.jpg)
ΑΓΙΟΚΥΠΡΙΑΝΙΤΗΣ
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα ΑΓΙΟΣ ΚΛΗΜΗΣ ΠΑΠΑΣ ΡΩΜΗΣ. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα ΑΓΙΟΣ ΚΛΗΜΗΣ ΠΑΠΑΣ ΡΩΜΗΣ. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Τετάρτη 6 Δεκεμβρίου 2023
ΤΩ ΑΥΤΩ ΜΗΝΙ ΚΔ', ΜΝΗΜΗ ΑΓΙΟΥ ΙΕΡΟΜΑΡΤΥΡΟΣ ΚΛΗΜΕΝΤΟΣ ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΡΩΜΗΣ
1. Oυ μόνον αι Διατάξεις των Aποστόλων, αλλά και οι Kανόνες αυτών υπό των Aποστόλων διά Kλήμεντος συνεγράφησαν. Kαι δύω επιστολαί προς Kορινθίους επιστελλόμεναι, ως εκ προσώπου της Pωμαίων Eκκλησίας. Kαι άλλα συγγράμματα.
Παρασκευή 24 Νοεμβρίου 2023
ΠΡΟΣΚΥΝΗΤΗΣ ΣΤΟΝ ΤΟΠΟ ΤΟΥ ΜΑΡΤΥΡΙΟΥ ΚΑΙ ΣΤΑ ΛΕΙΨΑΝΑ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΚΛΗΜΕΝΤΟΣ ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΡΩΜΗΣ
.jpg)
Ο μακάριος πατήρ ημών Κλήμης έζησε στη Ρώμη επί Δομητιανού και των διαδόχων του, Νέρβα και Τραϊανού (μεταξύ 81 και 117).
Σύμφωνα με ορισμένους καταγόταν από πριγκιπική οικογένεια και φέρεται ως μαθητής των Αποστόλων <1> και του ιδίου του αγίου Πέτρου: «Το κήρυγμά τους αντηχούσε στα αυτιά του, ή παράδοση τους ήταν ακόμη μπροστά στα μάτια του», έγραψε γι’ αυτόν ο άγιος Ειρηναίος.
.jpg)
Αφού έδωσε δείγματα του ευαγγελικού του ζήλου χειροτονήθηκε επίσκοπος Ρώμης (περί το 91), μετά τον άγιο Λίνο και τον άγιο Ανέγκλητο <3>. Υποστηρίζεται από κάποιους ότι υπήρξε ο πρώτος επίσκοπος της Ρώμης. Αλλά δεν υπάρχει πραγματική αντίφαση, διότι την εποχή εκείνη το επισκοπικό αξίωμα δεν διακρινόταν ευκρινώς από εκείνο του πρεσβυτέρου και ο Λίνος, ο Ανέγκλητος και ο Κλήμης, οι τρεις σπουδαιότεροι τότε μαθητές των Αποστόλων στην Εκκλησία της Ρώμης, θα μπορούσαν να αναλαμβάνουν διαδοχικώς ή εκ περιτροπής το λειτούργημα αυτό.
Ο άγιος Κλήμης στο κήρυγμά του ακολουθούσε πιστά το πρότυπο του κορυφαίου των Αποστόλων, αγίου Πέτρου. Ταπεινόφρων και πράος, εμβριθής γνώστης των Αγίων Γραφών όπως και των ελληνικών γραμμάτων, ήξερε να πείθει τους Εβραίους και τους εθνικούς μιλώντας τους για το άπειρο έλεος του Θεού και για την επαγγελία της αιωνίου Βασιλείας σε όσους θα ασπάζονταν με πίστη και ελπίδα την οδό της μετανοίας.
Είναι συγγραφέας μιας περιώνυμης Επιστολής προς την Εκκλησία της Κορίνθου που άλλοτε ήταν ενταγμένη στον Κανόνα των Αγίων Γραφών και όπου προτρέπει ορισμένα νέα μέλη της κοινότητας εκείνης, τα οποία είχαν εξεγερθεί κατά των πρεσβυτέρων τους, να διαφυλάξουν την ενότητα των μελών του Σώματος του Χριστού, σεβόμενα την ιεραρχία που είχαν θεσπίσει οι Απόστολοι. Αποδίδονται επίσης σε αυτόν και άλλα κείμενα: οι Αποστολικοί Κανόνες, οι Διαταγαί των Αποστόλων και μία δεύτερη Προς Κορινθίους Επιστολή” έργα τα οποία άσκησαν μεγάλη επίδραση στην αρχαία Εκκλησία, αλλά είναι αμφίβολο αν προέρχονται από τη γραφίδα του.
Ο άγιος Κλήμης κατάφερε να μεταστρέψει με το κήρυγμά του τη Θεοδώρα, σύζυγο του επάρχου Σισινίου, στενού φίλου του αυτοκράτορα Νέρβα. Μάλιστα οδήγησε και τον ίδιο τον Σισίνιο στο άγιο Βάπτισμα, αφού τον θεράπευσε θαυματουργικώς από την τύφλωση που του προκάλεσε η ασέβειά του. Ο διοικητής Πούπλιος, βλέποντας όλα αυτά και διαπιστώνοντας τις προόδους του χριστιανισμού μεταξύ των εθνικών, τον εξόρισε, κατόπιν διαταγής του αυτοκράτορα Τραϊανού, στην Ταυρική Χερσόνησο (Κριμαία), τόπο αφιλόξενο, στις ανατολικές εσχατιές της αυτοκρατορίας.
Ο άγιος επίσκοπος βρήκε εκεί δύο χιλιάδες χριστιανούς καταδικασμένους σε καταναγκαστικά έργα στα λατομεία μαρμάρου. Τους παρηγορούσε στις θλίψεις τους με την υπόσχεση των αιωνίων αγαθών και έκανε για χάρη τους να αναβλύσει νερό μέσα στην έρημο. Ακόμη κι εκεί, ο λόγος του μετέστρεφε τις ειδωλολατρικές ψυχές στην αλήθεια και αναφέρεται ότι μέσα σε ένα χρόνο έκτισε εβδομήντα πέντε ναούς.
Ο αυτοκράτορας όμως έστειλε μετά από λίγο εκεί ένα σκληρό διοικητή για νά θέσει τέρμα στους μαζικούς εκχριστιανισμούς. Τούτος επιτέθηκε πρώτα στον άγιο Κλήμη και αφού έβαλε να τον βασανίσουν, διέταξε να του δέσουν μία άγκυρα γύρω στον λαιμό και να τον ρίξουν στη Μαύρη Θάλασσα σε μέρος που να μην μπορούν οι πιστοί να βρουν το σώμα του για να το τιμήσουν (περί το 97).
Ο Θεός ωστόσο δεν άφησε το πνευματικό ποίμνιο του αγίου εντελώς ορφανό. Ενωτίσθηκε τις ικεσίες του και έκανε να τραβηχθεί θαυματουργικώς η θάλασσα, έτσι ώστε οι χριστιανοί να μπορέσουν να βρουν το σώμα του αγίου που βρισκόταν στον βυθό, τριακόσια μέτρα και περισσότερο από την ακτή. Έκτοτε κάθε χρόνο, την ημέρα της εορτής του αγίου, η θάλασσα αποτραβιόταν με τον ίδιο τρόπο, ώστε να μπορεί κανείς να πάει να προσκυνήσει το τίμιο λείψανο.
Πολλά χρόνια μετά, το 860, ο απόστολος των Σλάβων, άγιος Κύριλλος [11 Μαΐου], στάλθηκε από τον πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως, άγιο Φώτιο [6 Φεβρ.], στη Χερσόνησο για να βαπτίσει τους σλαβικούς πληθυσμούς.
Αυτός βρήκε(με τρόπο θαυμαστό) το λείψανο του αγίου Κλήμεντος και έφερε ένα τμήμα του στη Βασιλεύουσα. Αργότερα του ανατέθηκε να μεταφέρει τα λείψανα αυτά στον πάπα Αδριανό Β’, στη Ρώμη. Ο δεσμός αυτός που δημιουργήθηκε με έναν από τους πρώτους επισκόπους της Ρώμης θα αποδειχθεί μεγίστης σημασίας για τη ρωσική ευσέβεια και θα επιτρέψει το βαθύτερο ρίζωμά της στην αποστολική παράδοση. Εκ του ιστολογίου «ekklisiaonline.gr» της 24.11.2016. Επιμέλεια, παρουσίαση ημετέρα.
ΑΠΟ ΤΟ ΣΥΝΑΞΑΡΙ - Ο ΑΓΙΟΣ ΚΛΗΜΗΣ ΕΠΙΣΚΟΠΟΣ ΡΩΜΗΣ (24 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ)
.jpg)
Ο μακάριος πατήρ ημών Κλήμης έζησε στη Ρώμη επί Δομητιανού και των διαδόχων του, Νέρβα και Τραϊανού (μεταξύ 81 και 117). Σύμφωνα με ορισμένους καταγόταν από πριγκιπική οικογένεια και φέρεται ως μαθητής των Αποστόλων <1> και του ιδίου του αγίου Πέτρου: «Το κήρυγμά τους αντηχούσε στα αυτιά του, ή παράδοση τους ήταν ακόμη μπροστά στα μάτια του», έγραψε γι’ αυτόν ο άγιος Ειρηναίος <2>.
.jpg)
Αφού έδωσε δείγματα του ευαγγελικού του ζήλου χειροτονήθηκε επίσκοπος Ρώμης (περί το 91), μετά τον άγιο Λίνο και τον άγιο Ανέγκλητο <3>. Υποστηρίζεται από κάποιους ότι υπήρξε ο πρώτος επίσκοπος της Ρώμης. Αλλά δεν υπάρχει πραγματική αντίφαση, διότι την εποχή εκείνη το επισκοπικό αξίωμα δεν διακρινόταν ευκρινώς από εκείνο του πρεσβυτέρου και ο Λίνος, ο Ανέγκλητος και ο Κλήμης, οι τρεις σπουδαιότεροι τότε μαθητές των Αποστόλων στην Εκκλησία της Ρώμης, θα μπορούσαν να αναλαμβάνουν διαδοχικώς ή εκ περιτροπής το λειτούργημα αυτό.
Ο άγιος Κλήμης στο κήρυγμά του ακολουθούσε πιστά το πρότυπο του κορυφαίου των Αποστόλων, αγίου Πέτρου. Ταπεινόφρων και πράος, εμβριθής γνώστης των Αγίων Γραφών όπως και των ελληνικών γραμμάτων, ήξερε να πείθει τους Εβραίους και τους εθνικούς μιλώντας τους για το άπειρο έλεος του Θεού και για την επαγγελία της αιωνίου Βασιλείας σε όσους θα ασπάζονταν με πίστη και ελπίδα την οδό της μετανοίας.
Είναι συγγραφέας μιας περιώνυμης Επιστολής προς την Εκκλησία της Κορίνθου που άλλοτε ήταν ενταγμένη στον Κανόνα των Αγίων Γραφών και όπου προτρέπει ορισμένα νέα μέλη της κοινότητας εκείνης, τα οποία είχαν εξεγερθεί κατά των πρεσβυτέρων τους, να διαφυλάξουν την ενότητα των μελών του Σώματος του Χριστού, σεβόμενα την ιεραρχία που είχαν θεσπίσει οι Απόστολοι. Αποδίδονται επίσης σε αυτόν και άλλα κείμενα: οι Αποστολικοί Κανόνες, οι Διαταγαί των Αποστόλων και μία δεύτερη Προς Κορινθίους Επιστολή” έργα τα οποία άσκησαν μεγάλη επίδραση στην αρχαία Εκκλησία, αλλά είναι αμφίβολο αν προέρχονται από τη γραφίδα του <4>.
Ο άγιος Κλήμης κατάφερε να μεταστρέψει με το κήρυγμά του τη Θεοδώρα, σύζυγο του επάρχου Σισινίου, στενού φίλου του αυτοκράτορα Νέρβα. Μάλιστα οδήγησε και τον ίδιο τον Σισίνιο στο άγιο Βάπτισμα, αφού τον θεράπευσε θαυματουργικώς από την τύφλωση που του προκάλεσε η ασέβειά του. Ο διοικητής Πούπλιος, βλέποντας όλα αυτά και διαπιστώνοντας τις προόδους του χριστιανισμού μεταξύ των εθνικών, τον εξόρισε, κατόπιν διαταγής του αυτοκράτορα Τραϊανού, στην Ταυρική Χερσόνησο (Κριμαία), τόπο αφιλόξενο, στις ανατολικές εσχατιές της αυτοκρατορίας.
Ο άγιος επίσκοπος βρήκε εκεί δύο χιλιάδες χριστιανούς καταδικασμένους σε καταναγκαστικά έργα στα λατομεία μαρμάρου. Τους παρηγορούσε στις θλίψεις τους με την υπόσχεση των αιωνίων αγαθών και έκανε για χάρη τους να αναβλύσει νερό μέσα στην έρημο. Ακόμη κι εκεί, ο λόγος του μετέστρεφε τις ειδωλολατρικές ψυχές στην αλήθεια και αναφέρεται ότι μέσα σε ένα χρόνο έκτισε εβδομήντα πέντε ναούς. Ο αυτοκράτορας όμως έστειλε μετά από λίγο εκεί ένα σκληρό διοικητή για νά θέσει τέρμα στους μαζικούς εκχριστιανισμούς. Τούτος επιτέθηκε πρώτα στον άγιο Κλήμη και αφού έβαλε να τον βασανίσουν, διέταξε να του δέσουν μία άγκυρα γύρω στον λαιμό και να τον ρίξουν στη Μαύρη Θάλασσα σε μέρος που να μην μπορούν οι πιστοί να βρουν το σώμα του για να το τιμήσουν (περί το 97).
Ο Θεός ωστόσο δεν άφησε το πνευματικό ποίμνιο του αγίου εντελώς ορφανό. Ενωτίσθηκε τις ικεσίες του και έκανε να τραβηχθεί θαυματουργικώς η θάλασσα, έτσι ώστε οι χριστιανοί να μπορέσουν να βρουν το σώμα του αγίου που βρισκόταν στον βυθό, τριακόσια μέτρα και περισσότερο από την ακτή. Έκτοτε κάθε χρόνο, την ημέρα της εορτής του αγίου, η θάλασσα αποτραβιόταν με τον ίδιο τρόπο, ώστε να μπορεί κανείς να πάει να προσκυνήσει το τίμιο λείψανο.
Πολλά χρόνια μετά, το 860, ο απόστολος των Σλάβων, άγιος Κύριλλος [11 Μαΐου], στάλθηκε από τον πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως, άγιο Φώτιο [6 Φεβρ.], στη Χερσόνησο για να βαπτίσει τους σλαβικούς πληθυσμούς. Αυτός βρήκε τότε το λείψανο του αγίου Κλήμεντος και έφερε ένα τμήμα του στη Βασιλεύουσα. Αργότερα του ανατέθηκε να μεταφέρει τα λείψανα αυτά στον πάπα Αδριανό Β’, στη Ρώμη. Ο δεσμός αυτός που δημιουργήθηκε με έναν από τους πρώτους επισκόπους της Ρώμης θα αποδειχθεί μεγίστης σημασίας για τη ρωσική ευσέβεια και θα επιτρέψει το βαθύτερο ρίζωμά της στην αποστολική παράδοση.
Σημειώσεις
1. Ορισμένοι τον ταυτίζουν με τον συνεργάτη του Αποστόλου Παύλου, ο οποίος αναφέρεται στην Προς Φιλιππησίους Επιστολή 4, 3.
2. Κατά αιρέσεων, 3, 3.
3. Βλ. Ευσεβίου Καισαρείας, Εκκλησ. Ιστορία, Γ’, 15.
4. Η εν Τρούλλω Σύνοδος (692), Κανών 2, απέρριψε τις Αποστολικές Διαταγές, αλλά επικύρωσε τους 35 Αποστολικούς Κανόνες, που αποτελούν μέρος του Η΄βιβλίου των Διαταγών.
*Εκ του «Νέου Συναξαριστή της Ορθοδόξου Εκκλησίας», υπό ιερομονάχου Μακαρίου Σιμωνοπετρίτου, εκδ. Ίνδικτος, τόμος τρίτος, Νοέμβριος, σελ. 259-261. *Αναδημοσίευση εκ του ιστολογίου «Διακόνημα» της 24.11.2023 πολ. ημ. Επιμέλεια, παρουσίαση ημετέρα.
ΑΓΙΟΣ ΚΛΗΜΗΣ ΠΑΠΑΣ ΡΩΜΗΣ: Η ΜΕΤΑΜΕΛΕΙΑ ΤΟΥ ΕΙΔΩΛΟΛΑΤΡΗ
Ο άρχοντας Σισίνιος ο οποίος ήταν πολύ καλός φίλος του ρωμαίου αυτοκράτορα Νερούα μίσησε τον Επίσκοπο της Ρώμης Κλήμη, διότι μετέστρεψε την σύζυγο του που ονομαζόταν Θεοδώρα από την λατρεία του δωδεκαθέου στην χριστιανική πίστη. Ο Επίσκοπος Κλήμης ήταν ο τρίτος Επίσκοπος Ρώμης μετά τους Αποστόλους Πέτρο και Παύλο. Ο ίδιος ήταν μαθητής του Αποστόλου Πέτρου.
Ο Σισίνιος κατηγορούσε τον Επίσκοπο Κλήμη, γιατί όπως έλεγε η γυναίκα του δεν φρόντιζε το σπίτι της και τα παιδιά της και κάθε μέρα πήγαινε στην Εκκλησία των χριστιανών για να ακούει τις διδασκαλίες τους. Κάποια μέρα, λοιπόν, που η σύζυγος του έλειπε, υποψιάστηκε πως αυτή ήταν και πάλιν στον ναό και για τον λόγο αυτό πήγε με τους υπηρέτες του εκεί, για να δει τι ακριβώς κάνει. Όταν, όμως, μπήκε στον ναό, όπου προσευχόταν ο άγιος Κλήμης, αμέσως έχασε το φως του ο Σισίνιος. Γι’ αυτό και ζήτησε από τους δούλους του να τον χειραγωγήσουν στο σπίτι του, γιατί ούτε έβλεπε ούτε άκουγε.
Εντούτοις, και οι δούλοι δεν μπορούσαν να βρουν την έξοδο για να φύγουν και πήγαιναν εδώ και εκεί, αναζητώντας τρόπο για να βγουν έξω. Όλα αυτά συνέβαιναν, γιατί θεία δύναμη εμπόδιζε την έξοδό τους από τον ναό για να σωφρονιστεί ο Σισίνιος. Εν τω μεταξύ η γυναίκα του αντελήφθη το γεγονός αυτό και πήγε κοντά τους για να μάθει τι ακριβώς συνέβαινε και οι υπηρέτες της είπαν όλη την αλήθεια.
Εκείνη, τότε, προσευχήθηκε με δάκρυα στα μάτια στον Κύριο, για να επιτρέψει την έξοδο από τον ναό, πράγμα που έγινε. Οι δούλοι, αφού πήγαν τον κύριο τους στο σπίτι και τον έβαλαν στο στρώμα επέστρεψαν στην Εκκλησία και να πουν στην Θεοδώρα το τι ακριβώς συνέβη και πώς ήταν ο σύζυγός της.
Η Θεοδώρα λυπήθηκε για τον άντρα της και έτσι προσέπεσε στα πόδια του Επισκόπου Κλήμη και τον παρακαλούσε με δάκρυα να τον κάνει καλά. Ο Αρχιερέας πήγε στο σπίτι τους και προσευχήθηκε με δάκρυα στα μάτια πάνω από τον σκληρά δοκιμαζόμενο Σισίνιο και απευθυνόμενος προς τον Θεό έλεγε:
«Κύριε Ιησού Χριστέ, ο ιατρός των ψυχών και των σωμάτων, ο διανοίξας τους οφθαλμούς του εκ γενετής τυφλού, διάνοιξον τους οφθαλμούς και τα ώτα και του ανδρός τούτου, επειδή μας έταξες να λαμβάνωμεν όσα από την αγαθότητά σου ζητήσωμεν».
Όταν ο άγιος τέλειωσε την προσευχή του ο Σισίνιος έγινε αμέσως καλά σωματικά, αλλά ψυχικά παρέμεινε στην ίδια πλάνη, νομίζοντας πως ο αρχιερέας ήταν μάγος και με μαγικές επικλήσεις τον τύφλωσε. Έτσι δεν θεωρούσε πως του χρωστούσε κάποια χάρη για την θεραπεία που του πρόσφερε. Γι’ αυτό και διέταξε τους υπηρέτες του να τον πιάσουν και να τον δέσουν.
Αυτοί, όμως, αντί να συλλάβουν τον άγιο, ευρισκόμενοι μέσα σε παραλογισμό έπιασαν και έδεσαν τα ξύλινα και πέτρινα αγάλματα των θεών που λάτρευαν. Και ευρισκόμενος στον ίδιο παραλογισμό ο Σισίνιος, επαιρόμενος έλεγε: «Εγώ, Κλήμη, θα καταστρέψω γρήγορα τις μαντείες σου για να βάλω μυαλό και σε άλλους μάγους»!
Απαντώντας σ’ αυτόν ο άγιος Κλήμης του είπε: «Είσαι πωρωμένος, ταλαίπωρε άνθρωπε, και γι’ αυτό αντί για εμένα έδεσες του θεούς τους οποίους προσκυνάς! Απέναντι σ’ αυτούς αμύνεσαι, λοιπόν, αφρονέστατε»; Ο Επίσκοπος μετά από τα λόγια αυτά ευλόγησε την Θεοδώρα και της είπε να προσεύχεται ακατάπαυστα στον Θεό για τον άντρα της, για να τον βοηθήσει να φτάσει στην αληθινή πίστη.
Έτσι η Θεοδώρα προσευχόταν όλη μέρα με στεναγμούς καρδίας και δάκρυα και κατά το βράδυ είδε κάποιον ιδιαίτερα σεβάσμιο άνθρωπο με λευκά γένια, όμοιο με τον Απόστολο Πέτρο ο οποίος της είπε: «Για χάριν σου θεραπεύτηκε ο άντρας σου, για να θεραπευτεί και ο αέρας, όπως προείπε και ο αδελφός μου Παύλος». Αυτό είπε και εξαφανίστηκε, ο δε Σισίνιος μεταμελημένος με την συνέργεια και την βοήθεια της θείας χάριτος, προσκαλώντας την Θεοδώρα της είπε:
«Πιστεύω στον Δεσπότη μου Ιησού Χριστό, τον αληθινό και μόνο Θεό τον οποίον παρακάλεσε με δάκρυα να μου συγχωρέσει τα προηγούμενα σφάλματα και τις αμαρτίες. Επίσης μεσίτευσε προς τον Αρχιεπίσκοπο Κλήμη, να μου συγχωρέσει την αχαριστία την οποίαν έδειξα όταν με θεράπευσε με την προσευχή του και να με συγχωρέσει με όλη του την καρδιά για το ολέθριο αυτό σφάλμα μου ως μαθητής του εύσπλαχνου Θεού».
Ακούγοντας τα λόγια αυτά η Θεοδώρα δάκρυσε, και πήγε τρέχοντας στον άγιο Κλήμη για να του αναφέρει το χαρμόσυνο αυτό γεγονός. Ο Άγιος πήγε αμέσως στο σπίτι τους και ο Σισίνιος τον υποδέχτηκε με μεγάλη ταπείνωση και συντριβή. Και πέφτοντας στα πόδια του αγίου Αρχιερέως του έλεγε:
«Ευχαριστώ τον αληθινό και μόνο Θεό, καθώς και την αγιότητά σου, διότι με την τύφλωση των αισθητών οφθαλμών φωτίστηκε η ψυχή μου για να γνωρίσω την αλήθεια! Με τον τρόπο αυτό κατάλαβα πλήρως την απάτη και την ματαιότητα των ειδωλολατρών. Γι’ αυτό και αποδέχομαι ολόψυχα το κήρυγμα της ευσέβειας».
*Διασκευή από τον «Μέγα Συναξαριστή της Ορθοδόξου Εκκλησίας», μήνας Νοέμβριος, τόμος 11ος. *Εκ του ιστολογίου «Πεμπτουσία» 24 Νοεμβρίου 2023. Επιμέλεια, παρουσίαση ημετέρα.
Η Α' ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΚΛΗΜΕΝΤΟΣ – Α΄ ΓΕΝΙΚΑ ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΕΠΙΣΤΟΛΗΣ
Η Α' ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΚΛΗΜΕΝΤΟΣ ΡΩΜΗΣ
Α' ΓΕΝΙΚΑ ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΕΠΙΣΤΟΛΗΣ
Τά κηρύγματα πού ἀρχίζουμε θά εἶναι μία ἁπλῆ καί σύντομη μελέτη τῶν ἁγίων Πατέρων. Θά μιλᾶμε γιά τόν βίο καί τήν διδασκαλία τους. Παρακαλοῦμε νά τά μελετᾶτε μέ ἰδιαίτερο ἐνδιαφέρον, γιατί πρόκειται περί τῶν ἁγίων Πατέρων.
1. Τό πρῶτο βιβλίο πού συναντᾶμε στήν σειρά τῶν πατερικῶν κειμένων εἶναι μία Ἐπιστολή τοῦ ἁγίου Κλήμεντος, ἐπισκόπου τῆς Ρώμης, τήν ὁποία αὐτός ἀπηύθυνε πρός τήν Ἐκκλησία τῆς Κορίνθου. Γιά τόν ἅγιο αὐτό Πατέρα δέν γνωρίζουμε πολλά. Λέγουν ὅτι ἦταν συνεργάτης τοῦ ἀποστόλου Παύλου (βλ. Φιλιπ. 4,3). Καί λέγει ἀκόμη ὁ Συναξαριστής του ὅτι ἐξορίστηκε ἀπό τόν αὐτοκράτορα Τραϊανό πέρα ἀπό τόν Εὔξεινο Πόντο καί, ἀφοῦ ἔπαθε πολλά βασανιστήρια, τελικά τόν ἔρριξαν στήν θάλασσα μέ σιδερένια ἄγκυρα στόν λαιμό του. Τόν ἑορτάζουμε στίς 24 Νοεμβρίου.
2. Στήν ἐποχή τοῦ ἁγίου Κλήμεντος, τοῦ ἐπισκόπου αὐτοῦ τῆς Ρώμης, ξέσπασε στήν Ἐκκλησία τῆς Κορίνθου μία κρίση. Ἀναφέρω τήν κρίση αὐτή: Μερικοί λαϊκοί χριστιανοί τῆς Κορίνθου, πού παρίσταναν τούς «ζηλωτές», ἀλλά ἦταν «φιλόνικοι» (45,1), ἄνθρωποι δηλαδή πού ἀγαποῦσαν τούς καυγάδες, ἤθελαν νά ἀλλάξουν τήν ἐκκλησιαστική κατάσταση στήν περιοχή τους, νά διώξουν τούς λειτουργούς τῆς Ἐκκλησίας καί νά βάλουν ἄλλους, πού αὐτοί τούς νόμιζαν γιά καλύτερους. Αὐτό τό κίνημα προκάλεσε μεγάλη ταραχή, γι᾽ αὐτό καί ὁ ἅγιος Κλήμης ἀναγκάστηκε νά στείλει ἀπό τήν Ρώμη πού βρισκόταν μία Ἐπιστολή πρός τήν Ἐκκλησία τῆς Κορίνθου.
Στήν Ἐπιστολή του αὐτή δίνει λύση στό πρόβλημα πού δημιούργησαν τά λίγα ἐκεῖνα πρόσωπα πού φαίνονταν μέν ὡς ζηλωτές, ἀλλά ὁ ἅγιος τά χαρακτηρίζει «προπετῆ»καί«αὐθάδη»πρόσωπα. Ἡ λύση εἶναι ἡ ἑξῆς: Ἡ θέση τῶνἘπισκόπων στήν Ἐκκλησία εἶναι μόνιμη καί δέν ἐξαρτᾶται ἀπό τήν θέληση μερικῶν χριστιανῶν. Καί εἶναι μόνιμη ἡ θέση τῶν Ἐπισκόπων στήν Ἐκκλησία, γιατί αὐτοί ἔχουν «Ἀποστολική Διαδοχή». Καί τούς λειτουργούς λοιπόν πού κατέστησαν οἱ Απόστολοι καί οἱ διάδοχοί τους δέν μπορεῖ νά τούς ἀντικαταστήσει κανένας! Αὐτή ἡ θέση τοῦ ἁγίου Κλήμεντος, Ἐπισκόπου Ρώμης, ἦταν χρυσό κλειδί, γιά νά λυθεῖ τό ἐκκλησιαστικό πρόβλημα τῆς Κορίνθου καί νά κοπάσει ἡ ταραχή πού δημιουργήθηκε στήν Ἐκκλησία της.
3. Τό περιεχόμενο τῆς Ἐπιστολῆς, πού ἀποτελεῖται ἀπό 65 κεφ., μέ σύντομα λόγια εἶναι τό ἑξῆς: (1) Ἡ Ἐπιστολή χωρίζεται σέ δυό μεγάλα μέρη καί κατακλείεται ἀπό ἕναν ἐπίλογο. Τό πρῶτο μέρος τό ἀποτελοῦν τά κεφ. 1-36. Σ᾽ αὐτό τό μέρος ἔχουμε γενικές παραινέσεις. Στήν ἀρχή ὁ ἅγιος Κλήμης ἀναφέρεται στό πρόβλημα τῆς Ἐκκλησίας τῆς Κορίνθου, γιατί διαιρέθηκε ἡ Ἐκκλησία αὐτή καί ἔφυγε ἡ εἰρήνη ἀπό τούς χριστιανούς της. Ἡ κατάσταση αὐτή, λέγει, μπορεῖ νά διορθωθεῖ μόνο μέ τήν μετάνοια ὅλων, ἀλλά ἰδιαίτερα αὐτῶν πού προκάλεσαν τήν ταραχή.
Τούς λέει νά ταπεινωθοῦν καί νά μήν ἐπαίρονται καί νά ζητοῦν νά κατευθύνουν τό ποίμνιο τοῦ Χριστοῦ. «Ταπεινοφρονούντων – τούς λέγει – ἐστίν ὁ Χριστός, οὐκ ἐπαιρομένων ἐπί τό ποίμνιον αὐτοῦ» (16,1). Τούς λέει ἀκόμη νά ἀγαποῦν τήν ὑπάρχουσα τάξη στήν Ἐκκλησία καί νά εἶναι ὑπάκουοι. Παράδειγμα σ᾽ αὐτό τούς φέρνει ἀπό τόν ἄψυχο κόσμο τόν ἥλιο καί τά ἀστέρια, πού ἀκολουθοῦν τήν καθορισμένη τροχιά τους, χωρίς καμμιά παρέκλιση («δίχα πάσης παρεκβάσεως», 20,3), γι᾽ αὐτό καί εἶναι «ἐν ὁμονοίᾳ», δέν συγκρούονται δηλαδή μεταξύ τους.
(2) Τό δεύτερο μέρος τό ἀποτελοῦν τά κεφ. 37-61. Σ᾽ αὐτό τό τμῆμα ὁ ἅγιος Κλήμης προχωρεῖ βαθύτερα στό θέμα τῆς τάξεως καί πειθαρχίας καί ὁμονοίας τῶν χριστιανῶν μέσα στήν Ἐκκλησία. Ὁ χριστιανός, λέγει, πού διαπληκτίζεται μέ τούς ἄλλους καί προξενεῖ ταραχές στήν Ἐκκλησία, ἁμαρτάνει στό Σῶμα τοῦ Χριστοῦ, ἀφοῦ κάθε χριστιανός εἶναι μέλος τῆς Ἐκκλησίας. Τούς λέγει:
«Ἵνα τί διέλκομεν καί διασπῶμεν τά μέλη τοῦ Χριστοῦ καί στασιάζομεν πρός τό σῶμα τό ἴδιον, καί εἰς τοσαύτην ἀπόνοιαν ἐρχόμεθα, ὥστε ἐπιλαθέσθαι ἡμᾶς ὅτι μέλη ἐσμέν ἀλλήλων;» (46,7). Ἄς σκεπτόμαστε αὐτό τό φοβερό, πού λέει ὁ ἅγιος Κλήμης, ὅτι, ὅταν οἱ χριστιανοί διαπληκτιζόμαστε μεταξύ μας, «διασπῶμεν τά μέλη τοῦ Χριστοῦ». Δηλαδή, κάνουμε τό ἔργο τῶν... σταυρωτῶν τοῦ Χριστοῦ!
Ἕναν ὡραῖο πάλι λόγο λέγει ὁ ἅγιος Κλήμης γιά τήν ἑνότητα καί τήν ἀγάπη μεταξύ μας: Τό νά ὑποτάσσεται ὁ ἕνας στόν ἄλλο. «Ὑποτασσέσθω – λέγει – ἕκαστος τῷ πλησίον αὐτοῦ, καθώς ἐτέχθη ἐν τῷ χαρίσματι αὐτοῦ» (38,1). Ἀλλά εἶναι πολύ ὡραία αὐτή ἡ περικοπή τοῦ ἁγίου Κλήμεντος γιά τήν ἀγάπη. Ἡ περικοπή αὐτή θυμίζει τόν ὕμνο τοῦ ἀποστόλου Παύλου, πού λέγει στό 13ο κεφ. τῆς Α´ πρός Κορινθίους ἐπιστολῆς του. Λέγει ὁ ἅγιος Κλήμης:
«Οὐδέν βάναυσον ἐν ἀγάπῃ, οὐδέν ὑπερήφανον· ἀγάπη σχίσμα οὐκ ἔχει, ἀγάπη οὐ στασιάζει, ἀγάπη πάντα ποιεῖ ἐν ὁμονοίᾳ· δίχα ἀγάπης οὐδέν εὐάρεστόν ἐστιν τῷ Θεῷ» (49,5). Τό βαθύτερο κίνητρο τῶν ταραχῶν τῆς Ἐκκλησίας τῆς Κορίνθου ἦταν ἡ φιλοδοξία, γιατί οἱ ταραχοποιοί παραγκώνισαν τούς ὑπάρχοντες Πρεσβυτέρους, γιά νά καταλάβουν εἴτε αὐτοί εἴτε ἄλλα πρόσωπα τῆς προτίμησής τους ἐπίσημη θέση στήν Ἐκκλησία. Ἀλλά τούς λέγει τώρα ὁ ἅγιος Κλήμης ὅτι εἶναι προτιμότερο νά εἶναι μικροί καί ἐλάχιστοι στό ποίμνιο τοῦ Χριστοῦ, παρά νά καταλάβουν μεγάλη καί ὑψηλή θέση στήν Ἐκκλησία καί νά στερηθοῦν τήν σωτηρία τους. Τούς λέγει ἐπί λέξει:
«Ἄμεινον γάρ ἐστιν ὑμῖν ἐν τῷ ποιμνίῳ τοῦ Χριστοῦ μικρούς καί ἐλλογίμους ὑμᾶς εὑρεθῆναι ἤ καθ᾽ ὑπεροχήν δοκοῦντας ἐκριφθῆναι ἐκ τῆς ἐλπίδος αὐτοῦ» (57,2). Τά λόγια αὐτά μέ ἁπλότητα λέγουν τό ἑξῆς: Καλύτερα νά εἶναι κανείς ἕνας ἁπλός εὐλαβής ἱερέας ἤ ἀκόμη καί ἕνας ἁπλός καντηλανάφτης μέ φόβο Θεοῦ, παρά νά γίνει ἀξιωματοῦχος κληρικός καί νά χάσει τήν ψυχή του. Τό πᾶν εἶναι «μή ἐκριφθῆναι τῆς ἐλπίδος τοῦ Χριστοῦ», πού μᾶς εἶπε ὁ ἅγιος Κλήμης, καί ὄχι οἱ θρόνοι καί τά ἀξιώματα.
(3) Στό τρίτο μέρος τῆς ἐπιστολῆς (κεφ. 62-65) ὁ συγγραφεύς ἅγιος Κλήμης ἐκφράζει τήν ἐλπίδα οἱ κομιστές τῆς ἐπιστολῆς νά τοῦ δώσουν τήν χαρά, ὅταν ἐπιστρέψουν, φέροντάς του τό μήνυμα ὅτι ἀποκαταστάθηκε ἡ εἰρήνη στήν Ἐκκλησία τῆς Κορίνθου. † Ὁ Μητροπολίτης Γόρτυνος καί Μεγαλοπόλεως Ἰερεμίας. *Εκ του ιστολογίου «Ακτίνες» της 11.5.2019. Επιμέλεια, παρουσίαση ημετέρα.
ΑΓΙΟΣ ΚΛΗΜΗΣ ΡΩΜΗΣ: Ο ΜΕΓΑΛΟΣ ΑΠΟΣΤΟΛΙΚΟΣ ΠΑΤΕΡΑΣ
Μια κατηγορία Πατέρων της Εκκλησίας μας ονομάζονται «Αποστολικοί». Πρόκειται για τους μαθητές και διαδόχους των Αγίων Αποστόλων, οι οποίοι παρέλαβαν την αγία μας πίστη από αυτούς. Ένας από αυτούς, υπήρξε ο άγιος Κλήμης, ο Ιερομάρτυρας και τρίτος Επίσκοπος Ρώμης.
του Λάμπρου Κ. Σκόντζου, Θεολόγου – Καθηγητού
Καταγόταν από τη Ρώμη και έζησε στα τέλη του 1ου μ.Χ. αιώνα και έδρασε στα χρόνια που βασίλευσαν οι αυτοκράτορες: Δομετιανός (81-96), Νέρβας (96-98) και Τραϊανός (98-117). Είχε κατά την παράδοση βασιλική καταγωγή. Οι γονείς του ονομαζόταν Φαύστος και Ματθιδία. Χάρις στην ευγενή καταγωγή του και την οικονομική άνεση της οικογένειάς του έκαμε λαμπρές σπουδές. Έμαθε την ελληνική γλώσσα, γενόμενος έτσι και κοινωνός της ελληνικής παιδείας και φιλοσοφίας. Μάλιστα η πολυμάθειά του και η φιλοσοφική του κατάρτιση είναι έκδηλη στα συγγράμματά του.
Δε γνωρίζουμε λεπτομέρειες από την νεανική του ζωή. Μας διασώθηκε μόνο το τραγικό γεγονός, ενός ναυαγίου, όπου ο Κλήμης διασώθηκε θαυματουργικά. Μετά από αυτό γνωρίστηκε με Χριστιανούς της Ρώμης, κατηχήθηκε και βαπτίστηκε Χριστιανός. Αναδείχτηκε δε σημαίνον μέλος της Εκκλησίας της Ρώμης, ο οποίος κήρυσσε με παρρησία και σοφία τις αρχές και τις διδασκαλίες της νέας πίστης.
Το 91 μ.Χ. με την απαίτηση των ρωμαίων Χριστιανών, αναδείχτηκε τρίτος επίσκοπος της Ρώμης. Για την ιστορία αναφέρουμε πως πρώτος επίσκοπος αναφέρεται ο Λίνος και δεύτερος ο Ανέγκλητος. Αποδείχτηκε δε ως ένας από τους σπουδαιότερους επισκόπους της αρχαίας Εκκλησίας, τον οποίο διέκρινε το ήθος του, η βαθιά πίστη του στο Χριστό, οι πολλές αρετές, ο ζήλος του για τη διάδοση του Ευαγγελίου και η δυναμική αντιμετώπιση των προβλημάτων. Επί των ημερών του είχε μεταστραφεί μεγάλο πλήθος ειδωλολατρών και η Εκκλησία της Ρώμης είχε γίνει η πολυπληθέστερη Εκκλησία.
Είχε πληροφορηθεί ότι η Εκκλησία της Κορίνθου ταλανίζονταν από έριδες. Γι’ αυτό απέστειλε μια σημαντική επιστολή, με την οποία συνιστά στους Κορινθίους ομόνοια και αγάπη. Η επιστολή αυτή μας έχει διασωθεί και συγκαταλέγεται στα συγγράμματα των Αποστολικών Πατέρων. Τη χαρακτηρίζει η δυναμικότητα και η αποφασιστικότητα του Κλήμη να ειρηνεύσει η Εκκλησία. Τη χαρακτηρίζει επίσης η βαθιά γνώση των Αγίων Γραφών και της αποστολικής παραδόσεως.
Ο άγιος Κλήμης έζησε και έδρασε στην εποχή των διωγμών κατά της Εκκλησίας, τον οποίο είχε εγείρει το ρωμαϊκό κράτος, κατά παρότρυνση των ειδωλολατρικών ιερατείων. Η νέα πίστη, με την πνευματική και κρυστάλλινη πίστη στον έναν Θεό απειλούσε σοβαρά την απόλυτα παρηκμασμένη αρχαία ειδωλολατρική θρησκεία, η οποία αποτελούσε και την επίσημη κρατική θρησκεία. Επίσης η κοινωνική διδασκαλία του Χριστιανισμού απειλούσε σοβαρά την κοινωνική δομή του απάνθρωπου ρωμαϊκού κράτους. Γι’ αυτό και ο Χριστιανισμός είχε κηρυχτεί παράνομη θρησκεία και οι χριστιανοί διώκονταν απηνώς.
Η Εκκλησία της Ρώμης υπέφερε περισσότερο από τις άλλες Εκκλησίες, παροικώντας κοντά στην εξουσία. Επί των ημερών του αγίου Κλήμη βρισκόταν σε εξέλιξη φοβερός διωγμός. Οι ειδωλολάτρες βλέποντας την μεγάλη στροφή του πλήθους στη νέα πίστη, εξαιτίας της δράσεως του αγίου επισκόπου, θορυβήθηκαν και στράφηκαν εναντίον, να του κλείσουν το στόμα. Ο ρωμαίος αξιωματούχος Πούπλιος, επί Τραϊανού, πλήρωσε και προκάλεσε στάση στο λαό, ρίχνοντας την ευθύνη δήθεν στους Χριστιανούς και ιδιαιτέρως στον Κλήμη. Έβαλε ψευδολόγους, οι οποίοι διέδιδαν ότι ο άγιος επίσκοπος έβριζε τους «θεούς» της αυτοκρατορίας και βεβήλωνε τους ναούς τους, και άλλους δήθεν Χριστιανούς, οι οποίοι τάχα υπεράσπιζαν τον Κλήμη.
Με την κατηγορία της στάσης το συνέλαβαν και τον οδήγησαν στον αυτοκράτορα για απολογία. Προσπάθησαν να τον πείσουν να αρνηθεί το Χριστό, αλλά μάταια κοπίαζαν. Τότε ο Τραϊανός υπέγραψε διάταγμα εξορίας του και καταναγκαστικά έργα σε μια έρημη περιοχή της Χερσώνας, στον Εύξεινο Πόντο. Εκεί, μαζί με χιλιάδες άλλους Χριστιανούς, τον υποχρέωσαν να εργάζεται, κάτω από άθλιες συνθήκες, κόβοντας μάρμαρα, που προορίζονταν για την κατασκευή ειδωλολατρικών ναών! Η παρουσία του αγίου Κλήμη παρηγόρησε και ενθάρρυνε τους εκεί καταδικασμένους Χριστιανούς.
Κατάκοποι, νηστικοί και διψασμένοι υπέμειναν τους κόπους και τα μαρτύρια και δοξολογούσαν τον αληθινό Θεό για την τιμή που τους έκανε να δεινοπαθούν για την πίστη τους σ’ Αυτόν. Ύστερα από θερμή προσευχή του αγίου επισκόπου ανέβλυσε νερό στον τόπο του μαρτυρίου να ξεδιψούν οι Μάρτυρες! Έκαμε κι άλλα θαύματα, τα οποία στερέωναν ακόμη περισσότερο την πίστη των δεινοπαθούντων Χριστιανών και μετέστρεφαν πολλούς ειδωλολάτρες δημίους τους στη νέα πίστη. Μαζί τους είχαν μεταστραφεί και πολλοί κάτοικοι της περιοχής.
Αυτό εξαγρίωσε περισσότερο τους φανατικούς ειδωλολάτρες, οι οποίοι ξέσπασαν στον ηλικιωμένο, άρρωστο και εξαντλημένο Κλήμη. Κάποιος απεσταλμένος του αυτοκράτορα, ονόματι Αφειδιανός, φανατικός και αυτός ειδωλολάτρης, δίωκε με μανία τους Χριστιανούς της Χερσώνος, άρπαξε τον Κλήμη και τον υπέβαλε σε φοβερά βασανιστήρια. Στο τέλος του έδεσε ένα σχοινί στο λαιμό, του κρέμασε μια άγκυρα και τον έριξε στη θάλασσα, να πνιγεί και να καταποντισθεί το σώμα του, ώστε να μην το βρουν οι Χριστιανοί. Έτσι και έγινε. Οι πιστοί μαθητές του Κορνήλιος και Φοίβος θρηνούσαν στην παραλία, ώσπου έγινε το μεγάλο θαύμα. Η θάλασσα έβγαλε στην ξηρά το τίμιο λείψανο, το οποίο εκείνοι έθαψαν με τιμές. Η μνήμη του εορτάζεται στις 24 Νοεμβρίου.
Είναι ανάγκη να επισημάνουμε πως στο όνομα του αγίου Κλήμη εμφανίστηκαν τον μεσαίωνα στη Δύση ορισμένα πλαστά συγγράμματα, το λεγόμενα «Ψευδοκλημέντια». Τα είχαν χαλκεύσει οι αιρετικοί παπικοί, προκειμένου να στηρίξουν την ανιστόρητη και ψευδή θεωρία τους, περί του δήθεν «πρωτείου» του Πάπα εφ’ όλης της Εκκλησίας, ως δήθεν «διαδόχου του αποστόλου Πέτρου»! Φυσικά, τόσο για την Εκκλησία μας, όσο και για την επιστήμη, είναι δόλιες πλαστογραφίες του παπισμού, οι οποίες, παρ’ όλα αυτά έχουν δυστυχώς ακόμα ισχύ και εγκυρότητα για τους παπικούς! Εκ του ιστολογίου «Ακτίνες», της 24.11.2023 πολ. ημ. Επιμέλεια, παρουσίαση ημετέρα.
Η Α' ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΚΛΗΜΕΝΤΟΣ – Β' ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΠΙΣΤΟΛΗΣ
Η Α' ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΚΛΗΜΕΝΤΟΣ ΡΩΜΗΣ
Β' ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΠΙΣΤΟΛΗΣ
Ἡ Α´ ἐπιστολή τοῦ Κλήμεντος πρός Κορινθίους εἶναι ἕνα μεγάλο κήρυγμα μέ ἐκτενῆ ἠθική διδασκαλία περί ἀγάπης, ταπεινώσεως, μετανοίας καί ὑπακοῆς. Ἀλλά χρειάζεται προσοχή μή χάσουμε τό κεντρικό θέμα καί μήνυμα τῆς Ἐπιστολῆς, ὅπως πάλι νά μή χάσουμε τήν δογματική καί ἐκκλησιολογική της διδασκαλία. Ἀναφέρουμε τά ἑξῆς σημεῖα, ὡς διδασκαλία τῆς ἐπιστολῆς:
1.Περί τῶν ἐκκλησιαστικῶν ἀρχόντων. Τούς ἐκκλησιαστικούς ἄρχοντες ὁ Κλήμης τούς ὀνομάζει ἄλλοτε μέν ἀόριστα «ἡγουμένους» (1,3) καί «προϊσταμένους» (21,6), ἄλλοτε δέ συγκεκριμένα «ἐπισκόπους καί διακόνους» (42,4 ἑξ.), συχνότερα δέ χρησιμοποιεῖ τόν ὅρο «πρεσβύτεροι» (3,3. 21,4. 44,5. 47,6. 54,2. 57,1). Πῶς ἐξηγεῖται αὐτό; «Ὁ τρόπος μέ τόν ὁποῖο ἀναφέρει ὁ Κλήμης τούς λειτουργούς μαρτυρεῖ ἀστάθεια στήν χρήση τῶν ὅρων ἐπίσκοπος, πρεσβύτερος καί διάκονος καί μάλιστα δυσχέρεια στήν διάκριση ἐπισκόπου καί πρεσβυτέρου, κάτι πού ἐκφράζει τό κλῖμα τοῦ τέλους τοῦ Α´ αἰώνα» (Παπαδόπουλος, Πατρολογία τόμ. Α´, σελ. 162).
2.Ἡ θέση τῶν Ἐπισκόπων στήν Ἐκκλησία. Ἡ θέση τῶν Ἐπισκόπων στήν Ἐκκλησία εἶναι μόνιμη καί δέν ἐξαρτᾶται ἀπό τήν θέληση μερικῶν, πολλῶν ἤ ὀλίγων μελῶν τῆς Ἐκκλησίας. Καί εἶναι μόνιμη ἡ θέση τῶν Ἐπισκόπων γιατί, ὅπως εἴπαμε, ἔχουν Ἀποστολική Διαδοχή. Ἐδῶ ὁ Κλήμης ἀναφέρει στήν Ἐπιστολή του τό σχετικό περιστατικό ἀπό τήν Παλαιά Διαθήκη, κατά τό ὁποῖο μεταξύ τῶν Ἰσραηλιτῶν παρουσιάστηκε φιλονικία γιά τήν ἱερωσύνη (κεφ. 43). Καί ὁ Θεός τότε μίλησε διά σημείου. Ἀπό τά δώδεκα ραβδιά, πού ἐτέθησαν στήν Σκηνή τοῦ Μαρτυρίου, βλάστησε μόνον ἡ ράβδος τοῦ Ἀαρών, τοῦ καταγομένου ἀπό τήν φυλή τοῦ Λευΐ, δεῖγμα αὐτό ὅτι ἀπό αὐτήν τήν φυλή ἤθελε ὁ Κύριος νά Τόν ἱερατεύουν.
Ἔτσι καί οἱ ποιμένες στήν Ἐκκλησία τῆς Κορίνθου ἔχουν ἀπό τόν Θεό τήν κλήση τους. Γιατί ὁ Θεός Πατέρας ἔστειλε τόν Ἰησοῦ Χριστό στόν κόσμο. Ὁ Χριστός ἔστειλε τούς Ἀποστόλους· οἱ Ἀπόστολοι χειροτόνησαν Ἐπισκόπους καί ἐκεῖνοι ἄλλους Ἐπισκόπους, γιά νά ποιμάνουν στά διάφορα μέρη τήν Ἐκκλησία τοῦ Χριστοῦ (κεφ. 42). Ἔτσι καί οἱ Πρεσβύτεροι τῆς Ἐκκλησίας τῆς Κορίνθου: Ἔχουν ἀπό τούς ἁγίους Ἀποστόλους τήν προέλευση, ἔχουν τήν λεγομένη «Ἀποστολική Διαδοχή».
Ὥστε ἡ συμβᾶσα στάση στήν Ἐκκλησία τῆς Κορίνθου δέν στρέφεται ἁπλῶς ἐναντίον ὁρισμένων προσώπων, ἀλλά ἐναντίον αὐτοῦ τοῦ Θεοῦ, γιατί ὁ Θεός εἶναι πού ἔταξε τά πρόσωπα αὐτά στή θέση αὐτή πού βρίσκονται, ὅπως ὁ Θεός κάλεσε τόν Ἀαρών γιά τήν ἀρχιερωσύνη. Τούς λειτουργούς πού κατέστησαν οἱ Ἀπόστολοι ἤ οἱ διάδοχοί τους, δέν μπορεῖ νά τούς ἀντικαταστήσει κανένας. Αὐτή ἡ θέση εἶναι ἡ σωστή καί ἡ πραγματική λύση στό ἐκκλησιαστικό πρόβλημα τῆς Κορίνθου, γιά τό ὁποῖο ὁ Κλήμης ἔγραψε τήν Ἐπιστολή του.
Στήν Ἐπιστολή αὐτή γίνεται γιά πρώτη φορά καί μέ πολύ σαφήνεια ἡ διακήρυξη τοῦ δόγματος τῆς Ἀποστολικῆς Διαδοχῆς. Τονίζεται ἡ ἀλήθεια ὅτι οἱ Ἐπίσκοποι δέν μποροῦν νά ἐκτοπιστοῦν ἀπό τά μέλη τῆς Ἐκκλησίας, γιατί αὐτοί δέν ἔχουν ἀπό τούς ἑαυτούς τους τήν ἐξουσία. Ἡ ἐξουσία τῶν Ἐπισκόπων προέρχεται ἀπό τούς Ἀποστόλους, οἱ ὁποῖοι Ἀπόστολοι χορήγησαν αὐτή τήν ἐξουσία στούς Ἐπισκόπους ὑπακούοντες στόν Χριστό, ὁ Ὁποῖος ἀπεστάλη ἀπό τόν Θεό Πατέρα (βλ. κεφ. 42. 44,1-3).
Τό μήνυμα τῆς Ἐπιστολῆς εἶναι: Ἑνότητα στήν Ἐκκλησία, ὑπακοή στήν Ἐκκλησία. Οἱ λαϊκοί πρέπει νά δέχονται ὡς νομίμους Ἐπισκόπους τους αὐτούς πού τούς ἀποστέλλει ἡ Ἐκκλησία. Καί εἶναι μεγάλη ἁμαρτία, εἶναι «οὐ μικρά ἁμαρτία», ὅπως τό λέγει τό κείμενο (44,4), νά μήν τούς δέχεται.
3. Ἐπίσκοποι καί Θεία Εὐχαριστία. Κύριο ἔργο τῶν Ἐπισκόπων εἶναι ἡ τέλεση τῆς Θείας Λειτουργίας. Τά ἀναγκαῖα δῶρα γιά τήν τέλεση τῆς Θείας Λειτουργίας, τόν ἄρτο καί τόν οἶνο, ὁ ἅγιος Κλήμης τά ὀνομάζει «δῶρα ἐπισκοπῆς» (44,4). Καί λέγονται ἔτσι, γιατί προσφέρονται διά τοῦ Ἐπισκόπου στόν Θεό. Ἡ Θεία Λειτουργία κατά βάση εἶναι τοῦ Ἐπισκόπου ἔργο. Καί φαίνεται αὐτό καί ἀπό τόν ἄλλο λόγο τοῦ ἁγίου Κυπριανοῦ, πού λέγει: «Ὁ Ἐπίσκοπος εἶναι στήν Ἐκκλησία καί ἡ Ἐκκλησία στόν Ἐπίσκοπο» (Ἐπιστολή 66,8). Ἀλλά, ὅπως λέγει ὁ ἅγιος Ἰγνάτιος, ᾽Εκκλησία εἶναι «τό Θυσιαστήριο» (πρός Ἐφεσ. 5,2. Πρός Τραλλιανούς 7,2), πάνω στό ὁποῖο προσφέρεται ἡ Θεία Εὐχαριστία.
Καί ὁ παραπάνω λοιπόν λόγος τοῦ ἁγίου Κυπριανοῦ, «ὁ Ἐπίσκοπος εἶναι στήν Ἐκκλησία καί ἡ Ἐκκλησία στόν Ἐπίσκοπο», σημαίνει ὅτι ὁ Ἐπίσκοπος εἶναι ὁ προσφέρων τήν Θεία Εὐχαριστία. Γιατί αὐτό, πραγματικά, ἡ προσφορά τῆς Θείας Εὐχαριστίας, αὐτό εἶναι Ἐκκλησία. Ἐκκλησία εἶναι ἡ σύναξη τῶν πιστῶν νά προσφέρουν διά τοῦ Ἐπισκόπου τους τήν Θεία Εὐχαριστία, τήν Θεία Λειτουργία. Τήν σύναξη αὐτή τῶν πιστῶν ὁ ἀπόστολος Παῦλος πρῶτος, εἰς Α´ Κορ. 11,18, τήν ὀνομάζει «Ἐκκλησία». Οἱ Ἐπίσκοποι, αὐτοί τελοῦσαν πρῶτα τήν Θεία Εὐχαριστία. Ἀργότερα ὅμως, μέ τήν αὔξηση τῶν πιστῶν, παραχωρήθηκε ἀπό τούς Ἐπισκόπους καί στούς Ἱερεῖς νά τελοῦν καί αὐτοί τήν Θεία Εὐχαριστία.
4. Ἡ Ἐκκλησία ὡς σῶμα. Ἡ Ἐκκλησία στόν ἅγιο Κλήμεντα παριστάνεται σάν ἕνα σῶμα (46,7. 38,1), ὅπως ἔτσι παριστάνεται καί ἀπό τόν ἀπόστολο Παῦλο (βλ. Α´ Κορ. 12,12 ἑξ.). Ὅλοι οἱ πιστοί εἴμαστε μέλη τοῦ σώματος αὐτοῦ τοῦ ἱεροῦ καί πρέπει νά ζοῦμε μέ πειθαρχία, κρατώντας καθένας τήν τάξη του, ὅπως τό ἴδιο συμβαίνει καί στά μέλη τοῦ σάρκινου σώματός μας. Ὅλα στήν σκέψη τοῦ Κλήμεντος ἱεραρχοῦνται καί ἐναρμονίζονται: Τά οὐράνια σώματα λειτουργοῦν μέ τάξη καί ἀκρίβεια καί ὅλα τά οὐράνια φαινόμενα ἀκολουθοῦν πιστά τούς ὅρους πού καθόρισε γι᾽ αὐτά ὁ Θεός. Ἔτσι καί στήν Ἐκκλησία ὑφίσταται μία καθορισμένη θεία τάξη, τήν ὁποία δέν ἔχουμε κανένα δικαίωμα νά τήν παραβιάσουμε. Λέγει ὁ ἅγιος Κλήμης:
«Ἕκαστος ἡμῶν ἐν τῷ ἰδίῳ τάγματι εὐαρεστείτω Θεῷ, ἐν ἀγαθῇ συνειδήσει ὑπάρχων, μή παρεκβαίνων τόν ὡρισμένον τῆς λειτουργίας αὐτοῦ κανόνα ἐν σεμνότητι» (41,1). Ἡ εἰκόνα τῆς Ἐκκλησίας σάν σῶμα, κατά τόν ἅγιο Κλήμεντα, ὑποδηλώνει ὅτι οἱ πιστοί πρέπει νά πολιτεύονται μέ τάξη καί πειθαρχία, μέ ὑπακοή στούς Ἐπισκόπους, πού ἔχουν Ἀποστολική Διαδοχή. Ἀλλά ἡ εἰκόνα αὐτή τῆς Ἐκκλησίας, ὡς σώματος, ὑποδηλώνει πάλι ὅτι οἱ χριστιανοί πρέπει νά ζοῦν ἐν ἀγάπῃ μεταξύ τους, γιατί εἶναι «μέλη ἀλλήλων» (46,7).
5.Χριστολογία τῆς Ἐπιστολῆς. Ἡ ἐπιστολή κλείνει μέ μία μεγάλη καί ὡραία προσευχή (κεφ. 59-61). Ἡ προσευχή αὐτή δέν φαίνεται νά εἶναι αὐτοσχέδια, νά ἔγινε δηλαδή τότε ἀπό τόν Κλήμεντα γιά τήν περίπτωση τῆς Ἐκκλησίας τῆς Κορίνθου. Ἡ προσευχή φαίνεται νά εἶναι ἕνα ὡραῖο λειτουργικό κείμενο, προσευχή μέ γενικά αἰτήματα καί θά λεγόταν ἀπό τούς χριστιανούς τῆς Ρώμης στήν κοινή λατρεία καί στίς ἰδιωτικές τους προσευχές.
Σ᾽αὐτή τήν προσευχή μνημονεύονται οἱ θαυμαστές ἐνέργειες τοῦ Θεοῦ κατά τήν δημιουργία καί τήν συντήρηση τοῦ κόσμου καί παρακαλεῖται ὁ Θεός νά διαφυλάξει ἀκέραιο τόν ἀριθμό τῶν ἐκλεκτῶν του σ᾽ ὁλόκληρο τόν κόσμο. Τό κείμενο τῆς προσευχῆς ἔχει μεγάλη σημασία, γιατί εἶναι ἀπό τά ἀρχαιότερα λειτουργικά κείμενα καί εἶναι χριστολογικό κείμενο: Διακηρύσσει τήν θεότητα τοῦ Κυρίου μας Ἰησοῦ Χριστοῦ (59,4). Καί ἀκόμη τόν ὀνομάζει «ἠγαπημένον παῖδα τοῦ Πατρός» (59,2) καί «ἀρχιερέα καί προστάτην τῶν ψυχῶν ἡμῶν» (61,3).
Ἀλλοῦ ὁ ἅγιος Κλήμης ἐκφράζει πάλι τήν χριστολογία του κηρύττοντας τόν Ἰησοῦ Χριστό ὡς τόν ἕνα τῆς Τριάδος, ὡς τό «ἀπαύγασμα τῆς μεγαλωσύνης» τοῦ Θεοῦ (36,2· βλ. καί Ἑβρ. 1,3-4), τόν Ἀρχιερέα (36,1), πού ἔδωσε γιά ᾽μᾶς τό Αἷμα Του. Ἔδωσε τήν σάρκα Του γιά τήν σάρκα μας καί τήν ψυχή Του γιά τήν ψυχή μας (49,6). Τό λυτρωτικό Αἷμα τοῦ Χριστοῦ εἶχε συμβολιστεῖ στήν Παλαιά Διαθήκη διά σημείων, ὅπως εἶναι, λέγει ὁ ἅγιος Κλήμης, τό κόκκινο σημεῖο πού κρέμασε ἡ ἁμαρτωλή Ραάβ στόν οἶκο της, γιά νά σωθεῖ ἀπό τήν καταστροφή τῆς πόλης της (βλ. Ἰησ. Ν. κεφ. 2). Γιά τό θέμα αὐτό ὁ Κλήμης λέει ὅτι οἱ κατάσκοποι τῆς Ἱεριχοῦς εἶπαν στήν πόρνη Ραάβ νά κρεμάσει στόν οἶκο της κόκκινο σημεῖο «πρόδηλον ποιοῦντες ὅτι διά τοῦ Αἵματος τοῦ Κυρίου λύτρωσις ἔσται πᾶσι τοῖς πιστεύουσιν καί ἐλπίζουσιν ἐπί τόν Θεόν» (12,7).
Σέ μιά ὡραία του περικοπή ὁ ἅγιος Κλήμης κηρύσσει τούς πλούσιους καρπούς τοῦ ἔργου τοῦ Χριστοῦ. Λέγει: «Διά τούτου (τοῦ Χριστοῦ) ἀτενίζομεν εἰς τά ὕψη τῶν οὐρανῶν, διά τούτου ἐνοπτριζόμεθα τήν ἄμωμον καί ὑπερτάτην ὄψιν αὐτοῦ, διά τούτου ἠνεῴχθησαν ἡμῶν οἱ ὀφθαλμοί τῆς καρδίας, διά τούτου ἡ ἀσύνετος καί ἐσκοτωμένη διάνοια ἡμῶν ἀναθάλλει εἰς τό θαυμαστόν αὐτοῦ φῶς, διά τούτου ἠθέλησεν ὁ Δεσπότης τῆς ἀθανάτου γνώσεως ἡμᾶς γεύσασθαι» (36,2).
6. Περί ἀναστάσεως νεκρῶν. Ἡ ἀνθρωπότητα εὐεργετεῖται πλούσια ἀπό τόν Θεό, ὄχι μόνο κατά τό παρόν, σ᾽ αὐτόν ἐδῶ τόν κόσμο μόνο, ἀλλά εὐεργετεῖται καί μέ ἐπαγγελίες στό μέλλον. Καί μιά μεγάλη ἐπαγγελία γιά τό μέλλον εἶναι ἡ ἀνάσταση τῶν νεκρῶν, ἡ ὁποία θά γίνει ὁπωσδήποτε. Γιά τήν ἀνάσταση τῶν νεκρῶν ὁ ἅγιος Κλήμης φέρει ὡραῖα ἐπιχειρήματα (κεφ. 24-25): Ἡ ἡμέρα καί ἡ νύκτα κηρύττουν τήν ἀνάσταση. Ἡ νύκτα εἶναι θάνατος. Ἀλλά ἀνατέλλει ὁ ἥλιος καί ἔχουμε ἡμέρα. Ἔχουμε ἀνάσταση! Τά φυτά καί τά δέντρα κηρύττουν καί αὐτά τήν ἀνάσταση. Ὅταν ρίπτουμε τούς σπόρους στήν γῆ, εἶναι σάν νά θάπτουμε ἕναν πεθαμένο. Διαλύονται οἱ σπόροι στήν γῆ, ὅπως διαλύονται καί τά σώματα τῶν νεκρῶν στά μνήματα. Ἀλλά ἀπό τούς θαμμένους καί διαλυμένους στήν γῆ σπόρους ξεπετάγονται θάμνοι καί δέντρα. Κηρύττουν καί αὐτά τήν ἀνάσταση!
Στήν σειρά τῶν ἀποδείξεών του γιά τήν ἀνάσταση τῶν νεκρῶν ὁ Κλήμης ἀναφέρει καί τό παράδοξο σημεῖο, πού συμβαίνει στήν Ἀραβία καί στίς γύρω χῶρες. Στήν περιοχή αὐτή ὑπάρχει ἕνα ὄρνεο, πού λέγεται Φοίνικας. Ὅταν πρόκειται νά πεθάνει τό ὄρνεο αὐτό κάνει μόνο του ἕνα σηκό ἀπό λίβανο, σμύρνα καί διάφορα ἄλλα ἀρώματα καί μπαίνει μέσα σ᾽ αὐτό καί πεθαίνει ἐκεῖ. Ὅταν τό σῶμα του ἀρχίζει νά σαπίζει, γεννιέται ἀπ᾽ αὐτό ἕνα σκουλήκι, τό ὁποῖο τρέφεται ἀπό τό σῶμα τοῦ σαπισμένου ὀρνέου. Καί τρεφόμενο βγάζει ἀργότερα φτερά καί γίνεται σάν τό ὄρνεο ἀπό τό ὁποῖο προῆλθε. Τό παράδοξο αὐτό φαινόμενο κηρύττει τήν ἀνάσταση τῶν νεκρῶν (κεφ. 24). Τόν Φοίνικα, ὡς σημεῖο ἀναστάσεως, θά τό χρησιμοποιήσουν ἀργότερα καί ἄλλοι Πατέρες καί ἐκκλησιαστικοί συγγραφεῖς: Ὁ Τερτυλλιανός, ὁ Ὠριγένης καί ὁ Κύριλλος Ἱεροσολύμων.
7. Στωική ἐπίδραση στήν Ἐπιστολή. Στό κεφ. 20 ἔχουμε μία περιγραφή τῆς σκοπιμότητας, τῆς ὡραιότητας καί τῆς τάξεως τοῦ κόσμου, ἡ ὁποία ὅμως προδίδει στωική ἐπίδραση.
8. Μία σπουδαία ἱστορική πληροφορία. Στά κεφ. 5 καί 6 τῆς Ἐπιστολῆς βρίσκουμε τήν παλαιότερη μαρτυρία γιά τόν ἐπί Νέρωνος διωγμό πολλῶν χριστιανῶν, γιά τό μαρτύριο τῶν κορυφαίων Ἀποστόλων Πέτρου καί Παύλου καί πολλῶν χριστιανῶν τῆς Ρώμης («ἐν ἡμῖν», 6,1). Ἐπίσης ἀπό τήν πληροφορία εἰς 5,7 μαθαίνουμε ὅτι ὁ Παῦλος γιά τό κήρυγμα τοῦ Εὐαγγελίου ἔφθασε «μέχρι τό τέρμα τῆς δύσεως» (μέχρι τήν Ἱσπανία), ἐπιθυμία του τήν ὁποία ἐκφράζει στήν πρός Ρωμαίους του ἐπιστολή (βλ. 15,24).
9. Πρωτεῖο ἀληθείας. Ἡ ἐπέμβαση τοῦ Ἐπισκόπου Ρώμης στά πράγματα τῆς Ἐκκλησίας τῆς Κορίνθου ἀποτελεῖ πρόβλημα καί ἔδωσε ἀφορμές γιά διάφορες ὑποθέσεις. Θά μποροῦσε νά πεῖ κανείς ὅτι ἐδῶ ἔχουμε ἁπλῶς μία ἐκδήλωση ἀγάπης καί ἐνδιαφέροντος ἑνός Ἐπισκόπου πρός μία ταλαιπωρούμενη ἀπό κάποιο πρόβλημα τοπική Ἐκκλησία. Γιατί, πραγματικά, ἕνας Ἐπίσκοπος δέν πρέπει νά εἶναι ἀδιάφορος γιά τά συμβαίνοντα στίς ἄλλες τοπικές Ἐκκλησίες, πέρα ἀπό τήν δική του ἐπισκοπή. Κάθε τοπική Ἐκκλησία εἶναι ἔκφραση τῆς καθόλου, τῆς καθολικῆς Ἐκκλησίας, ὅπως τό ἴδιο συμβαίνει μέ κάθε ἐνορία, ἀφοῦ στό Μυστήριο τῆς Θείας Εὐχαριστίας, πού τελεῖται στήν ἐνορία, εἶναι παρών ὅλος ὁ Χριστός.
Ἀλλά στήν περίπτωσή μας ἐδῶ, στήν Α´ ἐπιστολή Κλήμεντος, δέν ἔχουμε παραίνεση, ἀλλά ἐπέμβαση. Γιατί ὁ Κλήμης ζητάει ἀπό τούς χριστιανούς τῆς Κορίνθου νά ὑπακούσουν στά γραφόμενά του: «Χαράν καί ἀγαλλίασιν ἡμῖν παρέξετε, ἐάν ὑπήκοοι γενόμενοι τοῖς ὑφ᾽ ἡμῶν γεγραμμένοις» (63,2), τούς λέγει. Πραγματικά, ἐδῶ ἔχουμε ἐπέμβαση τοῦ Ἐπισκόπου τῆς Ρώμης σέ ἄλλη μακρυνή ἐπισκοπή. Αὐτό οἱ Ρωμαιοκαθολικοί τό ἐπικαλοῦνται ὡς ἐπιχείρημα ὑπέρ τοῦ πρωτείου τοῦ Πάπα. Ἀλλά τό πράγμα ἔχει ἄλλη ἑρμηνεία:
Εἶναι πολύ φυσικό καί λογικό ἕνας Ἐπίσκοπος, μέ βαθειά συναίσθηση τῆς ὀρθοδοξίας του καί μέ ἰσχυρό χαρακτήρα, νά θέλει νά ἐλέγχει καί τά παρατηρούμενα στίς ἄλλες τοπικές Ἐκκλησίες κακά καί νά ὑποδεικνύει τρόπους θεραπείας, χωρίς ὅμως αὐτό νά σημαίνει ὅτι θέλει νά ἐξασκήσει ἐξουσία στίς Ἐκκλησίες αὐτές. Ἔτσι θά συνέβαινε καί μέ ἕνα καλό οἰκογενειάρχη ἀδελφό, ἄν ἄκουγε γιά ταραχές στήν οἰκογένεια τοῦ ἀδελφοῦ του. Πρός καλή ἑρμηνεία τοῦ φαινομένου περί τῆς ἐπεμβάσεως τοῦ Ἐπισκόπου Ρώμης Κλήμεντος στήν Ἐκκλησία τῆς Κορίνθου διά τῆς Ἐπιστολῆς πού μελετοῦμε παραθέτουμε τήν θέση τοῦ πατρολόγου Καθηγητοῦ κ. Παπαδοπούλου:
«Ἡ κατάσταση νομίζουμε ἔχει ὡς ἑξῆς: Ἡ ἀποστολική Ἐκκλησία τῆς Κορίνθου συγκλονίζεται ἀπό φοβερή κρίση. Στήν Ρώμη, πού δέν ἔχουμε παρόμοια κρίση, ἐπισκοπεύει ἕνας ἀποστολικός, παραδοσιακός καί θεληματικός ἄνδρας, ὁ Κλήμης, μέ βαθειά συνείδηση τῆς γνησιότητός του. Αὐτή, συνδυασμένη μέ τήν αὐταρχικότητα τοῦ χαρακτήρα του, τόν ὠθεῖ στήν ἐπέμβαση. Ἡ γνησιότης λοιπόν τῆς ἀληθείας πού ἐξέφραζε τοῦ ἔδινε τό θάρρος τῆς ἐπεμβάσεως. Ἦταν δέ ἐπέμβαση καί ὄχι ἁπλῶς παραίνεση, διότι στό τέλος τῆς Ἐπιστολῆς ὁ Κλήμης ζητᾶ ἄμεσα νά τοῦ ἀπαντήσουν μέσω τῶν ἀπεσταλμένων του, ἐάν συμμορφώθηκαν (“ὑπήκοοι γενόμενοι”, κεφ. 63) μέ τίς ὑποδείξεις του.
Τό ἴδιο φαινόμενο παρατηρεῖται καί λίγο ἀργότερα μέ τόν Διονύσιο Κορίνθου, ὁ ὁποῖος, ἀκριβῶς διότι εἶχε συνείδηση τῆς ἀληθείας πού ἐξέφραζε, ἔγραφε καί ζητοῦσε νά συμμορφωθοῦν πρός τίς ἀπόψεις του ἄλλες τοπικές Ἐκκλησίες, μεταξύ τῶν ὁποίων καί τῆς Ρώμης. Μποροῦμε λοιπόν νά μιλήσουμε γιά ἕνα εἶδος “πρωτείου ἀληθείας” στήν Ἐκκλησία, τό ὁποῖο, ὅταν ἔχει κάποιος Ἐπίσκοπος αἰσθάνεται ηὐξημένη εὐθύνη καί μάλιστα ηὐξημένο κῦρος ἔναντι ἐκείνων πού δέν ἔχουν τήν ἀλήθεια ἤ τήν Παράδοση ὅσο αὐτός. Τό πρωτεῖο δέ τοῦτο δέν ἔχει σχέση μέ πρωτεῖο ἐξουσίας. Ἄλλωστε καί ἄν ἀκόμη ὁ Κλήμης θεωρηθεῖ ἐκφραστής πρωτείου ἐξουσίας, αὐτό ἀποτελοῦσε γιά τήν Ἐκκλησία παρέκκλιση, κάτι ξένο πρός τό πνεῦμα της, γι᾽ αὐτό καί τό ἀπέρριψε» (Πατρολογία, τόμ. Α', σελ. 162.163).
10. Ὡραῖο λόγιο. Τέλος, ἀπό τά ἄλλα ὡραῖα τῆς Ἐπιστολῆς τοῦ ἁγίου Κλήμεντος, ἄς μοῦ ἐπιτραπεῖ νά ἐκφράσω τήν ἐντύπωσή μου σ᾽ αὐτόν τόν σύντομο λόγο του: «Δίκαιόν ἐστιν μή λιποταχτεῖν ἡμᾶς ἀπό τοῦ θελήματος τοῦ Θεοῦ» (21,4)! † Ὁ Μητροπολίτης Γόρτυνος καί Μεγαλοπόλεως Ἰερεμίας. *Εκ του ιστολογίου «Ακτίνες» της 18.5.2019. Επιμέλεια, παρουσίαση ημετέρα.
Εγγραφή σε:
Αναρτήσεις (Atom)
