ἀνθοσμίας τῶν βοτρύων ὁ οἶνος ἀποῤῥυήσεται, τῇ παριππεύσει τοῦ χρόνου συνεπιδιδούς εἰς κάλλος, καί εὔπνοιαν.

Εἰ δέ ἐκ σεσηπότων, ἤ ἐμφεκιζόντων οἱ οἶνος ἀποθλιβῇ, ἐκτροπίας εὐθύς, καί ἄποτος γίνεται, μεταβαλών εἰς δυσωδίαν τινά, ἤ ὀξώδη ποιότητα, ἤ διά τινος ἑτέρας φθορᾶς εἰς σκωλήκων γένεσιν ἀλλοιούμενος. Οὕτως ἐν τῆ παλιγγενεσίᾳ τῶν ἔργων ἡμῶν δίκην βοτρύων τῷ δοκιμαστικῷ πυρί τεθέντων, ὡς ἐν ληνῷ, κατάδηλος ἡ γεωργία ἑκάστου γίνεται.

Ὁρᾶται ὅσα ἡ δοκοῦσα μικρά ἑορτή περιέχει μυστήρια· καί ὅπως ὁ μήν οὐκ ἀθεεί παρά Ῥωμαίοις ὠνομάσθη Σεπτέμβριος· οὐ μόνον ὅτι ἕβδομος ἐστι· σέπτεμ γάρ παρά Ῥωμαίοις ὁ ἕβδομος ἀριθμός· ἀλλ’ ὅτι καί σεπτός ἐστι, καί σεβάσμιος. Ἄρθρει δέ ὅπως κατά τήν ἡμέραν ταύτην, ἥτις ἐστίν ἀρχή, καί στέφανος τοῦ ἐνιαυτοῦ, πολλῶν ἁγίων συνέστη πανήγυρις συναρηγούντων ἡμῖν εἰς κατ’ ἀρετήν τοῦ χρόνου περαίωσιν.

Ἐν ταύτῃ γάρ μνήμην ἄγομεν τῆς τοῦ Σωτῆρος ἐν τῇ Συναγωγῇ ἀναγνώσεως, καί τῆς ἱερᾶς εἰκόνος τῆς Θεομήτορος, Ἰησοῦ τοῦ Ναυῆ, καί τῶν ἐν Ἐφέσῳ ἀναιμωτί μαρτύρων ἑπτά· καί τῶν Παρθένων τεσσαράκοντα γυναικῶν, Καλλίστης τε, καί Εὐόδου, καί Ἑρμογένους τῶν ἐκ φύσεως, καί πίστεως ἀδελφῶν. Ἀλλά καί Συμεών ὁ κιονίτης δᾳδουχεῖ τήν πανήγυριν. Ἅπαντες οὗτοι τιπυτ χρόνου τήν ἀρχήν ἁγιάζουσιν.

Ὁ μέν Σωτήρ ἡμῶν Ἰησοῦς «εὐλογεῖ τόν στέφανον τοῦ ἐνιαυτοῦ», ἡ διά τῆς σεπτῆς εἰκόνος τιμωμένη πάναγνος δέσποινα, μεσίτης πρός Θεόν ἡμῶν γίνεται. Ὁ τοῦ Ναυῆ Ἰησοῦς, κατ’ ἴχνος ἀκολουθεῖν διδάσκει τῷ ἀληθινῷ Ἰησοῦ, εἰ τά τείχη τῆς ἁμαρτίας μετ’ ἐπείξεως καταβάλοιμεν, ὡς αὐτός τά Ἱεριχούντια, οἱ ἑπτά παῖδες τόν δι’ ἑβδομάδος ἀριθμούμενον χρόνον καθαγιάζουσι, δεικνύντες τῆς ἀναστάσεως τό μυστήριον, ἧς αὐτοί μακρόν ὑπνώσαντες χρόνον ἀνέστησαν·

ὁ πάμμεγας Συμεών, τόν ἑαυτοῦ στύλον ὑποδεικνύς, ἀπό τῶν γηΐνων ἡμᾶς δι’ ἀρετῆς κελεύει κουφίζεσθαι, καί τά ἄνω φρονεῖν. Καλλίστην, Εὔοδον, καί Ἑρμογένην ἥκιστα διαιρήσομεν. Οὐ γάρ διεῖλεν αὐτούς φύσις, καί γνώμῃ, καί σύμπαντα, καί ταυτότης ἀθλήσεως. Καί οὗτοι δή κάλλιστα ἡμᾶς εὐοδόσουσι τήν πρός Θεόν ἁρμονίαν τηροῦντες, «οὗ γένος ἐσμέν» κατά τόν εἰπόντα σοφόν.

Ἤκουσας τοῦ Εὐαγγελιστοῦ Λουκᾶ λέγοντος σήμερον, ὡς ἦκε Χριστός εἰς τήν αὐτοῦ πατρίδα Ναζαρέθ, και ἀνέγνω «Πνεῦμα Κυρίου ἐπ’ ἐμέ». Ἐλθέ καί αὐτός πρός τήν σήν πατρίδα τήν νοητήν Ναζαρέθ, ὅπερ καθαρότης ἑρμηνεύεται τῇ ἑλλάδι φωνῇ. Ἐλθέ πρός τήν τοῦ βίου καθαρότητα. Αὕτη καί πατρίς, καί κόσμος ὡς ἀληθῶς τῆς ψυχῆς. Ἄν εἰς ταύτην ἔλθῃς, πνεῦμα Κυρίου ἐπί σέ· γενέσθω σοι ἡ τοῦ χρόνου ἀρχή, καθαρωτέρου βίου ἀρχή. Ἐδούλευες μέχρι νῦν ἁμαρτίᾳ τινί; τῷ τοῦ ἐνιαυτοῦ τέλει λαβέτω καί αὕτη τό τέλος. Ἀρχή σοι πολιτείας εὐαρέτου γενέσθω τά ἴνδικτα.

Ζωλώσωμεν τῶν ἁγίων τάς πράξεις, τῶν τέ ἄλλων, καί αὐτοῦ τοῦ θείου καί ἱεροῦ Συμεών, οὗ τό βίον πάντες ἀκούοντες ἐθαυμάζομεν. Ἀλλ’ οὐ χάριν τοῦ θαυμάζεσθαι μόνον οἱ βίοι τῶν ἁγίων ἐγράφησαν, ἀλλ’ ὥστε θαυμάζοντες, καί μιμηταί αὐτῶν γίνεσθαι. Πῶς οὖν ἐρεῖ τις δυνατόν ἐκεῖνον ζηλῶσαι τόν ὑπέρ φύσιν ἀσκήσαντα; ἐγώ σοι διά βραχέων ἐνδείξομαι, τήν ἱστορίαν πρότερον ἐπιτροχάδην διαδραμών.

Οὗτος ὁ μέγας ἐξέτι παίδων ποιμήν προβάτων γενόμενος, οὐ τοῖς χοίροις συνδιαιτώμενος κατά τόν ἄτακτον ἐκεῖνον νέον τόν ἀποστάντα τῆς πατρικῆς οὐσίας, καί συβώτην γενόμενον· οὐδέ βουκολῶν ἡμιόνους κατά τόν Ἰδουμαῖον Δωήκ οὔτε μήν πωλοδαμνεῖν παιδευόμενος, ἀλλ’ ἀγέλῃ προβάτων ἐπιστατῶν κατά Μωσέα, καί Ἰακώβ, καί Δαβίδ, καί Ἀμώς. Ἐπειδή τῆς Ἐκκλησίας εἴσω γένοιτο, καί τῶν Εὐαγγελικῶν ἀκούσοι φωνῶν, γέροντος αὐτῷ τινος παραινέσαντος, πάντων ἀλογήσας βιωτικῶν, ἀντί θρεμμάτων ἡγεμονεύειν λογικῇ ποίμνῃ συναγελάζεται.

Καί πρότερον μέν σχοινίῳ τραχεῖ τήν ὀσφύν πρισφίγγεται. Εἴτα γνωσθείς, εἰς φρέαρ ἑαυτόν καθείς, ὑπόγειος γίνεται, Κἀκεῖθεν ἀνελκυσθείς, τόν κιονίτην βίον πρῶτος πάντων ἐκλέγεται· ταῖς κατά μικρόν ἐπιδόσεσιν ἐπαύξων τοῦ στύλου τήν ἄνοδον. Πρῶτον μέν εἰς ἕξ πήχεις ὑψώσας αὐτόν, εἴτε μεγαλύνων τόν αὐτόν ἄχρι πηχῶν τριάκοντα ἕξ. Οὕτω μετέωρος ἀρθείς, καί πολλῶν σημείων γενόμενος αὐτουργός, δαίμονας τε φυγαδεύσας, καί Βαρβάρων ἡμερώσας ἦθος ἀτίθασον, καί πολλούς πρός Θεόν ἐπιστρέψας, πρός τάς ἀϊδίους μετέστη μονάς τῆς αὐτοῦ παιδείας πολιτείας, οἷα στήλην τόν στύλον καταλιπών.

Παιδεύει τοίνυν ἡμᾶς ὁ ἱερός Συμεών τῷ καθ’ ἑαυτόν ὑποδείγματι, ἕως ἄν παῖδες ἐσμεν, καί ἀτελεῖς τήν πνευματικήν ἡλικίαν, μή καταμιγνύειν ἑαυτούς ἀνθρώποις χειρώδεσιν, ἤ τῷ βορβόρῳ χαίρουσι τῆς ἀκολασίας ἢ τὴν ἁμαρτίαν καθάπερ τούς ἀγόνους ἡμιόνους ποιμαίνουσιν. Ἡ γὰρ κακία οὐκ ἐκ θεοῦ τόν πληθυσμόν ἔσχεν, ὡς οὐδὲ ἐξ ἀλλήλων ἐστὶν ἡ τοῦ γένους τῶν ἡμιόνων διαδοχή. Οὐδὲ συναναφύρεσθαι ἡμᾶς τοῖς θηλυμανέσιν, ὡς ἵππους, ἀλλά τούτων ἁπάντων ἀποφοιτῶντες ἐν ὁμοφρονοῦσι τε καί ὁμογνωμοῦσι, τοῖς παρ’ ἡμῶν ποιμαινόμενοις συζήσωμεν.

Πάντων τῶν ἐν ἡμῖν λογισμῶν προβάτων δίκην τῷ βουλήματι τοῦ ἐπιστατοῦντος λόγου ποιμαινομένων, καὶ οὕτως ἓν πραότητι ζῶσιν ἡμῖν, ἐπιλάμψει ἐν ταῖς ψυχαῖς τοῦ Εὐαγγελίου τό κήρυγμα διὰ τῶν προσηκόντων τῇ ἀρετῇ διδασκόμενον, καί πρός τόν τελειότερον τῆς ἀρετῆς βίον διεγεῖρον ἡμᾶς ὥστε μακρὰν γενέσθαι τῶν κοσμικῶν παθῶν, καί τὴν στενὴν καί τεθλιμμένην βαδὶζειν ὁδόν, περιεζωσμένους τῷ τραχεῖ, καί κατεσκληκότι βίῳ τῆς ἐγκράτειας τάς ἐκ των νεκρῶν ἀλόγους πυρώσεις τῷ σώφρονι λογισμῷ, ὡς ἐν σχοινίῳ συσφίγγοντας.

Ὅταν οὖν τοῦτο κατορθωθείη ἡμῖν, και ὑπό πάντων γνωσθείημεν, καί ὡς ἐνάρετοι θαυμαζοίμεθα, τῷ λάκκῳ τῆς ταπεινοφροσύνης ἐμβάλλωμεν ἑαυτούς. Τόν μέγαν τοῦτον μιμούμενοι φύγωμεν τό κενόν τοῦτο, καὶκοῦφον δοξάριον. Ὁ γὰρ ταπεινῶν ἑαυτόν ὑψωθήσεται, ὡς ἡ θεία λέγει πυκτίς. Ἐκεῖνος οὐκ εἰς τὰ τοῦ στύλου ἤρθη μετέωρα, εἰ μὴ πρότερον ἐν τῷ ξηρῷ λάκκῳ καθῆκεν ἑαυτόν, τόν πολλῆς δυσωδίας ἀνάπλεων, καὶ ἡμεῖς οὐκ ἂν πρός ὕψος ἀρετῆς ἀναχθείημεν, εἰ μὴ τὴν ταπείνωσιν ἀσπασώμεθα.

Εἰ δὲ καί κρυπτόμενοι τῇ ταπεινοφροσύνη μὴ λάθοιμεν [ἀληθῶς γὰρ ὡς ἀρετὴ ὅσον κρύπτεσθαι σπουδάζει, κηρύττεται] καίἀναιρήσονται ἡμᾶς ἐκ τοῦ λάκκου. Τουτέστι φανερώσουσιν ἡμᾶς οἱ τὴν ἀρετήν θαυμάζοντες, ἐπιπονώτερον ἀσπασώμεθα βίον, ταῖς κατὰ μικρόν προσθήκαις εἰς τόν στύλον τῶν ἀρετῶν ἀναγόμενοι.

Πρότερον μὲν ἐξαπήχει τῆς ἀναβάσεως φθάσαντες ὕψει, τὰς ἓξ ἐντολάς δηλαδή, ὡς κρηπίδα θέντες τῆς ἀναβάσεως, δι' ὧν κληρονομοῦσι τὴν τῶν οὐρανῶν βασιλείαν οἱ δίκαιοι. Ὁ γὰρ ἐπί θρόνου δόξης κεκαθηκώς βασιλεύς, τοῖς ἐπί δεξιῶν αὐτοῦ τὴν ἀμοιβήν τῶν τηρηθέντων αὐτοῖς ἐξ ἐντολῶν, τὴν τῶν οὐρανῶν βασιλείαν χαρίζεται.

Ὅταν οὖν σωματικῶς θρέψωμεν, διά τῶν πενήτων τόν Κύριον πεινώντα καί διψῶντα ποτίσωμεν, καί ξενοδοχήσωμεν, καί ἐνδύσωμεν, καί ἐπισκεψώμεθα ἀσθενείᾳ, ἢ δεσμοῖς συνεχόμενομενον τότε τῷ ἑξαπήχει στυλῳ βεβήκαμεν. Εἰ δέ καθάπερ μνᾶν, ἢ τάλαντον πολυπλασιάσοιμεν τὰς ἀρετάς διὰ τῆς ἐργασίας πληθύνοντες, τότε ὁ τῶν ἀρετῶν ἡμῖν κύκλος ἀποτελεῖται,εἰς ἑαυτήν πολυπλασιασθείσης τῆς ἑξάδος τῶν ἐντολῶν, ὡς γενέσθαι τὰ ἕξ τριάκοντα ἕξ·

κἀκεῖσε γάρ, οἶμαι, εἰ κατὰ τὴν ἱστορίαν ὁ τοῦ μεγάλου Συμεὼν στύλος, μέχρι τοσούτου ἀνύψωτο, ἀλλ' ἐπειδὴ ὁ ἀριθμός οὗτος καί κύκλος ἐστί, καί τρίγωνος, καὶ τετράγωνος, καὶ τῆς ἀρετῆς τοῦ ἀνδρδς ἐσήμαινε τέλειον, ὅπως τε πάγιος ἦν πρός τὴν εἰς τὴν τριάδα εὐσέβειαν, καί ὅπως τῷ κύκλω τῶν ἀρετῶν ἐστεφάνωτο.

Ἂν οὖν τοιαύταις χρησὰμενοι ἀναβάσεσι πρός τό ὕψος τουτί ἀναδράμωμεν, καὶ τοὺς ἐπιβούλους της ἡμῶν σωτηρίας φυγαδεὺσωμεν δαίμονας, καί ὡς βαρβάρους τὰ ἐνοχλοῦν τὰ ἡμῖν πάθη πραΰνωμεν, καί σφίσιν αὐτοῖς, καίπολλοῖς ἄλλοις σωτῆρες ἐσόμεθα, καὶ τῶν ἀκηράτων, καὶ αἰωνίων ἀγαθῶν ἀπολαύσομεν ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ τῷ Κυρὶῳ ἡμῶν, ᾧ ἡ δὸξα εἰς αἰώνας. Ἀμήν. Εκ του ιστολογίου <<μικρό ωρολόγιον>>. Επιμέλεια, παρουσίαση ημετέρα.

ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

Αρχή της νέας εκκλησιαστικής χρονιάς η 1ηΣεπτεμβρίου, γι’ αυτό και όλη η εκκλησιαστική ακολουθία, πέραν βεβαίως εκείνης που αναφέρεται και στους άλλους αγίους που εορτάζουμε σήμερα, όπως τον όσιο Συμεών τον στυλίτη, τις άγιες σαράντα γυναίκες μάρτυρες, αποτελεί στην πραγματικότητα μία ευχή: να ευλογήσει ο Κύριος τη χρονιά αυτή – «ευλόγησον τον στέφανον του ενιαυτού της χρηστότητός Σου, Κύριε» - που σημαίνει να δώσει τη χάρη Του, ώστε να ζήσουμε οι άνθρωποι με ειρήνη και ομόνοια, ακολουθώντας τις άγιες εντολές Εκείνου.

Είναι πολύ σημαντικό το γεγονός ότι η Εκκλησία μας μόνο με τον τρόπο αυτό θεωρεί ότι υπάρχει ευλογία στον κόσμο: όχι αν οι άνθρωποι απλώς ευημερούν οικονομικά, όχι αν όλα τους έρχονται βολικά, όπως λέμε, αλλά αν βρισκόμαστε «εν ομονοία και ειρήνη», κυρίως όμως αν τηρούμε τις άγιες εντολές του Θεού. Η προτεραιότητα του συντονισμού μας με το θέλημα του Θεού, η πραγματοποίηση, όπως σημειώνουν οι ύμνοι της ημέρας, των αιτημάτων του «Πάτερ ημών», για να έχουμε την ευλογία του Θεού, δεν σημαίνει βεβαίως υποτίμηση και υποβάθμιση και των οικονομικών μεγεθών: χωρίς αυτά δεν μπορεί ο άνθρωπος να επιβιώσει σ’ αυτόν τον κόσμο.

Σημαίνει ότι τα οικονομικά δεν έχουν την προτεραιότητα. Το πρώτο στη ζωή μας είναι το «ελθέτω η βασιλεία Σου», όπως άλλωστε δίδαξε την ορθή ιεράρχηση των πραγμάτων ο ίδιος ο Κύριος: «ζητείτε πρώτον την βασιλείαν του Θεού και την δικαιοσύνην Αυτού και ταύτα πάντα (όλα τα υλικά και επίγεια) προστεθήσεται υμίν».

Δυστυχώς, στην εποχή μας, η ιεράρχηση αυτή σ’ ένα μεγάλο ποσοστό έχει ανατραπεί. Ο Θεός και το άγιο θέλημά Του έχει μπει στο περιθώριο, αν δεν έχει διαγραφεί πλήρως, και προτεραιότητα ως αποκλειστικός σχεδόν σκοπός του ανθρώπου έχει γίνει το οικονομικό στοιχείο. Ίνδαλμα για τους πολλούς φαντάζει ο άφρων πλούσιος της γνωστής παραβολής, ο οποίος ναι μεν ευφραινόταν καθ’ ημέραν λαμπρώς, ο θάνατος όμως ήλθε αδυσώπητος και απροειδοποίητα στη ζωή του και του…ανέτρεψε τα σχέδια, βυθίζοντάς τον στην άφατη οδύνη. Από την άποψη αυτή, η εποχή μας είναι εποχή αφροσύνης, η οποία περιλαμβάνει όχι μόνον πολλούς πλουσίους, αλλά και ένα πολύ μεγάλο μέρος των πτωχών.

Γιατί και οι πτωχοί, αν επιθυμούν ως προτεραιότητα της ζωής τους τα χρήματα και τα υλικά αγαθά, έστω κι αν δεν τα έχουν, ως άφρονες πλούσιοι αντιμετωπίζονται από τον λόγο του Θεού. Το περιεχόμενο της καρδιάς μας είναι εκείνο που έχει πάντοτε προ οφθαλμών Του ο Θεός, κατά την αποκάλυψη του ίδιου του Θεού.

Η Εκκλησία μας σήμερα, με την πρωτοχρονιά που εορτάζει, υπενθυμίζοντάς μας και την έναρξη της δημόσιας δράσης του Κυρίου με το κήρυγμά Του στη Ναζαρέτ για μία καινούργια εποχή δεκτή και ευάρεστη στον Θεό, μας φέρνει σε ισορροπία, διότι μας προτείνει αυτό που συνιστά το αιώνιο θέλημα του Θεού: πάνω από όλα να θέτουμε ακριβώς Εκείνον και τον λόγο Του. Μας ανοίγει και πάλι τα μάτια, σε μία εποχή σύγχυσης και θόλωσης της διάνοιας, για να συνειδητοποιούμε ότι στη ζωή βρισκόμαστε κατά χάριν Θεού, ότι Εκείνος παρατείνει τον χρόνο της διαμονής μας σ’ αυτόν, ως «καιρούς και χρόνους εν τη ιδία εξουσία θέμενος», προκειμένου να ζούμε κατά το θέλημά Του.

Με άλλα λόγια, η Εκκλησία μάς υπενθυμίζει ότι ο χρόνος αποτελεί δωρεά του Θεού, όχι για να τη σπαταλάμε σε ανοησίες και αμαρτίες, αλλά να την αξιοποιούμε προς ανοδική πορεία πάντοτε προς Αυτόν, δηλαδή σε πορεία αγάπης προς τον συνάνθρωπο. Και τότε, μας λέει, θα δούμε ό,τι υποσχέθηκε ο Κύριος: την ώρα που θα θέτουμε αυτό το θέλημά Του ως βάση της ζωής μας, την ίδια ώρα θα ενεργοποιούνται και οι δυνάμεις Εκείνου, προς υπέρβαση αφενός των όποιων προβλημάτων μας, προς αποκατάσταση αφετέρου και όλης της δημιουργίας.

Δεν είναι τυχαίο ότι εδώ και αρκετά χρόνια, το Οικουμενικό μας Πατριαρχείο έχει προβάλει την αρχή του εκκλησιαστικού έτους ως ημέρα προστασίας του περιβάλλοντος. Και εύλογα: το θέλημα του Θεού, όπως είπαμε, βιούμενο από τον «βασιλιά» της κτίσεως, τον άνθρωπο, έχει άμεση αντανάκλαση και σε όλη τη φύση και σε όλη τη δημιουργία.

Έχει κατά κόρον τονιστεί: η λύση στη σημερινή οικονομική κρίση, και κάθε κρίση βεβαίως, θα έλθει, μόλις αρχίσουμε να ζούμε ως πραγματικοί άνθρωποι, με βάση τον νόμο του Θεού. Με απλά λόγια, η κρίση οποιασδήποτε διάστασης είναι κατ’ ουσίαν πνευματική. *Εκ του ιστολογίου <<Ακολουθείν>> της 1.9.2023 πολ. ημ. Επιμέλεια, παρουσίαση ημετέρα.

ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 1η - ΑΡΧΗ ΤΟΥ ΝΕΟΥ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΟΥ ΕΤΟΥΣ

«Εὐλόγησον τὸν στέφανον τοῦ ἐνιαυτοῦ τῆς χρηστότητός Σου Κύριε...»

Σεπτεμβρίου 1η Ἀρχὴ τοῦ Νέου Ἐκκλησιαστικοῦ Ἔτους*

Ἴνδικτον** ἡμῖν εὐλόγει Νέου Χρόνου, Ὦ καὶ Παλαιὲ καὶ δι᾿ ἀνθρώπους Νέε

῾Η Ἁγία Ὀρθόδοξος Ἐκκλησία μας ἑορτάζει σήμερα τὴν ἔναρξι τοῦ Νέου Ἐκκλησιαστικοῦ Ἔτους μὲ εἰδικὴ ἱερὰ Ἀκολουθία, ἡ ὁποία εὑρίσκεται στὸ Μηναῖον τοῦ Σεπτεμβρίου.

Στὴν Ἀκολουθία αὐτὴν ἀνεγινώσκοντο καὶ εἰδικὲς Εὐχές, ὅπως εἶναι οἱ Εὐχὲς τῶν ἁγιωτάτων Πατριαρχῶν Κωνσταντινουπόλεως Ἀθανασίου (1289-1293) καὶ Φιλοθέου (1353-1355, 1364-1376).

Τρεῖς εἶναι οἱ λόγοι τῆς Ἑορτῆς αὐτῆς:

α. Ἀρχὴ τοῦ Ἔτους. Μετὰ τὴν συγκομιδὴ τῶν καρπῶν στὴν διάρκεια τοῦ θέρους, γίνεται τρόπον τινὰ συμπλήρωσις τοῦ ὅλου ἔτους. Μὲ τὸν Σεπτέμβριο ἀρχίζει ἡ νέα γεωργικὴ περίοδος καὶ καταβάλλονται ἐκ νέου σπέρματα στὴν γῆ, ὥστε ἀργότερα νὰ προμηθευθοῦμε νέα γεννήματα. Ἀρχίζει λοιπὸν ἕνα Νέο Ἔτος.

Καὶ στὴν περίοδο τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης, τὴν πρώτη ἡμέρα τοῦ ἑβδόμου ἰουδαϊκοῦ μηνός, ἀρχὲς Σεπτεμβρίου, οἱ Ἰουδαῖοι τελοῦσαν τὴν ἑορτὴ τῆς Νεομηνίας ἢ τῶν Σαλπίγγων (Λευϊτ. κγ’ 24-25· Ἀριθ. κθ’ 1-6).

β. Εὐχαριστίες καὶ Δεήσεις. Ἡ Ἐκκλησία ἀποδίδει εὐχαριστίες στὸν Θεὸ γιὰ τὴν εὔνοιά Του πρὸς τὴν Κτίσι, ἀλλὰ καὶ προσεύχεται στὸν Κύριο ζητοῦσα εὐκρασίαν ἀέρων, βροχὰς ἐγκαίρους καὶ εὐφορίαν γῆς, δηλαδὴ ὅπως «ὁ Θεὸς γένῃ ἵλεως καὶ εὐλογήσῃ τὸν νέον χρόνον», τὸν Νέον Ἐνιαυτόν τῆς Χρηστότητος Αὐτοῦ.

γ. Εἴσοδος τοῦ Κυρίου στὴν Συναγωγή. Σήμερα γίνεται ἀνάμνησις τῆς μεταβάσεως τοῦ Κυρίου μας στὴν Συναγωγὴ τῆς Ναζαρὲτ (αὐτὴ διασώζεται μέχρι σήμερα), ὅπου τοῦ ἐδόθη τὸ ἱερὸ βιβλίο τοῦ Ἁγίου Προφήτου Ἡσαΐου, πρὸς ἀνάγνωσιν καὶ κήρυγμα·

τότε, ὁ Χριστός μας ἀνέγνωσε τὸ χωρίο, ὅπου ὁ Προφήτης ὁμιλεῖ ἐπ᾿ ὀνόματι τοῦ Σωτῆρος: «Πνεῦμα Κυρίου ἐπ᾿ ἐμὲ (τοῦ Χριστοῦ-Μεσσίου), οὗ εἵνεκεν ἔχρισέ με, εὐαγγελίσασθαι πτωχοῖς ἀπέσταλκέ με, κηρῦξαι ἐνιαυτὸν Κυρίου δεκτὸν» (Λουκ. δ’ 18). 

Δηλαδή, ἡ Ἑορτὴ αὐτὴ μᾶς θυμίζει σήμερα, ὁπότε ἡ φύσις ἑτοιμάζεται νὰ διατρέξη ἕναν νέο κύκλο ἐποχῶν-ἕνα Νέο Ἔτος, ὅτι ὁ Χριστὸς καὶ Σωτήρας μας εἶναι ὁ Δημιουργὸς τοῦ κόσμου καὶ τοῦ χρόνου, ὁ Ὁποῖος ἐσαρκώθη γιὰ νὰ ἀνακεφαλαιώση καὶ ἀποκαταλλάξη τὰ πάντα ἐν Ἑαυτῷ.

Σήμερα, ὅλοι οἱ Χριστιανοί, ἁπανταχοῦ τῆς οἰκουμένης, δοξολογοῦν τὸν Πανάγιο Τριαδικὸ Θεό, ὁ Ὁποῖος ἔπλασε καὶ διακρατεῖ τὰ πάντα ἐν τῇ ζωῇ καὶ ἀποστέλλει ἄφθονες τὶς εὐλογίες Του σὲ ὅλα τὰ κτίσματα κάθε ἐποχή.

Ὁ Ἕνας τῆς Τριάδος, ὁ Κύριός μας Ἰησοῦς Χριστός, ἀνοίγει τὶς πύλες τοῦ Νέου Ἔτους, ἐκκλησιοποιεῖ τὴν φύσι καὶ τὸν χρόνο, καὶ μᾶς καλεῖ νὰ ἐμβαθύνουμε ἐκ νέου στὸν προορισμό μας: νὰ γίνωμε Ναοὶ τῆς Ἁγίας Τριάδος, μέτοχοι τῆς Ζωῆς τοῦ Θεοῦ καὶ ἑπομένως κατὰ χάριν αἰώνιοι, μέσα στὴν Καινὴν Γῆν καὶ τοὺς Καινοὺς Οὐρανοὺς τῶν Ἐσχάτων.

† ο Μητροπολίτης Ωρωπού και Φυλής Κυπριανὸς

Παραπομπές:

(*) Περιοδ. «Οἰκοδομὴ καὶ Παραμυθία», ἀριθμ. τεύχους 1/ΣεπτέμβριοςΝοέμβριος 2012, σελ. 1-2. Ἐπιμέλ. ἡμετ. (**) Ἴνδικτος, Ἰνδικτιών, Indictio· Ὁρισμός, Θέσπισμα ἢ Διάγγελμα τοῦ Ρωμαίου Αὐτοκράτορος περὶ τοῦ φόρου, ὁ ὁποῖος ἀπέβλεπε στὴν διατήρησι τῶν στρατευμάτων καὶ ἐπληρώνετο κατ᾿ ἐνιαυτὸν πρὸ τοῦ χειμῶνος, ἐπὶ δέκα πέντε ἔτη. Ὁ ὅρος Ἰνδικτιὼν ἀποδίδεται καὶ σὲ ὅλο τὸν δεκαπενταετῆ κύκλο καὶ γιὰ κάθε ἕνα ἔτος τῆς περιόδου. Ἀρχὴ τῆς Ἰνδίκτου = Ἀρχὴ ἑκάστου ἔτους ἐκ τῶν 15 τῆς Ἰνδικτιῶνος = Ἀρχὴ τοῦ Νέου Ἔτους, πολιτικοῦ παλαιὰ = Ἀρχὴ τοῦ Νέου Ἐκκλησιαστικοῦ Ἔτους, τώρα. Εἶναι ἀξιοπαρατήρητον, ὅτι ὅταν τελικὰ ὡρίσθηκε ὡς Ἀρχὴ τοῦ Πολιτικοῦ Ἔτους ἡ 1η Ἰανουαρίου, ἡ Ἐκκλησία δὲν ἐθεώρησε ὡς ἀναγκαῖον νὰ μεταφέρη-μετακινήση τὴν σχετικὴ Ἑορτήν, ἀλλ᾿ ἐνέμεινε στὴν ἀπὸ τοῦ Δ’ αἰ. Ἑορτολογικὴ Τάξι τῆς Νέας Ἰνδίκτου-1ης Σεπτεμβρίου, θεωρήσασα ὅτι ἔχει τὸ ἰδικόν Της ἔτος, ἤτοι τὸ Ἐκκλησιαστικὸν Ἔτος τὴν ἰδικήν Της πρωτοχρονιά, ἤτοι τὴν 1ην Σεπτεμβρίου καὶ συνεπῶς τὸ ἰδικόν Της ἡμερολόγιον, ἤτοι τὸ Ἐκκλησιαστικὸν Ἡμερολόγιον, τὸ ὁποῖον εἶναι συνυφασμένο ἀρρήκτως μὲ τὸ Ἐκκλησιαστικὸν Ἑορτολόγιον. Τοιουτοτρόπως, κατανοεῖται καλύτερον γιατὶ ἡ ἀποδοχὴ ὑπὸ τῶν Καινοτόμων-Οἰκουμενιστῶν τοῦ νέου ἢ διωρθωμένου ἢ γρηγοριανοῦ ἢ πολιτικοῦ ἡμερολογίου (1924 κ. ἑ.) ἦταν ἐκκλησιαστικῶς ἄτοπος. Οὕτως ἢ ἄλλως, ἦταν βεβαίως ἄτοπος, ἐφ᾿ ὅσον πραγματοποιήθηκε στὴν προοπτικὴ τοῦ Οἰκουμενισμοῦ.

Ιερά Μητρόπολη Ωρωπού και Φυλής

της Εκκλησίας των Γνησίων Ορθοδόξων Χριστιανών

ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΙΝΔΙΚΤΟΥ; ΓΙΑΤΙ ΤΟ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΟ ΕΤΟΣ «ΞΕΚΙΝΑ» ΣΗΜΕΡΑ

Σήμερα 1η Σεπτεμβρίου η Εκκλησία εορτάζει την Αρχή της Ινδίκτου, δηλαδή αρχή του νέου Εκκλησιαστικού έτους. Ο των αιώνων Ποιητής και Δεσπότης, Θεέ των όλων, υπερούσιε όντως, την ενιαύσιον ευλόγησον περίοδον, σώζων τω ελέει σου τω απείρω, Οικτίρμον, πάντας τους λατρεύοντας σοι τω μόνω Δεσπότη, και εκβοώντας φόβω Λυτρωτά· Εύφορον πάσι το έτος χορήγησον.

Για την περίπτωση αυτή, ό Σ. Εύστρατιάδης στο Αγιολόγιο του, γράφει τά έξης: «Λέξις λατινική (indictio) όρισμόν σημαίνουσα καθ’ όν κατά δεκαπενταετή περίοδον έπληρώνοντο εις τους αυτοκράτορας των Ρωμαίων οι φόροι. Κατά την εκκλησιαστικήν παράδοσιν, την αρχήν της ίνδικτιώνος είσήγαγεν ό Αύγουστος Καίσαρ (1 -14), ότε διέταξε την γενικήν των κατοίκων του Ρωμαϊκού κράτους απογραφήν και την είσπραξιν των φόρων, κατά την πρώτην του Σεπτεμβρίου μηνός.

Από του Μεγάλου Κωνσταντίνου (313) έγένετο επισήμως χρήσις της Ινδικτιώνος ως χρονολογίας, έκτοτε δε ή εκκλησία Κωνσταντινουπόλεως μέχρι του νυν εορτάζει την α’ Σεπτεμβρίου ως αρχήν του εκκλησιαστικού έτους. «Ινδικτον ημιν ευλόγει νέου χρόνου, ώ και παλαιέ και δι’ ανθρώπους νέε».

Η Ινδικτιώνα είναι ένας γενικότερος τρόπος μέτρησης του χρόνου ανά 15ετίες με αφετηρία τη γέννηση του Χριστού ή για την ακρίβεια από το 3 π.Χ. Η 1η Σεπτεμβρίου, η αρχή του εκκλησιαστικού έτους, αποτελεί την αρχή της Ινδίκτου. Τότε τελείται η ακολουθία της Ινδίκτου σε συνδυασμό με τη θεία λειτουργία για την ευλογία του εκκλησιαστικού έτους.

Αρχικά υπήρχε η Αυτοκρατορική Ίνδικτος ή Καισαρική Ινδικτιώνα που μάλλον εισήχθη από τον Μέγα Κωνσταντίνο. Εκαλείτο επιπλέον Κωνσταντινική ή της Κωνσταντινουπόλεως ή Ελληνική. Παράλληλα υπήρχε και η Παπική Ινδικτιώνα. Η 1η Σεπτεμβρίου καθορίστηκε ως αρχή της εκκλησιαστικής χρονιάς ως εξής:

Στην περιοχή της Ανατολής τα περισσότερα ημερολόγια είχαν ως πρωτοχρονιά την 24η Σεπτεμβρίου, ημέρα της φθινοπωρινής ισημερίας. Επειδή όμως η 23 η ήταν η γενέθλια ημέρα του αυτοκράτορα της Ρώμης Οκταβιανού, η πρωτοχρονιά μετατέθηκε στις 23 Σεπτεμβρίου, η οποία και καθορίστηκε ως αρχή της Ινδίκτου, δηλαδή της περιόδου του ρωμαϊκού διατάγματος για τον φόρο που ίσχυε για 15 έτη.

Έτσι Ίνδικτος κατάντησε να σημαίνει αργότερα το έτος και αρχή της Ινδίκτου την Πρωτοχρονιά. Αυτή την Πρωτοχρονιά βρήκε η Εκκλησία και της έδωσε χριστιανικό περιεχόμενο, αφού τοποθέτησε σ’ αυτήν την εορτή της συλλήψεως του Προδρόμου, που αποτελεί και το πρώτο γεγονός της Ευαγγελικής Ιστορίας. Αργότερα, το 462 μ. Χ.., για πρακτικούς λόγους και για να συμπίπτει η πρώτη του έτους με την πρώτη του μηνός, η εκκλησιαστική πρωτοχρονιά μετατέθηκε την 1 η Σεπτεμβρίου.

Διευκρινίζεται ότι η πρωτοχρονιά της 1ης Ιανουαρίου έχει Ρωμαϊκή προέλευση και ήρθε στην Ορθόδοξη Ανατολή κατά τα νεότερα χρόνια. Η εκκλησιαστική ακολουθία για το νέο έτος τελείται την 1 η Σεπτεμβρίου, μια ακολουθία απαράμιλλου κάλλους ως προς το υμνογραφικό υλικό.

Σημειωτέον ότι πριν από λίγα χρόνια η Εκκλησία μας όρισε την 1η Σεπτεμβρίου ως ημέρα αφιερωμένη στο φυσικό περιβάλλον. Άπολυτίκιον. Ήχος β’.Ό πάσης Δημιουργός της κτίσεως, ό καιρούς και χρόνους εν τη Ίδία εξουσία θέμενος, ευλόγησαν τον στέφανον, του ενιαυτού της χρηστότητας σου, Κύριε, φυλάττων εν ειρήνη τους βασιλείς και την πάλιν σου, πρεσβείαις της Θεοτόκου, μόνε Φιλάνθρωπε. Εκ του ιστολογίου «Ορθόδοξες Απαντήσεις», Σεπτέμβριος 2009. Επιμέλεια, παρουσίαση ημετέρα.