Ο ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ Η ΤΥΡΡΑΝΙΑ ΤΗΣ ΜΕΙΟΨΗΦΙΑΣ

Σημ: Το ακόλουθο, εξαιρετικό άρθρο ανήκει στον πρώην Υπουργό του ΣΥΡΙΖΑ κ. Γιάννη Πανούση και δημοσιεύθηκε στην <<ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ>> της 30.3.2019,  το οποίο και προσυπογράφουμε!

Επειδή δεν πιστεύω ότι «το σύμπλεγμα της δημοκρατικοφάνειας» (ιδίως μετά το 1974) ή ο φόβος μη χαρακτηρισθεί κάποιος αντι-δικαιωματίας (κυρίως μετά το 2012) δεν πρέπει να θολώνει την κριτική σκέψη (τουλάχιστον όσων δεν έχουν αυτο-ευνουχισθεί), θα ήθελα να θέσω και πάλι ορισμένα ερωτήματα.

Γιατί όλοι όταν δηλώνουν υπέρ των δικαιωμάτων εννοούν τα ιδιαίτερα δικαιώματα της ομάδας ή της παρέας και όχι τα δικαιώματα των άλλων – ακόμα και των εχθρών τους; Νοούνται «μερικά» δικαιώματα ή κατά περίσταση;

Γιατί με βάση ολοκληρωτικές αντιλήψεις, εμπρηστικές δηλώσεις, φανατισμούς μαχητών της «απόλυτης αλήθειας» θυσιάζονται τα νόμιμα δικαιώματα του συνόλου στον βωμό της υπερπροστασίας κάποιων αμαρτωλών δεδομένων των «δικών μας» παιδιών;

Ταυτίζονται τα όρια του δικαιωματισμού με κάποιου είδους αυτονόμηση των δικαιωματούχων από το υπόλοιπο κοινωνικο-πολιτισμικό και αξιακό κεκτημένο (π.χ. νοείται δικαίωμα στην κτηνοβασία, στην παιδοφιλία κ.λπ.); Το δικαίωμα στη διαφορά περιλαμβάνει και το δικαίωμα στην άγνοια, στην αμορφωσιά, στην ανεντιμότητα, στο ψέμα, στη βαρβαρότητα;

Υπάρχει δημοκρατία της ανελευθερίας, η οποία κατανέμει τα δικαιώματα με το κομμάτι, την κομματική ταυτότητα ή τη διεύθυνση κατοικίας; Η αξία και η αξιοπρέπεια του ανθρώπου και του πολίτη εξαρτώνται από τα πολιτικά του φρονήματα;

Εχει κάποια σημασία το αν για να προστατεύσουμε τα δικαιώματα του ανθρώπου παραβιάζουμε τα όποια δικαιώματα της μητέρας φύσης;

Το έχω ξαναγράψει: Η ακραία εφαρμογή δικαιωματικοκρατικών θέσεων, χωρίς συνεκτίμηση και αίσθηση γενικού συμφέροντος και κοινωνικού σχεδιασμού για την ευτυχία όλων των ανθρώπων και τη συνοχή, θα οδηγήσει σε εκδοχές του ολοκληρωτισμού. Οι γέφυρες με το «διαφορετικό» είναι διπλής κατεύθυνσης και όχι μονόδρομοι.

Και βέβαια δεν μπορεί να θεωρηθεί αυτοσκοπός του ελεύθερου και δικαιωματία ανθρώπου η καταστροφή του συνόλου για να δικαιωθεί η ατομική του επιλογή ως προς τον τρόπο ζωής [ή θανάτου] του. Ο σεβασμός δεν σημαίνει και ευρύτερη αποδοχή, ούτε παρέχεται κάρτα ελευθέρας για γενίκευση και «νομιμοποίηση» αυστηρά προσωπικών διαδρομών.

Αλλωστε, όσοι πιστεύουν ότι «πράττουν δίκαια», ποίαν χρείαν έχουν της γνώμης των υπολοίπων; Εκτός εάν αποσκοπούν στο να αντιστρέψουν τελείως το κυρίαρχο μοντέλο και τα υφιστάμενα πρότυπα, οπότε τα πράγματα εκφεύγουν της απλής διεκδίκησης της ατομικής αυτοδιάθεσης και σηματοδοτούν την επιβολή μιας ιδιότυπης ολιγαρχίας επί των πολλών.

Η επιβίωση της ανθρωπότητας προηγείται αξιακά από τα δικαιώματα του ανθρώπου.

ΥΓ. Και μια ζοφερή πρόβλεψη για τον μετα-άνθρωπο (post-human being), αυτόν του τύπο που θα αποτελείται από πρωτόπλασμα, τρανζίστορ και τσιπάκια και που θα λειτουργεί με βάση την τεχνητή νοημοσύνη (κι όχι τη διανοητική ή τη συναισθηματική).

Θα έχει ενδιαφέρον να ακούσουμε τις απόψεις των δικαιωματιών για το πώς θα «ζητάνε τον λόγο» από τα ανθρωποειδή/ρομπότ και ποιες απαντήσεις νομίζουν ότι θα παίρνουν.

ΥΓ.2 Η ψυχή του ανθρώπου κυκλοφορεί ακόμα στις γειτονιές, όπου τα πιτσιρίκια παίζουν μπάλα και γελάνε, κι όπου ο πατέρας κι η μητέρα τα φωνάζουν για να φάνε όλοι μαζί γιατί είναι Κυριακή-γιορτή.

Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ

ΟΣΙΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΤΗΣ ΟΠΤΙΝΑ: ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΕΣ ΝΟΥΘΕΣΙΕΣ (5ο ΜΕΡΟΣ)

 

Αποσπασματικές αναρτήσεις εκ του βιβλίου της Ι. Μ. Παρακλήτου: <<Όσιος Μακάριος της Όπτινα>>, Σεπτέμβριος 2009, σελ. 32-38.
Ο στάρετς Μακάριος ανακηρύχτηκε άγιος
μαζί με τους υπόλοιπους στάρετς της Όπτινα. Όπως γράφει η Έλενα Κόντζεβιτς, η θεωρία και το φρόνημα του στάρετς Μακαρίου, ήταν θεωρία και φρόνημα της Όπτινα.
Έτσι οι επιστολές του μπορούν άριστα να θεωρηθούν και να διαβαστούν ως μέρος της πνευματικής κληρονομιάς του περίφημου αυτού μοναστηριού.
Η Όπτινα ήταν από πολλές όψεις το πνευματικό κέντρο της Αγίας Ρωσίας μέχρι την επανάσταση, αλλά και μετά απ' αυτήν.
Προσκυνητές ταξίδευαν από τα πέρατα της αυτοκρατορίας για να συμβουλευτούν τους άγιους στάρετς της Όπτινα,
που η απλότητα, η ταπείνωση
και η βαθιά πνευματικότητά τους, απηχούσαν τη σοφία των πατέρων της ερήμου των παλιότερων αιώνων.
Διαβάζοντας τα κείμενά τους σήμερα, είναι σα να πίνουμε από την ίδια πηγή πνευματικής σοφίας, που έχει ξεδιψάσει τους χριστιανούς για αιώνες.
Εισαγωγή στο διαδίκτυο, επιμέλεια, παρουσίαση
ΑΓΙΟΚΥΠΡΙΑΝΙΤΗΣ.

3. Διάκριση

Επίτρεψέ μου να μην αναφερθώ άλλο στο παρελθόν, αλλά να σταθώ σε ό,τι θα μπορέσει ν' αποβεί χρήσιμο και ωφέλιμο για το μέλλον. Σύμφωνα με τη διδασκαλία των αγίων Πατέρων, κάθε εντύπωση, κάθε εικόνα, κάθε λογισμός που έρχεται στην περιοχή της καρδιάς και τη γεμίζει με μεγάλη ταραχή, ασφαλώς προέρχεται από το χώρο των παθών.

Γι' αυτό δεν πρέπει ν' ακολουθούμε τις παρορμήσεις της καρδιάς αμέσως, αλλά μόνο μετά από προσεκτική αυτοεξέταση και έντονη προσευχή. Ο Θεός να μας φυλάξει από καρδιά τυφλωμένη! Γιατί είναι πια πασίγνωστο, ότι τα πάθη τυφλώνουν την καρδιά και σκοτίζουν το λαμπερό ήλιο της διάνοιας, που όλοι μας πρέπει, με σκληρή προσπάθεια, ν' ατενίζουμε πάντοτε.

Τελικά η ατέλειωτη νύχτα πέρασε. Στην καρδιά σου ο ήλιος λάμπει ολόλαμπρος και στο νου σου ο αέρας είναι γλυκύς και καθαρός. Γλυκύτερος και καθαρότερος από ποτέ άλλοτε. Δόξα τω Θεώ! Είναι ολοφάνερη η επέμβαση της χάριτός Του. Όμως, από μιαν άποψη, η τωρινή κατάστασή σου είναι ο καρπός των πικρών δοκιμασιών σου.

Καθώς λέει ο άγιος Μάρκος ο ασκητής, πίσω από τις ακούσιες θλίψεις είναι κρυμμένο το έλεος του Θεού. Πρόσεξε όμως, γιατι η έντονη τάση για προσευχή που έχεις τώρα, είναι κι αυτή μια δοκιμασία από τα δεξιά. Αν επιτρέψεις στον εαυτό σου να βυθιστεί στην απόλαυση, στην αυτοϊκανοποίηση, τότε ένα σύννεφο πνευματικού σκοταδιού, πυκνότερο από το προηγούμενο, θα έρθει και θα σε τυλίξει.

Στο δρόμο που περπατούμε, αυτό είναι αναπόφευκτο: Η ικανοποίηση για ένα πνευματικό κατόρθωμα μας οδηγεί ανεπαίσθητα -αλλά γοργά και σίγουρα- στα δίχτυα της μεγάλης παγίδας, που λέγεται έπαρση. Τότε είναι που ταπεινωνόμαστε για τα καλά! Και δίκαια. Γιατί έχουμε αποδειχθεί ανίκανοι να δεχθούμε με ταπεινή ευγνωμοσύνη τη χάρη, που πλούσια και γενναιόδωρα μας έστειλε ο Θεός.

Με τις ταπεινώσεις και τους εξευτελισμούς, η έπαρση ξεριζώνεται αποτελεσματικά. Μέχρι να συμβεί αυτό, το οικοδόμημα των αρετών που δήθεν αποκτούμε, και κάποτε μάλιστα με πολύ κόπο, θεμελιώνεται στην άμμο. Χρειάζεται πολύ χρόνο και απαιτεί μεγάλο κόπο για να θεμελιωθεί αυτό το οικοδόμημα πάνω στην πέτρα, όπου η τέχνη της προσευχής θα ευδοκιμεί με σταθερότητα και ασφάλεια.

Ο αγώνας για την πνευματική πρόοδο δεν είναι δυνατό να οδηγήσει την ψυχή μας μόνο στο ανθισμένο λιβάδι της ευφροσύνης και της παρηγορίας, και να την αφήσει μόνιμα εκεί. Αναπόφευκτα, αργά ή γρήγορα, θα την οδηγήσει και στον δρόμο του σταυρού.

Γιατι, σηκώνοντας τον πνευματικό σταυρό μας, το σταυρό των θλίψεων και των πειρασμών, διδασκόμαστε την υπομονή και την υποταγή στο θέλημα του Κυρίου. Με κάθε θλίψη, λέει κάποιος άγιος, ελέγχεται η κλίση του θελήματός μας, αν κλίνει προς τα δεξιά ή προς τ' αριστερά.

Έτσι μπορούμε ν' ανιχνεύσουμε τα κρυφά πονηρά μας θελήματα και να τα παρατάξουμε. Γι' αυτό κάθε θλίψη μοιάζει με παζάρι: Εκείνος που ξέρει να εμπιστεύεται, κερδίζει πολλά. Εκείνος που δεν ξέρει, ζημιώνεται. Πρέπει λοιπόν να το γνωρίζεις από τώρα καθαρά, πως οι πνευματικές παρηγορίες συνοδεύονται πάντοτε από ένα πνευματικό Γολγοθά.

4. Υποταγή

Βαθιά συγκινημένος από τις θλίψεις σου, δεν βρίσκω κατάλληλα λόγια να σου απευθύνω. Τούτο μόνο σε συμβουλεύω: Άνοιξε την καρδιά σου και άφησέ τη ν' αντιληφθεί και να διακρίνει το θέλημα του Θεού. Ζήτησε από Κείνον βοήθεια. Ζήτησε σε Κείνον παρηγοριά. Να πιστεύεις ακράδαντα ότι το δράμα που ζεις δεν είναι η συνέπεια μιας τυχαίας αλληλουχίας γεγονότων.

Ο ίδιος ο Θεός -ο Θεός, που οι βουλές Του είναι ανεξιχνίαστες- έχει επικυρώσει αυτά τα δραματικά γεγονότα με τη σφραγίδα της Θεϊκής Του σκοπιμότητος. Ποιάς σκοπιμότητος; Είτε τα στέλνει σαν τιμωρία αλλά όχι οπωσδήποτε δικών σου αμαρτιών είτε δοκιμάζει τη δύναμη της πίστεώς σου και τη χαλυβδώνει. Τί γράφει ο απόστολος Ιάκωβος; <<Πάσαν χαράν ηγήσασθε, αδελφοί μου, όταν πειρασμοίς περιπέσητε ποικίλοις, γινώσκοντες ότι το δοκίμιον υμών της πίστεως κατεργάζεται υπομονήν' η δε υπομονή έργον τέλειον εχέτω, ίνα ήτε τέλειοι και ολόκληροι, εν μηδενί λειπόμενοι>> (Ιακ. 1:2-4).

Οποιαδήποτε πάντως κι αν είναι η αιτία των θλίψεών σου, η όλη κατάσταση είναι μια ακόμη απόδειξη της αγάπης Του για σένα, αφού <<ον αγαπά Κύριος παιδεύει, μαστιγοί δε πάντα υιόν ον παραδέχεται...

Ει δε χωρίς έστε παιδείας, ης μέτοχοι γεγόνασι πάντες, άρα νόθοι εστέ και ουχ υιοί>> (Εβρ. 12:6,8). Δεν είναι δικά μου τα λόγια τούτα.

Είναι ο ίδιος ο απόστολος Παύλος που πιστοποιεί μ' αυτά πως είσαι ένα αγαπημένο παιδί του Θεού. Αγωνίσου σκληρά ν' αντιμετωπίσεις τα πράγματα με υπομονή και καρτερία. Μη λιποψυχείς. Κάθε στιγμή να δοξάζεις και να ευχαριστείς το Θεό <<πάντων ένεκεν>>. Κι Εκείνος θα φροντίσει για όλα. Έτσι το καλό θα προέλθει από τη δική σου σωστή στάση.

Δέξου το κάθε τι, ακόμα και το πρόσφατο τραγικό γεγονός, σαν επέμβαση του Θεού. Εσύ θαυμάσια έκανες και συγχώρεσες εκείνο τον άνθρωπο. Δεν επιδίωξες να του επιβληθεί οποιαδήποτε τιμωρία για το κακό που σου έκανε. Όμως η δικαιοκρισία του Θεού τον επισήμανε, τον ακολούθησε και του πήρε τη ζωή. Ποιός ξέρει ποσους τρόπους θα είχε επινοήσει, για να συνδράμει το σατανά στα σκοτεινά του έργα πάνω στη γη, αν έμενε κι άλλο ζωντανός ανάμεσά μας.

Ενώ τώρα, η αναχώρησή του είναι για τους ανθρώπους ένα τρομακτικό παράδειγμα θείας δίκης. Αν είχες επιδιώξει την τιμωρία του, τότε θα είχες λόγους να τα βάζεις με τον εαυτό σου. Έτσι όπως έγιναν όμως τα πράγματα, δεν έχεις κανένα λόγο. Σ' εμπιστεύομαι στην προστασία του Κυρίου μας. Και εύχομαι Εκείνος -ο μόνος που μπορεί- να στερέψει την πηγή των θλίψεων και των βασάνων σου.

Ο πόθος της αναζητήσεως και της προσεγγίσεως του Θεού είναι πράγματι ένα χάρισμα.  Ένα χάρισμα που, για να τ' αποκτήσουμε, πρέπει πρώτα-πρώτα να έχουμε τεντωμένα τα πνευματικά μας αυτιά, για ν' ακούσουμε το κάλεσμα Εκείνου. Και όταν τ' ακούσουμε, είναι επιτακτική ανάγκη ν' ανταποκριθούμε ενεργητικά. Με τι τρόπο;

Μόνο ένας τρόπος υπάρχει: η ακριβής τήρηση των εντολών Του. Δεν έχει σημασία που ζούμε και κάτω από ποιες συνθήκες. Είτε μόνοι είτε μαζί με άλλους, είτε σε μοναστήρι είτε μέσα στον κόσμο, παντού και πάντοτε οφείλουμε να τηρούμε τις εντολές Του. Και αυτό πουθενά δεν είναι εύκολο. Γιατι σε κάθε τόπο και τρόπο ζωής ο εχθρός προσπαθεί να εμποδίσει την ανταπόκρισή μας στο κάλεσμα του Κυρίου. 

Προσευχήσου στο Θεό για ενίσχυση. Ποτέ δεν θα σου αρνηθεί. Αλλά πρόσεξε μην τυχόν, αφού λάβεις τη θεία βοήθεια, εμφανισθεί μέσα σου υπερηφάνεια ή αποκτήσεις τη συνήθεια της κατακρίσεως των άλλων, έστω και στα μυστικά βάθη της καρδιάς σου. Προσοχή! Γιατι αυτό θα κάνει όλους τους καρπούς των καλών έργων σου να σαπίσουν. 

Αφού στ' αλήθεια θέλεις να είμαι ευθύς και ειλικρινής μαζί σου, σου λέω καθαρά ότι δεν βρίσκω σωστό να εγαταλείψεις την υπηρεσία σου στα ανάκτορα, και να περιορίσεις τις δραστηριότητές σου σε μιαν άλλη ξέγνοιαστη και σχεδόν αμέριμνη απασχόληση. Θυμήσου την παραβολή των ταλάντων (Ματθ. 25:14-30, Λουκ. 19:11-27).

Εισαγωγή στο διαδίκτυο, επιμέλεια, παρουσίαση
ΑΓΙΟΚΥΠΡΙΑΝΙΤΗΣ.
Αποσπασματικές αναρτήσεις εκ του βιβλίου
της Ι. Μ. Παρακλήτου: <<Όσιος Μακάριος της Όπτινα>>, Σεπτέμβριος 2009, σελ. 32-38.

Η ΤΣΑΠΑΤΣΟΥΛΙΑ ΣΤΟ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΤΙΚΟ

Ο κ. Μηταράκης όταν ανέλαβε το υπουργείο Μετανάστευσης και Ασύλου είχε δύο στόχους: ο πρώτος ήταν η αποσυμφόρηση των νησιών του Ανατολικού Αιγαίου. Το πρόβλημα το γνώριζε από πρώτο χέρι, αφού το νησί όπου εκλέγεται, η Χίος, ταλαιπωρείται χρόνια τώρα.

του Τάκη Θεοδωρόπουλου

Ο δεύτερος ήταν η επιτάχυνση των διαδικασιών χορήγησης ασύλου. 'Οσοι δεν δικαιούνται άσυλο απελαύνονται. Θα είχε ενδιαφέρον να μάθουμε πόσοι απελάθηκαν. Πόσους μη δικαιούχους Πακιστανούς δέχθηκε το Πακιστάν. Πληροφορούμαι ότι το 90% των παράνομων μεταναστών στην Ευρωπαϊκή Ενωση πέρασαν τα σύνορά της ως νόμιμοι. Απλώς δεν έφυγαν όταν έληξε η άδεια παραμονής τους.

Υποψιάζομαι ότι το ποσοστό μάλλον ισχύει επί τα χείρω στη δική μας επικράτεια. Οι δομές αποσυμφορήθηκαν. Το ερώτημα είναι πού πήγαν όσοι τις εγκατέλειψαν. Ορισμένοι εξαϋλώθηκαν, σύμφωνα με τη θαυματουργή συνταγή της κ. Χριστοδουλοπούλου.

'Οσους δεν τους έπιασε η συνταγή, οι περισσότεροι δηλαδή, μετακόμισαν στην Αθήνα. Ο κ. Μηταράκης κατάφερε να μεταθέσει το πρόβλημα από την περιφέρειά του στον κ. Μπακογιάννη. Είναι αυτό που λέμε «εθνική πολιτική».

Απορία αναρμοδίου. Αφού η οικονομία μας χρειάζεται εργατικά χέρια, είτε στην καλλιέργεια της γης είτε στον τουρισμό, γιατί δεν φρόντισαν τόσα χρόνια να τους εκπαιδεύσουν ώστε να αποκτήσουν τις δεξιότητες που θα κάλυπταν τα κενά. Προφανώς, για να δικαιούνται άσυλο έχουν ελεγχθεί ότι δεν είναι εγκληματίες, τρομοκράτες ή ψυχοπαθείς.

Απάντηση αρμοδίων: διότι η εκπαίδευσή τους ανετέθη σε διάφορες ΜΚΟ, που τους μάθαιναν να τραγουδούν και να ζωγραφίζουν. Με δυο λόγια, παρά τα τόσα εκατομμύρια που ξοδεύτηκαν για τον ευγενή σκοπό, τους άφησαν χωρίς εφόδια που θα τους επέτρεπαν να ενταχθούν στην ελληνική κοινωνία. Να τους προωθήσουν σε περιοχές όπου χρειάζονται εργάτες γης ή να τους εκπαιδεύσουν για να δουλέψουν σε ξενοδοχεία.

Ο μόνος τρόπος ένταξης είναι η εργασία. Οι Αλβανοί που ήρθαν πριν από μερικές δεκαετίες δεν ζητιάνευαν ούτε ζητούσαν επιδοτήσεις. Δουλειά έψαχναν. Και όσοι βρήκαν εντάχθηκαν μια χαρά. Το κέντρο της Αθήνας ασφυκτιά από επιδοτούμενους αλλοεθνείς, και ο κ. Μηταράκης για να καλύψει το κενό εργατικού δυναμικού συνάπτει συμφωνία με το Ισλαμαμπάντ.

Θα μας τους στέλνουν, μέσω Τουρκίας ενδεχομένως, και ο μουσουλμάνος που δεν έχει δει γυναικείο κεφάλι χωρίς μαντίλα θα βρεθεί σ’ ένα ξενοδοχείο αντιμέτωπος με ημίγυμνες γυναίκες στις ξαπλώστρες στην πισίνα.

Δεν ξέρω αν είναι ευήθεια, αφέλεια ή δεν ξέρω τι. Εκείνο που ξέρω είναι ότι η τσαπατσουλιά που καθιέρωσε ο ΣΥΡΙΖΑ στο μεταναστευτικό καλά κρατεί ακόμη.

Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ

ΟΝΟΜΑΣΤΗΡΙΑ ΣΕΒ. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΟΣ κ. ΦΩΤΙΟΥ

Τὸ Σάββατο, 6/19-2-2022, ἑόρτασε τὰ ὀνομαστήριά του ο Σεβ. Μητροπολίτης Δημητριάδος κ. Φώτιος στὸν Ἱερὸ Ναὸ Γενεθλίου τοῦ Τιμίου Προδρόμου στὸν Βόλο. Στὸν Ὄρθρο χοροστάτησε καὶ προέστη τῆς Θ. Λειτουργίας, στὴν ὁποίαν ἔλαβαν μέρος οἱ Σεβασμιώτατοι Μητροπολῖτες Πειραιῶς & Σαλαμῖνος κ. Γερόντιος, Ἀττικῆς & Βοιωτίας κ. Χρυσόστομος καὶ Λαρίσης & Πλαταμῶνος κ. Κλήμης, ἑπτὰ Ἱερεῖς, ἀπὸ τὴν περιοχὴ καὶ ἀπὸ τὴν Ἀθήνα, Πειραιᾶ καὶ Ἀττικὴ ὅπως καὶ ἀπὸ τὴν Θεσσαλονίκη, καὶ ἕνας Διάκονος.

Συμπροσευχόμενος παρέστη στὸ Ἱερὸ Βῆμα καὶ ὁ γηραιὸς Αἰδ. Πρωτ. π. Γεώργιος Κεπάπογλου ἀπὸ τὸν Ἅγ. Κων/νο Φαρσάλων, ὁ ὁποῖος διετέλεσε Ἐφημέριος τοῦ ἐν λόγῳ Ναοῦ παλαιότερα ἐπὶ σειρὰν ἐτῶν. Ἔψαλαν καλλίφωνοι Ἱεροψάλτες καὶ προσῆλθαν ἀρκετοὶ πιστοί.

Θεῖο Κήρυγμα γιὰ τὸν Μέγα Φώτιο ἐξεφώνησε κατὰ τὴν διάρκεια τοῦ Κοινωνικοῦ ὁ Σεβ. Λαρίσης & Πλαταμῶνος κ. Κλήμης, εὐχηθεὶς τὰ δέοντα στὸν ἑορτάζοντα συνιεράρχη.

Κατὰ τὴν Ἀπόλυση, σύντομο χαιρετισμὸ εὐχαριστίας ἀπηύθυνε ὁ Σεβ. Δημητριάδος κ. Φώτιος, ὁ δὲ Σεβ. Πειραιῶς & Σαλαμῖνος κ. Γερόντιος ἐξέφρασε εὐχὲς ἐκ μέρους τοῦ Μακαριωτάτου Ἀρχιεπισκόπου κ. Καλλινίκου καὶ τῆς Ἱερᾶς Συνόδου πρὸς τὸν ἑορτάζοντα Μητροπολίτη καὶ Ἀρχιγραμματέα τῆς Ἱ. Συνόδου, ὁ ὁποῖος καὶ διένειμε τὸ ἀντίδωρο δεχθεὶς τὶς εὐχὲς τοῦ Ποιμνίου.

Κέρασμα προσεφέρθη στὴν ἐνοριακὴ αἴθουσα καὶ ἀργότερα παρετέθη γεῦμα στὴν Ἱερὰ Μονὴ Ζωοδόχου Πηγῆς στὸν Ριζόμυλο Βελεστίνου.

ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΓΝΗΣΙΩΝ ΟΡΘΟΔΟΞΩΝ ΧΡΙΣΤΙΑΝΩΝ

Η ΑΠΟΜΙΜΗΤΙΚΗ ΚΟΥΛΤΟΥΡΑ ΕΝΟΣ ΘΙΑΣΩΤΗ ΤΟΥ ΟΡΘΟΛΟΓΙΣΜΟΥ

 

Χωρίς να θέλουμε να συνεχίσουμε το βαρετό ως θλιβερό σήριαλ Τατσόπουλου εις το διηνεκές, οφείλουμε, όμως να καταγράψουμε την νέα παρένθεση που ανοίγει το πρακτορείο εκκλησιαστικών ειδήσεων <<Εκκλησία on line>> με την αγωγή που κατέθεσε, ζητώντας 200.000 ευρώ από τον εναγόμενο. Εν πρώτοις, οι ορίζοντες το διαδικτυακό αυτό πρακτορείο -πιθανώς- θα σκέφθηκαν πως θα <<χτυπήσουν>> τον Τατσόπουλο με τον ίδιο αντιρατσιστικό νόμο του οποίου εισηγητής ήταν ο ίδιος από την εποχή που εγκαταβιούσε στον <<ΣΥΡΙΖΑ>>. Η κίνηση αυτή -αν και επικαλείται ρατσισμό και προτροπή σε αντορθόδοξες εκδηλώσεις ρεβανσισμού και μίσους- ωστόσο εκ πρώτοις όψεως αυτό που επιτυγχάνει είναι να προσδώσει βία εναντίον της βίας ή  τιμωρία εναντίον της τιμωρίας. Κοινώς, οφθαλμός αντί οφθαλμού! Επιπλέον τα χρήματα που εκζητούνται ακυρώνουν παντελώς -εκ πρώτης όψεως τουλάχιστον- τους φιλορθόδοξους σκοπούς των εναγόντων κατά το Λουκά (ις’ 13) <<ου δύνασθε Θεώ δουλεύειν και Μαμωνά>>! Αν δε, προσθέσουμε και το του Αγίου Ιωάννη του Χρυσοστόμου <<Πλούσιος εστί ουχ ο πολλά κεκτημένος, αλλ’ ο πολλά διδούς>>, τότε αναρωτιέται κάθε ευαίσθητος και καλοπροαίρετος παρατηρητής των γεγονότων, τι προσφέρει, τι δίνει το <<Εκκλησία on line>> σε αυτή τη νέα -ηχηρά επαναλαμβανόμενη- τακτική του αυτοδηλομένου ως αθέου, Τατσόπουλου; Προσφέρει αυτό ακριβώς που εκζητεί και ο ίδιος και, που οι κατήγοροί του -αφελώς- του το πρόσφεραν ως <<θείο δώρο>> σε αυτή την -εμμονικά έως ψυχαναγκαστικά- επαναλαμβανόμενη, πολεμική του κατά της Ορθοδοξίας: το δικαίωμα πλέον να κατηγορεί τους κατηγόρους του κατά το <<δάσκαλε που δίδασκες και νόμο δεν εκράτησες>>!  Ο Πέτρος Τατσόπουλος -τώρα- κατά το <<αφυδατωμένο>> αυτό μόρφωμα- που ονομάζεται σήμερα πολιτική αποτελεί έναν περιφερόμενο θίασο του συρμού. Από τον <<ΣΥΡΙΖΑ>> στο <<ΠΟΤΑΜΙ>> κι από εκεί στην <<Ν.Δ.>> κατά το <<όπου φυσάει ο άνεμος>>! Επιπλέον, οι δηλώσεις του πάντοτε προκαλούν, όχι τόσο για την διαφορετική τους υπόσταση και δυναμική τους, όσο, γιατι είναι αυτοσκοπούμενες: να προκαλέσουν, να ερίσουν, να φιλονικήσουν και φυσικά να διαφημίσουν το πρόσωπο του ευερέθιστου ως δύστροπου συγγραφέα τους. Οι ύβρεις δε που εκστομίζει (αποκάλεσε υποκείμενα τους υπευθύνους του <<Εκκλησία on line>>) δεν είναι κάτι πρωτόγνωρο στην υπερφίαλη δεικτικότητα κάθε δεξιοκεντροαριστερίζοντος θαμώνα της πλατείας Κολωνακίου! Αντιθέτως, για -τους παροικούντες της συνομοταξίας του κ. Τατσόπουλου- αλαζονικούς και πομπώδεις γραφολόγους, οι ύβρεις αποτελούν αναπόσπαστα στοιχεία της αμφιλεγόμενης κουλτούρας τους και της γραφικής δεικτικότητάς τους. Η δεκαετία του '80 υπήρξε σημειολογική αυτής της καθεστηκυίας τάξης ατέρμονων, συγγραφικών υβρεολόγιων, όπου ο κάθε επίδοξος, συστημικός συγγραφέας, όσο πιο πολύ έβριζε, τόσο πιο πολύ αυτό προσέδιδε στον ίδιο πόντους στην επιτυχία του βιβλίου του! Σε αυτό το κυοφορούμενο όνειδος και τη δημόσια περιφρόνηση του κ. Τατσόπουλου επενέβησαν ο Μητροπολίτης Μεσσηνίας Χρυσόστομος, ο βουλευτής-μετεωρολόγος Γιάννης Καλλιάνος, κάποιες εφημερίδες και καλώς έπραξαν. Πολύ φοβούμαστε όμως, πως κατά το <<στου κουφού τη πόρτα όσο θέλεις βρόντα>>, ο κ. Τατσόπουλος δεν δύναται ν' ακούσει. Και εφόσον -περί αγωγής πρόκειται- η διαμάχη πάει στα δικαστήρια, ενδεχομένως να δούμε και απίστευτα σκηνικά απείρου κάλλους να διαδραματίζονται. Δικαιωματιστές από τις... γνωστές <<συλλογικότητες>>, ακτιβιστές που είναι <<και της μοδός>> κατά την αξέχαστη Γεωργία Βασιλειάδου και γνωστές, τηλεοπτικές φιγούρες, όπως η κ. Ελένη Λουκά να παρευλάνουν. Ποιός θα έχει κερδίσει όμως στο τέλος; Για να πείσεις τον κ. Τατσόπουλο, πως υπάρχει Θεός, απαιτεί να του το αποδείξεις με έναν εξαιρετικά ορθολογιστικό τρόπο. Ο Θεός όμως δεν αποτελεί ούτε μαθηματική πράξη, ούτε χημική εξίσωση, ούτε αίνιγμα προς λύση! Αποκαλύπτεται βιωματικά στον απολωλόντα, εφόσον αυτός διαθέτει <<γη αγαθή>>. Την Κυριακή που έρχεται θα γιορτάζαμε κ. Τατσόπουλε, εφόσον θα είχαμε μετάνοια. Του ασώτου! Του μετανοημένου ασώτου! Αν και πιστεύουμε, πως και σε αυτή την διαμάχη (πρεσβυτέρου υιού με τον μετανοημένο αδελφό του), εσείς -χάριν δικαιωματισμού- θα υποστηρίζατε ανεπιφύλαχτα τον πρώτο! 

Γιώργος Δ. Δημακόπουλος

Δημοσιογράφος

ΟΣΙΟΣ ΑΜΒΡΟΣΙΟΣ ΤΗΣ ΟΠΤΙΝΑ (4ο ΜΕΡΟΣ)

 

Αποσπασματικές αναρτήσεις εκ του βιβλίου της Ι. Μ. Παρακλήτου: <<Όσιος Αμβρόσιος της Όπτινα>>, έκδοση ογδόη, σελ. 47-53, Ωρωπός Αττικής 2004.
Εισαγωγή στο διαδίκτυο, επιμέλεια, παρουσίαση κειμένων
ΑΓΙΟΚΥΠΡΙΑΝΙΤΗΣ.
Η λέξις "στάρετς", που ερμηνεύεται "γέροντας", αναφέρεται σε χαρισματούχους άνδρες του ρώσικου μοναχισμού. Πρόκειται για τους ιερομονάχους εκείνους, οι οποίοι με αυστηρή μοναχική άσκησι ανέβηκαν σε ύψη αρετής και κατέκτησαν πλούσια την χάρι, την σοφία και την δύναμι του Αγίου Πνεύματος,
για να αναλάβουν εν συνεχεία το έργο του πνευματικού πατρός και καθοδηγητού.
Τον περασμένο αιώνα η Ρωσική Εκκλησία παρουσίασε εκλεκτούς και δυναμικούς στάρετς. Ήταν για να ενισχυθή η φλόγα της πίστεως και να αντέξη στην επερχόμενη δοκιμασία. Ανάμεσά τους σπουδαία θέσι κατέχει ο περίφημος στάρετς Αμβρόσιος της Όπτινα, ο "μέγας φωστήρ της Ρωσίας", όπως χαρακτηρίσθηκε, ο οποίος ανακηρύχθηκε επίσημα άγιος τον Ιούνιο του 1988 από την Ιερά Τοπική Σύνοδο της Εκκλησίας της Ρωσίας.
Η παρουσίασις στο ελληνικό κοινό της μεγάλης αυτής οσιακής μορφής αποτελεί μια συμβολή στην προσπάθεια ν' αποκαλυφθούν τα περίλαμπρα αστέρια που κρύβει ο ουράνιος θόλος της Ορθοδοξίας. Έτσι θα μπορή ο αναγνώστης να θαυμάση το φως, την λάμψι, την δόξα και την ωραιότητα που περιέχει η Εκκλησία του.
Μαζί με την μορφή του βιογραφούμένου οσίου προβάλλονται στο παρόν βιβλίο και άλλες ιερές μορφές -εκλεκτά άνθη από τον οσιακό κήπο της Όπτινα- όπως του στάρετς Λέοντος, του στάρετς Μακαρίου, του ηγουμένου Μωϋσή, του ερημίτου Ελισσαίου κ.ά. Όλοι τους -σύγχρονοι του οσίου Αμβροσίου- ήσαν θεοφόροι Πατέρες,
"άνδρες πλούσιοι, κεχορηγημένοι ισχύϊ" (Σ. Σειράχ μδ' 6). [...]
(Από τον πρόλογο της έκδοσης)

Ο στάρετς Λέων

Αν το Μοναστήρι της Όπτινα εγνώρισε τον 19ο αιώνα το πνευματικό του μεσουράνημα, το οφείλει κυρίως σε ωρισμένα πρόσωπα που αναδείχθησαν εμπνευσμένοι στάρετς, και που σαν εκλεκτά δοχεία της Χάριτος εσκόρπισαν γύρω τους τις ευλογίες του Ουρανού.

Εκείνος δε που εγκαινίασε εκεί επίσημα το στάρτσεστβο υπήρξε ο Μεγαλόσχημος Ιερεύς Λέων (1768-1841). Μία σύντομη γνωριμία μαζί του επιβάλλεται, αφού άλλωστε υπήρξε ο πρώτος υπεύθυνος καθοδηγητής του στάρετς Αμβροσίου. Μεταξύ των αρετών του ξεχωριστή θέσι κατείχε η ταπεινοφροσύνη και η υπομονή στους πειρασμούς.

Η αρετή του και η φήμη του συνέβη να ερεθίση μερικούς -φαινόμενο όχι και τόσο ασυνήθιστο- με συνέπεια να υβρισθή, να συκοφαντηθή και να διωχθή. Αγωνιζόμενος όμως <<διά των όπλων της δικαιοσύνης των δεξιών και αριστερών>> έγινε κάτοχος μεγάλης πνευματικής πείρας και ανεδείχθη χαρισματούχος οδηγός του λαού. Ως την ηλικία των εξήντα οκτώ ετών ασκήτευε στην Σκήτη, και τότε κατόπιν εντολής του Επισκόπου μετεφέρθη στο Μοναστήρι.

Τα τελευταία χρόνια της ζωής του δεν ήταν παρά μία συνεχής προσφορά στον κόσμο που ζητούσε την καθοδήγησί του και την ευλογία του. Η πρώτη γνωριμία μαζί του ήταν οπωσδήποτε εντυπωσιακή. Η εξωτερική του εμφάνισις δεν προδιέθετε ευμενώς να τον θεωρήσης πρόσωπο σπουδαίας πνευματικότητος. Από πλευράς σωματικής διαπλάσεως τύχαινε να είναι υπερβολικά παχύσαρκος, πράγμα που χτυπούσε άσχημα. 

Έπειτα απέφευγε την επιτηδευμένη ευλάβεια και ευγένεια -πολλές φορές έκανε τον αστείο ή τον ωργισμένο- και απορούσες αν έχης μπροστά σου έναν άνθρωπο του Θεού. Όταν όμως άνοιγες μαζί του σοβαρή συζήτησι ή του εξωμολογείσο, εθαύμαζες τον θεϊκό φωτισμό του. Γιατι εκτός των άλλων είχε το ειδικό χάρισμα να υπενθυμίζη σ' όσους έκαναν εξομολόγησι παλαιές αμαρτίες τους.

Η διαπίστωσις αυτή έδινε και ένα καλό μάθημα, να μη κρίνεται η αξία του ανθρώπου από την εξωτερική του εμφάνισι. Η άφιξις του Αλέξανδρου στην Όπτινα βρήκε τον στάρετς στο 71ο έτος. Αν αργούσε περισσότερο δεν θα τον συναντούσε καθόλου -πέθανε στο 73ο έτος- και η απώλεια θα ήταν σημαντική. Να γατι τον παρακινούσε ο πειρασμός να αναβάλλη συνεχώς την φυγή του από τον κόσμο!

Την πρώτη φορά που τον αντίκρυσε ο Αλέξανδρος φθάνοντας στο Μοναστήρι, κάθε άλλο παρά ενθουσιάσθηκε, όπως ο ίδιος το περιγράφει: -Πηγαίνοντας στον στάρετς Λέοντα τον βλέπω παχύ, εύσωμο, καθισμένο στο κρεββάτι του. Ήταν περιτριγυρισμένος από κόσμο, και εκείνη την ώρα έλεγε κάποιο αστείο και γελούσε. Δεν έμεινα καθόλου ευχαριστημένος. Σε λόγο επισκέφθηκα τον Ηγούμενο Μωϋσή.

Στη ερώτησί του, <<Πώς σου φάνηκε ο στάρετς; Σου άρεσε;>> του είπα πως είχε γύρω του πολύ κόσμο. Απέφυγα να του πω πως δεν μου άρεσε. Έπειτα όμως από λίγο παρακολουθώντας ο Αμβρόσιος μία άλλη σκηνή σχημάτισε διαφορετική εντύπωσι για το πρόσωπο του στάρετς. Θα αφήσουμε τον ίδιο να μας την περιγράψη:

-Βλέπω κάποιον σκητιώτη Ιερομόναχο ονόματι Ιωάννη να φορή το Μεγάλο Σχήμα -μόλις είχε γίνει η κουρά του- και να βαδίζη προς το κελλί του στάρετς. Μόλις τον αντίκρυσα θαμπώθηκα. Είχε όψι πραγματικά αγγελική. Δεν ήθελα να μου φύγη από τα μάτια. Πλησιάζοντας στον στάρετς τον βλέπω να βάζη μία πολύ βαθειά μετάνοια, να ασπάζεται το χέρι του και να λέη:

<<Να μπάτουσκα έρραψα το καινούργιο μου ζωστικό -δηλαδή το εσωτερικό ράσο- και το έφερα να το ευλογήσης προκειμένου να το φορέσω>>. <<Έτσι κάνουνε;>> απαντά εκείνος. <<Πρώτα ζητούν ευλογία να το ράψουν και μετά για να το φορέσουν. Τώρα όμως το έρραψες. Φόρεσέ το. Δεν μπορούμε να το χαλάσουμε>>. Παρακολουθώντας τα λόγια του στάρετς αντιλήφθηκα το βαθύτερο νόημά τους και άρχισα να τον αγαπώ. Τί ήταν εκείνο που αντιλήφθηκε ο Αλέξανδρος;

Ήταν ότι η άσκησις του μοναχού συνίσταται κυρίως στην <<εκκοπή του ιδίου θελήματος>>. Ο μοναχός δεν πρέπει να ενεργή ανεξέλεγκτα, αλλά τις επιθυμίες του και τις ενέργειές του να τις υποβάλλη στην κρίσι του πνευματικού του οδηγού. Όλα πρέπει να γίνωνται με την ευλογία του Πατρός.

Με διαφορετική τώρα γνώμη και διάθεσι πλησίαζε ο υποψήφιος μοναχός τον στάρετς, του διηγήθηκε την ιστορία του και τις προοπτικές του, ζητώντας ευλογία να παραμείνη στην Όπτινα. Ο Γέροντας από την πρώτη στιγμή τον εξετίμησε. Τον περιέβαλε με περισσή αγάπη και τον ενεθάρρυνε στην επιθυμία του για μια ζωή αφιερωμένη.

Στο κελλί του στάρετς χρειαζόταν πάντοτε ένα πρόσωπο να τον εξυπηρετή σε διάφορες ανάγκες, αφού ήταν ηλικιωμένος και δυσκίνητος, και μάλιστα να του διαβάζη τις Ακολουθίες, εφ' όσον ήταν αδύνατο να τις παρακολουθή στον Ναό. Κάποια εσωτερική φωνή παρακινούσε τον στάρετς να προσλάβη τον Αλέξανδρο σ' αυτή την υπηρεσία. Έτσι και έγινε.

Μεγάλη ευλογία για τον Αλέξανδρο να βρίσκεται κοντά στον άνθρωπο, που έκρυβε μέσα του ανεκτίμητο πνευματικό πλούτο. Μεταξύ τους ανεπτύχθησαν ακατάλυτοι ιεροί δεσμοί. Ο Γέροντας αντιμετώπιζε τον δόκιμο μοναχό με ξεχωριστή λεπτότητα και πατρική στοργή. Τον ευχαριστούσε μάλιστα να τον αποκαλή, χαιδευτικά <<Αλεκάκο>>. Σ' αυτή την θέσι παράμεινε ο Αλέξανδρος αρκετούς μήνες.

Θα έπρεπε όμως να γίνη κάποια αλλαγή, που υπαγορευόταν από την αγάπη του στάρετς Λέοντος. Οι γονείς δεν ενδιαφέρονται μόνο για το παρόν, αλλά και για το μέλλον των παιδιών τους. Αυτός στην ηλικία και την κατάστασι που βρισκόταν, δεν θα ζούσε πολύ καιρό ακόμη. Και ο μαθητής του τι θα γινόταν; Αυτές οι σκέψεις έφεραν τον Αλέξανδρο στην Σκήτη.

Τον παρέδωσε ο στάρετς Λέων στον εκλεκτό Ιερομόναχο Μακάριο, άριστο καθοδηγητή ψυχών. Η εγκατάστασίς του στην Σκήτη, έγινε ένα χρόνο μετά τον ερχομό του στην Όπτινα. Τώρα, στην νέα του διαμονή θα μπορούσε να ανεβή ψηλά, γιατι του προσφερόταν περιβάλλον ησυχαστικό. <<Ησυχία, αρχή καθάρσεως>>. Με την ησυχία, την σιωπή, την περισυλλογή, η ψυχή του θα έπαιρνε φτερά για να πετάξη στα ύψη.

Τον σεβαστό του στάρετς Λέοντα, που μόνο ένα χρόνο παρέμεινε ακόμη στην ζωή, δεν τον λησμόνησε. Του έτρεφε απέραντη αφοσίωσι και αγάπη. Γι' αυτό κατά διαστήματα τον επισκεπτόταν' και για να τον βλέπη, αλλά και για να ωφελήται πνευματικά. Ανάμεσα στις σχέσεις του στάρετς και του Αλεξάνδρου υπάρχουν και ωρισμένα περιστατικά, κάπως περίεργα για έναν που αγνοεί την ιδιοτυπία της μοναχικής ζωής.

Προκειμένου να καλλιεργηθή στον μοναχό πνεύμα ταπεινοφροσύνης οι Γέροντες μερικές φορές τον αντιμετωπίζουν με κάποια εξωτερική σκληρότητα. Πολλές φορές ο στάρετς έδειχνε πως περιφρονεί τον υποτακτικό του και δεν καταδέχεται καν να τον αποκαλέση με το όνομά του. -<<Χίμαιρα>>, του έλεγε, πάλι απροσεξίες έκανες! Αντί Αλέξανδρο τον φώναζε <<χίμαιρα>>.

(Η λέξις προέρχεται από την αρχαία ελληνική μυθολογία και αναφέρεται σε κάποιο φανταστικό θηρίο. Μεταφορικά αναφέρεται και σε πράγματα ανύπαρκτα, σε ονειροπολήματα, σε ουτοπίες). Με την ονομασία αυτή ήθελε να του πη, <<φαντάζεσαι πως είσαι σπουδαίος, ενώ στην ουσία δεν είσαι τίποτε>>.

Ερώτησαν κάποιοι τον στάρετς να τους διασαφηνήση την έννοια της λέξεως <<χίμαιρα>>, και τους έφερε ένα επιτυχημένο παράδειγμα από την φυτολογία. 

-Παρατηρήστε, τους είπε, τις αγγουριές. Από ωρισμένα άνθη παράγονται αγγούρια, από άλλα όμως όχι. Εμφάνισι μόνο έχουν' δημιουργούν τέτοια εξωτερική εντύπωσι, αλλά από καρπό μηδέν. Τα άνθη αυτά δίνουν μία ιδέα τι εννοώ με την λέξι <<χίμαιρα>>. Δεν ήταν μόνο ο Αλέξανδρος που υφίστατο τέτοιες <<περιποιήσεις>> από τον στάρετς.

Και άλλοι υποτακτικοί είχαν να διηγούνται παρόμοιες αντιμετωπίσεις του. Γύρω στον στάρετς που ζούσε με απλότητα και είχε αποκτήσει την μοναχική <<απάθεια>>, μαζευόταν διάφορος κόσμος: Άνδρες, γυναίκες, νέοι, γέροι, μοναχοί, μοναχές. Κάποτε που τον επισκέφθηκαν μερικές μοναχές, ο Αλέξανδρος υπέστη μία απροσδόκητη και κάπως υποτιμητική μεταχείρησι. Τί συνέβη;

(Ως γνωστόν οι ρωσίδες μοναχές φορούν και μικρό καλογερικό σκούφο). Παίρνει λοιπόν τον σκούφο από την μοναχή και τον τοποθετεί στο κεφάλι του υποτακτικού του. Εκείνος σάστισε. Δεν ήξερε τι να κάνη. Τί ντροπή! Να βρίσκεται ανάμεσα σε τόσους ανθρώπους και να φορή γυναικείο σκούφο!

Υπελόγισε πως του το έκανε αυτό ο στάρετς για ταπείνωσι. Έπειτα όμως από πολλά χρόνια αντιλήφθηκε πως η ενέργεια αυτή είχε προφητικό νόημα. Του προέλεγε για τις πολλές φροντίδες και έννοιες που θα έβαζε στο κεφάλι του χτίζοντας ένα γυναικείο Μοναστήρι και καθοδηγώντας πλήθος μοναχές. 

Εισαγωγή στο διαδίκτυο, επιμέλεια, παρουσίαση κειμένου
ΑΓΙΟΚΥΠΡΙΑΝΙΤΗΣ.
Αποσπασματικές αναρτήσεις εκ του βιβλίου της Ι. Μ. Παρακλήτου:
<<Όσιος Αμβρόσιος της Όπτινα>>,
έκδοση ογδόη, σελ. 47-53, Ωρωπός Αττικής 2004.

ΔΙΑΓΓΕΛΜΑ ΠΕΡΙ ΘΛΙΨΕΩΝ ΔΟΞΑΣΤΙΚΟ ΚΑΙ ΣΩΤΗΡΙΟ

 

ΑΙ ΘΛΙΨΕΙΣ ΥΠΟ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗΝ ΑΠΟΨΙΝ

Η Θεία Πρόνοια διένειμεν εις τον κόσμον τούτον με τόσην σοφίαν τ' αγαθά και λυπηρά, ώστε εν ουδεμία καταστάσει ευρίσκεταί τις αμέτοχος πικριών και ταλαιπωριών. Δεν υπάρχει επί της γης τελεία ευτυχία. Αύτη επιδιώκεται μεν αλλά δεν ευρίσκεται. Το κοσμικόν μεγαλείον μετά της δόξης του έχει τας ανησυχίας του και κινδύνους.

Η αφάνεια τας ταπεινώσεις και περιφρονήσεις. Ο κόσμος εν γένει έχει τας μερίμνάς του και ιδιοτροπίας, τας ανίας του και λύπας. Έκαστος τέλος κατά νόμον αναπόφευκτος τοις θνητοίς ευρίσκει την οδόν του εστρωμένην με ακάνθας και βάτους. Η μάλλον ευτυχής κατάστασις έχει τας κρυφίας πικρίας της, οίτινες εκμηδενίζουσιν ό,τι καλόν κατά το φαινόμενον υπάρχει εν αυτή. Ο βασιλικός θρόνος έχει και αυτός τας λύπας του ως η εσχάτη κοινωνική θέσις. Τα υπέρήφανα ανάκτορα κρύπτουσιν εν αυτοίς σκληράς μερίμνας, ως η στέγη του πτωχού και γεωργού.

Και ίνα μη η εν τω κόσμω τούτω διαμονή ημών αποσπά την ημετέραν προσοχήν υπό του αληθούς ημών προορισμού, αισθανόμεθα ενταύθα πάντοτε, ότι ελλείπει τι διά την ευδαιμονίαν ημών. Η αδυναμία της καρδίας ημών κατά τας εναντίας περιστάσεις δεν προέρχεται άλλοθεν ειμή εκ της αδυναμίας της πίστεως.

Μία χριστιανική ψυχή οφείλει να είνε ισχυρά απέναντι των διωγμών, των περιφρονήσεων, των ταλαιπωριών και αυτού τέλος του θανάτου. Είναι δυνατόν να κατατρύχηται, αλλά δεν καταβάλλεται. Δύναται τις να την αφαιρέση τ' αγαθά της, την υπόληψή της, την αναπαυσίν της, την ευτυχίαν της, αυτήν την ζωήν της.

Αλλά δεν δύναται να την αφαιρέση τον θησαυρόν της πίστεως και χάριτος, όστις είνε κεκρυμμένος εν τω βάθει της καρδίας, και την παρηγορεί δαψιλώς δι' όλας ταύτας τας ματαίας και παρωδικάς απωλείας. Δύναται τις να προκαλέση παρ' αυτή δάκρυα εκ συγκινήσεως και λύπης, αλλ' η καρδία του πιστού απαρνείται αμέσως την αδυναμίαν της, και μεταβάλλει τα σαρκικά ούτως ειπείν ταύτα δάκρυα εις δάκρυα μετανοίας και ευσεβείας.

Τί λέγω; Μία ψυχή χριστιανική χαίρει μάλιστα εν τοις πειρασμοίς, τους οποίους θεωρεί ως ένδειξιν της ευνοίας του Θεού, ως πολύτιμον εχέγγυον των μελλουσών επαγγελιών, ως αρραβώνα της μελλούσης δόξης και βασιλείας. Ο εν τοις παθήμασι καταβαλλόμενος και επανιστάμενος κατά των διατάξεων του Θεού στερείται πίστεως, και δεν είναι αληθής χριστιανός. 

Η ανάγκη της θερμής πίστεως εν πολλαίς περιστάσεσι του ημετέρου βίου παρίσταται επείγουσα και σωτήριος. Απαιτείται πίστις ζώσα επί παραδείγματι, όπως συγχωρή τις τας αδικίας και μη αντεκδικείται τους συκοφαντούντας, όπως  κρύπτει μάλιστα τα ελαττώματα εκείνων, οίτινες θέλουσι να τον δυσφημίσωσιν. Απαιτείται σθένος εκ της πίστεως αρυόμενον, όπως αποσπάται τις από των απρεπών ηδονών, εις τας οποίας αι κλίσεις ημών μας παρασύρουσι, και όπως αντιμετωπίζη τους εκ των κακών παραδειγμάτων κινδύνους.

Απαιτείται δύναμις, όπως ποιήταί τις χριστιανικήν χρήσιν της ευτυχίας του, όπως ήνε ταπεινός εν τη υψώσει, και εν τω μέσω των φθαρτών αγαθών, αποσπώμενος από της ακολασίας του κόσμου, εμφορήται θείων εμπνεύσεων και μη καταπίνηται υπό των ηδονών και πάσης γηϊνης ευτυχίας. Απαιτείται δύναμις, όπως νικά τις τα πάθη του, όπως καταστέλλη κακήν τινά επιθυμίαν αναφαινομένην, όπως σβεννύη εν αίσθημα, αμαρτίαν τινά υποθάλπον, όπως επαναφέρη απαύστως εις την ευθείαν οδόν την καρδίαν του, ήτις απαύστως απομακρύνεται απ' αυτής.

Παν τέλος παράγγελμα του Ευγγελίου υποθέτει ψυχήν ισχυράν και γενναιόφρονα. Περί οιασδήποτε θείας εντολής και αν πρόκηται, πρέπει να προβάλλη κατά των εκρύθμων ρυθμών ερρωμένων αντίστασιν. Πανταχού η βασιλεία του Θεού παρουσιάζεται ως πεδίον, το οποίον οφείλει τις να καλλιεργήση, άμπελος εν η οφείλη να υποφέρη τον καύσωνα της ημέρας, και στάδιον, εν ω πρέπει αγρύπνως και συνεχώς να μάχηται.

Ενί λόγω ο μαθητής του Χριστού δεικνύων αδυναμίαν νικάται υπό της αμαρτίας. Εάν τις κατά τίναν περίπτωσιν στερηθή της ισχύος, απόλλυται. Διά της αδυναμίας του ο χριστιανός δεκνύει, ότι ολόκληρον το Ευαγγέλιον δεν έγεινε δι' ημάς, και επομένως αι ευαγγελικαί εντολαί δεν είνε υποχρεωτικαί. Και όμως, όσο έκτακτοι ενίοται μας φαίνονται αι θλίψεις ημών, τόσω μάλλον πρέπει να πιστεύωμεν, ότι τα συμβαίνοντα δεν είναι εκ τύχης.

Τόσω μάλλον οφείλομεν ν' ανακαλύπτωμεν εν αυταίς τας μυστηριώδεις και αδιοράτους βουλάς του Θεού, εκτάκτως και μοναδικώς προνοούντες, περί του ημετέρου προορισμού. Τόσω μάλλον οφείλομεν να συμπεράνωμεν, ότι υπό συμβάντα τόσο έκτακτα κρύπτει αναμφιβόλως βλέψεις και σκοπούς μοναδικούς ελέους προς σωτηρίας των ψυχών ημών.

Τόσω μάλλον οφείλομεν να είπωμεν καθ' εαυτούς ότι δεν θέλει να απολεσθώμεν μετά των μη επ' Αυτόν ελπίζόντων, αφού μας οδηγεί δι' ιδεών μοναδικών και ολίγον πεπατημένων. Αυτή μάλιστα η μοναδικότις των δυστυχιών ημών πρέπει να θεωρείται ως μία διάκρισις παρηγορούσα ημάς. 

Τους πεποιθότας επ' αυτόν οδηγεί ο Θεός πάντοτε εν ταις θλίψεσι δι' οδών όλως εκτάκτων και εξαιρετικών. Εάν διέλθωμεν απ' αιώνος εις αιώνα την ιστορίαν των δικαίων, θα εύρωμεν κατά τας σκληράς δοκιμασίας των κάτι τι το απίστευτον και μοναδικόν, το οποίον μάλιστα διήγειρε την δυσπιστίαν παρά ταις επερχομέναις γενεαίς.

Ούτω λοιπόν, όσω ολιγώτερον αι θλίψεις ημών ομοιάζουσι προς τας των άλλων ανθρώπων, τόσω μάλλον πρέπει να διαβλέπωμεν εν αυταίς ιδιάζουσάν τινά περί ημών προνοίαν του Θεού. Δεν υπήρξεν τω βίω ημών ούτε μία καν ημέρα, καθ' ην ευρέθημεν όλως καθαροί και απηλλαγμένοι αμαρτίας τινός.

Πρέπει λοιπόν να δυσανασχετώμεν και γογγύζωμεν κατά της αγαθότητος ενός Θεού θέλοντος να ανταλλάξη τας αιωνίους φλόγας, ων τοσάκις εγενόμεθα άξιοι, μετά τινων ταχειών και παροδικών λυπών, εις τας οποίας εν τούτοις η πίστις τοσαύτα μέσα παρηγορίας συμπαθώς μας προσφέρει; Ας φυλαττώμεθα τουναντίον, μήπως τιμωρήση ο Θεός τα πάθη μας εν τω κόσμω τούτω, αφήνων εις την διάθεσίν μας παν ό,τι τα ευνοεί.

Ας φοβώμεθα μάλλον, μήπως μας φυλάττη διά τον καιρόν της δικαιοσύνης του, και μας μεταχειρίζεται ενταύθα ως τ' ατυχή εκείνα θύματα, τα οποία δεν στολίζει τις με άνθη, δεν παχύνη με τόσην επιμέλειαν, ειμή διότι τα προορίζει διά την θυσίαν. Αφού η αμαρτία είνε ανάγκη να τιμωρηθή ή διά παροδικών τιμωριών εν τω κόσμω τούτω, ή αιωνίως εν τω μέλλοντι, ουδέν πρέπει να φαίνηται φοβερώτερον εις τους οφθαλμούς τους πιστού ειμή το να είνε αμαρτωλός και να ζη επί της γης ευτυχής.

Τί ποιητέον λοιπόν κατά τας σκληράς δοκιμασίας του βίου και εν τω μέσω θλίψεων και πειρασμών; Ουδέν άλλο ειμή μετ' ευχαριστίας να δοξάζωμεν τον Θεόν, όστις τα πάντα προς το συμφέρον ημών οικονομεί, έχοντες δε συνάμα μετά της ζώσης πίστεως και την ελπίδα, ότι αυτός εν τη άκρα αγαθότητί του και παντοδυναμία δύναται να εξεύρη μέσα προς μετρίασιν των περιστοιχούντων ημάς κακών και ανακούφισιν και αντοχήν ημών εν ταις θίψεσι και δοκιμασίαις.

                                     

                             Κ.

Εισαγωγή στο διαδίκτυο, επιμέλεια, παρουσίαση κειμένου
ΑΓΙΟΚΥΠΡΙΑΝΙΤΗΣ.
Άρθρο αγνώστου συγγραφέα με την υπογραφή (Κ.),
εκ του περιοδικού ''ΑΝΑΠΛΑΣΙΣ'',
αρ. φύλ. 50 - 51 - 52.
Εν Αθήναις 15 Δεκεμβρίου 1907.

ΤΟ ΝΟΗΜΑ ΤΗΣ ΑΜΑΡΤΙΑΣ ΚΑΤΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΟΡΘΟΔΟΞΟΥ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ

 

Είμαστε, λοιπόν, και εμείς επηρρεασμένοι από διδασκαλίες ξένες προς το ορθόδοξο βίωμα και το νόημα του τι είναι αμαρτία. Η φραγκοπαπική άποψις και διδασκαλία είναι ότι πρόκειται περί ενοχής η οποία προσβάλλει την θεία Δικαιοσύνη διό και απαιτείται ικανοποίησις. Το χρέος μας ήτο άπειρον. Γράφει ο Ηλίας Μηνιάτης9 εις τον Λόγον του ''Τη Μεγάλη Παρασκευή'':

''Ημάρτομεν με την προπατορικήν και ακόμη με την προαιρετικήν αμαρτίαν, ώστε όπου όλοι είμεσθεν υποκείμενοι εις την θείαν κατάραν΄ όλοι άξιοι της αιωνίου κολάσεως. Έπρεπε λοιπόν ημείς ή να λάβωμεν την πρέπουσαν τιμωρίαν ή να ευρεθή ο τρόπος της ιατρείας. Μα ποίος τρόπος, όπου το χρέος μας με τον Θεόν είναι άπειρον;''.

Με την παρακοή των πρωτοπλάστων και με τις προσωπικές μας αμαρτίες ωργίσθη ο δίκαιος Θεός, προσεβλήθη η θεία Δικαιοσύνη και όλοι είμαστε ένοχοι και υπόλογοι προ του άτεγκτου και αμειλίκτου θείου Δικαστηρίου. Από το δικαστήριον αυτό μας γλύτωσεν η Σταυρική θυσία του Κυρίου. Αλλά αυτό, λέγουν και διατείνονται οι παπικοί, δεν αρκεί.

Για να ικανοποιηθή η θεία Δικαιοσύνη χρειάζονται και απαιτούνται και εκ μέρους των ανθρώπων νηστείες, προσευχές, ελεημοσύνες και έργα αρετής. Πλην όμως, λησμονούν πως όλα αυτά τελικώς μειώνουν την θυσία του Κυρίου την επί του Σταυρού. Διότι επάνω εις αυτόν τον Σταυρό ήρθησαν οι αμαρτίες όλου του κόσμου.

Αυτή η θεωρία καταταλαιπωρεί -εδώ και πολλούς αιώνες- την ρωμαιοκαθολική θεολογία. Επηρέασε δε και την Ορθόδοξο θεολογία σε τέτοιο βαθμό ώστε να παρουσιάζεται σαν ορθόδοξος διδασκαλία. Και τούτο συνέβη κυρίως στα χρόνια της Τουρκοκρατίας και της Βενετοκρατίας, λόγω των σπουδών των ημετέρων σε παπικά κολλέγια της Ιταλίας.

Αυτή η θεωρία σε κρατάει πάντοτε ένοχο μπροστά στο φοβερό Δικαστήριο, και συσφίγγει σαν κλοιός τις ανθρώπινες καρδιές. Κρατάει τον άνθρωπο σε μια αγχώδη κατάστασι. Διαρκώς να είναι ταραγμένος, να είναι πνιγμένος, να αισθάνεται πεσμένος. Πάντοτε να διερωτάται: με την ζωή που κάνω, άρα γε ικανοποιώ την θεία Δικαιοσύνη;

Δηλαδή η υψίστη και άπειρος Αγάπη μετεβλήθη τελικώς σε σκληρή Δικαιοσύνη! Η Θεολογία από επιστήμη της Αγάπης έγινε επιστήμη νομική, δικηγορική, και ζυγαριά φαρμακευτικής ακριβείας. Έτσι ο χριστιανισμός κατήντησε ο χωροφύλαξ της ηθικής. Έγινε θρησκεία νόμου (καίτοι ''παρήλθεν η σκιά του νόμου, της χάριτος ελθούσης''10), τάξεως αυστηράς, τιμωρίας, περισσότερο τρομακτική παρά λυτρωτική. 

Έγινε ο ''μπαμπούλας'' των ανθρώπων. Και ένεκα τούτου η Ευρώπη σήμερα είναι ουσιαστικώς αποχρωματισμένη θρησκευτικώς. Το νόημα της αμαρτίας προσεπάθησε να ερμηνεύση και ο ηθικισμός11 ή αλλιώς ο πιετισμός - ευσεβισμός. Και ατυχώς αυτοί οι τρεις όροι ταλαιπώρησαν και ταλαιπωρούν εισέτι το πανακήρατο Σώμα της Αγίας Εκκλησίας μας.

Ενώ η Εκκλησία δεν έχει ηθικήν περιοριζομένην εις τας σκελέας, αλλ' έχει ήθος συμπεριλαμβάνον τον όλον άνθρωπον, σώμα και ψυχήν, αυτές οι ξένες θεωρίες και πρακτικές αλλοίωσαν την διδασκαλία του Ευαγγελίου και των αγίων Πατέρων, και πολλάκις έγιναν το Α και το Ω της θρησκευτικής ζωής στον τόπο μας.

Ο γαλανός ουρανός της Ορθοδοξίας μας αμαυρώθηκε από τα σύννεφα της καλβινολουθηρανικής12 ηθικολογίας. Συνεισφέρω εδώ τις απόψεις ενός γάλλου ορθοδόξου, του Ολιβιέ Κλεμάν (1921-2009), ο οποίος γνωρίζει καλλίτερα από εμάς αυτήν την αλλοτρίωσι:

''Απέσπασαν'' γράφει, ''από το Ευαγγέλιο των κώδικα μιας απόλυτης Ηθικής που κάνει βαρύτερο τον Μωσαϊκό νόμο, με τρόπο που η χαρμόσυνη είδησι, το Ευαγγέλιο -αγγελία προ πάντων σωτηρίας των αμαρτωλών13- ξαναστράφηκε, ξαναγύρισε στην τήρησι κατηγορηματικών επιταγών, με αιώνιες αμοιβές και τιμωρίες'' (παρένθεσις: ενώ η Ορθόδοξος διδασκαλία μας λέγει πως η κόλασις δεν έγινε για τον άνθρωπο αλλά για τον διάβολο και τους αγγέλους του14).

Συνεχίζει ο Κλεμάν: ''Στην ζυγαριά των αρετών και των κακιών, (σύμβολο φερμένο απ' την αρχαία Αίγυπτο), το αμάρτημα της σαρκός, πήρε μια σημασία τυραννική, που δεν έχει στο Ευαγγέλιο, εκεί που ο Χριστός εξυψώνει τις πόρνες, συγχωρεί την συζυγική και εξωσυζυγική της κατάστασι...

Έτσι η θρησκεία της νίκης πάνω στην κόλασι, έγινε η θρησκεία της κολάσεως''. Τί απέγιναν λοιπόν οι μακαρισμοί για τους πτωχούς και περιφρονημένους του κόσμου τούτου15; Τί απέγινεν η πρωτοκαθεδρία του Ληστού στον Παράδεισο16; Τί απέγινεν η παρθενική καταξίωσι της Πόρνης του Ευαγγελίου17;

Ας ακούσομεν λόγον αγιοπατερικόν: ''Ιδού γυνή εν τη πόλει, ήτις ην αμαρτωλός. Αλλ' η αμαρτωλός εκείνη τη δικαιοσύνη προσέδραμε και ως εν πυρί ακάνθαις τας αμαρτίας ανήλωσεν. Ο δρυμός παράδεισος γέγονεν18, η λέαινα αρνίον, η δυσωδία μύρον, η απώλεια θησαυρός, η κορώνη19 περιστερά, η πόρνη παρθένος, αδελφή Χριστού, νύμφη του Λόγου''20.

Και αλλαχού: ''Και ευθύς εκ της τραπέζης του Χριστού ευωδία συγχωρήσεως ήλθεν επ' αυτήν, την ποτέ άσωτον, νυνί δε σώφρονα΄ την ποτέ θήρα, νυν δε πρόβατον΄ την ποτέ δούλην της αμαρτίας, νυν δε σεμνήν''21. ''Ιδού σήμερον πόρνη, παρθενίας χειροτονίαν εδέξατο''22 προσθέτει και αύθις Ιωάννης ο Χρυσόστομος.

Έτσι, καταντήσαμε να βλέπουμε αμαρτίες εκεί που δεν υπάρχουν, να θεωρούμε την γυναίκα ως ομοίωμα του σατανά, να φροϋδίζουμε πολεμούντες δήθεν τον Φρόϋντ. Αποτέλεσμα: αντί της χαράς της Μεταμορφώσεως, αντί του Θαβωρίου φωτός και του ''καλόν έστιν ημάς ώδε είναι''23, αντί του ''χαίρετε και αγαλλιάσθε''24 και του αναστασίμου ''χαίρετε''25 του Κυρίου, να έρχεται η κατήφεια, η διαρκώς ένοχος συνείδησις, ο φαρισαϊκός αποδεκατισμός του ανήθου, η υποκρισία, και αναποφεύκτως η εκκλησιογενής νεύρωσις.

Η νεύρωσις εκείνων που νομίζουν ότι ζουν διαρκώς μέσα στην Εκκλησία, που όμως πόρρω απέχουν της υγιούς εκκλησιαστικής ζωής. Κι ενώ ο αββάς Αντώνιος λέγει ότι ''εάν ο άνθρωπος θέλη από το πρωί έως οψέ έρχεται εις μέτρον θείον'', εμείς δημιουργούμε ανθρώπους που ζουν υπό την απειλήν της συνεχούς ενοχής, του συνεχούς αβάσταχτου φόβου, σαν να έχουν συνεχώς επί του στήθους των μια τεράστια ταφόπλακα.

Γράφει επ' αυτού ένας σύγχρονος μελετητής, ο αείμνηστος Ιωάννης Κορναράκης (+2013): ''Είναι σωστό ότι ο θρησκευτικός τρόπος ζωής μπορεί να συνεργή στην δημιουργία νευρωτικών ατόμων; Αυτό είναι πράγματι μια εμπειρία της ψυχοθεραπείας που είναι πέρα για πέρα αντικειμενική και επομένως αληθής. Πολλοί δυστυχώς θρησκευτικοί άνθρωποι με θητεία πολλών ετών στην εκκλησιαστική και πνευματική ζωή καταφεύγουν λόγω ψυχικών διαταραχών στον ψυχίατρο, σαν μια τρανή απόδειξι της αδυναμίας της Εκκλησίας να τους λυτρώση.

Στην περίπτωσι αυτή η ψυχοθεραπεία θριαμβεύη. Η μομφή της εναντίον της Εκκλησίας ότι δημιουργεί νευρωτικά άτομα, ανθρώπους με βεβαρυμένη από αφόρητα αισθήματα ενοχής συνείδησι, έχει μια έννομη υπόστασι. Αλλ' ο άνθρωπος αυτός επιφανειακώς συνδέεται με την θρησκευτική ζωή. Η εκκλησιογενής νεύρωσις, όπου επισημαίνεται, αποκαλύπτει τον λανθασμένο υπαρξιακό προσανατολισμό του ατόμου και όχι την αδυναμία της Εκκλησίας να τον λυτρώση''!...

9. Ο αποθανών ως επίσκοπος Κερνίτζης και Καλαβρύτων (+1714).
10. Δοξαστικόν Στιχηρών Β' Ήχου, Σάββατον εσπέρας.
11. Ηθικισμός. Αυστηρή προσήλωσις εις ηθικούς κανόνας, πουριτανισμός, αυστηρότης, ριγκορισμός (rigorisme=αυστηροληψία γαλλιστί, και τούτο εκ του λατινικού rigor -oriw-αυστηρότης, σκληρότης).
12. Ο ''ηθικός'' Λούθηρος ων καλόγερος ενυμφεύθη καλογραίαν, την Αικατερίνην φον Βόρα το 1525. Ο ''αυστηρός'' Καλβίνος έκαυσεν επί της πυράς τον αντίπαλόν του Σερβέτον το 1553. Ελάχιστα ψήγματα της ''ηθικής'' των Λουθηροκαλβίνων!
13. Όρα το του Κυρίου: ''ου γαρ ήλθον καλέσαι δικαίους, αλλ' αμαρτωλούς εις μετάνοιαν'' (Ματθαίου Θ', 13).
14. Ματθαίου ΚΕ', 41: ''...πορεύεσθε απ' εμού οι κατηραμένοι εις το πυρ το αιώνιον, το ητοιμασμένον τω διαβόλω και τοις αγγέλοις αυτού''.
15. Λουκά ς΄, 20: ''Μακάριοι οι πτωχοί, ότι υμετέρα εστίν η βασιλεία του Θεού''.
16. Λουκά ΚΓ', 43: ''Αμήν λέγω σοι, σήμερον μετ' εμού έση εν τω παραδείσω''.
17. Λουκά Ζ', 47: ''...αφέωνται αι αμαρτίαι αυτής αι πολλαί, ότι ηγάπησε πολύ''.
18. Δηλαδή το άγριο δάσος έγινε κήπος ευανθής.
19. Η κουρούνα.
20. Ιω. Χρυσοστόμου, Λόγος εις την πόρνην και τον Φαρισαίον.
21. Έτερος Λόγος επί του αυτού θέματος, του αυτού ιερού Πατρός.
22. Λόγος Γ', Εις την πόρνην και τον Φαρισαίον.
23. Ματθαίου ΙΖ΄, 4.
24. Ματθαίου Ε', 11.
25. Αυτόθι ΚΗ', 9.

Εισαγωγή στο διαδίκτυο, επιμέλεια, παρουσίαση κειμένου
ΑΓΙΟΚΥΠΡΙΑΝΙΤΗΣ.
Εκ του βιβλίου
''Το νόημα της Αμαρτίας κατά την διδασκαλίαν της Ορθοδόξου Εκκλησίας'',
του αρχιμανδρίτη Δοσιθέου,
ηγουμένου της Ι. Μ. Παναγίας Τατάρνας Ευρυτανίας,
σελ. 11-17., εκδόσεις ''Επτάλοφος''.