Κ. Γ. ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΥ: Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΚΑΤΑ ΤΟΥΣ ΠΑΤΕΡΕΣ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ (ΕΝΑΤΟ ΜΕΡΟΣ)

 

Αποσπασματικές αναρτήσεις εκ του βιβλίου
του Κ. Γ. Παπαδημητρακοπούλου:
 «Η Κατάθλιψη κατά τους Πατέρες της Εκκλησίας»,
εκδόσεις  «Φωτοδότες», 4η έκδοση, σελ 62-64.
Εισαγωγή στο διαδίκτυο, επιμέλεια, παρουσίαση
 «ΑΓΙΟΚΥΠΡΙΑΝΙΤΗΣ»

Πρόλογος

Σύμφωνα με στοιχεία της Παγκόσμιας Οργάνωσης Υγείας το 5 ο/ο του πληθυσμού στην Ευρώπη υποφέρει από κατάθλιψη, το 10 ο/ο των ανδρών και το 20 ο/ο των γυναικών βιώνουν καταθλιπτικά γεγονότα, ενώ 340 εκατ. άνθρωποι σ' όλο τον κόσμο υποφέρουν από τέτοιες διαταραχές! Δυστυχώς η κατάσταση αυτή συνεχώς επιδεινώνεται και εξελίσσεται σε μάστιγα του αιώνα μας... Και οι ιδικοί ψάχνουν για τις λύσεις! Τα ψυχοφάρμακα δίνουν και παίρνουν. Οι ψυχολόγοι (ακόμη δε και οι παιδοψυχολόγοι) και οι ψυχίατροι έγιναν το καταφύγιο των πολλών... Λύπη, μελαγχολία, κατάθλιψη! Οι Πατέρες χρησιμοποιούν τον γενικότερο όρο «αθυμία», όταν αναφέρονται σ' αυτή την κατάσταση. Και πόσα δεν έχουν να πουν! Ο Άγ. Ιωάννης ο Χρυσόστομος είχε δύο ανθρώπους του περιβάλλοντός του, τον φίλο του Σταγείριο και την συνεργάτιδά του Οσία Ολυμπιάδα, οι οποίοι, αν και ήταν ενάρετοι όπως ο ίδιος αναφέρει, έπασχαν απ' την αθυμία, τους απηύθυνε δε πλήθος μακροσκελών επιστολών προκειμένου να τους βοηθήσει. Συνεπώς το πρόβλημα αγγίζει κάποτε και τους εναρέτους! Οι Πατέρες μας εξηγούν με σαφήνεια ποιά είναι τα είδη της λύπης, και πώς μόνο για την αμαρτία, τη δική μας και των άλλων, πρέπει να λυπάται κανείς και για τίποτε άλλο! Πρόκειται για την αποκαλούμενη «κατά Θεόν λύπη» η οποία οδηγεί στη μετάνοια και τη σωτηρία μας. Αυτή είναι και η λύπη των Αγίων, αναφέροντας επ' αυτού πλήθος από παραδείγματα και χωρία της Αγίας Γραφής. Την αθυμία την περιγράφουν με τα μελανότερα χρώματα, την θεωρούν (όπως και είναι!) αφόρητη κατάσταση, τη χειρότερη απ' όλες τις δοκιμασίες, ακόμα δε και τον θάνατο που είναι το κορύφωμα όλων των δοκιμασιών! Την αποκαλούν νέφος πυκνό και ζοφερό, σκοτάδι, βαρύ φορτίο, τυραννίδα, μανιακό πέλαγος, φοβερό βασανιστήριο κ.λπ. Τονίζουν ακόμα πως ο δαίμονας αυτούς που εξουσιάζει, το κατορθώνει αυτό μέσα απ' την υπερβολική αθυμία! Γι' αυτό και την χαρακτηρίζουν «πονηρό πνεύμα της λύπης»! Μας εξηγούν αναλυτικά τις αιτίες που μας συμβαίνουν αυτά, τις οποίες αξίζει να προσέξουμε πάρα πολύ, γιατί μέσα απ' αυτές μπορούμε μπορούμε να καθρεφτίσουμε τον εαυτό μας και να εντοπίσουμε το πρόβλημά μας. Και απ' τον εντοπισμό του προβλήματος μπορούμε ευκολότερα να οδηγηθούμε στην θεραπεία και την απαλλαγή μας απ' αυτήν. Μας περιγράφουν ποιές είναι οι συνέπειες της αθυμίας στη ζωή μας και γιατί την επιτρέπει ο Θεός. Επιπλέον στέκονται πολύ στην αντιμετώπισή της. Τονίζουν πως σαφώς η αθυμία θεραπεύεται και προτείνουν τις λύσεις, οι οποίες είναι κυρίως πνευματικές. Ας τις εφαρμόσουμε με ακρίβεια και επιμέλεια στη ζωή μας, για να βρούμε την ίαση που τόσο ποθούμε. Αλλά πόσο υπέροχα εξηγούν και τα δάκρυα του Κυρίου, τόσο για τον φίλο του τον Λάζαρο εκεί λίγο πριν τον αναστήσει, όσο και για την κατάντια της Ιερουσαλήμ που θα γινόταν σύντομα κυριολεκτικά βορά των εχθρών της! Όλα αυτά τα θαυμάσια τα παραθέτουν με τον δικό τους χαρακτηριστικό τρόπο, με πλήθος παραδειγμάτων και σοφίας, που οικοδομούν οπωσδήποτε καθένα που θέλει να τους ακούσει. Ή έστω που επιθυμεί να ακούσει και μία άλλη άποψη! Αξίζει να αναφερθεί ότι το βιβλίο αυτό προήλθε μετά από μελέτη των συγγραμμάτων τους, την αποκαλουμένη Πατρολογία, απ' την οποία σταχυολογήσαμε κατά το δυνατόν ό,τι βρήκαμε γραμμένο σ' αυτήν, το ταξινομήσαμε σε ενότητες, το χωρίσαμε σε κεφάλαια κι πολλές παραγράφους, προβήκαμε σε πλήθος υπογραμμίσεων και γενικά σε ό,τι κρίναμε πρακτικό και χρήσιμο προκειμένου το κείμενο να είναι απλό, άνετο στη μελέτη και εύληπτο, ακόμη δε και για τον ολιγογράμματο. Ελπίζουμε ότι ο φίλος αναγνώστης θα βρει πραγματικά χρήσιμη αυτή την προσπάθεια και θα ωφεληθεί πολύ. Κι όπως γράφει ο Άγ. Ισίδωρος Πηλουσιώτης «αν το έργο αυτό είναι καλό, ας το αποδώσει στον Θεό. Αν, όμως, ότι είναι γραμμένο με ελλείψεις, ας συγχωρήσει την ανθρώπινη αδυναμία, που δεν μπορεί να εκφράσει αυτό που θέλει»...

Κ.Γ.Π.

Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ

ΚΑΤΑ ΤΟΥΣ ΠΑΤΕΡΕΣ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ

3. ΠΟΙΕΣ ΕΙΝΑΙ ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΤΗΣ ΣΤΗ ΖΩΗ ΜΑΣ;

α. Σκοτίζει τον νου!

Αναφέρει ο Άγιος Ιω. Χρυσόστομος: «Και κανείς δεν συλλογίζεται ότι και μία στιγμιαία αθυμία και αγωνία και φροντίδα, πολλές φορές δε και θυμός, σκοτίζουν τη διαύγεια του νου και δεν αφήνουν να γεννηθούν απ' αυτόν λογικές σκέψεις...» [Απ' τον «Ε' ΛΟΓΟΝ ΠΕΡΙ ΙΕΡΩΣΥΝΗΣ»] Γράφει ο Άγιος Νείλος ο Ασκητής: «Η συνεχής χώνευση μειώνει το μολύβι, και η λύπη του κόσμου ελαττώνει την διάνοια. Η νέφωση σκοτεινιάζει την ενέργεια των ματιών, και η λύπη ελαττώνει τον θεωρητικό νου. Τον βυθό του νερού δεν τον διαπερνάει το ηλιακό φως, και την καταλυπημένη καρδιά δεν τη φωτίζει η θεωρία του φωτός. Η ανατολή του ηλίου είναι ευχάριστη σε όλους τους ανθρώπους, όμως η λυπημένη ψυχή και μ' αυτήν δυσαρεστείται». [Απ' το έργο του «ΠΕΡΙ ΤΩΝ ΟΚΤΩ ΠΝΕΥΜΑΤΩΝ ΤΗΣ ΠΟΝΗΡΙΑΣ»] Και αλλού γράφει πάλι ο ίδιος: «Αυτός που έχει πυρετό, δεν γνωρίζει τι γεύση έχει το μέλι, ούτε ο λυπημένος την πνευματική ηδονή. Η λύπη είναι σαράκι της καρδιάς, που σύρει προς τον εαυτό της και περισπά τον νου. Ο λυπημένος δεν κινεί τον νου του στη θεωρία, ούτε αναπέμπει καθαρή προσευχή. Γιατί η λύπη είναι εμπόδιο κάθε καλού» [Απ' το έργο του «ΠΕΡΙ ΤΩΝ ΟΚΤΩ ΤΗΣ ΚΑΚΙΑΣ ΛΟΓΙΣΜΩΝ» Είναι πολύ χαρακτηριστικά και άξια πολλής προσοχής αυτά που αναφέρει ο Άγ. Ιω. Χρυσόστομος στον φίλο του Σταγείριο, στον οποίο ο δαίμονας του έβαζε μέσα απ' την μεγάλη του λύπη και την αθυμία, σκέψεις αυτοκαταστροφής (αυτοκτονίας): «Πολλοί άνθρωποι που δεν είναι δαιμονισμένοι, κάνουν παρόμοιες σκέψεις εξ αιτίας της λύπης τους μόνο. Τη λύπη, λοιπόν, αυτή, εκδίωξέ την και απομάκρυνέ την απ' την ψυχή σου και δεν θα έχει πλέον εκείνος καμία δύναμη, όχι μόνο για να σε πείθει να κάνεις παρόμοια πράγματα, αλλ' αρχικά ούτε και να σε συμβουλεύει! Γιατί τώρα μεν, όπως ακριβώς οι κλέφτες, αφού το σκοτάδι της νύχτας σκεπάσει τα πάντα κι αφού σβήσουν τα φώτα, και μπορούν με μεγάλη ευκολία να κλέψουν τα διάφορα πράγματα και τους κυρίους των πραγμάτων αυτών να τους σκοτώσουν, έτσι κι αυτός, αντί της νύχτας και του σκότους, αφού διασκόρπισε παντού την λιποψυχία, προσπαθεί να εξαλείψει όλες τις σκέψεις που παρέχουν στον άνθρωπο την ασφάλεια, ώστε, αφού βρει την ψυχή έρημη κι αβοήθητη, να την πληγώσει με αμέτρητες πληγές. Όταν όμως κάποιος, αφού διασκορπίσει αυτό το σκοτάδι με την ελπίδα προς τον Θεό και καταφεύγοντας στον Ήλιο της Δικαιοσύνης, σπεύσει να αποθέσει μέσα στην ψυχή του εκείνες τις ακτίνες, τότε θα μεταβιβάσει τον θόρυβο και την ανησυχία απ' τις δικιές του σκέψεις στον ληστή. Καθ' όσον αυτοί που διαπράττουν αυτά τα κακουργήματα, όταν κάποιος τους ελέγξει και τους παρουσιάσει το φως, τρέμουν, ζαλίζονται και καταλαμβάνονται από ταραχή» [Απ' τον «Β' ΛΟΓΟΝ ΠΡΟΣ ΣΤΑΓΕΙΡΙΟΝ»]

Εισαγωγή στο διαδίκτυο, επιμέλεια, παρουσίαση
«ΑΓΙΟΚΥΠΡΙΑΝΙΤΗΣ»
Αποσπασματικές αναρτήσεις εκ του βιβλίου
του Κ. Γ. Παπαδημητρακοπούλου:
«Η Κατάθλιψη κατά τους Πατέρες της Εκκλησίας»,
εκδόσεις «Φωτοδότες», 4η έκδοση, σελ 62-64.

Κ. Γ. ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΥ: Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΚΑΤΑ ΤΟΥΣ ΠΑΤΕΡΕΣ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ (ΟΓΔΟΟ ΜΕΡΟΣ)

 

Αποσπασματικές αναρτήσεις εκ του βιβλίου
του Κ. Γ. Παπαδημητρακοπούλου:
 «Η Κατάθλιψη κατά τους Πατέρες της Εκκλησίας»,
εκδόσεις  «Φωτοδότες», 4η έκδοση, σελ 54-56.
Εισαγωγή στο διαδίκτυο, επιμέλεια, παρουσίαση
 «ΑΓΙΟΚΥΠΡΙΑΝΙΤΗΣ»

Πρόλογος

Σύμφωνα με στοιχεία της Παγκόσμιας Οργάνωσης Υγείας το 5 ο/ο του πληθυσμού στην Ευρώπη υποφέρει από κατάθλιψη, το 10 ο/ο των ανδρών και το 20 ο/ο των γυναικών βιώνουν καταθλιπτικά γεγονότα, ενώ 340 εκατ. άνθρωποι σ' όλο τον κόσμο υποφέρουν από τέτοιες διαταραχές! Δυστυχώς η κατάσταση αυτή συνεχώς επιδεινώνεται και εξελίσσεται σε μάστιγα του αιώνα μας... Και οι ιδικοί ψάχνουν για τις λύσεις! Τα ψυχοφάρμακα δίνουν και παίρνουν. Οι ψυχολόγοι (ακόμη δε και οι παιδοψυχολόγοι) και οι ψυχίατροι έγιναν το καταφύγιο των πολλών... Λύπη, μελαγχολία, κατάθλιψη! Οι Πατέρες χρησιμοποιούν τον γενικότερο όρο «αθυμία», όταν αναφέρονται σ' αυτή την κατάσταση. Και πόσα δεν έχουν να πουν! Ο Άγ. Ιωάννης ο Χρυσόστομος είχε δύο ανθρώπους του περιβάλλοντός του, τον φίλο του Σταγείριο και την συνεργάτιδά του Οσία Ολυμπιάδα, οι οποίοι, αν και ήταν ενάρετοι όπως ο ίδιος αναφέρει, έπασχαν απ' την αθυμία, τους απηύθυνε δε πλήθος μακροσκελών επιστολών προκειμένου να τους βοηθήσει. Συνεπώς το πρόβλημα αγγίζει κάποτε και τους εναρέτους! Οι Πατέρες μας εξηγούν με σαφήνεια ποιά είναι τα είδη της λύπης, και πώς μόνο για την αμαρτία, τη δική μας και των άλλων, πρέπει να λυπάται κανείς και για τίποτε άλλο! Πρόκειται για την αποκαλούμενη «κατά Θεόν λύπη» η οποία οδηγεί στη μετάνοια και τη σωτηρία μας. Αυτή είναι και η λύπη των Αγίων, αναφέροντας επ' αυτού πλήθος από παραδείγματα και χωρία της Αγίας Γραφής. Την αθυμία την περιγράφουν με τα μελανότερα χρώματα, την θεωρούν (όπως και είναι!) αφόρητη κατάσταση, τη χειρότερη απ' όλες τις δοκιμασίες, ακόμα δε και τον θάνατο που είναι το κορύφωμα όλων των δοκιμασιών! Την αποκαλούν νέφος πυκνό και ζοφερό, σκοτάδι, βαρύ φορτίο, τυραννίδα, μανιακό πέλαγος, φοβερό βασανιστήριο κ.λπ. Τονίζουν ακόμα πως ο δαίμονας αυτούς που εξουσιάζει, το κατορθώνει αυτό μέσα απ' την υπερβολική αθυμία! Γι' αυτό και την χαρακτηρίζουν «πονηρό πνεύμα της λύπης»! Μας εξηγούν αναλυτικά τις αιτίες που μας συμβαίνουν αυτά, τις οποίες αξίζει να προσέξουμε πάρα πολύ, γιατί μέσα απ' αυτές μπορούμε μπορούμε να καθρεφτίσουμε τον εαυτό μας και να εντοπίσουμε το πρόβλημά μας. Και απ' τον εντοπισμό του προβλήματος μπορούμε ευκολότερα να οδηγηθούμε στην θεραπεία και την απαλλαγή μας απ' αυτήν. Μας περιγράφουν ποιές είναι οι συνέπειες της αθυμίας στη ζωή μας και γιατί την επιτρέπει ο Θεός. Επιπλέον στέκονται πολύ στην αντιμετώπισή της. Τονίζουν πως σαφώς η αθυμία θεραπεύεται και προτείνουν τις λύσεις, οι οποίες είναι κυρίως πνευματικές. Ας τις εφαρμόσουμε με ακρίβεια και επιμέλεια στη ζωή μας, για να βρούμε την ίαση που τόσο ποθούμε. Αλλά πόσο υπέροχα εξηγούν και τα δάκρυα του Κυρίου, τόσο για τον φίλο του τον Λάζαρο εκεί λίγο πριν τον αναστήσει, όσο και για την κατάντια της Ιερουσαλήμ που θα γινόταν σύντομα κυριολεκτικά βορά των εχθρών της! Όλα αυτά τα θαυμάσια τα παραθέτουν με τον δικό τους χαρακτηριστικό τρόπο, με πλήθος παραδειγμάτων και σοφίας, που οικοδομούν οπωσδήποτε καθένα που θέλει να τους ακούσει. Ή έστω που επιθυμεί να ακούσει και μία άλλη άποψη! Αξίζει να αναφερθεί ότι το βιβλίο αυτό προήλθε μετά από μελέτη των συγγραμμάτων τους, την αποκαλουμένη Πατρολογία, απ' την οποία σταχυολογήσαμε κατά το δυνατόν ό,τι βρήκαμε γραμμένο σ' αυτήν, το ταξινομήσαμε σε ενότητες, το χωρίσαμε σε κεφάλαια κι πολλές παραγράφους, προβήκαμε σε πλήθος υπογραμμίσεων και γενικά σε ό,τι κρίναμε πρακτικό και χρήσιμο προκειμένου το κείμενο να είναι απλό, άνετο στη μελέτη και εύληπτο, ακόμη δε και για τον ολιγογράμματο. Ελπίζουμε ότι ο φίλος αναγνώστης θα βρει πραγματικά χρήσιμη αυτή την προσπάθεια και θα ωφεληθεί πολύ. Κι όπως γράφει ο Άγ. Ισίδωρος Πηλουσιώτης «αν το έργο αυτό είναι καλό, ας το αποδώσει στον Θεό. Αν, όμως, ότι είναι γραμμένο με ελλείψεις, ας συγχωρήσει την ανθρώπινη αδυναμία, που δεν μπορεί να εκφράσει αυτό που θέλει»...

Κ.Γ.Π.

Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ

ΚΑΤΑ ΤΟΥΣ ΠΑΤΕΡΕΣ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ

3. ΠΟΙΕΣ ΕΙΝΑΙ ΟΙ ΑΙΤΙΕΣ;

δ. Οφείλεται και σε δαιμονική επήρεια!

Σαφέστατος είναι επ' αυτού ο Όσιος Αντίοχος Μοναχός ή Πανδέκτης, που δοκίμασε πολλές θλίψεις και λύπες στη ζωή του: «Το να κυριεύεται κανείς από λύπη σε μη κατάλληλο καιρό, προέρχεται απ' τον φθονερό δαίμονα. Για να αποσπάσει, κατά κάποιο τρόπο. τον απ' την διάθεσή του για προσευχή και να καταστήσει άκαρπο τον άνθρωπο, γι' αυτό προκαλεί αυτή την άκαιρη λύπη. Δεν πρέπει, λοιπόν, να την αποδεχόμαστε και να κυριευόμαστε από άκαιρη λύπη και να ολοκληρώνουμε έτσι την χαρά του εχθρού, αλλά μονάχα να απομακρυνόμαστε απ΄την επιβολή αυτή του αλάστορα, του δαίμονα της λύπης. Γιατί, όταν το πονηρό αυτό πνεύμα περιτυλίξει την ψυχή κάποιου και την σκοτίσει ολόκληρη, δεν την αφήνει να κάνει τις προσευχές με προθυμία, ούτε να δείχνει υπακοή στην ωφέλεια που προέρχεται απ' τα ιερά αναγνώσματα, ούτε τον αφήνει να είναι πράος και να έρχεται σε επικοινωνία με τους αδελφούς, αλλά και δημιουργεί μίσος για την υπόσχεση που δώσαμε για να ασκήσουμε αυτόν τον τρόπο ζωής, και γενικά, αφού προκαλέσει η λύπη σύγχυση σε όλες τις σωτηριώδεις αποφάσεις της ψυχής, την καθιστά σαν ανόητη και αφόρητη, εμποδίζοντας κάθε αγαθή επικοινωνία. Και δεν επιτρέπει ούτε από τους αγαθούς φίλους να δέχεται λόγο συμβουλευτικό, ούτε τον αφήνει σ' αυτούς να δώσει ειρηνική απάντηση, αλλ' αφού κυριεύσει ολόκληρη την ψυχή, την γεμίζει με πικρία και αηδία, και την πείθει να αποφύγει τους ανθρώπους, επειδή τάχα έγιναν αίτιοι της ταραχής της. Γιατί δεν την αφήνει να κατανοήσει, ότι δεν έχει την αρρώστια εξωτερικά, αλλά βρίσκεται αυτή στο βάθος της. Και τότε φανερώνεται, όταν αφού έλθουν οι δοκιμασίες, την φανερώσουν με την άσκηση». [Απ' τον «ΚΕ' ΛΟΓΟΝ ΠΕΡΙ ΛΥΠΗΣ»] Το ίδιο και ο Άγιος Νείλος ο Ασκητής τονίζει: «Όταν το πονηρό πνεύμα της λύπης κυριεύσει την ψυχή, παραλύει όλη την δύναμη και την καρτερικότητά της, την σκοτίζει, την ρίχνει κάτω και την καταποντίζει τελείως, κι όπως ο σκόρος τρώει το ρούχο και το σαράκι το ξύλο, την μασάει και την πνίγει, και δεν εννοεί να δεχθεί την παραμικρή παράκληση. Γιατί, γεμίζοντάς την με κάθε πικρία, την κάνει να αποστρέφεται κάθε ευχαρίστηση, να παραμελεί, να παραλύεται, και να παραιτείται απ' όλα, κι έτσι με την αφροντισιά την κυριεύει ο δαίμονας... Το δηλητήριο της οχιάς, όταν δίνεται με μέτρο, αχρηστεύει τα δηλητήρια των άλλων θηρίων, όταν όμως πίνεται χωρίς μέτρο, σκοτώνει κι αυτόν που το πίνει. Κι ο δαίμονας της λύπης, όταν επιτίθεται μέτρια εξαφανίζει τις φιληδονίες που υποβάλλονται απ' τους άλλους δαίμονες, όταν όμως επιτεθεί ορμητικότερα, καταποντίζει την άθλια ψυχή». [«Απ' το έργο του «ΠΕΡΙ ΤΩΝ ΟΚΤΩ ΤΗΣ ΚΑΚΙΑΣ ΛΟΓΙΣΜΩΝ»]

Εισαγωγή στο διαδίκτυο, επιμέλεια, παρουσίαση
«ΑΓΙΟΚΥΠΡΙΑΝΙΤΗΣ»
Αποσπασματικές αναρτήσεις εκ του βιβλίου
του Κ. Γ. Παπαδημητρακοπούλου:
«Η Κατάθλιψη κατά τους Πατέρες της Εκκλησίας»,
εκδόσεις «Φωτοδότες», 4η έκδοση, σελ 54-56.

Κ. Γ. ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΥ: Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΚΑΤΑ ΤΟΥΣ ΠΑΤΕΡΕΣ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ (ΕΒΔΟΜΟ ΜΕΡΟΣ)

 

Αποσπασματικές αναρτήσεις εκ του βιβλίου
του Κ. Γ. Παπαδημητρακοπούλου:
 «Η Κατάθλιψη κατά τους Πατέρες της Εκκλησίας»,
εκδόσεις  «Φωτοδότες», 4η έκδοση, σελ 51-53.
Εισαγωγή στο διαδίκτυο, επιμέλεια, παρουσίαση
 «ΑΓΙΟΚΥΠΡΙΑΝΙΤΗΣ»

Πρόλογος

Σύμφωνα με στοιχεία της Παγκόσμιας Οργάνωσης Υγείας το 5 ο/ο του πληθυσμού στην Ευρώπη υποφέρει από κατάθλιψη, το 10 ο/ο των ανδρών και το 20 ο/ο των γυναικών βιώνουν καταθλιπτικά γεγονότα, ενώ 340 εκατ. άνθρωποι σ' όλο τον κόσμο υποφέρουν από τέτοιες διαταραχές! Δυστυχώς η κατάσταση αυτή συνεχώς επιδεινώνεται και εξελίσσεται σε μάστιγα του αιώνα μας... Και οι ιδικοί ψάχνουν για τις λύσεις! Τα ψυχοφάρμακα δίνουν και παίρνουν. Οι ψυχολόγοι (ακόμη δε και οι παιδοψυχολόγοι) και οι ψυχίατροι έγιναν το καταφύγιο των πολλών... Λύπη, μελαγχολία, κατάθλιψη! Οι Πατέρες χρησιμοποιούν τον γενικότερο όρο «αθυμία», όταν αναφέρονται σ' αυτή την κατάσταση. Και πόσα δεν έχουν να πουν! Ο Άγ. Ιωάννης ο Χρυσόστομος είχε δύο ανθρώπους του περιβάλλοντός του, τον φίλο του Σταγείριο και την συνεργάτιδά του Οσία Ολυμπιάδα, οι οποίοι, αν και ήταν ενάρετοι όπως ο ίδιος αναφέρει, έπασχαν απ' την αθυμία, τους απηύθυνε δε πλήθος μακροσκελών επιστολών προκειμένου να τους βοηθήσει. Συνεπώς το πρόβλημα αγγίζει κάποτε και τους εναρέτους! Οι Πατέρες μας εξηγούν με σαφήνεια ποιά είναι τα είδη της λύπης, και πώς μόνο για την αμαρτία, τη δική μας και των άλλων, πρέπει να λυπάται κανείς και για τίποτε άλλο! Πρόκειται για την αποκαλούμενη «κατά Θεόν λύπη» η οποία οδηγεί στη μετάνοια και τη σωτηρία μας. Αυτή είναι και η λύπη των Αγίων, αναφέροντας επ' αυτού πλήθος από παραδείγματα και χωρία της Αγίας Γραφής. Την αθυμία την περιγράφουν με τα μελανότερα χρώματα, την θεωρούν (όπως και είναι!) αφόρητη κατάσταση, τη χειρότερη απ' όλες τις δοκιμασίες, ακόμα δε και τον θάνατο που είναι το κορύφωμα όλων των δοκιμασιών! Την αποκαλούν νέφος πυκνό και ζοφερό, σκοτάδι, βαρύ φορτίο, τυραννίδα, μανιακό πέλαγος, φοβερό βασανιστήριο κ.λπ. Τονίζουν ακόμα πως ο δαίμονας αυτούς που εξουσιάζει, το κατορθώνει αυτό μέσα απ' την υπερβολική αθυμία! Γι' αυτό και την χαρακτηρίζουν «πονηρό πνεύμα της λύπης»! Μας εξηγούν αναλυτικά τις αιτίες που μας συμβαίνουν αυτά, τις οποίες αξίζει να προσέξουμε πάρα πολύ, γιατί μέσα απ' αυτές μπορούμε μπορούμε να καθρεφτίσουμε τον εαυτό μας και να εντοπίσουμε το πρόβλημά μας. Και απ' τον εντοπισμό του προβλήματος μπορούμε ευκολότερα να οδηγηθούμε στην θεραπεία και την απαλλαγή μας απ' αυτήν. Μας περιγράφουν ποιές είναι οι συνέπειες της αθυμίας στη ζωή μας και γιατί την επιτρέπει ο Θεός. Επιπλέον στέκονται πολύ στην αντιμετώπισή της. Τονίζουν πως σαφώς η αθυμία θεραπεύεται και προτείνουν τις λύσεις, οι οποίες είναι κυρίως πνευματικές. Ας τις εφαρμόσουμε με ακρίβεια και επιμέλεια στη ζωή μας, για να βρούμε την ίαση που τόσο ποθούμε. Αλλά πόσο υπέροχα εξηγούν και τα δάκρυα του Κυρίου, τόσο για τον φίλο του τον Λάζαρο εκεί λίγο πριν τον αναστήσει, όσο και για την κατάντια της Ιερουσαλήμ που θα γινόταν σύντομα κυριολεκτικά βορά των εχθρών της! Όλα αυτά τα θαυμάσια τα παραθέτουν με τον δικό τους χαρακτηριστικό τρόπο, με πλήθος παραδειγμάτων και σοφίας, που οικοδομούν οπωσδήποτε καθένα που θέλει να τους ακούσει. Ή έστω που επιθυμεί να ακούσει και μία άλλη άποψη! Αξίζει να αναφερθεί ότι το βιβλίο αυτό προήλθε μετά από μελέτη των συγγραμμάτων τους, την αποκαλουμένη Πατρολογία, απ' την οποία σταχυολογήσαμε κατά το δυνατόν ό,τι βρήκαμε γραμμένο σ' αυτήν, το ταξινομήσαμε σε ενότητες, το χωρίσαμε σε κεφάλαια κι πολλές παραγράφους, προβήκαμε σε πλήθος υπογραμμίσεων και γενικά σε ό,τι κρίναμε πρακτικό και χρήσιμο προκειμένου το κείμενο να είναι απλό, άνετο στη μελέτη και εύληπτο, ακόμη δε και για τον ολιγογράμματο. Ελπίζουμε ότι ο φίλος αναγνώστης θα βρει πραγματικά χρήσιμη αυτή την προσπάθεια και θα ωφεληθεί πολύ. Κι όπως γράφει ο Άγ. Ισίδωρος Πηλουσιώτης «αν το έργο αυτό είναι καλό, ας το αποδώσει στον Θεό. Αν, όμως, ότι είναι γραμμένο με ελλείψεις, ας συγχωρήσει την ανθρώπινη αδυναμία, που δεν μπορεί να εκφράσει αυτό που θέλει»...

Κ.Γ.Π.

Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ

ΚΑΤΑ ΤΟΥΣ ΠΑΤΕΡΕΣ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ

3. ΠΟΙΕΣ ΕΙΝΑΙ ΟΙ ΑΙΤΙΕΣ;

δ. Οφείλεται και σε δαιμονική επήρεια!

Ας προσέξουμε τα λόγια τούτα του Αγ. Ιω. Χρυσοστόμου: «Γιατί το να λυπάται κανείς είναι φυσικό, αλλά το να λυπάται υπερβολικά είναι αποτέλεσμα μανίας και διαβολικής ενέργειας». [Απ' τα «ΙΕΡΑ ΠΑΡΑΛΛΗΛΑ» Αγ. Ιω. Δαμασκηνού]. Στα «ΙΕΡΑ ΠΑΡΑΛΛΗΛΑ» του Αγ. Ιωάννου Δαμασκηνού, αναφέρονται και τούτα τα λόγια του Αββά Κασσιανού; «Πέμπτος αγώνας για μας είναι ο αγώνας εναντίον του πνεύματος της λύπης, το οποίο συσκοτίζει την ψυχή από κάθε πνευματική θεωρία και την εμποδίζει από κάθε καλή πράξη. Γιατί όταν το πονηρό αυτό πνεύμα κυριεύσει την ψυχή και την σκοτίσει, τότε ούτε προσευχές της επιτρέπει να εκτελεί με προθυμία, ούτε την αφήνει να επιμένει στην ωφέλεια των ιερών αναγνωσμάτων. Δεν ανέχεται να είναι ο άνθρωπος πράος και προσηνής προς τους αδελφούς του, αλλ' εκβάλλει και μίσος προς την ίδια την υπόσχεση της ζωής. Γι' αυτό ένας είναι ο σκοπός μας, να αγωνιστούμε τον πνευματικό αγώνα και να προφυλάξουμε με κάθε επαγρύπνηση την καρδιά μας απ' το πνεύμα της λύπης. Γιατί όπως ο σκόρος τρώγει τα ρούχα και το σκουλήκι το ξύλο, έτσι και η λύπη κατατρώγει την ψυχή του ανθρώπου, πείθοντάς την να αποφεύγει κάθε καλή συγκυρία. Και δεν επιτρέπει ούτε απ' τους καλούς φίλους να δεχτεί συμβουλές, ούτε να δώσει καλή και ειρηνική απάντηση, αλλά παίρνοντας ολόκληρη την ψυχή, την γεμίζει πικρία και αηδία, κι ύστερα της ψιθυρίζει ότι οι άνθρωποι είναι αίτιοι της ταραχής τους. Την λύπη αυτή οφείλουμε να την αποφεύγουμε, όπως αποφεύγουμε την πορνεία, την φιλαργυρία, τον θυμό και τα υπόλοιπα πάθη». [Απ' τα «ΙΕΡΑ ΠΑΡΑΛΛΗΛΑ» Αγ. Ιω. Δαμασκηνού]. Ακόμη αναφέρει ο Αββάς Κασσιανός απευθυνόμενος στους μοναχούς: «Ο αγώνας του καθένα από μας είναι εναντίον του πνεύματος της ακηδίας (=αμέλεια, αδιαφορία), που συνδέεται και ενεργεί με το πνεύμα της λύπης. Είναι τρομερός και άγριος αυτός ο δαίμονας, που παλεύει τους μοναχούς. Αυτός και την 6η ώρα επιτίθεται στον μοναχό κι του προκαλεί νωθρότητα και φρίκη, εμβάλλοντάς του και μίσος και για τον ίδιο τον τόπο του και για τους αδελφούς που ζουν μαζί του, και για κάθε εργασία, ακόμη και γι' αυτή την ανάγνωση των Θείων Γραφών, υποβάλλοντάς του και λογισμούς για μετάβασή του αλλού, ότι δηλαδή, αν δεν μεταφέρει τον εαυτό του σε άλλους τόπους, θα είναι μάταιος γι' αυτόν όλος ο χρόνος και θα του γίνει πόνος. Μαζί με όλα αυτά του βάζει και το αίσθημα της πείνας κατά την 12η ώρα, τέτοιο που δεν θα του συνέβαινε ούτε μετά από τριήμερη νηστεία, ή μετά από μακρότατη οδοιπορία ή μετά από πολύ μεγάλη κούραση. Έπειτα του βάζει και λογισμούς ότι με κανένα άλλο τρόπο δεν μπορεί να απαλλαγεί απ' αυτήν τη νόσο και το βάρος, παρά μόνο με το να βγαίνει συνεχώς και να εξαπατά τους αδελφούς ότι εξέρχεται για την ωφέλεια και την επίσκεψη ασθενών. Όταν, λοιπόν, δεν μπορέσει με αυτά να τον εξαπατήσει, γίνεται πιο σκληρός και ορμητικός εναντίον του, εκτός εάν είναι θωρακισμένος με την προσευχή, την αποχή από αργολογίες, τη μελέτη των Θείων Γραφών και την υπομονή στους πειρασμούς. Γιατί εάν δεν τον βρει ασφαλισμένο μ' αυτά τα όπλα, ταξιδεύοντάς τον με τα βέλη του, τον παρουσιάζει άστατο, τον κάνει ρεμβώδη, ράθυμο και φυγόπονο, προετοιμάζοντάς τον να περιέρχεται μοναστήρια και να μην φροντίζει για τίποτε άλλο, παρά μόνο που γίνονται φαγοπότια. Απ' το σημείο αυτό κι έπειτα, τον δεσμεύει και με κοσμικές υποθέσεις, με σκοπό να μπορέσει να τον βγάλει εντελώς και απ' αυτό το μοναδικό μοναχικό επάγγελμα...». [Απ' τα «ΙΕΡΑ ΠΑΡΑΛΛΗΛΑ» Αγ. Ιω. Δαμασκηνού].

Εισαγωγή στο διαδίκτυο, επιμέλεια, παρουσίαση
«ΑΓΙΟΚΥΠΡΙΑΝΙΤΗΣ»
Αποσπασματικές αναρτήσεις εκ του βιβλίου
του Κ. Γ. Παπαδημητρακοπούλου:
«Η Κατάθλιψη κατά τους Πατέρες της Εκκλησίας»,
εκδόσεις «Φωτοδότες», 4η έκδοση, σελ 51-53.

Κ. Γ. ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΥ: Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΚΑΤΑ ΤΟΥΣ ΠΑΤΕΡΕΣ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ (ΕΚΤΟ ΜΕΡΟΣ)

 

Αποσπασματικές αναρτήσεις εκ του βιβλίου
του Κ. Γ. Παπαδημητρακοπούλου:
 «Η Κατάθλιψη κατά τους Πατέρες της Εκκλησίας»,
εκδόσεις  «Φωτοδότες», 4η έκδοση, σελ 44-47.
Εισαγωγή στο διαδίκτυο, επιμέλεια, παρουσίαση
 «ΑΓΙΟΚΥΠΡΙΑΝΙΤΗΣ»

Πρόλογος

Σύμφωνα με στοιχεία της Παγκόσμιας Οργάνωσης Υγείας το 5 ο/ο του πληθυσμού στην Ευρώπη υποφέρει από κατάθλιψη, το 10 ο/ο των ανδρών και το 20 ο/ο των γυναικών βιώνουν καταθλιπτικά γεγονότα, ενώ 340 εκατ. άνθρωποι σ' όλο τον κόσμο υποφέρουν από τέτοιες διαταραχές! Δυστυχώς η κατάσταση αυτή συνεχώς επιδεινώνεται και εξελίσσεται σε μάστιγα του αιώνα μας... Και οι ιδικοί ψάχνουν για τις λύσεις! Τα ψυχοφάρμακα δίνουν και παίρνουν. Οι ψυχολόγοι (ακόμη δε και οι παιδοψυχολόγοι) και οι ψυχίατροι έγιναν το καταφύγιο των πολλών... Λύπη, μελαγχολία, κατάθλιψη! Οι Πατέρες χρησιμοποιούν τον γενικότερο όρο «αθυμία», όταν αναφέρονται σ' αυτή την κατάσταση. Και πόσα δεν έχουν να πουν! Ο Άγ. Ιωάννης ο Χρυσόστομος είχε δύο ανθρώπους του περιβάλλοντός του, τον φίλο του Σταγείριο και την συνεργάτιδά του Οσία Ολυμπιάδα, οι οποίοι, αν και ήταν ενάρετοι όπως ο ίδιος αναφέρει, έπασχαν απ' την αθυμία, τους απηύθυνε δε πλήθος μακροσκελών επιστολών προκειμένου να τους βοηθήσει. Συνεπώς το πρόβλημα αγγίζει κάποτε και τους εναρέτους! Οι Πατέρες μας εξηγούν με σαφήνεια ποιά είναι τα είδη της λύπης, και πώς μόνο για την αμαρτία, τη δική μας και των άλλων, πρέπει να λυπάται κανείς και για τίποτε άλλο! Πρόκειται για την αποκαλούμενη «κατά Θεόν λύπη» η οποία οδηγεί στη μετάνοια και τη σωτηρία μας. Αυτή είναι και η λύπη των Αγίων, αναφέροντας επ' αυτού πλήθος από παραδείγματα και χωρία της Αγίας Γραφής. Την αθυμία την περιγράφουν με τα μελανότερα χρώματα, την θεωρούν (όπως και είναι!) αφόρητη κατάσταση, τη χειρότερη απ' όλες τις δοκιμασίες, ακόμα δε και τον θάνατο που είναι το κορύφωμα όλων των δοκιμασιών! Την αποκαλούν νέφος πυκνό και ζοφερό, σκοτάδι, βαρύ φορτίο, τυραννίδα, μανιακό πέλαγος, φοβερό βασανιστήριο κ.λπ. Τονίζουν ακόμα πως ο δαίμονας αυτούς που εξουσιάζει, το κατορθώνει αυτό μέσα απ' την υπερβολική αθυμία! Γι' αυτό και την χαρακτηρίζουν «πονηρό πνεύμα της λύπης»! Μας εξηγούν αναλυτικά τις αιτίες που μας συμβαίνουν αυτά, τις οποίες αξίζει να προσέξουμε πάρα πολύ, γιατί μέσα απ' αυτές μπορούμε μπορούμε να καθρεφτίσουμε τον εαυτό μας και να εντοπίσουμε το πρόβλημά μας. Και απ' τον εντοπισμό του προβλήματος μπορούμε ευκολότερα να οδηγηθούμε στην θεραπεία και την απαλλαγή μας απ' αυτήν. Μας περιγράφουν ποιές είναι οι συνέπειες της αθυμίας στη ζωή μας και γιατί την επιτρέπει ο Θεός. Επιπλέον στέκονται πολύ στην αντιμετώπισή της. Τονίζουν πως σαφώς η αθυμία θεραπεύεται και προτείνουν τις λύσεις, οι οποίες είναι κυρίως πνευματικές. Ας τις εφαρμόσουμε με ακρίβεια και επιμέλεια στη ζωή μας, για να βρούμε την ίαση που τόσο ποθούμε. Αλλά πόσο υπέροχα εξηγούν και τα δάκρυα του Κυρίου, τόσο για τον φίλο του τον Λάζαρο εκεί λίγο πριν τον αναστήσει, όσο και για την κατάντια της Ιερουσαλήμ που θα γινόταν σύντομα κυριολεκτικά βορά των εχθρών της! Όλα αυτά τα θαυμάσια τα παραθέτουν με τον δικό τους χαρακτηριστικό τρόπο, με πλήθος παραδειγμάτων και σοφίας, που οικοδομούν οπωσδήποτε καθένα που θέλει να τους ακούσει. Ή έστω που επιθυμεί να ακούσει και μία άλλη άποψη! Αξίζει να αναφερθεί ότι το βιβλίο αυτό προήλθε μετά από μελέτη των συγγραμμάτων τους, την αποκαλουμένη Πατρολογία, απ' την οποία σταχυολογήσαμε κατά το δυνατόν ό,τι βρήκαμε γραμμένο σ' αυτήν, το ταξινομήσαμε σε ενότητες, το χωρίσαμε σε κεφάλαια κι πολλές παραγράφους, προβήκαμε σε πλήθος υπογραμμίσεων και γενικά σε ό,τι κρίναμε πρακτικό και χρήσιμο προκειμένου το κείμενο να είναι απλό, άνετο στη μελέτη και εύληπτο, ακόμη δε και για τον ολιγογράμματο. Ελπίζουμε ότι ο φίλος αναγνώστης θα βρει πραγματικά χρήσιμη αυτή την προσπάθεια και θα ωφεληθεί πολύ. Κι όπως γράφει ο Άγ. Ισίδωρος Πηλουσιώτης «αν το έργο αυτό είναι καλό, ας το αποδώσει στον Θεό. Αν, όμως, ότι είναι γραμμένο με ελλείψεις, ας συγχωρήσει την ανθρώπινη αδυναμία, που δεν μπορεί να εκφράσει αυτό που θέλει»...

Κ.Γ.Π.

Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ

ΚΑΤΑ ΤΟΥΣ ΠΑΤΕΡΕΣ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ

3. ΠΟΙΕΣ ΕΙΝΑΙ ΟΙ ΑΙΤΙΕΣ;

γ. Είναι ακόμη και δοκιμασία απ' τον Θεό!

Αλλά η λύπη και η αθυμία, δεν οφείλεται μόνο στους ελέγχους της συνειδήσεως για τις αμαρτίες μας, ούτε και στα πάθη μας. Πολλές φορές τις παραχωρεί ο Θεός στους εκλεκτούς του, όπως συνέβη με τον Ιώβ και όλους τους Αγίους, προκειμένου μέσα απ' τη δοκιμασία αυτή να βγουν πιο ενισχυμένοι και περισσότερο δυνατοί. Ο Θεός μας θέλει καλογυμνασμένους αθλητές στη Βασιλεία Του και όχι απαλούς και μαλθακούς! Αναφέρει χαρακτηριστικά ο Άγιος Αντώνιος: «Χωρίς θλίψεις και δοκιμασίες και πειρασμούς, κανείς δεν ανέβηκε στον ουρανό». Τέτοια ήταν και η αθυμία της Οσίας Ολυμπιάδας, προς την οποία ο Άγ. Ιω. Χρυσόστομος έγραφε: «Υπομένοντας τέτοια δοκιμασία, λοιπόν, να προσδοκάς μεγάλες αμοιβές, πολλά βραβεία, άφατα αντίδωρα, λαμπρά και ανθισμένα στεφάνια για τους τόσους αγώνες. Γιατί όχι μόνο το να κάνει κανείς κάτι καλό, αλλά και το να πάθει κάτι κακό φέρνει μεγάλες αμοιβές και μεγάλα έπαθλα... Σκεπτόμενη, λοιπόν, αυτά και συλλογιζόμενη πόσο μεγάλο είναι το κέρδος του οδυνηρού και επίμοχθου βίου, να χαίρεσαι και να ευφραίνεσαι, που απ' τη νεότητά σου βάδισες την κερδοφόρα και γεμάτη μύρια στεφάνια οδό, ανάμεσα από συνεχή και πυκνά παθήματα. Γιατί η αρρώστια του σώματος, ποκίλη και παντοειδής και οδυνηρότερη από μύριους θανάτους, δεν έπαυσε να σε παρενοχλεί συνεχώς. Ποτέ δεν έπαυσαν να απευθύνονται σε βάρος σου νιφάδες λοιδοριών και ύβρεων και συκοφαντίες, ενώ όλον τον καιρό σ' ενοχλούσαν διαπαντός, πυκνές και συνεχείς αθυμίες και πηγές δακρύων. Το καθένα απ' αυτά και μόνο του θα αρκούσε για πολλή ωφέλεια σ' αυτούς που το υπέμειναν». Πράγματι, ο Λάζαρος και μόνο για την αρρώστια κατέστη μέτοχος της ίδιας κληρονομίας με τον Πατριάρχη Αβραάμ (Λουκ. 16, 19-31), ενώ η κατηγορία του Φαρισαίου χάρισε στον τελώνη δικαίωση που ξεπερνά τον Φαρισαίο (Λουκ. 18, 9-14). Εξάλλου ο κορυφαίος Απόστολος Πέτρος με τα δάκρυα θεράπευσε το έλκος της φοβερής εκείνης αμαρτίας (δηλ. της άρνησης του Χριστού) (Μάρκ. 14,72). Όταν, λοιπόν, το καθένα απ' τα αναφερθέντα παθήματα φαίνεται και μόνο του να ήταν αρκετό, σκέψου πόσες αμοιβές θα πάρεις εσύ, που υπέμεινες όλα μαζί με πολλή υπερβολή και όλο τον χρόνο. Γιατί τίποτα δεν καθιστά τόσο λαμπρούς και ζηλευτούς τους ανθρώπους, που δεν τους γεμίζει με μύρια αγαθά, όσο το πλήθος των πειρασμών και οι κίνδυνοι και οι κόποι και οι αθυμίες και το να υφίστανται επιβουλές συνεχώς, και μάλιστα από εκείνους που δεν έπρεπε καθόλου, και να τα υποφέρουν όλα με πραότητα». [Απ' την  «10η ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΠΡΟΣ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ»] Τέτοια ήταν και η αθυμία του ενάρετου φίλου του Σταγείριου, προς τον οποίο ο Άγ. Ιω. Χρυσόστομος γράφει:  «Αλλά θα μου πεις: Από που είναι φανερό, ότι δηλαδή δεν πληρώνουμε μ' αυτήν για τις αμαρτίες μας; Είναι και μάλιστα ολοφάνερο, πλην όμως δεν το ισχυρίζομαι αυτό τούτη τη στιγμή. Αλλ' ας υποθέσουμε, εάν θέλεις, ότι όχι μόνο δεν είναι καθόλου φανερό, όπως είπες, αλλ' είναι καταφάνερο, ότι αυτό είναι καθαρή τιμωρία για τα αμαρτήματά μας. Πες μου, λοιπόν, γι' αυτό πονάς; Κι όμως είναι άξιο ευθυμίας το να συγχωρούνται στην εδώ ζωή τα αμαρτήματά μας και να μην καταδικαζόμαστε μαζί με τον κόσμο γι' αυτά. Γιατί αυτός που πονά, πρέπει να πονά όχι για τα αμαρτήματά του εκείνα για τα οποία τιμωρείται, αλλά για εκείνα με τα οποία παροργίζει τον Θεό. Γιατί τα μεν αμαρτήματα μας απομακρύνουν απ' τον Θεό και μας κάνουν εχθρό Του, ενώ οι τιμωρίες Τον συμφιλιώνουν μ' εμάς και Τον προδιαθέτουν να είναι σπλαχνικός απέναντί μας και να βρίσκεται κοντά μας. Το ότι, όμως, αυτός ο ιδρώτας και ο πόνος δεν είναι τιμωρία για τα αμαρτήματά μας, αλλ' αφορμή για στεφάνια και βραβεία, γίνεται φανερό απ' αυτό το γεγονός. Εάν, δηλαδή, έζησες με αισχρότητα και ασωτία την προηγούμενη ζωή σου και έμπαινες, ενώ βρισκόσουν σ' αυτή την κατάσταση, στην μοναχική πολιτεία, θα έπρεπε ούτε και τότε να έχεις αυτή την υποψία. Γιατί, εάν προς τον σκοπό αυτό στέλνει ο Θεός τις τιμωρίες, για να οδηγήσει δηλαδή στην μετάνοια αυτούς που επιμένουν να ζουν στην αμαρτωλή ζωή, απ' τη στιγμή που επιδείχθηκε η μετάνοια, είναι πλέον περιττά, εξαιτίας αυτού του γεγονότος, τα της τιμωρίας. Καθ' όσον τόσο πολύ απέχει ο Θεός από το να θέλει να μας τιμωρεί, ώστε και πολλές φορές, αν και πράττουμε πράγματα άξια τιμωρίας κι έχουμε ανάγκη μεγάλης τιμωρίας για να επιστρέψουμε, παρά ταύτα μας σωφρονίζει μόνο με την απειλή του και με λόγια φοβερά.»

Εισαγωγή στο διαδίκτυο, επιμέλεια, παρουσίαση
«ΑΓΙΟΚΥΠΡΙΑΝΙΤΗΣ»
Αποσπασματικές αναρτήσεις εκ του βιβλίου
του Κ. Γ. Παπαδημητρακοπούλου:
«Η Κατάθλιψη κατά τους Πατέρες της Εκκλησίας»,
εκδόσεις «Φωτοδότες», 4η έκδοση, σελ 44-47.

Κ. Γ. ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΥ: Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΚΑΤΑ ΤΟΥΣ ΠΑΤΕΡΕΣ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ (ΠΕΜΠΤΟ ΜΕΡΟΣ)

 

Αποσπασματικές αναρτήσεις εκ του βιβλίου
του Κ. Γ. Παπαδημητρακοπούλου:
 «Η Κατάθλιψη κατά τους Πατέρες της Εκκλησίας»,
εκδόσεις  «Φωτοδότες», 4η έκδοση, σελ 37-42.
Εισαγωγή στο διαδίκτυο, επιμέλεια, παρουσίαση
 «ΑΓΙΟΚΥΠΡΙΑΝΙΤΗΣ»

Πρόλογος

Σύμφωνα με στοιχεία της Παγκόσμιας Οργάνωσης Υγείας το 5 ο/ο του πληθυσμού στην Ευρώπη υποφέρει από κατάθλιψη, το 10 ο/ο των ανδρών και το 20 ο/ο των γυναικών βιώνουν καταθλιπτικά γεγονότα, ενώ 340 εκατ. άνθρωποι σ' όλο τον κόσμο υποφέρουν από τέτοιες διαταραχές! Δυστυχώς η κατάσταση αυτή συνεχώς επιδεινώνεται και εξελίσσεται σε μάστιγα του αιώνα μας... Και οι ιδικοί ψάχνουν για τις λύσεις! Τα ψυχοφάρμακα δίνουν και παίρνουν. Οι ψυχολόγοι (ακόμη δε και οι παιδοψυχολόγοι) και οι ψυχίατροι έγιναν το καταφύγιο των πολλών... Λύπη, μελαγχολία, κατάθλιψη!
Οι Πατέρες χρησιμοποιούν τον γενικότερο όρο «αθυμία», όταν αναφέρονται σ' αυτή την κατάσταση. Και πόσα δεν έχουν να πουν! Ο Άγ. Ιωάννης ο Χρυσόστομος είχε δύο ανθρώπους του περιβάλλοντός του, τον φίλο του Σταγείριο και την συνεργάτιδά του Οσία Ολυμπιάδα, οι οποίοι, αν και ήταν ενάρετοι όπως ο ίδιος αναφέρει, έπασχαν απ' την αθυμία, τους απηύθυνε δε πλήθος μακροσκελών επιστολών προκειμένου να τους βοηθήσει. Συνεπώς το πρόβλημα αγγίζει κάποτε και τους εναρέτους!
Οι Πατέρες μας εξηγούν με σαφήνεια ποιά είναι τα είδη της λύπης, και πώς μόνο για την αμαρτία, τη δική μας και των άλλων, πρέπει να λυπάται κανείς και για τίποτε άλλο! Πρόκειται για την αποκαλούμενη «κατά Θεόν λύπη» η οποία οδηγεί στη μετάνοια και τη σωτηρία μας. Αυτή είναι και η λύπη των Αγίων, αναφέροντας επ' αυτού πλήθος από παραδείγματα και χωρία της Αγίας Γραφής. Την αθυμία την περιγράφουν με τα μελανότερα χρώματα, την θεωρούν (όπως και είναι!) αφόρητη κατάσταση, τη χειρότερη απ' όλες τις δοκιμασίες, ακόμα δε και τον θάνατο που είναι το κορύφωμα όλων των δοκιμασιών! Την αποκαλούν νέφος πυκνό και ζοφερό, σκοτάδι, βαρύ φορτίο, τυραννίδα, μανιακό πέλαγος, φοβερό βασανιστήριο κ.λπ.
Τονίζουν ακόμα πως ο δαίμονας αυτούς που εξουσιάζει, το κατορθώνει αυτό μέσα απ' την υπερβολική αθυμία! Γι' αυτό και την χαρακτηρίζουν «πονηρό πνεύμα της λύπης»! Μας εξηγούν αναλυτικά τις αιτίες που μας συμβαίνουν αυτά, τις οποίες αξίζει να προσέξουμε πάρα πολύ, γιατί μέσα απ' αυτές μπορούμε μπορούμε να καθρεφτίσουμε τον εαυτό μας και να εντοπίσουμε το πρόβλημά μας. Και απ' τον εντοπισμό του προβλήματος μπορούμε ευκολότερα να οδηγηθούμε στην θεραπεία και την απαλλαγή μας απ' αυτήν. Μας περιγράφουν ποιές είναι οι συνέπειες της αθυμίας στη ζωή μας και γιατί την επιτρέπει ο Θεός.
Επιπλέον στέκονται πολύ στην αντιμετώπισή της. Τονίζουν πως σαφώς η αθυμία θεραπεύεται και προτείνουν τις λύσεις, οι οποίες είναι κυρίως πνευματικές. Ας τις εφαρμόσουμε με ακρίβεια και επιμέλεια στη ζωή μας, για να βρούμε την ίαση που τόσο ποθούμε. Αλλά πόσο υπέροχα εξηγούν και τα δάκρυα του Κυρίου, τόσο για τον φίλο του τον Λάζαρο εκεί λίγο πριν τον αναστήσει, όσο και για την κατάντια της Ιερουσαλήμ που θα γινόταν σύντομα κυριολεκτικά βορά των εχθρών της!
Όλα αυτά τα θαυμάσια τα παραθέτουν με τον δικό τους χαρακτηριστικό τρόπο, με πλήθος παραδειγμάτων και σοφίας, που οικοδομούν οπωσδήποτε καθένα που θέλει να τους ακούσει. Ή έστω που επιθυμεί να ακούσει και μία άλλη άποψη! Αξίζει να αναφερθεί ότι το βιβλίο αυτό προήλθε μετά από μελέτη των συγγραμμάτων τους, την αποκαλουμένη Πατρολογία, απ' την οποία σταχυολογήσαμε κατά το δυνατόν ό,τι βρήκαμε γραμμένο σ' αυτήν, το ταξινομήσαμε σε ενότητες, το χωρίσαμε σε κεφάλαια κι πολλές παραγράφους, προβήκαμε σε πλήθος υπογραμμίσεων και γενικά σε ό,τι κρίναμε πρακτικό και χρήσιμο προκειμένου το κείμενο να είναι απλό, άνετο στη μελέτη και εύληπτο, ακόμη δε και για τον ολιγογράμματο.
Ελπίζουμε ότι ο φίλος αναγνώστης θα βρει πραγματικά χρήσιμη αυτή την προσπάθεια και θα ωφεληθεί πολύ. Κι όπως γράφει ο Άγ. Ισίδωρος Πηλουσιώτης «αν το έργο αυτό είναι καλό, ας το αποδώσει στον Θεό. Αν, όμως, ότι είναι γραμμένο με ελλείψεις, ας συγχωρήσει την ανθρώπινη αδυναμία, που δεν μπορεί να εκφράσει αυτό που θέλει»...

Κ.Γ.Π.

Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ

ΚΑΤΑ ΤΟΥΣ ΠΑΤΕΡΕΣ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ

Δ'. Η ΥΠΕΡΒΟΛΙΚΗ ΑΘΥΜΙΑ ΕΙΝΑΙ ΠΙΟ ΒΛΑΒΕΡΗ ΚΙ ΑΠΟ ΚΑΘΕ ΔΑΙΜΟΝΙΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ!

Τονίζει και ο Μέγας Βασίλειος; «Μοιάζω με αυτούς που ταξιδεύουν στη θάλασσα, οι οποίοι από απειρία του θαλάσσιου ταξιδιού ζαλίζονται και καταλαμβάνονται από ναυτία. Αυτοί μη μπορώντας να υποφέρουν το μεγάλο πλοίο επειδή κουνιέται, μπαίνουν από εκεί σε βάρκα και σε μικρότερο πλοίο, αλλά κι εκεί αισθάνονται ναυτία και πουθενά δεν ησυχάζουν, γιατί μαζί τους πηγαίνει η αηδία και η πίκρα. Το ίδιο συμβαίνει και μ' εμάς. Γιατί, εφόσον περιφέρουμε τα πάθη που κατοικούν μέσα μας, παντού ζούμε με τις ίδιες ενοχλήσεις». [Απ' την «9η ΕΠΙΣΤΟΛΗ]» Υπέροχο είναι κι αυτό που αναφέρει ο Μ. Βασίλειος: «Όπως τα σκουλήκια γεννιούνται κυρίως στα πιο μαλακά ξύλα, έτσι κι οι λύπες φυτρώνουν στα πιο απαλά ήθη των ανθρώπων». Αναφέρει ο Μ. Βασίλειος για τη λύση που φέρνει στην ψυχή ο φθόνος: «...Όπως η σκουριά φθείρει το σίδερο, έτσι και η ζήλια καταστρέφει την ψυχή που την έχει. Ή καλύτερα, όπως λένε για τις οχιές ότι γεννιούνται τρώγοντας την κοιλιά που τις κυοφορεί, έτσι και η ζήλια κατατρώγει την ψυχή που την εγκυμονεί. Γιατί ο φθόνος είναι λύπη για την ευτυχία του πλησίον. Γι' αυτό και ποτέ δεν λείπουν από το φθονερό η ανία και η ακεφιά. Έδωσε πολλούς καρπούς το χωράφι του πλησίον; Έχει άφθονα όλα τα αναγκαία για τη ζωή; Δεν λείπουν οι χαρές από τον άνθρωπο; Όλα αυτά είναι τροφή της αρρώστιας και πρόσθετος πόνος για τον φθονερό!». [Απ' τα «ΙΕΡΑ ΠΑΡΑΛΛΗΛΑ» Αγ. Ιω. Δαμασκηνού] Κι αλλού πάλι αναφέρει: «...Όπως η καπνιά είναι η χαρακτηριστική ασθένεια του σιταριού, έτσι και ο φθόνος είναι αρρώστια της φιλίας. Τα βέλη του φθόνου, ενώ δεν προκαλούν λύπη σ' αυτόν που φθονείται, γίνονται χτυπήματα του ιδίου του φθονερού. Γιατί ποιος απ' αυτούς που λυπούνται ζημίωσε ποτέ τα αγαθά του πλησίον του; Κατέστρεψε όμως τον εαυτό του με το να λειώνει με τις λύπες του». [Απ' τα «ΙΕΡΑ ΠΑΡΑΛΛΗΛΑ» Αγ. Ιω. Δαμασκηνού] Αναφέρει ο Όσιος Αντίοχος Μοναχός ή Πανδέκτης: «Εκείνος που νίκησε τα πάθη, νίκησε τη λύπη, νικημένος όμως απ' την ηδονή, δεν θα ξεφύγει απ' τα δεσμά της»... Και πιο κάτω μας θυμίζει τούτους τους Λόγους της Γραφής: «Ευλογία του Κυρίου κατεβαίνει στο κεφάλι του εναρέτου. Αυτή τον κάνει πλούσιο και δεν θα κυριεύσει λύπη την καρδιά του» [Παρ. 10,6]. Και πάλι: «Όταν η καρδιά ευφραίνεται, κάνει τον άνθρωπο να νιώθει ευεξία, ενώ όταν ο άνθρωπος είναι κυριευμένος από λύπη νιώθει τα οστά του να ξηραίνονται». [Απ' τον «ΚΕ' ΛΟΓΟΝ ΠΕΡΙ ΛΥΠΗΣ»] Πολύ χαρακτηριστικά είναι και τούτα τα λόγια του Αγίου Νείλου του Ασκητή: «Η λύπη όταν δεν είναι παρόντα και τα άλλα πάθη, δεν έχει δύναμη, όπως δεν έχουν και τα δεσμά, όταν δεν υπάρχουν αυτοί που δένουν. Ο δεμένος με τη λύπη έχει νικηθεί απ' τα πάθη, και φέρει τα δεσμά του ως έλεγχο της ήττας του. Γιατί η λύπη προκαλείται απ' την αποτυχία της σαρκικής επιθυμίας, και η επιθυμία συνδέεται με κάθε πάθος. Αυτός που νικά την επιθυμία, νικά τα πάθη, κι αυτός που νικά τα πάθη δεν κυριαρχείται απ' την λύπη. Ο εγκρατής δεν λυπάται επειδή δεν βρήκε τρόφιμα, ούτε ο συνετός επειδή έπεσε έξω στην εκτίμηση της αφροσύνης του ακολάστου, ούτε αυτός που δεν οργίζεται επειδή δεν αμύνθηκε, ούτε ο ταπεινός επειδή ζημιώθηκε, διότι ξεπέρασε τη δύναμη αυτών με δύναμη. Γιατί, όπως ο θωρακισμένος δεν δέχεται βέλος, έτσι και ο απαθής δεν δέχεται χτυπήματα απ' τη λύπη. Η ασπίδα είναι ασφάλεια για τον στρατιώτη και το τείχος για την πόλη, η απάθεια όμως είναι πιο ασφαλής και απ' τα δυο. Γιατί την ασπίδα πολλές φορές την διαπερνάει το βέλος όταν έρχεται με ορμητική φορά, και το τείχος το καταστρέφει το πλήθος των πολεμιστών, ενώ η λύπη δεν νικάει την απάθεια. Αυτός που συγκρατεί τα πάθη, συγκρατεί και τη λύπη, ενώ όταν νικιέται απ' την ηδονή, δεν μπορεί να αποφύγει τα δεσμά της. Αυτός που λυπάται συνεχώς και προσποιείται απάθεια, μοιάζει με τον άρρωστο που προσποιείται ότι είναι υγιής. Γιατί, όπως ο άρρωστος φαίνεται απ' το χρώμα του, έτσι και ο κατεχόμενος από πάθος φαίνεται απ' τη λύπη του. Αυτός που αγαπάει τον κόσμο λυπάται πολύ, ενώ περιφρονώντας τα πράγματα του κόσμου, χαίρεται παντοτινά. Ο φιλάργυρος όταν ζημιώνεται, λυπάται πάρα πολύ, ενώ αυτός που περιφρονεί τα χρήματα είναι άλυπος. Ο φιλόδοξος όταν συναντά περιφρόνηση λυπάται, ενώ ο ταπεινός την δέχεται σαν σύντροφο. Ο ίκτερος αφαιρεί την αίσθηση της γεύσης, και η λύπη αφαιρεί την αίσθηση της ψυχής. Ενώ αυτός που περιφρονεί τις ηδονές του κόσμου, δεν ενοχλείται από τους λογισμούς της λύπης». [Απ' το έργο του «ΠΕΡΙ ΤΩΝ ΟΚΤΩ ΠΝΕΥΜΑΤΩΝ ΤΗΣ ΠΟΝΗΡΙΑΣ»]

Εισαγωγή στο διαδίκτυο, επιμέλεια, παρουσίαση
«ΑΓΙΟΚΥΠΡΙΑΝΙΤΗΣ»
Αποσπασματικές αναρτήσεις εκ του βιβλίου
του Κ. Γ. Παπαδημητρακοπούλου:
«Η Κατάθλιψη κατά τους Πατέρες της Εκκλησίας»,
εκδόσεις «Φωτοδότες», 4η έκδοση, σελ 37-42.

Κ. Γ. ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΥ: Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΚΑΤΑ ΤΟΥΣ ΠΑΤΕΡΕΣ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ (ΤΕΤΑΡΤΟ ΜΕΡΟΣ)

 

Αποσπασματικές αναρτήσεις εκ του βιβλίου
του Κ. Γ. Παπαδημητρακοπούλου:
 «Η Κατάθλιψη κατά τους Πατέρες της Εκκλησίας»,
εκδόσεις  «Φωτοδότες», 4η έκδοση, σελ 29-33.
Εισαγωγή στο διαδίκτυο, επιμέλεια, παρουσίαση
 «ΑΓΙΟΚΥΠΡΙΑΝΙΤΗΣ»

Πρόλογος

Σύμφωνα με στοιχεία της Παγκόσμιας Οργάνωσης Υγείας το 5 ο/ο του πληθυσμού στην Ευρώπη υποφέρει από κατάθλιψη, το 10 ο/ο των ανδρών και το 20 ο/ο των γυναικών βιώνουν καταθλιπτικά γεγονότα, ενώ 340 εκατ. άνθρωποι σ' όλο τον κόσμο υποφέρουν από τέτοιες διαταραχές! Δυστυχώς η κατάσταση αυτή συνεχώς επιδεινώνεται και εξελίσσεται σε μάστιγα του αιώνα μας... Και οι ιδικοί ψάχνουν για τις λύσεις! Τα ψυχοφάρμακα δίνουν και παίρνουν. Οι ψυχολόγοι (ακόμη δε και οι παιδοψυχολόγοι) και οι ψυχίατροι έγιναν το καταφύγιο των πολλών... Λύπη, μελαγχολία, κατάθλιψη!
Οι Πατέρες χρησιμοποιούν τον γενικότερο όρο «αθυμία», όταν αναφέρονται σ' αυτή την κατάσταση. Και πόσα δεν έχουν να πουν! Ο Άγ. Ιωάννης ο Χρυσόστομος είχε δύο ανθρώπους του περιβάλλοντός του, τον φίλο του Σταγείριο και την συνεργάτιδά του Οσία Ολυμπιάδα, οι οποίοι, αν και ήταν ενάρετοι όπως ο ίδιος αναφέρει, έπασχαν απ' την αθυμία, τους απηύθυνε δε πλήθος μακροσκελών επιστολών προκειμένου να τους βοηθήσει. Συνεπώς το πρόβλημα αγγίζει κάποτε και τους εναρέτους!
Οι Πατέρες μας εξηγούν με σαφήνεια ποιά είναι τα είδη της λύπης, και πώς μόνο για την αμαρτία, τη δική μας και των άλλων, πρέπει να λυπάται κανείς και για τίποτε άλλο! Πρόκειται για την αποκαλούμενη «κατά Θεόν λύπη» η οποία οδηγεί στη μετάνοια και τη σωτηρία μας. Αυτή είναι και η λύπη των Αγίων, αναφέροντας επ' αυτού πλήθος από παραδείγματα και χωρία της Αγίας Γραφής. Την αθυμία την περιγράφουν με τα μελανότερα χρώματα, την θεωρούν (όπως και είναι!) αφόρητη κατάσταση, τη χειρότερη απ' όλες τις δοκιμασίες, ακόμα δε και τον θάνατο που είναι το κορύφωμα όλων των δοκιμασιών! Την αποκαλούν νέφος πυκνό και ζοφερό, σκοτάδι, βαρύ φορτίο, τυραννίδα, μανιακό πέλαγος, φοβερό βασανιστήριο κ.λπ.
Τονίζουν ακόμα πως ο δαίμονας αυτούς που εξουσιάζει, το κατορθώνει αυτό μέσα απ' την υπερβολική αθυμία! Γι' αυτό και την χαρακτηρίζουν «πονηρό πνεύμα της λύπης»! Μας εξηγούν αναλυτικά τις αιτίες που μας συμβαίνουν αυτά, τις οποίες αξίζει να προσέξουμε πάρα πολύ, γιατί μέσα απ' αυτές μπορούμε μπορούμε να καθρεφτίσουμε τον εαυτό μας και να εντοπίσουμε το πρόβλημά μας. Και απ' τον εντοπισμό του προβλήματος μπορούμε ευκολότερα να οδηγηθούμε στην θεραπεία και την απαλλαγή μας απ' αυτήν. Μας περιγράφουν ποιές είναι οι συνέπειες της αθυμίας στη ζωή μας και γιατί την επιτρέπει ο Θεός.
Επιπλέον στέκονται πολύ στην αντιμετώπισή της. Τονίζουν πως σαφώς η αθυμία θεραπεύεται και προτείνουν τις λύσεις, οι οποίες είναι κυρίως πνευματικές. Ας τις εφαρμόσουμε με ακρίβεια και επιμέλεια στη ζωή μας, για να βρούμε την ίαση που τόσο ποθούμε. Αλλά πόσο υπέροχα εξηγούν και τα δάκρυα του Κυρίου, τόσο για τον φίλο του τον Λάζαρο εκεί λίγο πριν τον αναστήσει, όσο και για την κατάντια της Ιερουσαλήμ που θα γινόταν σύντομα κυριολεκτικά βορά των εχθρών της!
Όλα αυτά τα θαυμάσια τα παραθέτουν με τον δικό τους χαρακτηριστικό τρόπο, με πλήθος παραδειγμάτων και σοφίας, που οικοδομούν οπωσδήποτε καθένα που θέλει να τους ακούσει. Ή έστω που επιθυμεί να ακούσει και μία άλλη άποψη! Αξίζει να αναφερθεί ότι το βιβλίο αυτό προήλθε μετά από μελέτη των συγγραμμάτων τους, την αποκαλουμένη Πατρολογία, απ' την οποία σταχυολογήσαμε κατά το δυνατόν ό,τι βρήκαμε γραμμένο σ' αυτήν, το ταξινομήσαμε σε ενότητες, το χωρίσαμε σε κεφάλαια κι πολλές παραγράφους, προβήκαμε σε πλήθος υπογραμμίσεων και γενικά σε ό,τι κρίναμε πρακτικό και χρήσιμο προκειμένου το κείμενο να είναι απλό, άνετο στη μελέτη και εύληπτο, ακόμη δε και για τον ολιγογράμματο.
Ελπίζουμε ότι ο φίλος αναγνώστης θα βρει πραγματικά χρήσιμη αυτή την προσπάθεια και θα ωφεληθεί πολύ. Κι όπως γράφει ο Άγ. Ισίδωρος Πηλουσιώτης «αν το έργο αυτό είναι καλό, ας το αποδώσει στον Θεό. Αν, όμως, ότι είναι γραμμένο με ελλείψεις, ας συγχωρήσει την ανθρώπινη αδυναμία, που δεν μπορεί να εκφράσει αυτό που θέλει»...

Κ.Γ.Π.

Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ

ΚΑΤΑ ΤΟΥΣ ΠΑΤΕΡΕΣ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ

Δ'. Η ΥΠΕΡΒΟΛΙΚΗ ΑΘΥΜΙΑ ΕΙΝΑΙ ΠΙΟ ΒΛΑΒΕΡΗ ΚΙ ΑΠΟ ΚΑΘΕ ΔΑΙΜΟΝΙΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ!

Αναφέρει επ' αυτού τα εξής χαρακτηριστικά ο Άγ. Ιω. Χρυσόστομος:

«Από κάθε δαιμονική ενέργεια είναι βλαβερότερη η υπερβολική αθυμία, αφού και ο δαίμονας, αυτούς που εξουσιάζει, τους εξουσιάζει μ' αυτήν. Αν αφαιρεθεί, δεν θα πάθει κανείς κανένα κακό απ' τον δαίμονα»!

[Από τον «Γ' ΛΟΓΟΝ ΠΡΟΣ ΣΤΑΓΕΙΡΙΟΝ»]

Τα ίδια αναφέρει και στην ομιλία του «ΕΙΣ ΠΑΡΟΙΜΙΑΣ»:

«Πιο θλιβερή από κάθε δαιμονική ενέργεια είναι η υπερβολική μικροψυχία και λύπη. Γιατί και ο δαίμονας σε όποιους κυριαρχεί, κυριαρχεί με τη λύπη. Έτσι, αν αφαιρέσεις αυτήν, κανένα κακό ή δεινό δεν σου προκαλείται από εκείνον».

Ας δούμε κι αυτά που τονίζει ο Άγ. Νείλος ο Ασκητής:

«Όταν το πονηρό πνεύμα της λύπης κυριεύει την ψυχή, παραλύει όλη τη δύναμη και την καρτερικότητά της, την σκοτίζει, την ρίχνει κάτω και την καταποντίζει τελείως, κι όπως ο σκόρος τρώει το ρούχο και το σαράκι το ξύλο, τη μασάει και τη πνίγει, και δεν εννοεί να δεχτεί την παραμικρή παράκληση. Γιατί, γεμίζοντάς την με κάθε πικρία, την κάνει να αποστρέφεται κάθε ευχαρίστηση, να παρακαλεί, να παραλύεται, και να παραιτείται απ' όλα κι έτσι με την αφροντισιά την κυριεύει ο δαίμονας. Αυτός που έχει πυρετό, δεν γνωρίζει τι γεύση έχει το μέλι, ούτε ο λυπημένος την πνευματική ηδονή. Η λύπη είναι σαράκι της καρδιάς, που σύρει προς τον εαυτό της και περισπά το νου. Ο λυπημένος δεν κινεί τον νου του στη θεωρία, ούτε αναπέμπει καθαρή προσευχή. Γιατί η λύπη είναι εμπόδιο κάθε κατορθώματος. Ο ίκτερος αφαιρεί την αίσθηση του σώματος, ενώ η λύπη αφαιρεί την αίσθηση της ψυχής. Τα πολλά ξύλα καταπνίγουν τη φλόγα, και η υπερβολική λύπη ξηραίνει το δάκρυ, κάνοντας την ψυχή καπνώδη και σκοτεινή».

[«ΠΕΡΙ ΤΩΝ ΟΚΤΩ ΤΗΣ ΚΑΚΙΑΣ ΛΟΓΙΣΜΩΝ»]

α. Η ευθυμία (όπως και η αθυμία) δεν εξαρτώνται από κάποιους φυσικούς νόμους, αλλ' είναι θέμα του αυτεξουσίου του ανθρώπου! Ο Άγ. Ιωάννης Χρυσόστομος γράφει προς την Οσία Ολυμπιάδα ευθύς εξ' αρχής στη σχετική επιστολή του:

«Λοιπόν, αυτή είναι η φροντίδα μου. Όχι μόνο να σε απαλλάξω απ' την κατάθλιψη, αλλά να σε γεμίσω με πολλή και διαρκή ευφροσύνη. Κι αυτό είναι δυνατό, αν το θέλεις. Η ευθυμία δεν εξαρτάται απ' τους ακίνητους νόμους της φύσεως, τους οποίους είναι αδύνατο να αναμοχλεύσουμε και να μεταθέσουμε, αλλά από τους ελεύθερους λογισμούς της προαιρέσεως, τους οποίους εύκολα χειριζόμαστε.

Πράγματι, η εύθυμη διάθεση δεν είναι θέμα της φύσης των πραγμάτων, αλλά της γνώμης (δηλαδή του αυτεξουσίου) των ανθρώπων. Έτσι, λοιπόν, είναι αυτό το πράγμα. Πολλοί από εκείνους που περιρρέονται από τον πλούτο νόμισαν ότι ο βίος είναι αβίωτος, ενώ άλλοι που ζούσαν με την έσχατη φτώχεια υπήρξαν πιο εύθυμοι απ' όλους. Κι εκείνοι που απόλαυσαν τιμητική φρουρά και δόξα πολλές φορές καταράστηκαν τη ζωή τους, ενώ οι άσημοι κι οι προερχόμενοι από άσημους και άγνωστοι σε όλους, νόμισαν ότι είναι μακαριότεροι από πολλούς άλλους (γιατί η εύθυμη διάθεση δεν οφείλεται στη φύση των πραγμάτων, αλλά στη γνώμη - δηλ. το αυτεξούσιο - των ανθρώπων, είναι κάτι που δεν θα παύσω να το επαναλαμβάνω συνεχώς).

Γι' αυτό μην καταπέσεις, αλλά σήκω επάνω και δώσε το χέρι σου στο λόγο μου και πρόσφερέ μου αυτή την καλή συμμαχία, για να σε αποσπάσω ολοσχερώς απ' την πικρή αιχμαλωσία των λογισμών. Γιατί, αν δεν θελήσεις να επιδείξεις κι εσύ τόση φροντίδα όση κι εγώ, δεν θα ωφεληθούμε καθόλου απ' την θεραπεία».

Αλλά και σε άλλο του έργο το ίδιο αναγέρει:

«Η ταραχή και ο θόρυβος δεν οφείλεται στη ξαφνική αλλαγή των καταστάσεων, αλλά σ' εμάς και τις ιδέες μας. Όταν αυτές είναι ορθές, κι αν ακόμη ξεσηκώνονται από παντού τρικυμίες, θα ησυχάζουμε συνεχώς μέσα στη γαλήνη και την ηρεμία».

Κι ακόμη:

«Η πραγματική ταραχή και η ψυχική αταξία δεν οφείλονται στη φορά των πραγμάτων αλλά στη σκέψη μας, που είναι έτσι διατεθειμένη... Όπως ακριβώς και το μάτι που νοσεί, βλέπει σκοτάδι ακόμη και στο ολοφώτεινο μεσημέρι».

[Από τον «Α' ΛΟΓΟΝ ΠΕΡΙ ΕΙΜΑΡΜΕΝΗΣ»]

Κατά τον Άγ. Ιω. Χρυσόστομο, τελικά, «Καιρός αθυμίας είναι, όχι όταν υποφέρουμε άσχημα, αλλ' όταν ενεργούμε άσχημα».

[Βλέπ. «ΙΕΡΑ ΠΑΡΑΛΛΗΛΑ» (Αγ. Ιω. Δαμασκηνού)]

Εισαγωγή στο διαδίκτυο, επιμέλεια, παρουσίαση
«ΑΓΙΟΚΥΠΡΙΑΝΙΤΗΣ»
Αποσπασματικές αναρτήσεις εκ του βιβλίου
του Κ. Γ. Παπαδημητρακοπούλου:
«Η Κατάθλιψη κατά τους Πατέρες της Εκκλησίας»,
εκδόσεις «Φωτοδότες», 4η έκδοση, σελ 29-33.

Κ. Γ. ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΥ: Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΚΑΤΑ ΤΟΥΣ ΠΑΤΕΡΕΣ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ (ΤΡΙΤΟ ΜΕΡΟΣ)

 

Αποσπασματικές αναρτήσεις εκ του βιβλίου
του Κ. Γ. Παπαδημητρακοπούλου:
 «Η Κατάθλιψη κατά τους Πατέρες της Εκκλησίας»,
εκδόσεις  «Φωτοδότες», 4η έκδοση, σελ 24-28.
Εισαγωγή στο διαδίκτυο, επιμέλεια, παρουσίαση
 «ΑΓΙΟΚΥΠΡΙΑΝΙΤΗΣ»

Πρόλογος

Σύμφωνα με στοιχεία της Παγκόσμιας Οργάνωσης Υγείας το 5 ο/ο του πληθυσμού στην Ευρώπη υποφέρει από κατάθλιψη, το 10 ο/ο των ανδρών και το 20 ο/ο των γυναικών βιώνουν καταθλιπτικά γεγονότα, ενώ 340 εκατ. άνθρωποι σ' όλο τον κόσμο υποφέρουν από τέτοιες διαταραχές! Δυστυχώς η κατάσταση αυτή συνεχώς επιδεινώνεται και εξελίσσεται σε μάστιγα του αιώνα μας... Και οι ιδικοί ψάχνουν για τις λύσεις! Τα ψυχοφάρμακα δίνουν και παίρνουν. Οι ψυχολόγοι (ακόμη δε και οι παιδοψυχολόγοι) και οι ψυχίατροι έγιναν το καταφύγιο των πολλών... Λύπη, μελαγχολία, κατάθλιψη!
Οι Πατέρες χρησιμοποιούν τον γενικότερο όρο «αθυμία», όταν αναφέρονται σ' αυτή την κατάσταση. Και πόσα δεν έχουν να πουν! Ο Άγ. Ιωάννης ο Χρυσόστομος είχε δύο ανθρώπους του περιβάλλοντός του, τον φίλο του Σταγείριο και την συνεργάτιδά του Οσία Ολυμπιάδα, οι οποίοι, αν και ήταν ενάρετοι όπως ο ίδιος αναφέρει, έπασχαν απ' την αθυμία, τους απηύθυνε δε πλήθος μακροσκελών επιστολών προκειμένου να τους βοηθήσει. Συνεπώς το πρόβλημα αγγίζει κάποτε και τους εναρέτους!
Οι Πατέρες μας εξηγούν με σαφήνεια ποιά είναι τα είδη της λύπης, και πώς μόνο για την αμαρτία, τη δική μας και των άλλων, πρέπει να λυπάται κανείς και για τίποτε άλλο! Πρόκειται για την αποκαλούμενη «κατά Θεόν λύπη» η οποία οδηγεί στη μετάνοια και τη σωτηρία μας. Αυτή είναι και η λύπη των Αγίων, αναφέροντας επ' αυτού πλήθος από παραδείγματα και χωρία της Αγίας Γραφής. Την αθυμία την περιγράφουν με τα μελανότερα χρώματα, την θεωρούν (όπως και είναι!) αφόρητη κατάσταση, τη χειρότερη απ' όλες τις δοκιμασίες, ακόμα δε και τον θάνατο που είναι το κορύφωμα όλων των δοκιμασιών! Την αποκαλούν νέφος πυκνό και ζοφερό, σκοτάδι, βαρύ φορτίο, τυραννίδα, μανιακό πέλαγος, φοβερό βασανιστήριο κ.λπ.
Τονίζουν ακόμα πως ο δαίμονας αυτούς που εξουσιάζει, το κατορθώνει αυτό μέσα απ' την υπερβολική αθυμία! Γι' αυτό και την χαρακτηρίζουν «πονηρό πνεύμα της λύπης»! Μας εξηγούν αναλυτικά τις αιτίες που μας συμβαίνουν αυτά, τις οποίες αξίζει να προσέξουμε πάρα πολύ, γιατί μέσα απ' αυτές μπορούμε μπορούμε να καθρεφτίσουμε τον εαυτό μας και να εντοπίσουμε το πρόβλημά μας. Και απ' τον εντοπισμό του προβλήματος μπορούμε ευκολότερα να οδηγηθούμε στην θεραπεία και την απαλλαγή μας απ' αυτήν. Μας περιγράφουν ποιές είναι οι συνέπειες της αθυμίας στη ζωή μας και γιατί την επιτρέπει ο Θεός.
Επιπλέον στέκονται πολύ στην αντιμετώπισή της. Τονίζουν πως σαφώς η αθυμία θεραπεύεται και προτείνουν τις λύσεις, οι οποίες είναι κυρίως πνευματικές. Ας τις εφαρμόσουμε με ακρίβεια και επιμέλεια στη ζωή μας, για να βρούμε την ίαση που τόσο ποθούμε. Αλλά πόσο υπέροχα εξηγούν και τα δάκρυα του Κυρίου, τόσο για τον φίλο του τον Λάζαρο εκεί λίγο πριν τον αναστήσει, όσο και για την κατάντια της Ιερουσαλήμ που θα γινόταν σύντομα κυριολεκτικά βορά των εχθρών της!
Όλα αυτά τα θαυμάσια τα παραθέτουν με τον δικό τους χαρακτηριστικό τρόπο, με πλήθος παραδειγμάτων και σοφίας, που οικοδομούν οπωσδήποτε καθένα που θέλει να τους ακούσει. Ή έστω που επιθυμεί να ακούσει και μία άλλη άποψη! Αξίζει να αναφερθεί ότι το βιβλίο αυτό προήλθε μετά από μελέτη των συγγραμμάτων τους, την αποκαλουμένη Πατρολογία, απ' την οποία σταχυολογήσαμε κατά το δυνατόν ό,τι βρήκαμε γραμμένο σ' αυτήν, το ταξινομήσαμε σε ενότητες, το χωρίσαμε σε κεφάλαια κι πολλές παραγράφους, προβήκαμε σε πλήθος υπογραμμίσεων και γενικά σε ό,τι κρίναμε πρακτικό και χρήσιμο προκειμένου το κείμενο να είναι απλό, άνετο στη μελέτη και εύληπτο, ακόμη δε και για τον ολιγογράμματο.
Ελπίζουμε ότι ο φίλος αναγνώστης θα βρει πραγματικά χρήσιμη αυτή την προσπάθεια και θα ωφεληθεί πολύ. Κι όπως γράφει ο Άγ. Ισίδωρος Πηλουσιώτης «αν το έργο αυτό είναι καλό, ας το αποδώσει στον Θεό. Αν, όμως, ότι είναι γραμμένο με ελλείψεις, ας συγχωρήσει την ανθρώπινη αδυναμία, που δεν μπορεί να εκφράσει αυτό που θέλει»...

Κ.Γ.Π.

Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ

ΚΑΤΑ ΤΟΥΣ ΠΑΤΕΡΕΣ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ

Γ'. ΕΙΝΑΙ ΧΕΙΡΟΤΕΡΗ ΚΙ ΑΠ' ΤΟΝ ΘΑΝΑΤΟ ΤΟ ΚΟΡΥΦΩΝΑ ΤΩΝ ΔΟΚΙΜΑΣΙΩΝ!

Προχωρώντας ακόμη περισσότερο, αναφέρει ο Άγ. Ιω. Χρυσόστομος:

«Κι όμως, τί είναι χειρότερο απ' τον θάνατο; Δεν φαίνεται να είναι αυτό το κορύφωμα των ανθρώπινων κακών, το φοβερό και αφόρητο κι άξιο μυρίων θρήνων; Δεν είπε ο Παύλος ότι αυτός είναι τιμωρία της χειρότερης παρανομίας; Γιατί αυτή είπε ότι είναι η τιμωρία για εκείνους που προσέρχονται ανάξια στα ιερά μυστήρια και μετέχουν στη φρικτή εκείνη Τράπεζα, λέγοντας: «Γι' αυτό ανάμεσά σας είναι πολλοί ασθενείς και άρρωστοι, και αρκετοί έχουν πεθάνει» (Α' Κορ. 11,30).
Και οι νομοθέτες δεν καταδικάζουν όλοι σ' αυτήν την ποινή εκείνους που διαπράττουν ανεπανόρθωτα πλημμελήματα; Αλλά και ο Θεός δεν επέβαλε αυτόν ως εσχάτη τιμωρία σε όσους διαπράττουν μεγάλα πλημμελήματα κατά τον Μωσαϊκό νόμο; ... Και ο μέγας εκείνος Ηλίας επίσης εξ αιτίας του φόβου του θανάτου, έγινε και δραπέτης και φυγάς και μετανάστης, φοβούμενος μόνο την απειλή μιας πορνευόμενης και κακόφημης γυναίκας... Πράγματι, η φύση του θανάτου είναι τρομακτική.
Γι' αυτό στην περίπτωση του κάθε νεκρού τόσο πολύ μας εκπλήσσει και μας συγχέει και μας συστέλλει, σαν να εμφανίζεται τότε ξαφνικά. Κι η μελέτη του χρόνου και η καθημερινή άσκηση σ' αυτό το θέαμα δεν έχει καμμιά ισχύ για την παρηγοριά μας... Αλλ' όμως αυτό το φοβερό απ' τα ίδια τα πράγματα και η δειλία των Αγίων εκείνων ανδρών, είναι πολύ ελαφρότερο της αθυμίας (=κατάθλιψης). Γι' αυτήν ακριβώς την αθυμία (=κατάθλιψη), έτρεξα τους μικρούς αυτούς διαύλους των λόγων, για να σε διδάξω ότι, όποια τιμωρία υφίστασαι, αντίστοιχή της, ή καλύτερα πολύ μεγαλύτερη αμοιβή περιμένεις. Και για να μάθεις ότι είναι έτσι αυτά τα πράγματα, θα καταφύγω τώρα σ' εκείνους που κυριεύτηκαν απ' αυτήν, στους οποίους επειγόμουν προηγουμένως να έλθω.
Πράγματι, ο λαός των Εβραίων, όταν ήλθε ο Μωυσής κι ευαγγελίστηκε ελευθερία και απαλλαγή απ' τα Αιγυπτιακά κακά, δεν ήθελε ούτε να τον ακούσει, και προβάλλοντας την αιτία ο νομοθέτης, έλεγε: «Λάλησε ο Μωυσής στο λαό κι από ολιγοψυχία ο λαός δεν άκουσε τον Μωυσή» (Έξ. 6,9). Κι όταν ο Θεός απείλησε τους Ιουδαίους με μεγάλες απειλές για την πολλή παρανομία τους μετά την αιχμαλωσία τους και τη διαβίωση στην ξενιτιά, προσθέτει κι αυτή την τιμωρία: «Θα τους δώσω καρδιά άθυμη, οφθαλμούς σβησμένους και ψυχή που να λειώνει» (Δευτ. 28,65). Αλλά τι χρειάζεται να αναφέρω τους Ιουδαίους, λαό άτακτο, αγνώμονα, δουλωμένο στη σάρκα, που δεν γνώριζε να φιλοσοφεί, αν και μπορούσε να πάρει πρότυπα από εκείνους τους μεγάλους και υψηλούς άνδρες;
Πράγματι ο χορός των Αποστόλων, που έζησε τρία χρόνια μαζί με τον Χριστό και διδάχθηκε πολλά για την αθανασία και τα άλλα απόρρητα που ενήργησε θαυμαστά και παράδοξα σημεία που είδαν αυτόν τον Ίδιο να θαυματουργεί τόσο καιρό, που κοινώνησαν μαζί Του της τράπεζας και της ομιλίας και τέτοιων λόγων κι εκπαιδεύτηκαν με κάθε τρόπο, ενώ Τον κρατούσαν συνεχώς και κρέμονταν απ' Αυτόν σαν παιδιά που θηλάζουν ακόμη και συνεχώς τον ρωτούσαν «πού πηγαίνεις;», όταν άκουσαν λόγια που τους προκάλεσαν αθυμία, τόσο πολύ έσβησαν απ' την τυραννία της αθυμίας αυτής και κυριεύτηκαν από τη λύπη, ώστε να μην τον ερωτούν πλέον κάτι τέτοιο.
Και κατηγορώντας τους γι' αυτό ο Χριστός έλεγε: «Ακούσατε ότι πηγαίνω προς Αυτόν που μ' έστειλε, κι ότι θα έλθω προς εσάς, και κανένας δεν με ρωτά, πού πηγαίνεις; Αλλά μόλις σας είπα αυτά τα λόγια, η λύπη πλημμύρισε την καρδιά σας» (Ιω. 14,28). Είδες πως η τυρρανίδα της αθυμίας επισκίασε τον έρωτα και πως τους αιχμαλώτισε και τους έκανε δικούς της; Ο Ηλίας πάλι εκείνος (δεν θα τον αφήσω κατά μέρος ούτε τώρα), μετά την φυγή και την αναχώρησή του από την Παλαιστίνη, μη υπομένοντας την τυραννία της αθυμίας (διότι αθυμούσε πολύ, αυτό ακριβώς δήλωνε ο συγγραφέας της διηγήσεως με τα λόγια «αναχώρησε για την ακακούφισή σου»), άκουσε τι λέγει στην προσευχή του:
«Αρκετά είναι τα τωρινά, Κύριε. Πάρτε μου τη ζωή, γιατί εγώ δεν είμαι ανώτερος απ' τους πατέρες μου» (Α' Βασ. 19,3). Κι εκείνο το φοβερότατο, το κορύφωμα της τιμωρίας, το κεφάλαιο των κακών, την τιμωρία κάθε αμαρτίας, αυτό το ζητεί με την προσευχή του και θέλει να το λάβει σαν χάρη. Τόσο βαρύτερο του θανάτου πράγμα είναι η αθυμία. Για να διαφύγει δηλαδή αυτήν, καταφεύγει σ' εκείνον! Εδώ ακριβώς θέλω να σου λύσω ένα ζήτημα. Πράγματι γνωρίζω πόσο επιθυμείς τη λύση τέτοιων προβλημάτων και αναγνωρίζω καλά πόσο θα σε χαροποιήσω. Ποιο, λοιπόν, είναι το ζήτημα; Αν νόμιζε ότι ο θάνατος είναι κάτι ελαφρύτερο από την αθυμία, τότε γιατί εγκατέλειψε και πατρίδα και έθνος και έφυγε, ώστε να μην περιπέσει στον θάνατο; Για να γνωρίζεις κι από εδώ καλά, πως η αθυμία είναι οδυνηρότερη απ' τον θάνατο.

Όταν, δηλαδή, τον τάρασσε μόνος του εκείνος ο φόβος, εύλογα έκανε τα πάντα, ώστε να ξεφύγει απ' αυτόν. Μόλις, όμως, η αθυμία εγκαταστάθηκε κι επέδειξε τη φύση της, κατατρώγοντας, λειώνοντας, λιανίζοντάς τον με τα δόντια της, έγινε ανυπόφορη. Τότε, λοιπόν, το βαρύτερο απ' όλα είναι ελαφρότερο απ' αυτόν. Έτσι και ο Ιωνάς, ξεφεύγοντας από εκείνη, κατέφυγε προς αυτόν (δηλ. τον θάνατο), ζητεί κι' αυτός τον θάνατο, λέγοντας: «Πάρε τη ψυχή μου από μένα, γιατί προτιμότερο είναι για μένα να πεθάνω, παρά να ζω» (Ιων. 4,3).
Και ο Δαβίδ, πάλι, γράφοντας έναν ψαλμό, είτε για τον εαυτό του είτε για κάποιους άλλους που οδύρονται, επισημαίνει ακριβώς το ίδιο. «Όταν ταράχθηκε ο αμαρτωλός εναντίον μου, λέγει, κουφάθηκα και ταπεινώθηκα και σιώπησα από αγαθά λόγια και ο πόνος μου αυξήθηκε» (Ψαλμ. 38,2).

Από την «10η ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΠΡΟΣ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ»

 

Εισαγωγή στο διαδίκτυο, επιμέλεια, παρουσίαση
«ΑΓΙΟΚΥΠΡΙΑΝΙΤΗΣ»
Αποσπασματικές αναρτήσεις εκ του βιβλίου
του Κ. Γ. Παπαδημητρακοπούλου:
«Η Κατάθλιψη κατά τους Πατέρες της Εκκλησίας»,
εκδόσεις «Φωτοδότες», 4η έκδοση, σελ 24-28.