ΑΓΙΟΚΥΠΡΙΑΝΙΤΗΣ
Τετάρτη 25 Μαΐου 2022
ΟΣΙΟΣ ΑΜΒΡΟΣΙΟΣ ΤΗΣ ΟΠΤΙΝΑ (12ο ΜΕΡΟΣ)
Αποσπασματικές αναρτήσεις εκ του βιβλίου της Ι. Μ. Παρακλήτου: <<Όσιος Αμβρόσιος της Όπτινα>>, έκδοση ογδόη, σελ. 163-167, Ωρωπός Αττικής 2004.
Εισαγωγή στο διαδίκτυο, επιμέλεια, παρουσίαση κειμένου
ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΤΗΚΕ «ΑΥΤΟΚΕΦΑΛΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΚΗ ΟΡΘΟΔΟΞΗ ΕΚΚΛΗΣΙΑ»!
Πατριάρχης Σερβίας από Σκόπια: Αναγνωρίζουμε την αυτοκεφαλία. Στην ανακοίνωση ότι το Πατριαρχείο Σερβίας αναγνωρίζει το αυτοκέφαλο στην Αρχιεπισκοπή Αχρίδος προέβη ο Πατριάρχης Σερβίας κ.κ. Πορφύριος στην ομιλία του από τον Καθεδρικό Ναό του Αγίου Κλήμεντος Αχρίδος όπου συλλειτούργησε με τον Αρχιεπίσκοπο Αχρίδος κ. Στέφανο.
Ωστόσο για ακόμη μια φορά ο Σέρβος Πατριάρχης έκανε λόγο για “Μακεδονική Ορθόδοξη Εκκλησία – Αρχιεπισκοπή Αχρίδος”, ενώ επεσήμανε ότι την απόφαση αυτή έλαβε η Ιερά Σύνοδος των Επισκόπων. Με χαρά δέχθηκε την ανακοίνωση ο Αρχιεπίσκοπος κ. Στέφανος ο οποίος προανήγγειλε συλλείτουργο και με τον Οικουμενικό Πατριάρχη κ.κ. Βαρθολομαίο την Κυριακή της Πεντηκοστής στο Φανάρι.
του Νικόλαου Ζαΐμη
Ο Προκαθήμενος της εν Σερβία Ορθοδόξου Εκκλησίας ανταποκρίθηκε στο κάλεσμα το οποίο του απηύθυνε ο Αρχιεπίσκοπος Αχρίδος και από χθες πραγματοποιεί επίσημη επίσκεψη στα Σκόπια. Στο Πολυαρχιερατικό συλλείτουργο που τελέστηκε στον Καθεδρικό Ναό του Αγίου Κλήμεντος Αχρίδος επί τη μνήμη των Αγίων Κυρίλλου και Μεθοδίου συμμετείχαν Ιεράρχες και των δύο Εκκλησιών ενώ ο ναός ήταν κατάμεστος από πιστούς και εκπροσώπους των κρατικών αρχών.
Η επίσκεψη του Πατριάρχη Πορφυρίου γίνεται λίγες ημέρες μετά το συλλείτουργο συμφιλιώσεως, όπως χαρακτηρίστηκε, στο Βελιγράδι για την αποκατάσταση των σχέσεων μεταξύ των δύο Εκκλησιών οι οποίες για 55 χρόνια παρέμειναν ψυχρές καθώς το Πατριαρχείο Σερβίας είχε κηρύξει σχισματική την Εκκλησία των Σκοπίων. Όλα όμως άλλαξαν ύστερα από την απόφαση του Οικουμενικού Πατριαρχείου στις 9 Μαΐου 2022 να δεχτεί σε ευχαριστιακή κοινωνία την Εκκλησία των Σκοπίων με την ονομασία Αρχιεπισκοπή Αχρίδος και τον αποκλεισμό του όρου “Μακεδονία” και των παραγώγων του. Την απόφαση αυτή του Οικουμενικού Πατριαρχείου χαιρέτησε μία εβδομάδα μετά, στις 16 Μαΐου 2022 η Ιερά Σύνοδος των Επισκόπων του Πατριαρχείου Σερβίας.
Ο Πατριάρχης Πορφύριος ανακοίνωσε ότι αναγνωρίζει την αυτοκεφαλία
Ο Πατριάρχης κ.κ. Πορφύριος χαιρέτισε τον Αρχιεπίσκοπο Αχρίδος κ. Στέφανος, ενώ ακολούθως μίλησε για τη σημασία της συνάθροισης, τη σημασία της κοινότητας, επισημαίνοντας ότι οι διαφορές και οι λεπτομέρειες δεν έχουν σκοπό να μας χωρίσου, αλλά να μας ενώσουν σε αμοιβαία κοινότητα και αιώνια κοινωνία με τον Θεό. “Είδα τις προάλλες και τώρα χαρά και αγάπη στα μάτια όλων σας. Βλέπω μια υποχρέωση και ένα καθήκον για εμάς τους ιεράρχες και αυτό είναι ότι η αγάπη και οι προσευχές σας στο Βελιγράδι και εδώ έχουν ξεπεράσει τον πειρασμό να κάνει ο Θεός ένα θαύμα, να καταλάβει ότι είμαστε ένα και ότι δεν μπορούμε ο ένας χωρίς τον άλλον. Και τώρα σας μεταφέρουμε άλλη μια είδηση. Η Συνέλευση των Επισκόπων της Ιεράς Συνόδου ανταποκρίθηκε ομόφωνα στο αίτημα της Μακεδονικής Ορθόδοξης Εκκλησίας – Αρχιεπισκοπής Αχρίδος και αποδέχεται και αναγνωρίζει το καθεστώς του αυτοκέφαλου”, σημείωσε.
“Η Εκκλησία του Χριστού είναι το μόνο που δεν αλλάζει”
Ο Μακαριώτατος ανέφερε επίσης στο κήρυγμά του ότι “σήμερα χαίρεται όλη η Εκκλησία μαζί μας, ουρανός και γη, όταν οι αδελφοί αγαπιούνται, όταν γιορτάζουν το όνομα του Θεού, και χαιρόμαστε που μετά από πενήντα πέντε χρόνια τελέσαμε τη Θεία Λειτουργία στο Βελιγράδι. και μετά στα Σκόπια. Μία πίστη είναι η δική μας και η αγάπη μας, και γι’ αυτό χαιρόμαστε απερίγραπτα σήμερα, γιατί ένα θαύμα συμβαίνει μπροστά στα μάτια μας, και είμαστε ανάξιοι συμμετέχοντες σε αυτό το θαύμα. Αυτό που έχει χωριστεί από το 1967, ο Θεός μας τίμησε να θεραπευθούμε”. Στη συνέχεια του κηρύγματός του ο Πατριάρχης τόνισε “τα σύνορα αλλάζουν, άλλαξαν και σίγουρα θα αλλάξουν ξανά, αλλά η Εκκλησία του Χριστού είναι το μόνο που δεν αλλάζει, είναι αιώνια, είναι ο στύλος και το φρούριο της αλήθειας”.
“Οι πρόγονοί μας χαίρονται στην ουράνια Εκκλησία”
“Οι πρόγονοί μας τώρα χαίρονται μαζί μας στην ουράνια Εκκλησία, βλέποντας τη χαρά και την ενότητά μας”, με αυτά τα λόγια, μεταξύ άλλων, εξέφρασε τη χαρά του για τη σημερινή εξέλιξη με την αναγνώριση της αυτοκεφαλίας από το Πατριαρχείο Σερβίας ο Αρχιεπίσκοπος Αχρίδος κ. Στέφανος κατά την ομιλία του από τον Καθεδρικό Ναό του Αγίου Κλήμεντος.
“Πρόσφατα, στην πόλη των δύο ποταμών – στο Βελιγράδι, κάτω από εκείνο το υπέροχο τρούλο του ναού του Αγίου Σάββα, φώναξε η χαρά του λαού του Θεού, τόσο από τη Μακεδονία όσο και από τη Σερβία, ώστε ο αναστεναγμός ανακούφισης των προγόνων μας και όλων μας ακούστηκε δυνατά. Και εκείνη η χαρά της αδελφικής συμφιλίωσης, που προέκυψε από τη μητρική πρωτοβουλία της Μητέρας Εκκλησίας – του Οικουμενικού Πατριαρχείου και του Παναγιωτάτου, και από την οποία προέκυψε η συγκατάβαση, γεμάτη αγάπη και κατανόηση από το αδελφό Σερβικό Πατριαρχείο, συνέβη στην πιο ευτυχισμένη περίοδο – το πνευματικό καλοκαίρι της ευλογημένης Πεντηκοστής. Και ιδού η δεύτερη λειτουργική εορτή της κοινωνίας, όταν ο Θεός μας έδωσε «εν μία καρδία», να δοξάσουμε το ένδοξο και μεγαλειώδες όνομά Του”, ανέφερε.
Συλλείτουργο στο Φανάρι την Κυριακή της Πεντηκοστής
Την ίδια ώρα στην ανακοίνωση ότι η Αρχιεπισκοπή Αχρίδος έλαβε θετική απάντηση στο αίτημα που είχε υποβάλει στο Οικουμενικό Πατριαρχείο για την τέλεση συλλείτουργου μεταξύ του Οικουμενικού Πατριάρχη κ.κ. Βαρθολομαίου και του Αρχιεπισκόπου κ. Στεφάνου, προέβη σήμερα ο Προκαθήμενος της Αρχιεπισκοπής Αχρίδος.
Μετά την εξαγγελία του Πατριάρχη Σερβίας ότι η Ιερά Σύνοδος των Επισκόπων του Πατριαρχείου Σερβίας αναγωνρίζει ομόφωνα το αυτοκέφαλο στην Αρχιεπισκοπή Αχρίδος ο κ. Στέφανος ανέφερε ότι θα μεταβεί την Κυριακή της Πεντηκοστής στο Φανάρι προκειμένου να συλλειτουργήσει με τον Παναγιώτατο ο οποίος θα επιδώσει στον Αρχιεπίσκοπο Αχρίδος την Πράξη επίσημης αποδοχής της κανονικότητάς και κοινωνίας με όλες τις Τοπικές Ορθόδοξες Εκκλησίες.
Υπενθυμίζεται ότι πριν λίγες ημέρες όπως είχε γράψει το ope.gr υπήρξε έντονη κινητικότητα μεταξύ Σκοπίων και Φαναρίου για την τέλεση συλλείτουργου μεταξύ του Οικουμενικού Πατριάρχη και του Αρχιεπισκόπου Αχρίδος.
Το όνομα
Ωστόσο παρά το γεγονός ότι το Οικουμενικό Πατριαρχείο αποδέχθηκε την Εκκλησία των Σκοπίων με το όνομα Αρχιεπισκοπή Αχρίδος το Πατριαρχείο Σερβίας ανακοίνωσε ότι αναγνωρίζει αυτοκεφαλία στην “Μακεδονική Εκκλησία – Αρχιεπισκοπή Οχρίδος”. Φαίνεται ότι ο Πατριάρχης Σερβίας κράτησε για έκπληξη την ανακοίνωση αυτή την οποία τόνισε ότι έλαβε ομόφωνα η Ιερά Σύνοδος των Επισκόπων του Πατριαρχείου Σερβίας. Ωστόσο, σύμφωνα με τις επίσημες ανακοινώσεις δεν υπήρξε κάποια τοποθέτηση για το όνομα καθώς η Ιερά Σύνοδος των Επισκόπων του Πατριαρχείου μετά και την ολοκλήρωση των εργασιών της το περασμένο Σάββατο δεν προέβη σε καμία περαιτέρω επίσημη τοποθέτηση σχετικά με το ζήτημα.
ΟΡΘΟΔΟΞΙΑ NEWS AGENCY
ΚΥΡΙΑΚΗ ΙΔ' ΛΟΥΚΑ: Ο ΑΓΙΟΣ ΚΥΡΙΛΛΟΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΟΥ ΤΥΦΛΟΥ ΤΗΣ ΙΕΡΙΧΟΥΣ
[Λουκ. 18,35-43]
«Ἰησοῦ υἱὲ Δαυΐδ, ἐλέησόν με (:Ιησού, υιέ του Δαβίδ, ελέησέ με)» [Λουκ.18,38].
Προσήλθε λοιπόν αυτός ο τυφλός με την πεποίθηση ότι προσερχόταν στον Θεό που είναι σε όλα ισχυρός· και αποκαλεί τον Ιησού «υἱόν Δαυΐδ», διότι έχοντας ανατραφεί μέσα στον ιουδαϊσμό και έχοντας γεννηθεί εκεί ως εντόπιος, δεν αγνόησε όσα είχαν ειπωθεί εκ των προτέρων γι’ Αυτόν μέσω του νόμου βέβαια και των αγίων προφητών και ότι κατά σάρκα προερχόταν από τη γενιά του Δαβίδ.
Επομένως, επειδή ήδη είχε πιστέψει ότι, όντας Θεός ο Λόγος, υπέμεινε με τη θέλησή Του την κατά σάρκα γέννησή Του, εννοώ από την αγία Παρθένο, πλησιάζει τον Ιησού ως Θεό, λέγοντάς Του: «Ἰησοῦ υἱὲ Δαυΐδ, ἐλέησόν με». Πράγματι, μια πρόσθετη μαρτυρία ότι απηύθυνε αυτήν την ικεσία στον Κύριο, έχοντας αυτήν την πεποίθηση, αποτελούν τα ίδια τα λόγια του Χριστού: «ἡ πίστις σου σέσωκέ σε(:Η πίστη σου σε έχει σώσει)».
Ας τον μιμηθούν, λοιπόν, αυτόν που ήταν ασθενής στους οφθαλμούς, όσοι διαιρούν στα δύο τον ένα Κύριο Ιησού Χριστό, καθώς ο τυφλός πλησιάζει τον Σωτήρα των πάντων Χριστό ως Θεό και Τον ονομάζει και Κύριο και υιό του Δαβίδ. Μαρτυρεί επίσης τη δόξα Του, με το να επιζητεί από Αυτόν μια ενέργεια που ταιριάζει απόλυτα στον Θεό.
Ας θαυμάζουν επίσης το σθένος της ομολογίας του˙ μερικοί πράγματι τον επιτιμούσαν, επειδή ομολογούσε την πίστη του, αυτός όμως δεν υποχωρούσε, ούτε και μειωνόταν η παρρησία του από όσους τον εμπόδιζαν. Ήξερε ότι η πίστη μάχεται με τα πάντα και τα πάντα νικάει˙ για τον λόγο αυτό τον επιτιμούσαν, αλλά αυτός, πιστός, δεν υποχωρούσε, αλλά ακολουθούσε τον Δεσπότη, γνωρίζοντας ότι είναι καλή η υπέρ της ευσεβείας «αναίδεια»˙ γιατί αν για τα χρήματα υπάρχουν πολλοί αναιδείς, για τη σωτηρία της ψυχής δεν χρειάζεται να ενδύεται κανείς την καλή αναίδεια;
Σταματάει τον Κύριο η φωνή εκείνου που Τον επικαλείται με πίστη˙ και έχει δίκαια τιμηθεί από τον Χριστό ο τυφλός˙ διότι έχει κληθεί από Αυτόν και έχει δεχθεί εντολή να έρθει κοντά, με σκοπό αυτός που Τον προσέγγισε προηγουμένως με την πίστη του, να Τον πλησιάσει και με το σώμα του˙ και εμάς λοιπόν η πίστη μάς παρουσιάζει και μας φέρνει κοντά στον Χριστό, ώστε να αξιωθούμε και λόγια που να προέρχονται από Αυτόν.
Διότι αφού έφεραν κοντά Του τον τυφλό, τον ρωτούσε λέγοντας: «Τί σοι θέλεις ποιήσω; (:Τι θέλεις να κάνω για σένα;)». Άραγε λοιπόν αγνοούσε ο Κύριος το αίτημα που θα υπέβαλε ο τυφλός; Και πώς θα μπορούσε να εξηγηθεί αυτό; Ρωτούσε λοιπόν κατ’ οικονομίαν, για να μάθαιναν ιδιαίτερα οι παριστάμενοι, δηλαδή όσοι βάδιζαν μαζί του, ότι όχι για χρήματα μάλλον Τον παρακαλεί, αλλά για μια ενέργεια θεϊκή που μπορεί να προέλθει από τον Θεό. Άρα λοιπόν απαλλασσόταν βέβαια από το να νοσεί ο τυφλός, παραμελούσε όμως εντελώς το να είναι φίλος του Χριστού;
Με κανέναν τρόπο· αλλά αποδείκνυε την ευγνωμοσύνη του με τα έργα του. Και απελευθερώθηκε από μια διπλή τυφλότητα, και τη σωματική, και την τυφλότητα του νου και της καρδιάς· διότι δεν θα Τον δόξαζε ως Θεό, εάν όντως δεν είχε αποκτήσει την όρασή του. Και επίσης έχει γίνει και για άλλους λογική αιτία για να Τον δοξάζουν.
Προς δόξαν του Αγίου Τριαδικού ΘΕΟΥ, επιμέλεια: Ελένη Λιναρδάκη, φιλόλογος
ΠΗΓΕΣ:
Αγίου Κυρίλλου αρχιεπισκόπου Αλεξανδρείας Εξήγησις υπομνηματική εις το κατά Λουκάν ευαγγέλιον, Πανεπιστήμιο Αιγαίου, ερευνητικό έργο «Οι δρόμοι της πίστης: Ψηφιακή Πατρολογία»:
https://greekdownloads3.files.wordpress.com/2014/09/commentarii-in-lucam_.pdf,σελ. 138
Κυρίλλου Αλεξανδρείας Άπαντα τα έργα, πατερικές εκδόσεις «Γρηγόριος Παλαμάς», εκδ. οίκος «Το Βυζάντιον»,Θεσσαλονίκη 2005, «Υπόμνημα εις το κατά Λουκάν Β΄», σελ. 163-165
http://www.greek-language.gr/digitalResources/ancient_greek/tools/liddell-scott/index.html
Π. Τρεμπέλα, Η Καινή Διαθήκη με σύντομη ερμηνεία (απόδοση στην κοινή νεοελληνική), εκδόσεις αδελφότητος θεολόγων «Ο Σωτήρ», έκδοση τέταρτη, Αθήνα 2014.
Η Καινή Διαθήκη, Κείμενον και ερμηνευτική απόδοσις υπό Ιωάννου Κολιτσάρα, εκδόσεις αδελφότητος θεολόγων «Η Ζωή», έκδοση τριακοστή τρίτη, Αθήνα 2009.
Η Παλαιά Διαθήκη κατά τους εβδομήκοντα, Κείμενον και σύντομος απόδοσις του νοήματος υπό Ιωάννου Κολιτσάρα, εκδόσεις αδελφότητος θεολόγων «Η Ζωή», έκδοση τέταρτη, Αθήνα 2005.
http://users.sch.gr/aiasgr/Palaia_Diathikh/Biblia/Palaia_Diathikh.htm
http://users.sch.gr/aiasgr/Kainh_Diathikh/Biblia/Kainh_Diathikh.htm
* Εκ του ιστολογίου <<Ακτίνες>> της 22ας Ιανουαρίου 2022. Επιμέλεια ημετέρα.
Τρίτη 24 Μαΐου 2022
«Η ΕΝ ΧΡΙΣΤΩ ΑΞΙΟΠΡΕΠΕΙΑ ΜΑΣ ΚΑΙ Η ΚΥΡΙΑΡΧΙΑ ΤΟΥ ΧΥΔΑΙΟΥ»
«Εόρτιος Ομιλία στον Εσπερινὸ της Πανήγυρης των Αγίων Κυπριανού και Ιουστίνης της 2ας Οκτωβρίου 2014 εκκλ. ημ.».
Μητροπολίτης Ωρωπού και Φυλής κ. Κυπριανός Β'
ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΙΣΙΟΔΟΞΙΑ
Αποσπασματικές αναρτήσεις από το βιβλίο του Αγίου Νικολάου Βελιμίριβιτς:
<<Ομιλίες και Μελέτη για τα Σύμβολα και Σημεία>>, εκδόσεις <<Ορθόδοξη Κυψέλη>>, Θεσσαλονίκη 2014, σελ. 22-26.
Ο Άγιος Νικόλαος γενννήθηκε στις 23.12.1881 στο μικρό ορεινό χωριό Λέλιτς κοντά στο Βάλιεβο της Σερβίας. Οι γονείς του, Ντράγκομιρ και Κατερίνα, απλοί χωρικοί είχαν εννέα παιδιά από τα οποία το πρώτο ήταν ο Νικόλαος.
Βαπτίσθηκε στο μοναστήρι του Τσέλιε που τότε αποτελούσε τον ενοριακό ναό του χωριού. Η ξακουστή οικογένεια των Βελμίροβιτς κατάγεται από τη Σρεμπρένιτσα της Βοσνίας. Ο πατέρας του είχε σπάνια μόρφωση για χωρικό της εποχής του και ήταν ο γραμματικός της περιφερείας. Το Δημοτικό τελείωσε στο Σχολείο της μονής Τσέλιε και το Γυμνάσιο στο Βάλιεβο. Μετά την αποφοίτησή του από την Θεολογική Σχολή του Βελιγκραδίου, έλαβε υποτροφία για το Πανεπιστήμιο της Βέρνης στην Ελβετία.
Το διδακτορικό του θέμα ήταν: <<Η πίστη στην Ανάσταση του Χριστού ως θεμελιώδες δόγμα της Αποστολικής Εκκλησίας>>. Στην συνέχεια με νέα υποτροφία σπούδασε φιλοσοφία στην Οξφόρδη της Αγγλίας. Μετά από την σωτηρία του από σοβαρή ασθένεια έταξε να ενδυθή το μοναχικό σχήμα και να θέση τον εαυτό του στην διακονία της Εκκλησίας και του λαού.
Στις 20 Δεκεμβρίου 1909 έγινε μοναχός με το όνομα Νικόλαος. Κατόπιν επήγε για σπουδές στην φημισμένη Ακαδημία της Πετρούπολης στην Ρωσία... Στις 25 Μαρτίου του 1919 εξελέγη επίσκοπος Ζίτσης, κατόπιν μετατίθεται στην επισκοπή Αχρίδος και το 1934 επέστρεψε και πάλι στην επισκοπή Ζίτσης. Το 1941 συνελήφθη και φυλακίστηκε από τους Γερμανούς.
Στις 15 Σεπτεμβρίου του 1944 τον μετέφεραν στο στρατόπεδο συγκέντρωσης του Νταχάου στη Γερμανία, από όπου απελευθερώθηκε στις 8 Μαϊου του 1945 από τον αμερικανικό στρατό... Εκοιμήθη ειρηνικά στις 18 Μαρτίου του 1956 ενώ προσευχόταν στην ρωσική μονή του Αγίου Τύχωνος στην Πενσυλβάνια των Η.Π.Α.
Στις 12 Μαΐου του 1991 τα οστά του μεταφέρθηκαν στη Σερβία, στο μοναστήρι Λέλιτς. Στις 24 Μαΐου 2003 η Σύνοδος των Αρχιερέων της Σερβικής Ορθοδόξου Εκκλησίας, ακολουθώντας τη συνείδηση του πληρώματός της, προέβη στην επίσημη ανακήρυξη της αγιότητος του επισκόπου Νικολάο και την αναγραφή του στο σερβικό αγιολόγιο. Η μνήμη του τιμάται στις 12 Μαΐου.
(Από τον πρόλογο του βιβλίου)
Ευχόμαστε την «Καλή Ανάγνωση» και «πνευματική εντρύφηση» σε έναν σύγχρονο άγιο της εποχής μας, που τα κείμενά του παραστατικά, αισθαντικά και προπαντός δημιουργικά μας εισαγάγουν στον άρρητο, θαυμαστό και εύοσμο κόσμο της Θεολογίας του Πατρός και του Υιού και του Αγίου Πνεύματος.
Εισαγωγή στο διαδίκτυο, επιμέλεια, παρουσίαση
ΑΓΙΟΚΥΠΡΙΑΝΙΤΗΣ.
Γιώργος Δ. Δημακόπουλος
Δημοσιογράφος
Παρασκευή 7 (20) Μαΐου 2022 εκκλ. ημ. + Εμφάνισις Τιμίου Σταυρού εν Ιεροσολύμοις
ΑΓΙΟΥ ΝΙΚΟΛΑΟΥ ΒΕΛΙΜΙΡΟΒΙΤΣ: «ΟΜΙΛΙΕΣ ΚΑΙ ΜΕΛΕΤΗ ΓΙΑ ΤΑ ΣΥΜΒΟΛΑ ΚΑΙ ΣΗΜΕΙΑ» ΜΕΡΟΣ 2ον
Κάθε ράφτης νομίζει πως δουλεύει αποκλειστικά για τον εαυτό του! Αυτό σκέφτεται και νιώθει. Στην ουσία όμως κάθε ράφτης πρώτον επιτελεί μια γενικά χρήσιμη δουλειά και κατά δεύτερον κάνει μια δουλειά χρήσιμη γι' αυτόν προσωπικά. Με τη δουλειά των χεριών του θα ντυθούν τόσοι και τόσοι άνθρωποι.
Ένας χτίστης χτίζει ένα σπίτι στο οποίο άλλοι άνθρωποι θα ζήσουν, θα εργαστούν, θα γεννηθούν και θα πεθάνουν, ενώ το χτίζει με τη σκέψη που αυτός παράγει. Ένας φτωχός δημιουργός κατασκευάζει το μουσικό όργανο με το οποίο οι άλλοι θα παίξουν και θα χαίρονται να το ακούνε στους γάμους ή στις γιορτές ή στη λύπη και θα παρηγορούνται.
Μια γυναίκα υφαίνει ένα κιλίμι για να κερδίσει χρήματα. Αυτό το κιλίμι στο σπίτι των πλουσίων θα φέρνει χαρά στα μάτια των πολλών φιλοξενουμένων. Όλοι εμείς υφαίνουμε το υφαντό της ιστορίας αδέλφια μου! Είμαστε υφαντές της ιστορίας, αλλά υπάρχει και ένας μεγαλύτερος από εμάς Υφαντής. Όλες οι μέρες που συναποτελούν το παρελθόν, από μόνες τους δεν θα σήμαιναν τίποτε αν δεν αποτελούσαν και αυτές μέρος ενός υφαντού που είναι η ζωή μας.
Ο χρόνος όλων των ανθρώπων στον κόσμο, από μόνος του δεν θα ήταν τίποτε, εάν δεν είχε σαν στόχο του και περιεχόμενό του την δημιουργία μιας παγκόσμιας σύνθεσης, ενός παγκόσμιου εργόχειρου, υφαντού. Στο κέντρο αυτής της σύνθεσης βρισκόμαστε και εμείς. Συνθέτουμε, αποτελούμε μέρος αυτής της σύνθεσης κατά τη διάρκεια όλης της ζωής μας. Το παρελθόν μας έως τώρα, είναι το δικό μας κομμάτι σε όλη αυτή τη σύνθεση.
Κάθε έργο μας μέχρι αυτή τη στιγμή, κάθε λέξη και κάθε συναίσθημα, διατηρείται και δεν χάνεται, ως μέρος της προσωπικής μας σύνθεσης. Ούτε μία κίνηση του σώματος και ούτε μία σκέψη δεν χάνεται. Όλος ο ηρωισμός μας αλλά και όλη η φαυλότητά μας στέκονται ακίνητα σαν ύφανση του παρελθόντος μας. Οι χαρές μας, οι αρρώστιές μας, οι ζημιές μας και οι απογοητεύσεις μας, οι πλάνες και οι αυταπάτες μας, τα δάκρυα και τα χαμόγελά μας, οι φιλοδοξίες, οι ραδιουργίες μας, όλα, απολύτως όλα υπάρχουν στο παρελθόν μας.
Αυτό το τεράστιο παρελθόν, δεν αποτελείται μόνο από την ιστορία των ανθρώπων, αλλά και από την ιστορία όλου του κόσμου, από την ιστορία των αστεριών μέχρι την ιστορία των μορίων και των ατόμων. Αναλογιστείτε, φίλοι μου: ποιά είναι η συμβολή σας σ' σ' αυτό το μεγάλο υφαντό του Θεού; Επαναλαμβάνω: όλα τα λόγια σας, τα έργα σας, οι σκέψεις σας φυλάγονται στο πιο ασφαλές θησαυροφυλάκιο.
Αν υφάνετε την αμαρτία, η αμαρτία θα διατηρείται, αν πράττετε αγαθοεργίες, αυτές θα υπάρχουν χαραγμένες και δεν θα σβηστούν σαν να ήταν σκαλισμένες σε μάρμαρο. Αν λέγατε ψέματα και συκοφαντούσατε, το παρελθόν αυτό φυλάγεται με τόση επιμέλεια σαν τη μάχη του Μαραθώνα, που είναι γνωστή από την ιστορία της αρχαίας Ελλάδος.
Αν κλέβατε χρήματα ή την απάτη, αν σκεφτήκατε το φόνο ή την μοιχεία, υπάρχουν όλα αυτά στο παρελθόν ολοφάνερα, όπως είναι ολοφάνερη η παρουσία σας στην εκκλησία σήμερα. Μπορεί οι άνθρωποι να ξέχασαν. Ίσως και εσείς οι ίδιοι να ξεχάσατε, κάτι που είναι και φυσιολογικό. Όλοι μας ξεχνούμε μεγάλα μέρη της ζωής μας, μην βασίζεστε όμως στο τί οι άνθρωποι ξεχνούν. Εμείς οι άνθρωποι δεν αποτελούμε θεματοφύλακες της ιστορίας μας, είμαστε μόνο οι υφαντές της ιστορίας μας.
Το παρελθόν διαφυλάγεται από Εκείνον που δεν λησμονεί τίποτε. Τα κλειδιά του παρελθόντος κρατά ο Ύψιστος Υφαντής, που προσωπικά αγρυπνά πάνω από κάθε νήμα που πλέκεται στο εργόχειρό Του. Θα θέλατε φίλοι μου, κάποια κλωστή από το παρελθόν σας να την ξηλώσετε και να την πετάξετε; Μάταια και ανώφελη η θέλησή σας.
Τίποτε από όσα συνέβησαν δεν μπορεί να αλλάξει, να αποσπαστεί από το παρελθόν σας και να πεταχτεί. Αισθάνεστε ενοχές για κάποια αμαρτία σας από το παρελθόν; Καλό είναι να αισθανόμαστε ενοχές, αλλά είναι λάθος να σκεφτεί κανείς πως με τις ενοχές μας τώρα, θα σβηστεί κάποια αμαρτία από το παρελθόν. Η αμαρτία παραμένει στη θέση της και οι ενοχές παραμένουν στη θέση τους.
Οι τύψεις είναι ωφέλιμες για το μέλλον και όχι για το παρελθόν. Οι τύψεις δεν <<σβήνουν>> το παρελθόν. Τέτοια σβήστρα δεν υπάρχει. Οι ενοχές ανανεώνουν τη συνείδηση για το μέλλον. Άραγε εσείς φίλοι μου, επιθυμείτε να εξυψώσετε τα έργα σας και τα έργα του πλησίον σας να τα υποτιμήσετε; Πιστέψτε με, αυτή η επιθυμία σας είναι ουτοπία, τα έργα του καθενός μας στέκονται στο ύψος που τους αξίζουν στον ιστορικό ιστό, ούτε ένα εκατοστό πιο ψηλά, ούτε ένα εκατοστό πιο χαμηλά.
Από το παρελθόν τίποτε δεν σβήνεται, αλλά ούτε και διορθώνεται: Η ιστορία είναι ένα βιβλίο, το οποίο γράφεται χωρίς διορθώσεις. -Εγώ δεν ήρθα για να καταργήσω... είπε ο Χριστός στην αρχή της διδασκαλίας Του. Ο Χριστός κατανοούσε την ιστορία. Ήξερε πως τίποτε από όσα ανήκαν στην ιστορία, δεν μπορεί να καταργηθεί από Εκείνον.
Ο νόμος και οι προφήτες αποτελούσαν νήματα του ιστού της ιστορίας. Κανείς δεν μπορούσε απ' αυτόν τον ιστό να τους αποσπάσει και να τους καταργήσει. Ούτε τον νόμο, ούτε τους προφήτες δεν είχε σκοπό ο Χριστός να καταργήσει... Ο λόγος του Θεού είναι λόγος της αισιοδοξίας. Ασπάζομαι αυτήν την κρίση και εκτίμηση. Η αισιοδοξία αποτελεί το φωτοστέφανο της χριστιανικής φιλοσοφίας και της χριστιανικής ιστορίας.
Αισιόδοξος ήταν ο Θεμελιωτής του Χριστιανισμού, ο πιο Αισιόδοξος απ' όλους τους αισιόδοξους στον κόσμο. Δεν ήταν αισιόδοξος μόνο στις λαμπερές στιγμές της ζωής Του: όταν γιόρταζε στον γάμο της Κανά στη Γαλιλαία, ή όταν του έριχναν λουλούδια στα Ιεροσόλυμα, ή όταν ήσυχος παρατηρούσε τους κρίνους στις ανθισμένες πεδιάδες, ή όταν κάτω από το φως των αστεριών ταξίδευε με πλοιάριο στη λίμνη της Γεννησαρέτ, μαζί με τους ανθρώπους που Τον λάτρευαν. Δεν ήταν όμως μόνο τότε αισιόδοξος.
Παρέμεινε αισιόδοξος και όταν εγκαταλειμμένος από όλους, προσευχόταν μόνος στο Θεό, εκείνη τη μοιραία νύχτα πριν αρχίσει η τραγωδία. Και τότε που Τον σύρανε, από τον Ηρώδη στον Πιλάτο, γιουχαΐζοντας και χλευάζοντάς Τον. Και τότε που Του έβαλαν ακάνθινο στεφάνι, που Του έσχιζε το θεϊκό Του κεφάλι και τότε, όταν υπό το βάρος του σταυρού έφευγε από τα Ιεροσόλυμα.
Τα Ιεροσόλυμα που Τον αποχαιρετούσαν με γέλια, κατάρες και με τον ήχο των αδύναμων δακρύων των γυναικών. Και τέλος, όταν το ποτήρι της πίκρας ξεχείλισε και εισήλθε στην ιστορία η λέξη Γολγοθάς, πάλι παρέμεινε αισιόδοξος.
Εισαγωγή στο διαδίκτυο, επιμέλεια, παρουσίαση
ΑΓΙΟΚΥΠΡΙΑΝΙΤΗΣ.
Αποσπασματικές αναρτήσεις από το βιβλίο του Αγίου Νικολάου Βελιμίριβιτς:
<<Ομιλίες και Μελέτη για τα Σύμβολα και Σημεία>>, εκδόσεις <<Ορθόδοξη Κυψελη>>,
Θεσσαλονίκη 2014, σελ. 22-26.
Η ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΤΟΥ ΒΑΠΤΙΣΜΑΤΟΣ
Στὸ μέσον τῶν πενήντα ἡμερῶν ποὺ ἐκτείνονται ἀπὸ τὴν Ἀνάσταση τοῦ Κυρίου μέχρι τὴν ἁγία Πεντηκοστή, ἐπὶ τρεῖς συνεχόμενες Κυριακὲς διαβάζουμε τρεῖς περικοπὲς –τοῦ Παραλυτικοῦ, τῆς Σαμαρείτιδος καὶ τοῦ ἐκ γενετῆς Τυφλοῦ– οἱ ὁποῖες μᾶς παραπέμπουν στὸ Μυστήριο τοῦ Ὕδατος. Ὅλες ἀναφέρονται στὸ νερό, κατὰ τὸν ἕναν ἢ τὸν ἄλλο τρόπο, καὶ διὰ τοῦ Μυστηρίου τοῦ Ὕδατος, εἶναι φανερό, ὅτι τὸ Εὐαγγέλιο τοῦ Ἰωάννη θέλει νὰ μᾶς ὑπενθυμίσει τὸ Μυστήριο τοῦ Βαπτίσματος.
Ἂς μὴν ξεχνᾶμε ὅτι ἡ Ἑορτὴ τοῦ Πάσχα εἶναι καὶ Ἑορτὴ τοῦ Βαπτίσματος: κατὰ τὴν Ἀναστάσιμη Ἀγρυπνία –τῆν θεία Λειτουργία τοῦ Μεγάλου Βασιλείου ποὺ τελοῦμε τὸ Μέγα Σάββατο, καὶ ἡ ὁποία σηματοδοτεῖ τὸ πέρασμα ἀπὸ τὰ Πάθη καὶ τὸν θάνατο τοῦ Κυρίου στὴν Ἑορτὴ τῆς ἐνδόξου Ἀναστάσεώς Του – γίνονταν στὴν ἀρχαία Ἐκκλησία οἱ Βαπτίσεις, καὶ τὸ ἴδιο γίνεται καὶ σήμερα, ὅποτε αὐτὸ εἶναι ἐφικτό. Τὸ Πάσχα εἶναι λοιπὸν ἡ Ἑορτή, κατὰ τὴν ὁποία τελοῦνται κατὰ προτίμηση οἱ Βαπτίσεις καὶ ἐξαιτίας αὐτοῦ μᾶς παραπέμπει στὸ δικό μας Βάπτισμα.
Ἀποτελεῖ μιὰ ὑπενθύμιση γιὰ τὸν καθένα ἀπὸ μᾶς, ὅτι πεθάναμε καὶ ἀναστηθήκαμε μαζὶ μὲ τὸν Χριστὸ καὶ ὅτι ὅλη μας ἡ χριστιανικὴ ζωὴ δὲν εἶναι τίποτε ἄλλο παρὰ μιὰ συνεχὴς προσπάθεια νὰ ἀναπτύξουμε τὶς θεῖες ἐνέργειες ποὺ δεχθήκαμε κατὰ τὸ Βάπτισμα, ὑποστηριζόμενοι πάντοτε ἀπὸ τὴν Χάρι τοῦ Θεοῦ. Ἔτσι, λοιπόν, οἱ τρεῖς αὐτὲς περικοπές, τοῦ Παραλυτικοῦ στὴν Προβατικὴ κολυμβήθρα ποὺ ἀκούσαμε τὴν περασμένη Κυριακή, τῆς Σαμαρείτιδος ποὺ ἀκούσαμε σήμερα καῖ τοῦ ἐκ γενετῆς Τυφλοῦ ποὺ θὰ ἀκούσουμε τὴν ἄλλη Κυριακή, μᾶς ὑπενθυμίζουν τὶς διαφορετικὲς πτυχὲς τῆς Χάριτος τοῦ Βαπτίσματος.
Ἡ θεραπεία τοῦ παραλυτικοῦ ἀναφερόταν στὸ ὅτι μὲ τὸ Βάπτισμα ὁ Κύριος θεράπευσε τὴν πνευματική μας παράλυση, δεχθήκαμε μέσα μας τὴν θεία ἐνέργεια, ἡ ὁποία μᾶς ἐπιτρέπει νὰ βγοῦμε ἀπὸ τὸν λήθαργο, τὴν πνευματικὴ ἀκινησία, στὴν ὁποία ἡ ἁμαρτία βύθισε τὴν ἀνθρωπότητα. Τὸ Βάπτισμα ἀπέδωσε τὴν κίνηση καὶ τὴν ζωή, τόσο στὸ σῶμα ὅσο καὶ στὴν ψυχή μας, καὶ μᾶς ἐπιτρέπει νὰ δοξάζουμε τὸν Θεὸ μὲ ὅλο μας τὸ εἶναι.
Τὴν ἑπόμενη Κυριακή, τὸ εὐαγγέλιο τοῦ ἐκ γενετῆς Τυφλοῦ θὰ μᾶς θυμίσει, ὅτι μὲ τὸ Βάπτισμα ὁ Θεὸς ἀνοίγει τὰ πνευματικά μας μάτια, τὰ μάτια τῆς ψυχῆς. Μὲ τὴν ἁμαρτία ἔχουμε γίνει τυφλοὶ γιὰ τὶς θεῖες πραγματικότητες, χάσαμε τὴν αἴσθηση τοῦ Θεοῦ, γίναμε ἀναίσθητοι ὡς πρὸς τὸ ἀξιώμά μας ὡς τέκνων τοῦ Θεοῦ καὶ χρειάζεται ἡ Χάρις τοῦ Βαπτίσματος, γιὰ νὰ θεραπευτεῖ αὐτὴ ἡ τύφλωση διὰ τοῦ Ἁγίου Πνεύματος ποὺ μᾶς δίδεται κατὰ τὸ Βάπτισμα.
Σήμερα, στὸ περιστατικὸ τῆς συναντήσεως τοῦ Χριστοῦ μὲ τὴν Σαμαρείτιδα, γίνεται φανερό, ὅτι οἱ θεῖες αὐτὲς ἐνέργειες, τὶς ὁποῖες δεχόμαστε στὴν καρδιά μας τὴν ἡμέρα ποὺ βαπτιζόμαστε, εἶναι σὰν τὸ ὕδωρ τὸ ζῶν, τὸ ζωντανὸ νερὸ ποὺ ἀναβλύζει αἰώνια ζωή. Τί σημαίνει αὐτό; Σημαίνει ὅτι, σὲ κάθε ἄνθρωπο, ἐπειδὴ ἀκριβῶς εἶναι πλασμένος κατ᾿ εἰκόνα Θεοῦ, ἂν ἡ εἰκόνα αὐτὴ δὲν ἔχει «μουντζουρωθεῖ», δὲν ἔχει κατὰ τὸν ἕνα ἢ τὸν ἄλλο τρόπο ἀμαυρωθεῖ, ὑπάρχει μιὰ κάποια αἴσθηση τοῦ Θεοῦ, μιὰ ἔμφυτη κίνηση πρὸς Αὐτόν, καὶ μιὰ ἠθικὴ συνείδηση, ποὺ τὸν κάνει νὰ νιώθει ἐνστικτωδῶς τὶ εἶναι καλὸ καὶ τὶ κακό, καὶ νὰ κλίνει πρὸς τὴν ἐπιθυμία τοῦ ἀγαθοῦ.
Καὶ ἔρχεται ἡ ἁμαρτία καὶ μουδιάζει καὶ κάνει ἀτροφικὴ τὴν εἰκόνα αὐτὴ τοῦ Θεοῦ μέσα μας, τὴν ἐμποδίζει νὰ λειτουργεῖ ἀποτελεσματικά. Ἡ ἁμαρτία ἐμποδίζει τὴν ἐσωτερικὴ ἐκείνη εὐαισθησία ποὺ ἔπρεπε νὰ ἔχουμε ἀπὸ τὴν στιγμὴ ποὺ εἴμαστε πλασμένοι κατ᾿ εἰκόνα Θεοῦ. Ἡ Χάρις τοῦ Βαπτίσματος, ἀντιθέτως, διεγείρει ὅλα αὐτὰ μέσα μας καὶ ὄχι μόνο, ἀλλὰ καὶ τὰ ἐξυψώνει, σφραγίζοντάς τα, κατὰ κάποιον τρόπο, μὲ τὴν ἄκτιστη ἐνέργεια τοῦ Θεοῦ. Διὰ τοῦ Βαπτίσματος γεννιέται μέσα μας μιὰ ἐνδόμυχη αἴσθηση, ποὺ μᾶς κάνει νὰ ἀντιλαμβανόμαστε ὅτι εἴμαστε τέκνα Θεοῦ. Ὅπως λέει ὁ Ἀπόστολος Παῦλος, τὸ Ἅγιον Πνεῦμα στενάζει καὶ κράζει μέσα μας, «ἀββᾶ ὁ πατὴρ» (Γαλ. δ΄ 6).
Τὸ Ἅγιον Πνεῦμα εἶναι Πνεῦμα υἱοθεσίας, καὶ τὸ Βάπτισμα ἀποκαθιστᾶ μέσα μας τὴν ἰδιότητα αὐτὴ τοῦ υἱοῦ, μᾶς δίνει τὴν αἴσθηση τῆς θείας πατρότητας.
Ἡ Χάρις τοῦ Βαπτίσματος ἂν ξέρουμε νὰ τὴν δεχθοῦμε καὶ νὰ τὴν καλλιεργήσουμε, μᾶς κάνει εὐαίσθητους στὸν Θεό, ἐπιτρέπει νὰ Τὸν γνωρίσουμε μὲ τὴν καρδιά μας καὶ ὄχι μόνο διανοητικά, ἐγκεφαλικά, ἀλλὰ μὲ μιὰ ἐκ βαθέων κίνηση τοῦ εἶναι μας, τῆς καρδιᾶς μας. Αὐτὸ εἶναι τὸ ὕδωρ τὸ ζῶν ποὺ ἀναβλύζει μέσα μας.
Ἡ θεία αὐτὴ ἐνέργεια μᾶς κάνει ἐπίσης νὰ ἀγαπᾶμε τὸν Πατέρα ἡμῶν τὸν ἐν τοῖς οὐρανοῖς, ἀλλὰ καὶ τὸν διπλανό μας καὶ ὅλους τοὺς ἀδελφούς μας. Εἶναι ταυτόχρονα φῶς καὶ ἐσωτερικὴ ὁρμή, ποὺ μᾶς καθιστᾶ ἱκανοὺς νὰ συμπαθοῦμε, νὰ εἴμαστε φιλάνθρωποι πρὸς κάθε ἄνθρωπο, νὰ συγχωροῦμε ὅποιον μᾶς προσβάλλει ἢ μᾶς μισεῖ. Μᾶς καθιστᾶ πράγματι, διότι ἡ συγχώρηση πρὸς τοὺς ἀδικοῦντες καὶ ἡ ἀγάπη πρὸς ὅποιον, κατὰ τὸν ἕνα ἢ τὸν ἄλλο τρόπο, μᾶς ἔχει πληγώσει ἢ μᾶς μισεῖ, ἡ συγγνώμη πρὸς ὅσους μᾶς ἀδικοῦν, εἶναι τὸ κατ᾿ ἐξοχὴν σημεῖο, ὅτι ἡ θεία αὐτὴ ἐνέργεια λειτουργεῖ μέσα μας.
Καὶ τότε, ἡ ψηχή μας καθίσταται καθαρὸς καθρέφτης, ὅπου μποροῦμε νὰ ἀντικρίσουμε τὸ πρόσωπο τοῦ Θεοῦ. Ναί, ἡ Χάρις τοῦ Βαπτίσματος ὅλα αὐτὰ μπορεῖ νὰ τὰ δημιουργήσει μέσα μας. Μὰ ἴσως θὰ μοῦ πεῖτε: «Ἐμεῖς ὅλα αὐτὰ δὲν τὰ νιώθουμε ἔτσι. Ἀσφαλῶς μπορεῖ νὰ ὑπάρχει μέσα μας κάτι περισσότερο, παρὰ ἂν δὲν εἴχαμε λάβει τὸ Βάπτισμα, ἀλλὰ δὲν νιώθουμε κάτι ἰδιαίτερο». Ἀκριβῶς, ἂν τὸ Βάπτισμα ξυπνᾶ μέσα μας μιὰ αἴσθηση τοῦ Θεοῦ, προτίμηση τοῦ Θεοῦ, μιὰ ἕλξη πρὸς Αὐτὸν καὶ μιὰ διάθεση καθολικῆς ἀγάπης γιὰ ὅλους τοὺς ἀδελφούς μας, ἀφήνει ὅμως νὰ ὑπάρχουν μέσα μας, στὴν ἀρχή, καὶ ἄλλες τάσεις, ποὺ τὶς νιώθουμε ἔντονα, τάσεις ποὺ προέρχονται ἀπὸ αὐτὸ ποὺ ὁ Ἀπόστολος Παῦλος ὀνομάζει «παλαιὸν ἄνθρωπον».
Ἀλλὰ τὸ Βάπτισμα μᾶς δίνει τὴν δύναμη νὰ τὶς πολεμήσουμε· αὐτὸ τὸ φῶς, αὐτὴ ἡ ἕλξη, αὐτὴ ἡ ροπή, ἡ ἔφεση ποὺ τὸ Πνεῦμα βάζει μέσα μας εἶναι δύναμη ἐξαιρετικὰ ἰσχυρὴ πού, ἂν προσέξουμε, ἂν ξέρουμε νὰ τὴν ἀκοῦμε καὶ νὰ τὴν χρησιμοποιοῦμε, θὰ μᾶς ἐπιτρέψει νὰ πολεμήσουμε ὅλες τὶς ἄλλες τάσεις. Ἀλλὰ ἡ Χάρις αὐτὴ δὲν τὶς ἐμποδίζει νὰ ὑπάρχουν μέσα μας, εἴτε ὡς ἐγωϊστικὲς ἀπολαύσεις, εἴτε ὡς διάθεση νὰ προστατεύσουμε τὸν παλαιὸ αὐτὸν ἄνθρωπο. Ἐνάντια σ᾿ αὐτὸ πρέπει νὰ ἀγωνιστοῦμε: ἐνάντια στὴν τάση μας νὰ ἀντιστεκόμαστε, νὰ μαχόμαστε, νὰ μισοῦμε ὅ,τι ἀντιτίθεται στὸν παλαιὸ ἄνθρωπο, μὲ πρῶτο πρῶτο τὸν διπλανό μας.
Καὶ μποροῦμε νὰ ἀγωνιστοῦμε χάρη σ᾿ αὐτὴν ἀκριβῶς τὴν δύναμη τοῦ Ἁγίου Πνεύματος ποὺ κατοικεῖ μέσα μας. Μποροῦμε ὅμως καὶ νὰ ἀφεθοῦμε νὰ μᾶς κυβερνοῦν οἱ κακὲς αὐτὲς τάσεις, μποροῦμε νὰ δίνουμε τὴν συγκατάθεσή μας σ᾿ αὐτές, στὴν καθημερινή μας ζωή, μὲ τοὺς ἐγωϊσμούς, τὰ μίση, τὸν θυμὸ ἢ τὸν φθόνο ποὺ ἐνυπάρχουν μέσα μας, καὶ τότε ματαίως ἄνοιξαν τὰ πνευματικὰ μάτια μας.
Ἕνας Πατὴρ τῆς ἐρήμου ἔλεγε: «Ἐκεῖνος ποὺ θέλει νὰ δεῖ τὸν Θεό, ἀλλὰ θυμώνει, μοιάζει μὲ τὸν ἄνθρωπο ποὺ βγάζει τὰ μάτια του, ἀλλὰ θέλει νὰ ἔχει δυνατὴ ὅραση».
Ἂν δὲν ἀγωνιζόμαστε ἐναντίον τῶν τάσεων αὐτῶν τοῦ ἐγωϊσμοῦ, τῆς εὐερεθιστότητας, τῶν ἄτακτων ἀπολαύσεων κάθε λογῆς, τῶν ὑπερβολικῶν ἀνέσεων καὶ τῆς προσωπικῆς ἱκανοποίησης, κυρίως δὲ ἂν δὲν παύσουμε νὰ καλλιεργοῦμε μέσα μας τὶς τάσεις τοῦ θυμοῦ καὶ τῆς μνησικακίας, ἂν κρατοῦμε ἔχθρα πρὸς τὸν ὁποιονδήποτε, τότε ἐμποδίζουμε τὸ ζῶν αὐτὸ ὕδωρ νὰ ἀναβλύζει πράγματι μέσα μας, φράζουμε κατὰ κάποιον τρόπο τὴν πηγὴ αὐτὴ ποὺ ὁ Χριστὸς ἀνήγγειλε στὴν Σαμαρείτιδα. Ὅλος ὁ σκοπὸς τῆς πνευματικῆς μας ζωῆς εἶναι ἀκριβῶς νὰ τὴν ἀφήσουμε νὰ ρέει μέσα μας.
Ἔργο τῆς πνευματικῆς μας ζωῆς εἶναι νὰ ἀφήσουμε τὸ ζωντανὸ αὐτὸ νερὸ νὰ μεταμορφώσει ὅλη τὴν ὕπαρξή μας. Εἶναι τὸ ζῶν ὕδωρ ποὺ ἀνέβλυσε ἀπὸ τὴν πλευρὰ τοῦ Χριστοῦ, ἀπὸ τὸ ὁποῖο ξεδιψᾶμε, ὅταν μετέχουμε στὰ Μυστήρια· τὸ ζωντανὸ αὐτὸ νερὸ μποροῦμε νὰ τὸ ἀντιλαμβανόμαστε μέσα μας, ἀλλὰ εἶναι θείας πραγματικὰ προελεύσεως. Δὲν εἶναι μιὰ ἁπλῆ ἔμφυτη ἀνθρώπινη τάση, ἀλλὰ ὄντως ὁ καρπὸς τῆς παρουσίας τῶν θείων ἐνεργειῶν, τῆς ζωῆς τοῦ Ἀναστημένου Χριστοῦ, ὁ Ὁποῖος, τὴν ἡμέρα τῆς Πεντηκοστῆς, ἔστειλε στὴν Ἐκκλησία καὶ στοὺς ἀνθρώπους τὸ Ἅγιον Πνεῦμα, πῦρ καὶ ταυτόχρονα ὕδωρ ζῶν.
Ὅλα αὐτὰ εἶναι ζωντανὰ μέσα μας. Ἡ Παράδοση τῆς Ἐκκλησίας, μὲ πρώτους τὸν ἴδιο τὸν Κύριο καὶ τὸν Ἀπόστολο Παῦλο, μᾶς καλεῖ νὰ προσευχόμαστε πάντοτε στὴν ζωή μας, νὰ μὴν ἀφήνουμε, ὅσο εἶναι δυνατόν, οὔτε μιὰ στιγμὴ νὰ περνάει χωρὶς νὰ ὑψώνουμε τὴν καρδιά μας στὸν Θεό, χωρὶς νὰ προσκολλόμαστε μὲ ἀγαπητικὴ τάση πρὸς Αὐτόν, μὲ τὴν συναίσθηση ὅτι ὁ Θεὸς εἶναι ὁ Πατέρας μας, ὅτι τὸ Ἅγιον Πνεῦμα εἶναι ἐγεγγραμμένο στὴν καρδιά μας. Ἐὰν δὲν τὸ κάνουμε, δὲν ζοῦμε πραγματικὴ πνευματικὴ ζωή. Ἀντιθέτως, ἂν τὸ ἐπιδιώκουμε, ἂν θέτουμε σὲ ἐφαρμογὴ τὶς συμβουλὲς τῶν Πατέρων μας, ἔ... τότε, τὸ ζωντανὸ αὐτὸ νερὸ σιγὰ σιγὰ θὰ κελαρύζει ὅλο καὶ ἐντονότερα μέσα μας.
Θὰ ἀκοῦμε τὸ κελάρυσμά του καὶ θὰ μᾶς γεμίσει μὲ χαρά, μὲ εἰρήνη, χαρὰ καὶ εἰρήνη τοῦ Θεοῦ, ὅπως ὁ Κύριός μας ἦρθε γιὰ νὰ τὶς φέρει: ὄχι εἰρήνη κατὰ κόσμον, ὄχι χαρὰ κατὰ κόσμον, ἀλλὰ χαρὰ ἐνδόμυχη, βαθειά, φωτεινή, ποὺ τίποτε γήϊνο δὲν θὰ μποροῦσε νὰ μᾶς τὴν προσφέρει. Εἴθε ὁ Κύριος νὰ μᾶς χαρίζει ἄφθονο τὸ ὕδωρ τὸ ζῶν, νὰ νιώθουμε ὅλο καὶ ἐντονότερα τὴν θεία υἱοθεσία, νὰ συνειδητοποιοῦμε τὴν χωρὶς ὅρια ἀγάπη ποὺ ἔχει ὁ Πατὴρ γιὰ μᾶς, τὴν υἱϊκὴ ἀγάπη ποὺ διεγείρει τὸ Πνεῦμα τὸ Ἅγιον πρὸς τὸν προσφιλέστατο Πατέρα. Αὐτῷ ἡ δόξα, σὺν τῷ Υἱῷ καὶ τῷ Ἁγίῳ Πνεύματι, εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Ἀμήν!
* π. Πλακίδα Deseille, «Πάσχα τὸ αἰώνιο πέρασμα», σελ. 95-102, ἐκδόσεις «Ἔαρ», Μάϊος 2021. ● Ἐπιμέλ. ἡμετ. Αναδημοσίευση εκ του ιστοτόπου της Ιεράς Μητρόπολης Ωρωπού και Φυλής της 22.5.2022.
ΕΡΧΕΣΘΕ ΠΡΟΣ ΜΕ ΚΑΙ ΑΡΥΣΑΣΘΕ ΥΔΩΡ ΖΩΝ
Ὁ ἀνθρώπινος ὀργανισμός, γιὰ νὰ λειτουργήσῃ, χρειάζεται νὰ καλύψῃ τὶς διάφορες φυσικές του ἀνάγκες, ἐκ τῶν ὁποίων ἡ πλέον ἐπιτακτικὴ εἶναι ἡ δίψα. Ὡς γνωστόν, ὁ ἄνθρωπος χωρὶς φαγητὸ μπορεῖ νὰ ἀντέξῃ κάποιο διάστημα, χωρὶς νερὸ ὅμως γρήγορα χάνει τὶς δυνάμεις του καὶ ξεψυχᾶ.
της Σοφία Μπεκρῆ, φιλολόγου - θεολόγου
Γιὰ αὐτὴν τὴν ἀνάγκη τοῦ ἀνθρώπου νὰ ξεδιψάσῃ, κυριολεκτικὰ καὶ μή, γιὰ τὴν φυσικὴ ἀλλὰ καὶ τὴν πνευματική δίψα γίνεται λόγος στὸ Εὐαγγέλιο τὴν Κυριακὴ τῆς Σαμαρείτιδος. Ἀκόμη καὶ ὁ ἴδιος ὁ Χριστός, ὡς ἄνθρωπος, διψᾶ, «κεκοπιακὼς ἐκ τῆς ὁδοιπορίας» καὶ ἐξαντλημένος ἀπὸ τὸν καύσωνα, καθὼς ἔχει διανύσει μαζὶ μὲ τοὺς μαθητές Του μὲ τὰ πόδια τὸν μακρὺ δρόμο ἀπὸ τὴν Ἰουδαία, κατευθυνόμενος πρὸς βορρᾶν, πρὸς τὴν Γαλιλαία, γιὰ νὰ συνεχίσῃ τὸ ἔργο Του.
Ἐκεῖ, στὴν Σαμάρεια, στὸ φρέαρ τοῦ Ἰακώβ, ὅπου στάθηκε, γιὰ νὰ ξαποστάσῃ, συνάντησε τὴν Σαμαρείτιδα, ποὺ κατὰ τὴν καθημερινή της συνήθεια ἦρθε νὰ ἀντλήσῃ ὕδωρ. Αὐτὴ ἡ «τυχαία» συνάντηση ἔγινε ἀφορμὴ ἑνὸς διαλόγου μοναδικοῦ σὲ ἔκταση, σὲ δομὴ καὶ σὲ βάθος περιεχομένου. Πράγματι, «ἄριστον παιδαγωγὸν» χαρακτηρίζει ὁ ἱερὸς Χρυσόστομος τὸν Χριστό, ποὺ ὡς παντογνώστης, ἑπομένως καὶ καρδιογνώστης, διάβασε τὰ ἐσώψυχα τῆς γυναικὸς καὶ τὴν κατηύθυνε σταδιακὰ ἀπὸ τὰ κατώτερα στὰ ἀνώτερα, ἀπὸ τὰ ὑλικὰ στὰ πνευματικά, ἀπὸ τὰ γήϊνα στὰ οὐράνια.
Περιττὸ φυσικὰ νὰ ἀναφέρωμε ὅτι οὔτε τυχαία ἦταν ἡ συνάντηση οὔτε τυχαῖο ἦταν τὸ πρόσωπο μὲ τὸ ὁποῖο διαλέχθηκε ὁ Χριστός. Ἐκεῖνος ποὺ κάνει τὰ πάντα, γιὰ νὰ εὕρῃ τὸ ἀπολωλὸς πρόβατο, Ἐκεῖνος ποὺ ἦλθε, γιὰ νὰ σώσῃ τὸν ἄνθρωπο ἀπὸ τὴν ἁμαρτία, τὴν πλάνη, τὴν ἀσθένεια καὶ αὐτὸν τὸν θάνατο, Ἐκεῖνος ποὺ θεράπευσε τὸν τυφλό, ἔκανε καλὰ τὸν κωφὸ καὶ δαιμονισμένο καὶ τὸν κάθε ἀναξιοπαθοῦντα,
Ἐκεῖνος ποὺ δέχθηκε τὴν μετάνοια τοῦ Ζακχαίου καὶ τὰ δάκρυα τῆς πόρνης, ποὺ ἀνέστησε τὸν μονάκριβο γιὸ τῆς χήρας καὶ τὸν ἀγαπημένο δοῦλο τοῦ ἑκατοντάρχου, Ἐκεῖνος ποὺ δὲν κατέκρινε τὸν ἁμαρτωλὸ ἀλλὰ μόνον τὴν ἁμαρτία, δὲν θὰ ἔβρισκε τὸν τρόπο νὰ ἐπικοινωνήσῃ μὲ τὴν ἁμαρτωλὴ πλὴν ὅμως καλοπροαίρετη κόρη τῆς Σαμαρείας;
Ὁ Κύριος, γιὰ νὰ τὴν προσεγγίσῃ, «ἐξῃτήσατο ὕδωρ πιεῖν ἐξ αὐτῆς, διψῶν τὴν ταύτης διόρθωσιν καὶ σωτηρίαν» καὶ «ταύτην ἀνέλκουσαν πόμα τοῦ ὕδατος, αὐτὸς ἀνέλκει, καὶ πόματος πληροῖ τοῦ ζῶντος» (Στιχηρὸ προσόμοιο, Τετάρτη τὸ ἑσπέρας τῆς Ε’ Ἑβδομάδος ἀπὸ τὴν Ἀνάσταση). Ἀξίζει παρεμπιπτόντως νὰ σημειωθῆ ὅτι ἡ ὑμνολογία ὅλης τῆς ἑβδομάδος ποὺ ἀκολουθεῖ τὴν κάθε ἑορτή, μέχρι καὶ τὴν ἀπόδοσή της, μετὰ ἀπὸ ὀκτὼ ἡμέρες, συνεχίζει νὰ ἀναφέρεται στὸ ἴδιο γεγονὸς καὶ μάλιστα μὲ κάποια διαφορετικὰ τροπάρια τὴν κάθε ἡμέρα, πλὴν ἀσφαλῶς τοῦ Κοντακίου καὶ τοῦ Ἀπολυτικίου! Ἀποδεικνύεται καὶ σ’ αὐτὸ τὸ σημεῖο τρανῶς ἡ σοφία καὶ ἡ παιδαγωγία τῶν τὰ πάντα καλῶς διαταξαμένων Πατέρων τῆς Ἐκκλησίας μας!
Ἑπομένως, κατὰ τὰ ἀνωτέρω, ὁ Κύριος διψᾶ γιὰ τὴν διόρθωση καὶ τὴν σωτηρία τῆς Σαμαρείτιδος, καὶ φυσικὰ τῆς κάθε ἀνθρώπινης ψυχῆς, καὶ σ’ αὐτὴν ποὺ διψᾶ γιὰ τὸ φυσικὸ ὕδωρ τῆς προσφέρει ἁπλόχερα καὶ τὸ πνευματικό, ἐφ’ ὅσον εἶναι ἡ «πηγὴ τῆς ζωῆς». Στὸν μεταξύ τους διάλογο ὁ Χριστὸς σπάει ὅλα τὰ στεγανά:
Συνομιλεῖ μὲ μιὰ γυναῖκα καὶ δὴ Σαμαρείτιδα, πράγμα ἀδιανόητο γιὰ ἕναν ἄνδρα καὶ Ἰουδαῖο τῆς ἐποχῆς Του, καὶ ἀποκαλύπτει σὲ αὐτήν, μιὰ ξένη καὶ ἁμαρτωλή, ἀλλὰ διψασμένη γιὰ τὴν ἀλήθεια, ὄχι μόνον ποιός εἶναι ἀλλὰ καὶ πῶς λατρεύεται ὁ ἀληθινὸς Θεός! Κι ὅλα αὐτὰ χάριν τῆς σωτηρίας μιᾶς διψῶσας ψυχῆς ποὺ δὲν ἱκανοποιεῖται τελικὰ μὲ τὸ λίγο καὶ φθαρτὸ φυσικὸ ὕδωρ, ἀλλὰ ἀναζητεῖ τὸ πολὺ καὶ τὸ αἰώνιο. Ὅπως ἡ ἔλαφος τρέχει «ἐπὶ τὰς πηγὰς τῶν ὑδάτων» νὰ βρῆ τὸ καθαρὸ νερό, γιὰ νὰ κορέσῃ τὴν δίψα της, ἔτσι καὶ ἡ δική της διψῶσα ψυχὴ ἐπιποθοῦσε νὰ βρῆ τὴν πηγὴ τοῦ ζῶντος ὕδατος, γιὰ νὰ ξεδιψάσῃ πλέον ἀπὸ τὴν ἁμαρτία ποὺ τὴν κατέκαιγε ἐπὶ τόσα χρόνια.
Εἶναι τόση ἡ δύναμη τῆς δίψας ποὺ διακατέχει τὴν Σαμαρείτιδα, ὥστε οἱ ὑμνογράφοι δὲν στέκονται στὴν ἁμαρτία ἀλλὰ τονίζουν μᾶλλον τὴν «πίστη», τὴν «σύνεση» καὶ τὴν φιλαδελφία της, διότι νοιώθει τὴν ἀνάγκη νὰ μοιραστῆ μὲ τοὺς συμπολίτες της τὴν χαρὰ τῆς προσωπικῆς της συναντήσεως μὲ τὸν Κύριο, ὥστε νὰ ὠφεληθοῦν, εἰ δυνατόν, καὶ οἱ ἴδιοι, ἀναζητῶντας -γιατὶ ὄχι- νὰ συναντηθοῦν μαζί Του καὶ νὰ ὁδηγηθοῦν, ὅπως ἐκείνη, ἀπὸ τὸ σκοτάδι τῆς ἁμαρτίας στὸ φῶς τῆς σωτηρίας, γινόμενοι μὲ τὴν σειρά τους καὶ οἱ ἴδιοι φωτεινοὶ γιὰ τοὺς ἄλλους.
Ἐμεῖς οἱ ὑπόλοιποι, ἀλήθεια, ἀναζητᾶμε μιὰ προσωπικὴ συνάντηση μὲ τὸν Κύριο; Ἔστω καὶ ἐὰν δὲν τὴν ἐπιδιώκωμε οἱ ἴδιοι ἤ κρίνωμε ὅτι ὁ Κύριος δὲν μᾶς καταδέχεται «διὰ τὰς ἁμαρτίας ἡμῶν», ὅταν Ἐκεῖνος φροντίσῃ νὰ μᾶς ἀναζητήσῃ, εἴμαστε ἕτοιμοι νὰ τὸν δεχθοῦμε; Διψᾶμε ὅσο καὶ ἡ Σαμαρείτιδα γιὰ τὸ «ἀΐδιον ὕδωρ» ἤ ἐξαντλοῦμε τὴν δίψα μας σὲ φθηνὸ ὕδωρ «ἔνθεν κἀκεῖθεν»; Φλεγόμαστε ἀπὸ τὴν ἐπιθυμία νὰ σβήσωμε τὰ ἁμαρτωλά μας πάθη ἤ προτιμᾶμε νὰ καιγώμαστε ἀπὸ αὐτά;
Ὁ Κύριος, διακριτικὸς ὅπως πάντοτε, σέβεται τὴν ὅποια ἐπιθυμία μας καὶ δὲν ἐκβιάζει τὴν θέλησή μας. Ὁ λόγος Του εἶναι ξεκάθαρος καὶ διαχρονικός: «Οἱ δίψης ἔμπλεοι πρός με ἔλθετε καὶ ἀρύσασθε ὕδωρ ζῶν, δι’ οὗ τρυφῆς καὶ χάριτος, ζωῆς τε τῆς ἀθανάτου ἐπαπολαύσετε πάντες». Ἡ Σαμαρείτιδα ἀξιοποίησε πάντως τὴν πλουσιοπάροχη προσφορὰ τοῦ Κυρίου καὶ Σωτῆρα της καὶ ἔλαβε ἀπὸ Αὐτὸν ὄχι μόνον «τὸ ὕδωρ τῆς πίστεως» ἀλλὰ πολὺ περισσότερο «τῆς κολυμβήθρας τὰ νάματα, ἀγαλλίασιν καὶ λύτρωσιν».
Εἴθε καὶ ἐμεῖς νὰ τὴν μιμηθοῦμε στὴν ζήτηση τῆς «πηγῆς τῆς ζωῆς», ποὺ εἶναι ἀκένωτη καὶ ἀστείρευτη καὶ ἔχει τὴν δύναμη νὰ μᾶς ξεδιψάσῃ ὅλους, νὰ μᾶς λυτρώσῃ ἀπὸ τὴν ἐπίπονη δίψα καὶ νὰ μᾶς χαρίσῃ τὴν αἰώνια ζωή. Γένοιτο!
* Εκ του ιστολογίου «Ακτίνες» της 23ης Μαΐου 2022. Επιμέλεια ημετέρα.
Δευτέρα 23 Μαΐου 2022
ΜΑΚΑΡΙΣΤΟΥ ΘΕΟΛΟΓΟΥ ΔΙΟΝΥΣΙΟΥ ΜΠΑΤΙΣΤΑΤΟΥ: «Η ΠΟΛΙΣ ΕΠΕΣΕ»
Ομιλία από εκδήλωση της Ιεράς Μονής Αγίων Κυπριανού και Ιουστίνης, Φυλής Αττικής, για την Άλωση της Κωνσταντινούπολης
τον Ιούνιο του 1987.
ΟΝΕΙΡΑ ΠΟΥ ΟΔΗΓΗΣΑΝ ΣΕ ΘΑΥΜΑΣΙΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ
Αποσπασματικές αναρτήσεις από το βιβλίο του Αγίου Νικολάου Βελιμίριβιτς: «Μεθ' ημών ο Θεός», εκδόσεις «Ορθόδοξη Κυψέλη», Θεσσαλονίκη 2017, σελ. 13-14.
(132 αξιόπιστα θαυμαστά ιστορικά γεγονότα που επιμαρτυρούν πως ο Θεός ενεργεί, με άπειρους τρόπους, για να φέρει τους ανθρώπους κοντά Του, κοντά στην Αλήθεια, κοντά στην σωτηρία τους).
Η μετάφραση από τα σερβικά έγινε από το ζεύγος Νράγκαν και Ευαγγελία Σαραμάντιτς.
«Οι ιστορίες που δημοσιεύονται στο βιβλίο μας είναι μόνον ένα δεμάτι σταριών από το ανθρώπινο χωράφι της ζωής. Κάποιες από αυτές τις ακούσαμε εξ ιδίων και άλλες τις πληροφορηθήκαμε μέσω τρίτων ατόμων. Δημοσιεύουμε όμως μόνον εκείνες που είναι χαρακτηριστικές και αξιόπιστες.
Μερικές είναι σχεδόν ίδιες με τα θαύματα της Αγίας Γραφής, ενώ άλλες παρουσιάζουν ομοιότητα με θαύματα που έχουν καταγραφεί σε παλαιότερες εποχές στην εκκλησιαστική μας παράδοση. Η Αγία Γραφή και η εκκλησιαστική μας παράδοση αποτελούν τα πλέον καταλληλότερα μέσα για την ερμηνεία αυτών των θαυμάσιων γεγονότων, που συνέβησαν στον κόσμο και επηρέασαν τις ανθρώπινες ζωές. Αποτελούν οδηγό για όποιον προσπαθήσει να τα εκτιμήσει, οδηγό που μειώνει την πιθανότητα της πνευματικής πλάνης.
Συμβάλλουν στη διάκριση της αλήθειας από την πλάνη, του φωτός από το σκοτάδι και της πραγματικότητας από τα σύμβολα. Ποιό όμως είναι το συμπέρασμα το οποίο συνάγεται από τέτοιου είδους βιώματα; Πιθανόν είναι μόνον ένα και μοναδικό: Ο Θεός είναι Αυτός που οδηγεί τον κόσμο και κυβερνά την κάθε ανθρώπινη ζωή. Ο Θεός ενεργεί με άπειρους τρόπους για να φέρει τους ανθρώπους κοντά Του, κοντά στην Αλήθεια, κοντά στην σωτηρία τους.
Ο Άγιος Νικόλαος Βελιμίροβιτς με το βιβλίο του «Εμμανουήλ» αποδεικνύει την αγάπη του για ολόκληρη την ανθρωπότητα. Το κοινό στοιχείο όλων αυτών των ιστοριών είναι ένα: πως ο Θεός είναι δίπλα μας και αόρατα κινεί τα νήματα της ζωής όλων μας. Υπάρχει το πνευματικό βασίλειο, το βασίλειο του Θεού, το οποίο είναι γεμάτο από τις ψυχές των Δικαίων. Υπάρχει μόνον ένας νόμος, ο νόμος της Δικαιοσύνης του Θεού, ο νόμος της ηθικής. Οτιδήποτε άλλο ονομάζεται νόμος, είναι σκιά και σύμβολο αυτού του μεγάλου και αιώνιου νόμου του Θεού. Με λίγα λόγια, εμείς οι ταξιδιώτες αυτού του κόσμου δεν είμαστε μόνοι στον δρόμο μας. Μαζί μας είναι ο Θεός και όλος ο ουράνιος στρατός. Εμμανουήλ: «Μεθ' ημών ο Θεός»: Μαζί μας είναι ο Κύριος».
(Από τον πρόλογο του βιβλίου)
Εισαγωγή στο διαδίκτυο, επιμέλεια, παρουσίαση
ΑΓΙΟΚΥΠΡΙΑΝΙΤΗΣ.
ΑΓΙΟΥ ΝΙΚΟΛΑΟΥ ΒΕΛΙΜΙΡΟΒΙΤΣ: «ΜΕΘ' ΗΜΩΝ Ο ΘΕΟΣ» ΜΕΡΟΣ 1ον
ΟΝΕΙΡΑ ΠΟΥ ΟΔΗΓΗΣΑΝ ΣΕ ΘΑΥΜΑΣΙΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ
1. Η έγκυρη μαρτυρία ενός μεγάλου θαύματος
Στην πόλη Μαντζουρία, που βρίσκεται στα σύνορα της ρωσικής Σιβηρίας και της Κίνας, όπου έζησε και πέθανε ο επίσκοπος Ιωνάς, ζούσε μια ρωσική οικογένεια: Ο πατέρας, που δούλευε στον σιδηροδρομικό σταθμό, ζούσε μαζί με την γυναίκα και τον γιο τους.
Η οικογένεια αυτή, επειδή ο πατέρας δούλευε σε κομμουνιστική, κρατική εταιρεία, δεν είχε ενδιαφέρον ούτε για τη χριστιανική πίστη, ούτε για την εκκλησία. Δυστυχώς, στη συνέχεια τους συνέβη να αρρωστήσει το παιδί τους και για μήνες να μην μπορεί να σηκωθεί από το κρεββάτι. Τα πόδια του είχαν παραλύσει και ήταν σαν κομμένα...
Οι γονείς έκαναν τα πάντα, οτιδήποτε τους ήταν δυνατό για να το γιατρέψουν. Πλήρωσαν γιατρούς, χρησιμοποίησαν κάθε φάρμακο, αλλά τίποτε δεν μπορούσε να βοηθήσει το παιδί τους. Η υγεία του αγοριού τους πήγαινε από το κακό προς το χειρότερο.
Κάλεσαν ρώσους γιατρούς αλλά και γιαπωνέζους να το εξετάσουν. Χρησιμοποίησαν ακόμη το μηχάνημα της ακτινογραφίας, αλλά τίποτε δεν τον βοηθούσε. Απεγνωσμένοι περίμεναν τον θάνατο του γιου τους μέχρι που έφτασε η 7η Οκτωβρίου του 1925. Εκείνη την μέρα κοιμήθηκε ο επίσκοπος Ιωνάς.
Λόγω του θανάτου του πολυαγαπημένου επισκόπου, ολόκληρη η πόλη βρισκόταν σε ταραχή. Η μάνα τακτοποίησε το άρρωστο παιδί της στο κρεββάτι, το σκέπασε και βγήκε, λόγω υποχρεώσεών της, έξω στην πόλη. Όταν τελείωσε τις εργασίες και επέστρεφε σπίτι φτάνοντας στην αυλή του σπιτιού, είδε το παράλυτο αγόρι της, το γιο της, να πηδάει από το παράθυρο του δωματίου του και να φωνάζει χαρούμενα:
<<Μάνα, να ορίστε. εγώ θεραπεύτηκα έτσι ξαφνικά. Το αγόρι, της απάντησε: <<Όταν εσύ έφυγες από το σπίτι, εγώ αποκοιμήθηκα. Στον ύπνο, μου φανερώθηκε ένας καλός άνθρωπος, ντυμένος με άμφια ιερέα και με ρώτησε: Γιατί είσαι ξαπλωμένος στο κρεββάτι; Εγώ του απάντησα ότι δεν είναι καλά τα πόδια μου και ότι δεν μπορώ να κουνηθώ.
Τότε μου είπε αυτός ο άνθρωπος: <<Να, ορίστε, πάρε τα δικά μου πόδια και περπάτα, επειδή σε μένα αυτά τα πόδια άλλο πια δεν μου χρειάζονται>>. Η μάνα ρώτησε πώς ήταν εξωτερικά αυτός αυτός ο άνθρωπος και το τον περιέγραψε.
Την άλλη μέρα η μάνα με το παιδί πήγαν στην ολονυχτία που έγινε προς τιμή του πεθαμένου επισκόπου Ιωνά. Όταν το παιδί παρατήρησε το πρόσωπο του νεκρού επισκόπου φώναξε: <<Μάνα, αυτός είναι εκείνος ο άνθρωπος που φανερώθηκε στον ύπνο μου και μου έδωσε τα πόδια του>>!
Εισαγωγή στο διαδίκτυο, επιμέλεια, παρουσίαση
ΑΓΙΟΚΥΠΡΙΑΝΙΤΗΣ.
Αποσπασματικές αναρτήσεις από το βιβλίο του Αγίου Νικολάου Βελιμίριβιτς:
<<Μεθ' ημών ο Θεός>>, εκδόσεις <<Ορθόδοξη Κυψέλη>>,
Θεσσαλονίκη 2017, σελ. 13 -14.
ΑΦΙΕΡΩΜΑ ΣΤΗ ΓΕΝΟΚΤΟΝΙΑ ΤΩΝ ΠΟΝΤΙΩΝ 19 ΜΑΙΟΥ 1919
Η 19η Μαΐου αποτελεί μια άκρως σημαντική επέτειο για ολόκληρο τον ελληνισμό, Ημέρα Μνήμης της Γενοκτονίας των Ελλήνων του Πόντου, όπως αυτή καθιερώθηκε το 1994 με ομόφωνη απόφαση της Βουλής των Ελλήνων.
της Στυλιανής Δράκου
Στις 19 Μαΐου 1919, κατά τη διάρκεια της Μικρασιατικής Εκστρατείας, ο Κεμάλ Ατατούρκ αποβιβάστηκε στη Σαμψούντα του Πόντου και δρομολόγησε τη σκληρότερη φάση της γενοκτονίας του ποντιακού ελληνισμού, η οποία έλαβε χώρα στο πλαίσιο του απελευθερωτικού αγώνα των Τούρκων κατά των Δυτικών Συμμάχων (Αγγλογάλλων, Ιταλών και Ελλήνων), που κατείχαν εδάφη της Μικράς Ασίας.Από ένα σύνολο 750.000 περίπου Ελληνοποντίων, υπολογίζονται σε πάνω από 350.000 εκείνοι που εξολοθρεύτηκαν από τους Νεοτούρκους κατά την περίοδο 1916-1923.
Το ιστορικό υπόβαθρο
Ο Ελληνισμός του Πόντου σύμφωνα με τα ιστορικά στοιχεία χρονολογείται από τον 8ο π.Χ. αιώνα. Είχε δε την εξής διαδρομή. Ίωνες Αθηναίοι κατέλαβαν τον 11ο π.Χ. αιώνα την περιοχή που πήρε την ονομασία Ιωνία λόγω της καταγωγής των νέων εποίκων. Οι Ίωνες κατέστησαν την Μίλητο μεγάλη ναυτική και εμπορική δύναμη και τα πλοία της διέσχιζαν αρχικά όλη τη Μεσόγειο. Στη συνέχεια στράφηκαν προς τον Ελλήσποντο και τον Εύξεινο Πόντο εγκαθιστώντας νέες αποικίες.
Τον 8ο π.Χ. αι. Μιλήσιοι ιδρύουν τη Σινώπη η οποία γρήγορα γίνεται μεγάλο εμπορικό λιμάνι και ισχυρή ναυτική δύναμη. Με τη σειρά της η Σινώπη δημιουργεί νέες αποικίες-πόλεις σε όλο το μήκος των βορείων παραλίων της Μικράς Ασίας με σπουδαιότερες την Αμισό, τα Κοτύωρα, την Κερασούντα, την Τραπεζούντα κ.α. Σπουδαιότερη όλων η Τραπεζούντα που πήρε το όνομα λόγω του τραπεζοειδούς σχήματος της τοποθεσίας πάνω στην οποία είχε χτιστεί.
Η ίδρυσή της χρονολογείται από το 756 π.Χ. και είναι κατά τέσσερα χρόνια αρχαιότερη της Ρώμης και πολλά περισσότερα του Βυζαντίου. Την εποχή της κοσμοκρατορίας του Μ. Αλεξάνδρου πλήρως ανεξάρτητες στρέφονται προς τα μεσόγεια όπου ανακαλύπτουν νέες πηγές πλούτου, όπως σίδηρο, χαλκό, άργυρο. Μετά το θάνατο του Μ. Αλεξάνδρου ιδρύεται το Βασίλειο του Πόντου. Ένα ελληνιστικό κράτος δημιουργός του οποίου ήταν ο Μιθριδάτης ο Α’, Πέρσης σατράπης που εξελληνίστηκε πλήρως. Η διάρκεια αυτού του κράτους ήταν από το 322 έως το 64 π.Χ. οπότε η περιοχή καταλήφθηκε από τους Ρωμαίους και αποτελούσε πλέον επαρχία της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας.
Στα βυζαντινά χρόνια που ακολουθούν η περιοχή του Πόντου διάγει υπό ένα καθεστώς αυτονομίας με τοπικούς διοικητές, τους δούκες. Λόγω της μεγάλης απόστασης από την έδρα της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας, και λόγω ανυπαρξίας στρατιωτικών δυνάμεων, την αντιμετώπιση των διαφόρων εισβολέων ανέλαβαν με επιτυχία οι τοπικοί άρχοντες. Το 1204 οι σταυροφόροι της Δ’ σταυροφορίας, αντί να ελευθερώσουν τους Αγίους Τόπους όπως διακήρυξαν, άρπαξαν το Βυζάντιο.
Η Βυζαντινή Αυτοκρατορία διαλύθηκε και τρία νέα ελληνικά κρατίδια δημιουργήθηκαν. Η Αυτοκρατορία της Νίκαιας, το Δεσποτάτο της Ηπείρου και ανάμεσα σε αυτά και η Αυτοκρατορία της Τραπεζούντας. Πρώτος Αυτοκράτορας στέφθηκε ο Αλέξιος. Η Αυτοκρατορία της Τραπεζούντας διήρκεσε 257 χρόνια (1204-1461). Δηλαδή συνέχισε να υφίσταται ακόμη και μετά την επανάκτηση της Κωνσταντινούπολης από τον Μιχαήλ Η’ Παλαιολόγο το 1261, σε αντίθεση με το Δεσποτάτο της Ηπείρου που διαλύθηκε το 1337.
Η Τραπεζούντα κατελήφθη από τον Μωάμεθ Β΄ στις 15 Αυγούστου 1461. Σε όλη τη διάρκεια της Οθωμανικής σκλαβιάς γίνονται προσπάθειες εξισλαμισμού των Ελλήνων. Ορισμένοι, μη αντέχοντας υποκύπτουν, άλλοι εξισλαμίζονται επιφανειακά διατηρώντας στα κρυφά την χριστιανική τους πίστη.
Η Ρωσία που βρισκόταν σε συνεχείς πολέμους με τους Οθωμανούς, κατά τη λήξη των πολέμων συμπεριλάμβανε στις συνθήκες, όρους προστασίας των χριστιανών. Έτσι υπήρχαν και περίοδοι ηρεμίας για τους Έλληνες του Πόντου. Ώσπου ήρθαν οι μαύρες μέρες της γενοκτονίας και του ξεριζωμού. Τα μαύρα σύννεφα στον ουρανό του Πόντου, εμφανίστηκαν το 1916 και αφού είχε συντελεστεί η γενοκτονία των Αρμενίων.
Μετά τη Γενοκτονία των Αρμενίων, το 1915, οι τούρκοι εθνικιστές υπό τον Μουσταφά Κεμάλ είχαν πλέον όλο το πεδίο ανοιχτό μπροστά τους για να εξολοθρεύσουν τους Ελληνοποντίους. Οι Ελληνοπόντιοι, μολονότι αποτελούσαν μειονότητα (περί το 40% του πληθυσμού), είχαν καταφέρει να κυριαρχήσουν στην οικονομική ζωή της περιοχής, ζώντας κυρίως στα αστικά κέντρα. Η οικονομική τους ανάκαμψη συνδυάστηκε με τη δημογραφική και πνευματική τους άνοδο.
Το 1865 οι Έλληνες του Πόντου ανέρχονταν σε 265.000, το 1880 σε 330.000 και στις αρχές του 20ού αιώνα άγγιζαν πλέον τις 700.000 οι οποίοι κατοικούσαν σε 11 πόλεις, 41 κωμοπόλεις και 1013 χωριά. Το 1860 υπήρχαν 100 σχολεία στον Πόντο, ενώ το 1919 υπολογίζονται σε 1.400, ανάμεσά τους 7 ημιγυμνάσια , 3 γυμνάσια, 1 λύκειο και 1047 σχολαρχεία και δημοτικά σχολεία με 75.950 μαθητές και 1236 δασκάλους και καθηγητές ανάμεσα στα παραπάνω και το περίφημο Φροντιστήριο της Τραπεζούντας.
Εκτός από σχολεία, οι Ελληνοπόντιοι διέθεταν τυπογραφεία, περιοδικά, εφημερίδες, λέσχες και θέατρα, που τόνιζαν το υψηλό πνευματικό τους επίπεδο. Την Ορθοδοξία υπηρετούσαν 1459 κληρικοί σε 1131 εκκλησίες. Το 1918 μετά τις οργανωμένες διώξεις σε έκθεση του Πατριαρχείου φαίνεται πως απέμειναν στον Πόντο 440.000 Έλληνες.
Το κίνημα των Νεότουρκων
Το 1908 ήταν μια χρονιά-ορόσημο για τους λαούς της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Τη χρονιά εκείνη εκδηλώθηκε και επικράτησε το κίνημα των Νεότουρκων, που έθεσε στον περιθώριο το σουλτάνο. Πολλές ήταν οι ελπίδες που επενδύθηκαν στους νεαρούς στρατιωτικούς για μεταρρυθμίσεις στο εσωτερικό της καταρρέουσας Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Σύντομα, όμως, οι ελπίδες τους διαψεύστηκαν. Οι Νεότουρκοι έδειξαν το σκληρό εθνικιστικό τους πρόσωπο, εκπονώντας ένα σχέδιο διωγμού των χριστιανικών πληθυσμών και εκτουρκισμού της περιοχής, επωφελούμενοι της εμπλοκής των ευρωπαϊκών κρατών στον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο.
Διωγμοί και εκτοπισμοί – Τα «Τάγματα Εργασίας» - Η πρώτη φάση της Γενοκτονίας των Ποντίων.
Το κύμα μαζικών διώξεων ξεκίνησε στον Πόντο με την μορφή εκτοπίσεων το 1915. Η τουρκική ήττα κατά τον ρωσοτουρκικό πόλεμο στην περιοχή, στο Σαρικαμίς στην βόρεια περιοχή της Μικράς Ασίας το 1915, αποδόθηκε στους Έλληνες που υπηρετούσαν στον οθωμανικό στρατό. Ως συνέπεια αυτού, όλοι οι στρατολογημένοι Πόντιοι εξαναγκάστηκαν σε στρατολόγηση στα τάγματα εργασίας.
Οι εκτοπίσεις συνεχίζονταν ακατάπαυστα και κατά την εποχή που τα ρωσικά στρατεύματα εισήλθαν στην Τραπεζούντα στις αρχές του 1916. Ιδιαίτερα με το πρόσχημα ότι οι Πόντιοι υποστήριζαν τις κινήσεις των Ρώσων μεγάλος αριθμός κατοίκων από τις περιοχές της Σινώπης και της Κερασούντας εκτοπίστηκαν στην ενδοχώρα της Μικράς Ασίας. Σημειώθηκαν επίσης και εξαναγκαστικοί εξισλαμισμοί γυναικών.
Οι Τούρκοι, με πρόσχημα την «ασφάλεια του κράτους», προέβησαν στον εκτοπισμό ενός μεγάλου μέρους του ελληνικού πληθυσμού στην αφιλόξενη μικρασιατική ενδοχώρα μέσω των λεγομένων «Ταγμάτων Εργασίας» («Αμελέ Ταμπουρού»). Στα «Τάγματα Εργασίας» αναγκάζονταν να υπηρετούν οι άνδρες που δεν κατατάσσονταν στον τουρκικό στρατό κατά την διάρκεια του Α Παγκοσμίου Πολέμου (1914- 1918). Δούλευαν σε λατομεία, ορυχεία και στη διάνοιξη δρόμων, κάτω από εξοντωτικές συνθήκες.
Οι περισσότεροι πέθαιναν από πείνα, κακουχίες και αρρώστιες. Αντιδρώντας στην καταπίεση των Τούρκων, τις δολοφονίες, τις εξορίες και τις πυρπολήσεις των χωριών τους, οι Ελληνοπόντιοι, όπως και οι Αρμένιοι, ανέβηκαν αντάρτες στα βουνά για να περισώσουν ό,τι ήταν δυνατόν. Εμπνευστής και εγκέφαλος αυτής της επιχείρησης γενοκτονίας ήταν ο Μεχμέτ Ταλαάτ, υπουργός των Εσωτερικών της Οθωμανικής αυτοκρατορίας. Με δικές του εντολές, που καλούσαν τις αρχές να μη δείχνουν κανένα έλεος και για τους χριστιανούς, εξαπολύθηκαν οι διωγμοί κατά των «ανεπιθύμητων» εθνοτήτων.
Οι εντολές αυτές δόθηκαν με τη μορφή απορρήτων τηλεγραφημάτων προς όλους τους πολιτικούς και στρατιωτικούς διοικητές των διαφόρων νομών, έπειτα από μια σύσκεψη που είχε ο Ταλαάτ στις 8 Μαΐου του 1914 με τους συνεργάτες του, Εμβέρ, Τζεμάλ, Νουρεντίν και άλλους ηγέτες των Νεότουρκων.
Ένα απ’ αυτά τα τηλεγραφήματα κατόρθωσε να το αποκτήσει έπειτα από δυο χρόνια η γαλλική εφημερίδα «Le Temps» και το δημοσίευσε στις 29 Ιουλίου 1916. Έλεγε τα εξής: Προς τον διοικητή της Σμύρνης Ραχμή μπέη. Οι Έλληνες Οθωμανοί υπήκοοι της περιφέρειας σας αποτελούν πλειονότητα, η οποία δυνατόν να αποβεί επικίνδυνη. Γενικότερα, όλοι όσοι ζουν στα παράλια της Μικρασίας συμπεριλαμβανομένων και αυτών της Νομαρχίας σας πρέπει να εξαναγκαστούν να εγκαταλείψουν τις εστίες τους και να μεταφερθούν στους νομούς Ερζερούμ, Ερζιγκιάν και αλλού.
Τούτο επιβάλλουν πολιτικοί και στρατιωτικοί λόγοι. Αν αρνηθούν να εκκενώσουν τις περιοχές τους, δώστε οδηγίες στους Μουσουλμάνους αδελφούς μας να τους εξαναγκάσουν μεταχειριζόμενοι προς τούτο κάθε μέσον και κάθε είδους έκτροπα. Οι Έλληνες πρέπει ακόμα να υποχρεωθούν να υπογράψουν βεβαίωση, στην οποία να δηλώνουν ότι φεύγουν και εγκαταλείπουν τις εστίες τους με δική τους θέληση και πρωτοβουλία. Η βεβαίωση αυτή είναι αναγκαία για να μη δημιουργηθούν αργότερα πολιτικά ζητήματα.
Υπογραφές: Υπουργός Εσωτερικών Ταλαάτ, Διευθυντής υπουργείου Εσωτερικών Χιλμή». Σε εφαρμογή αυτής της πολιτικής, όχλοι ατάκτων καθοδηγούμενοι από τις αρχές και αφιονιζόμενοι από μια συστηματική προπαγάνδα μίσους, ανάγκασαν χιλιάδες Έλληνες των παραλίων της Μικρασίας να εγκαταλείψουν τις προαιώνιες εστίες τους και να μετοικήσουν με πολυήμερες εξοντωτικές πορείες. Αλλά οι Τούρκοι δεν περιορίζονταν στους ομαδικούς εκτοπισμούς και τις απελάσεις.
Σε έκθεση από την Κερασούντα, με ημερομηνία 21 Απριλίου 1917, είναι γραμμένα τα εξής: «Με αφορμή την ανυποταξία 300 φυγόστρατων εκκενώθηκαν και πυρπολήθηκαν 88 ελληνικά χωριά από το Δεκέμβριο του 1916 ως το Φεβρουάριο του 1917. Οι κάτοικοι των χωριών αυτών, ανερχόμενοι σε 30.000 περίπου, κατά το μεγαλύτερο μέρος τους γέροι, γυναίκες και παιδιά εκτοπίστηκαν βίαια στο νομό Αγκύρας, μέσα σε δριμύτατο χειμώνα, χωρίς να τους επιτραπεί να παραλάβουν ούτε τα ενδύματά τους. Το ένα τέταρτο απ’ αυτούς πέθανε κατά τη διαδρομή από τις κακουχίες, την πείνα και το ψύχος».
Σύμφωνα με άλλη έκθεση της Ελληνικής πρεσβείας, τον Ιούνιο του 1915: «Οι εκτοπιζόμενοι από τα χωριά τους δεν είχαν δικαίωμα να πάρουν μαζί τους ούτε τα απολύτως αναγκαία. Γυμνοί και ξυπόλητοι, χωρίς τροφή και νερό, δερόμενοι και υβριζόμενοι, όσοι δεν εφονεύοντο οδηγούντο στα όρη από τους δημίους τους. Οι περισσότεροι απ’ αυτούς πέθαιναν κατά την πορεία από τα βασανιστήρια.
Μισοπεθαμένοι εγκαταλείπονταν στο δρόμο. Και γυναίκες που γεννούσαν κατά τη διαδρομή εγκατέλειπαν τα βρέφη τους βαδίζοντας όπως μπορούσαν, γιατί όσοι βραδυπορούσαν δέρνονταν από τους συνοδούς χωροφύλακες. Το τέρμα του ταξιδιού των δυστυχισμένων αυτών δεν σήμαινε και το τέρμα των δεινών τους, γιατί οι βάρβαροι κάτοικοι των τουρκικών χωριών τους παρελάμβαναν για να τους καταφέρουν το τελειωτικό πλήγμα…».
Στις 19-12-1916 ο Αυστριακός πρεσβευτής στην Κωνσταντινούπολη Pallavicini, σε έκθεση που έστειλε στη Βιέννη, περιέγραψε τα τουρκικά εγκλήματα στη μαρτυρική Αμισό: «11 Δεκεμβρίου 1916. λεηλατήθηκαν 5 ελληνικά χωριά και κατόπιν κάηκαν. Οι κάτοικοι εκτοπίστηκαν. 12 Δεκεμβρίου 1916. Στα περίχωρα της πόλης καίγονται χωριά. 14 Δεκεμβρίου 1916. Ολόκληρα χωριά καίγονται μαζί με τα σχολεία και τις εκκλησίες. 17 Δεκεμβρίου 1916. Στην περιφέρεια Σαμψούντας έκαψαν 11 χωριά. Η λεηλασία συνεχίζεται. Οι χωρικοί κακοποιούνται. 31 Δεκεμβρίου 1916. 18 ελληνικά χωριά κάηκαν εξ ολοκλήρου, 15 εν μέρει, 60 γυναίκες περίπου βιάστηκαν. Ελεηλάτησαν ακόμη και εκκλησίες».
Οι εκθέσεις της ελληνικής πρεσβείας της Κωνσταντινούπολης, που στάλθηκαν στην Αθήνα τον Ιανουάριο και το Φεβρουάριο του 1917 είναι πολύ αποκαλυπτικές: «… Είκοσιν οχτώ έτερα χωρία επυρπολήθησαν εντός μιας εβδομάδος από της Ι5ης Ιανουαρίου, μη συμπεριλαμβανομένων των πυρποληθέντων κατά Δεκέμβριον. Τα γυναικόπαιδα απεστάλησαν πεζή εν μέσω βροχής και χιόνων εις τα βιλαέτια Σεβάστειας και Άγκυρας. Νήπια, κοράσια, λεχώνες, έγκυοι, ασθενείς και γέροντες ωθούνται από τόπου εις τόπον, διανυκτερεύουσι κατά χιλιάδας εις χάνια, όπου διαμένουσιν άνευ άρτου ή άλλης τροφής…
Πολλά παιδία απωλέσαντα τους γονείς των διασκορπίζονται εις τα όρη, ή εις τα τουρκικά χωρία. Οι μετατοπιζόμενοι αποθνήσκουσι καθ’ οδόν εκ της πείνης, του ψύχους και των ταλαιπωριών και θάπτονται εις τα όρη, ή αφήνονται βορά των αγρίων θηρίων… Κατά πρόχειρον υπολογισμόν ο αριθμός τούτων υπερέβη ήδη τας 20.000 καθ’ εκάστην δε αυξάνεται… Εκ Πάφρας απεστάλη εις Βοϊβάτ ολόκληρος ο άρρην πληθυσμός…
Οκτώ χωρία της Πάφρας παράγοντα τον εκλεκτότερον καπνόν της Τουρκίας επυρπολήθησαν και οι κάτοικοι μετεφέρθησαν εις το Βιλαέτιον της Αγκύρας, ετέρων δε οκτώ χωρίων της Αμισού οι κάτοικοι απεστάλησαν εις το εσωτερικόν. Ταύτην την στιγμή φαίνονται εις τα όρη καπνοί και φλόγες… και ο υπαίθριος πληθυσμός της Κερασούντος μετεφέρθη ολόκληρος εις το εσωτερικόν…
Τα αυτά συνέβησαν εις τα επαρχίας Νεοκαισαρείας, Φάτζας και Τσαρσαμπά… Χείρονα τούτων συνέβησαν εις την Πάφραν όπου κατά τας τελευταίας εβδομάδας παρεδόθησαν εις το πυρ έτερα είκοσι χωρία μετά των εκκλησιών των και σχολείων, αφού δε ελεηλατήθη η κινητή αυτών περιουσία και η ακίνητος εγένετο παρανάλωμα του πυρός, ο πληθυσμός ολόκληρος απεστάλη εις το εσωτερικόν… Σκοπός όλων των φρικωδών τούτων γεγονότων είναι η εξόντωσις των εν Τουρκία Ελλήνων, οίτινες οφείλουσι να εκλείψωσι ως οι Αρμένιοι».
Στις 20 Μαΐου 1919, ο αρχιμανδρίτης Πανάρετος, σε έκθεσή του προς τον συνταγματάρχη Κατεχάκη αποκαλύπτει στατιστικά στοιχεία της τραγωδίας των Ποντίων «… Η επαρχία Αμασείας είχε προ του πολέμου 136.768 ελληνικό πληθυσμό. Εκ του ολικού αριθμού, 73.375 του πληθυσμού μετετοπίστησαν ή εξορίσθησαν, εκ των οποίων το 70% απέθανον εν τη εξορία, μόλις δε οι 30% επανήλθον… Εκ των 25.000 εξορισθέντων της επαρχίας Νεοκαισαρείας, εκ μεν των χωρικών εσώθησαν μόλις 6% και ούτοι συντετριμμένοι ως ναυαγοί της σατανικής τουρκικής θηριωδίας, εκ δε των κατοίκων των πόλεων 35% ρακένδυτοι και κατεσυληκότες, ζωντανά μαρτύρια της τουρκικής βαρβαρότητος…
Η επαρχία Κολωνίας εξ ολοκλήρου κατεστράφη, όλα τα χωριά αυτής ηρημώθησαν, ελάχιστοι ομογενείς σώζονται εν Νικοπόλει… Η επαρχία Χαλδείας-Κερασούντος… είχε… ολικόν πληθυσμόν 167.450. Εκ τούτων 45.000 περίπου εξηνηγκάσθησαν κατά τον χρόνον της ανακατοχής να καταφύγωσιν εις Ρωσίαν, άνω δε των 90.000 μετετοπίσθησαν και εξορίσθησαν εις τα βάθη της Μ. Ασίας…Εκ των εξορισθέντων 80% απέθανον εκ πείνης, εκ των διωγμών, των δεινοπαθημάτων και των δαρμών… Εκ των 72 ελληνικών χωρίων του τμήματος Κερασούντος ουδέν σώζεται…».
Το 1919 οι Έλληνες μαζί με τους Αρμένιους και την πρόσκαιρη υποστήριξη της κυβέρνησης Βενιζέλου προσπάθησαν να δημιουργήσουν ένα αυτόνομο ελληνοαρμενικό κράτος. Το σχέδιο αυτό ματαιώθηκε από τους Τούρκους, καθώς ήταν αντίθετο με τα εθνικιστικά σχέδια περί εκκαθάρισης της Ανατολίας, του Πόντου και της ευρύτερης επικράτειας της Τουρκίας από μη μουσουλμανικά στοιχεία, και οι οποίοι εκμεταλλεύθηκαν το γεγονός για να προχωρήσουν στην «τελική λύση».
Η δεύτερη φάση της Ποντιακής Γενοκτονίας
Οι διώξεις προκάλεσαν τη δημιουργία θυλάκων αντίστασης από τους Πόντιους. Τελικά οι διώξεις εντάθηκαν με την έκδοση διατάγματος, τον Δεκέμβριο του 1916, που προέβλεπε την εξορία όλων των ανδρών από 18 ως 40 ετών και τη μεταφορά των γυναικόπαιδων στο εσωτερικό της Μικράς Ασίας. Η εφαρμογή αυτού του μέτρου ξεκίνησε από την Άνω Αμισό και στην Μπάφρα. Στην επαρχία Αμάσειας 72.375 Έλληνες, από τους συνολικά 136,768, εκτοπίστηκαν, από τους οποίους το 70% περίπου πέθανε από τις κακουχίες. Πολλοί Πόντιοι θέλησαν να αντισταθούν οργανώνοντας, στις ορεινές εκτάσεις του Πόντου, αντάρτικα εναντίον του τακτικού στρατού, όπως στη Σάντα.
Στον Άγιο Γεώργιο Πατλάμ της Κερασούντας είχαν συγκεντρωθεί 3.000 Έλληνες, οι οποίοι έγκλειστοι και σε συνθήκες ασιτίας από τις οθωμανικές αρχές, βρήκαν αργό θάνατο. Κατά τη διάρκεια του Α' Παγκοσμίου Πολέμου εξορίστηκαν συνολικά 235.000 Πόντιοι, ενώ 80.000 μετανάστευσαν στη Ρωσία. Ταυτόχρονα όμως, λιγότερο έντονες ήταν οι διώξεις που υπέστησαν, τότε, οι Έλληνες του ανατολικού Πόντου, στην περιοχή της Τραπεζούντας, κυρίως λόγω της ικανότητας του μητροπολίτη Χρύσανθου να συνδιαλλάσσεται με τις τοπικές αρχές, αλλά και από το γεγονός ότι από τον Απρίλιο του 1916 η περιοχή καταλήφθηκε από τον ρωσικό στρατό.
Ωστόσο, μετά την επικράτηση των μπολσεβίκων και την ανατροπή του τσάρου, υπογράφηκε η συνθήκη Μπρεστ - Λιτόφσκ, βάσει της οποίας οι σοβιετικοί τερμάτιζαν την εμπλοκή τους στον Α' Παγκόσμιο Πόλεμο, συνομολογούσαν ειρήνη με τις Κεντρικές Δυνάμεις και αποχωρούσαν από τα προηγουμένως καταληφθέντα εδάφη του Ανατολικού Πόντου.
Η αποχώρηση, που ξεκίνησε τον Ιανουάριο του 1918 και ολοκληρώθηκε το Φεβρουάριο, οδήγησε σε έξαρση των βιαιοπραγιών από Τούρκους άτακτους (τσέτες) σε βάρος των απροστάτευτων τώρα, χριστιανικών πληθυσμών της περιοχής. Ταυτόχρονα οι σοβιετικοί εγκατέλειψαν τον εξοπλισμό και τα πολεμοφόδιά τους, τα οποία περιήλθαν στα χέρια των ατάκτων Οθωμανών. Από το 1914 έως το 1918, περισσότεροι από 230.000 Πόντιοι έχασαν, έτσι, τη ζωή τους.
Σύμφωνα με εκτιμήσεις του επισκόπου Τραπεζούντας, ο αριθμός των θυμάτων αυτών των πολιτικών ανήλθε, για εκείνο το διάστημα, σε 100.000 περίπου. Δεν έπαψαν και οι διαμαρτυρίες από Αυστριακούς και Αμερικανούς διπλωμάτες κατά της οθωμανικής κυβέρνησης. Μετά την Ανακωχή του Μούδρου (30 Οκτωβρίου 1918), εκδόθηκε σουλτανικό διάταγμα που χορηγούσε αμνηστία στους Πόντιους αντάρτες, οι οποίοι κλήθηκαν να παραδώσουν τα όπλα τους και να επιστρέψουν στις εστίες τους. Όμως, παρά την εξαγγελία, οι περισσότεροι από αυτούς που αφοπλίστηκαν, είτε δολοφονήθηκαν είτε φυλακίστηκαν.
Η τρίτη φάση της Γενοκτονίας των Ποντίων
Ύστερα από την συνθηκολόγηση της Ρωσίας και την απόσυρση του ρωσικού στρατού από την περιοχή, εντάθηκαν οι διώξεις στην περιοχή. Στις 19 Μαΐου 1919 λίγες μέρες μετά την αποβίβαση του ελληνικού στρατού στη Σμύρνη, ο Μουσταφά Κεμάλ αποβιβάστηκε στη Σαμψούντα, για να ξεκινήσει την τρίτη και πιο άγρια φάση της Ποντιακής Γενοκτονίας, υπό την καθοδήγηση των γερμανών και σοβιετικών συμβούλων του. Με την άφιξη του Κεμάλ Ατατούρκ, τον Μάιο του 1919, στην περιοχή και την έξαρση του κινήματός του εντάθηκε η δράση ατάκτων ομάδων (τσετών) κατά των χριστιανικών πληθυσμών. Στις ελληνικές περιοχές έφερναν τον όλεθρο και τη συμφορά έκαιγαν και κατάστρεψαν χωριά και κωμοπόλεις, έσφαζαν τους κατοίκους τους, λεηλατούσαν τις περιουσίες τους, βίαζαν τις γυναίκες.
Ο Τοπάλ Οσμάν.
Στις 29 Μαϊου ο Κεμάλ ανέθεσε στον τσέτη Τοπάλ Οσμάν την επιχείρηση για τη διενέργεια μαζικών επιχειρήσεων κατά του τοπικού πληθυσμού. Σε αυτό το πλαίσιο, πραγματοποιήθηκαν οι σφαγές και οι εκτοπίσεις των Ελλήνων στη Σαμψούντα και σε 394 χωριά της περιοχής, κατοικημένα από ελληνικούς πληθυσμούς. Σχετικές αναφορές έχουν καταγραφεί από το ελληνικό Υπουργείο Εξωτερικών, καθώς και από τον Αμερικανό πρέσβη Χένρυ Μοργκεντάου.
Μεταξύ Φεβρουαρίου και Αυγούστου 1920 πραγματοποιήθηκε η πυρπόληση της Μπάφρας και η μαζική εξόντωση των 6.000 Ελλήνων που είχαν σπεύσει να βρουν προστασία στις εκκλησίες της περιοχής. Συνολικά από τους 25.000 Έλληνες που ζούσαν στις περιοχές της Μπάφρας και του Ααζάμ, το 90% δολοφονήθηκε, ενώ από τους υπόλοιπους, οι περισσότεροι εκτοπίστηκαν στο εσωτερικό της Μικράς Ασίας.
Τηλεγράφημα τον Ιούλιο του 1920 από την Επιτροπεία Ποντίων ενημερώνει τον Ελ. Βενιζέλο για την κατάσταση του ποντιακού ελληνισμού με τα εξής λόγια. «Πανταχόθεν του Πόντου αγγέλλονται σφαγαί εις Κερασούντα , εις Τραπεζούντα και αλλού. Εάν η κατάστασις συνεχιστεί , Ελληνισμός Πόντου εξαφανισθήσεται, πριν η διπλωματία προλάβει ασχοληθεί περί αυτού.»
Οι προύχοντες και οι προσωπικότητες του πνεύματος, συνελήφθησαν και καταδικάστηκαν σε θάνατο από τα αποκαλούμενα "Δικαστήρια της Ανεξαρτησίας" στην Αμάσεια, κατά τον Σεπτέμβριο του 1921. Παράλληλα, σημειώνονταν και εξαναγκαστικές αποσπάσεις νεαρών κοριτσιών και αγοριών από τις οικογένειές του, τα οποία δίνονταν για τα χαρέμια των εύπορων Τούρκων.
Μέχρι τη Μικρασιατική Καταστροφή, το 1922, οι Ελληνοπόντιοι που έχασαν τη ζωή τους ξεπέρασαν τις 200.000, ενώ κάποιοι ιστορικοί ανεβάζουν τον αριθμό τους στις 350.000.Όσοι γλίτωσαν από το τουρκικό σπαθί κατέφυγαν ως πρόσφυγες στη Νότια Ρωσία, ενώ γύρω στις 400.000 ήλθαν στην Ελλάδα. Με τις γνώσεις και το έργο τους συνεισέφεραν τα μέγιστα στην ανόρθωση του καθημαγμένου εκείνη την εποχή ελληνικού κράτους και άλλαξαν τις πληθυσμιακές ισορροπίες στη Βόρεια Ελλάδα.
Περισσότεροι από 1.300.000 Έλληνες αναγκάστηκαν να εκπατριστούν βίαια, εγκαταλείποντας τους προσφιλείς νεκρούς, μαζί με τις περιουσίες τους και τον πολιτισμό της μακραίωνης δημιουργικής παρουσίας τους εκεί. Η εξαντλημένη από τον πόλεμο, ηθικά, πολιτικά, κοινωνικά, δημογραφικά και οικονομικά Ελλάδα αναγκάστηκε να δεχτεί στους κόλπους της εκατοντάδες χιλιάδες πρόσφυγες, χωρίς κάποιο συγκεκριμένο σχέδιο υποδοχής.
Η συντριπτική πλειοψηφία του προσφυγικού πληθυσμού, 638.252 άτομα, δηλαδή ένα ποσοστό 53%, εγκαταστάθηκε στη Μακεδονία, αρχικά στις περιοχές που εγκατέλειψαν οι ανταλλάξιμοι μουσουλμάνοι. Ωστόσο, η οδύσσεια του παρευξείνιου ελληνισμού δε σταματά στη μικρασιατική καταστροφή. Συνεχίστηκε αμέσως μετά τον εμφύλιο πόλεμο της Ρωσίας κατά τον οποίο χάθηκαν άδικα δεκάδες χιλιάδες Έλληνες. Σύμφωνα με τη γενική απογραφή του 1928, κατά τη δεκαετία αυτή εγκαταστάθηκαν στην Ελλάδα 58.500 Έλληνες της Ρωσίας. Ήδη από το 1918, όπως προαναφέραμε, κατοικούσαν περισσότεροι από 750.000 Πόντιοι στις περιοχές του Καυκάσου, του Αντικαυκάσου, της Μεσημβρινής Ρωσίας και της Ουκρανίας.
Κατά την περίοδο των σταλινικών διώξεων (1937-1939) περίπου 20.000 Έλληνες εκδιώχθηκαν από τη Σοβιετική Ένωση προς την Ελλάδα, πέρα από τα δεκάδες χιλιάδες θύματα στους τόπους των εκτοπίσεων, στο Καζακστάν, το Ουσμπεκιστάν, την Κιργισία, τις στέπες και στις άλλες αφιλόξενες περιοχές της Σοβιετικής Ένωσης. Άλλοι 13.500 πήραν επίσης το δρόμο της προσφυγιάς το 1965.
Το προσφυγικό ζήτημα επιδεινώθηκε ξανά τον Μάρτιο του 1988, όταν οι σοβιετικές αρχές άνοιξαν τα σύνορα για τους λαούς των Σοσιαλιστικών Δημοκρατιών και δημιουργήθηκε αναγκαστικά ένα μεγάλο κύμα νέων προσφύγων Ελλήνων από τη Ρωσία προς την Ελλάδα, που έχει ξεπεράσει σήμερα τις 180.000.
Η Βουλή των Ελλήνων αποφάσισε ομοφώνως στις 24 Φεβρουαρίου 1994 την ανακήρυξη της 19ης Μαΐου ως Ημέρας Μνήμης της Γενοκτονίας των Ελλήνων του Πόντου. Πέρα από το ελληνικό κράτος ο διωγμός των Ποντίων αναγνωρίζεται επισήμως ως γενοκτονία από την Κύπρο, την Αρμενία, την Σουηδία, ορισμένες ομοσπονδιακές δημοκρατίες της Ρωσίας, εννέα πολιτείες των ΗΠΑ (Φλόριντα, Τζώρτζια, Μασαχουσέτη, Νιου Τζέρσεϊ, Νέα Υόρκη, Πενσυλβάνια, Νότια Καρολίνα, Ρόουντ Άιλαντ και από τις 11/9/2019 Καλιφόρνια, ενώ υπάρχει σαφής αναφορά -κατά κάποιο τρόπο αναγνώριση- σε γενοκτονία Ελλήνων και από την πολιτεία της Αλαμπάμα), τη βουλή των αυστραλιανών πολιτειών της Νότιας Αυστραλίας και της Νέας Νότιας Ουαλίας, την Αυστρία (ακολουθούμενη λίγες ημέρες αργότερα από το Δήμο της Βιέννης) και την Ολλανδία.
Στο Καναδά οι πόλεις Οττάβα και Τορόντο έχουν αναγνωρίσει την 19η Μαΐου ως ημέρα μνήμης της Ποντιακής γενοκτονίας. Η Ποντιακή γενοκτονία έχει οριστεί και αναγνωριστεί από τη Διεθνή Ένωση Μελετητών Γενοκτονιών (IAGS), ενώ έχει τύχει αναγνώρισης και από αρκετές διεθνείς οργανώσεις και φορείς, όπως οι Ευρωπαίοι Δημοκράτες Φοιτητές. Τέλος ψηφίσματα της Γερουσίας των ΗΠΑ κάνουν αναφορά σε γενοκτονία κατά Ελλήνων.
Η Ποντιακή Γενοκτονία είναι αναμφισβήτητα μία από τις μαύρες σελίδες για την ελληνική ιστορία, μία σελίδα που οφείλουμε να θυμόμαστε και να προσπαθούμε να διατηρούμε τη μνήμη της άσβεστη για τις επερχόμενες γενιές τόσο ως ένδειξη σεβασμού στα 353.000 θύματα αυτής της γενοκτονίας όσο και σε όλους αυτούς οι οποίοι αν και δεν έχασαν τη ζωή τους κατά τη διάρκειά της , έχασαν όμως τις πατρογονικές τους εστίες κατά την ανταλλαγή των πληθυσμών που συμφωνήθηκε με τη Συνθήκη και τη Σύμβαση της Λωζάνης (1923).
Μοναδική μας ελπίδα ο λόγος του Μακρυγιάννη:
«Ότι η τύχη μας έχει τους Έλληνες πάντοτε ολίγους. Ότι αρχή και τέλος, παλαιόθεν και ως τώρα, όλα τα θεριά πολεμούν να μας φάνε και δεν μπορούν. Τρώνε από μας και μένει και μαγιά».
Σε αυτή τη μαγιά αφιερώνεται το παρόν πόνημα.
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ
https://www.tovima.gr/2020/05/19/politics/101-xronia-apo-tin-genoktonia-ton-pontion-i-sfagi-kai-o-kserizomos-tou-pontiakou-ellinismou/
https://www.sansimera.gr/articles/140
https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%93%CE%B5%CE%BD%CE%BF%CE%BA%CF%84%CE%BF%CE%BD%CE%AF%CE%B1_%CF%84%CF%89%CE%BD_%CE%95%CE%BB%CE%BB%CE%AE%CE%BD%CF%89%CE%BD_%CF%84%CE%BF%CF%85_%CE%A0%CF%8C%CE%BD%CF%84%CE%BF%CF%85
https://www.ypsilantio.gr/content/istorika-stoixeia/istoriko-kai-gewgrafiko-periballon/xartes/53-xarths-toy-pontoy-me-tis-mhtropoleis-toy
https://www.pontosnews.gr/357437/pontos/i-genoktonia-ton-pontion-se-charti-ta-cho/
https://www.ekklisiaonline.gr/ekklisiaonline/genoktonia-pontion-istoriki-anadromi-ola-ta-sygklonistika-gegonota-tis-genoktonias/
http://ebooks.edu.gr/ebooks/v/html/8547/5307/Istoria_G-Lykeiou_html-apli/
http://ebooks.edu.gr/ebooks/v/html/8547/5204/Istoria_G-Gymnasiou_html-empl/
http://ebooks.edu.gr/ebooks/v/html/8547/2758/Themata-Neoellinikis-Istorias_G-Lykeiou_html-apli/
http://www.kotsari.com/istoria/genoktonia-genocide-of-pontos/116-pontiako-antartiko-genoktonia-pontion-kemalpasa-neotourkoi-genocide-pontos
https://www.mixanitouxronou.gr/chtipousan-aneleita-ta-pedia-me-ta-mastigia-ke-ta-tripousan-me-ta-xifi-tous-pantou-vlepame-ptomata-ginekon-pedion-ke-geronton-martiries-apo-ti-genoktonia-ton-pontion/
Ιερά Μητρόπολη Θεσσαλονίκης
της Εκκλησίας των Γνησίων Ορθοδόξων Χριστιανών
Εγγραφή σε:
Αναρτήσεις (Atom)
