ΑΓΙΟΥ ΙΓΝΑΝΤΙΟΥ ΜΠΡΙΑΝΤΣΑΝΙΝΩΦ: ΣΩΜΑΤΙΚΟΣ ΚΑΙ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟΣ ΑΣΚΗΤΙΣΜΟΣ (6ον)

 

Αποσπασματικές αναρτήσεις εκ του βιβλίου
Οσίου Ιγνατίου Μπριαντσανίνωφ: ΕΡΓΑ Ζ'
«ΣΩΜΑΤΙΚΟΣ ΚΑΙ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟΣ ΑΣΚΗΤΙΣΜΟΣ»
(Επιλεγμένα κείμενα και επιστολές προς πνευματικά του παιδιά,
με πλήθος θεμάτων πνευματικής οικοδομής και σωτηρίας).
Μετάφραση Επιμέλεια Πέτρου Μπότση. Αθήνα 2021, σελ. 39-42).
Εισαγωγή στο διαδίκτυο, επιμέλεια, παρουσίαση κειμένου
ΑΓΙΟΚΥΠΡΙΑΝΙΤΗΣ

 

Ο Χριστός στεφανώνει τους νικητές με το Άγιο Πνεύμα. Τις ημέρες αυτές το Πνεύμα δεν κατέρχεται, επειδή οι ασκητές αγωνίζονται άνομα. «Ουδείς στρατευόμενος εμπλέκεται ταις του βίου πραγματείαις, ίνα τω στρατολογήσαντι αρέση» (Β' Τιμ. β' 4). Ό,τι εμποδίζει την αυταπάρνηση και φέρνει ταραχή στην καρδιά, είναι το εμπόριο της σύγρονης ζωής.

Ο Κύριος το παρατηρεί με αυστηρότητα αυτό' απομακρύνεται από τον αγωνιστή που δεσμεύεται με το εμπόριο της ζωής αυτής! Γι' αυτό κι ο άγιος απόστολος πιέζει το μαθητή του στον πραγματικό πνευματικό αγώνα: «Συ ουν κακοπάθησον ως καλός στρατιώτης Ιησού Χριστού» (Β' Τιμ. β' 3). Ο όσιος Ισαάκ ο Σύρος λέει για τους ασκητές που δεν φροντίζουν να ξεριζώσουν τα πάθη της ψυχής:

«Οι σωματικοί αγώνες δεν φέρνουν καρπούς. Όπως ο άνθρωπος που σπέρνει σε κακτώδη γη δε γίνεται να θερίσει καρπούς, έτσι είναι κι ο άνθρωπος που φθείρει τη σκέψη του με ανησυχία, με μνήμη των κακών και απληστία κι έπειτα γκρινιάζει στο κρεβάτι του για τις πολλές αγρυπνίες του και τη μεγάλη εγκράτειά του... Η Αγία Γραφή το βεβαιώνει αυτό ως εξής:

«...ως λαός δικαιοσύνην πεποιηκώς και κρίσιν Θεού αυτού μη εγκαταλελοιπώς αιτούσί με νυν κρίσιν δικαίαν και εγγίζειν Θεώ επιθυμούσι λέγοντες' τί ότι εμνηστεύσαμεν και ουκ οίδες; εταπεινώσαμεν τα ψυχάς ημών και ουκ έγνως: εν γαρ ταις ημέραις των νηστειών υμών ευρίσκετε τα θελήματα υμών και πάντας τους υποχειρίους υμών υπονήσσετε» (Ησ. νη' 2-3), δηλαδή τις πονηρές επιθυμίες σας.

Τους προσφέρετε ως ολοκαυτώματα στα είδωλα' και στις ελεινές σκέψεις σας θεωρείτε τους εαυτούς σας ως Θεούς, θυσιάζετε καθημερινά την ελεύθερη βούλησή σας, που είναι πολυτιμότερη απ' όλα τα θυμιάματα' και όμως οφείλετε μάλλον να επικεντρωθείτε σε Μένα με τα καλά σας έργα και την καθαρή σας συνείδηση». Ο όσιος Συμεών ο Νέος Θεολόγος λέει: «Αν κάποιος μεταθέσει την αγάπη που έχει για τον Χριστό, το Νυμφίο του, στην επιθυμία του για κάτι άλλο, θα γίνει μισητός και απεχθής στο Χριστό κι ανάξιος να ενωθεί μαζί Του.

Είναι γραμμένο ότι «εγώ τους εμέ φιλούντας αγαπώ, οι δε εμέ ζητούντες ευρήσουσι χάριν» (Παρ. η' 17). Πρόσεξε με ποιον τρόπο τιμούσαν οι αρχαίοι μοναχοί την ιερή αυτή δραστηριότητα - πόση αξία υπέρμετρη της έδιναν! Εμείς που έχουμε σκοτιστεί, είμαστε ανίκανοι ακόμα και να το κατανοήσουμε αυτό, επειδή δεν έχουμε βιώσει μια πραγματική, νηπτική ζωή. Έχουμε ζήσει κάπως χαλαρά, σκόρπιοι, σα νά' ναι κάτι ασήμαντο αυτό, σα να μην πιστεύουμε στην αιωνιότητα και τη διπλάσια ανταμοιβή της.

«Κάποτε ο μεγάλος και θεοφόρος γέροντας Δανιήλ πήγε με τους μαθητές του από τη Σκήτη στο μοναστήρι της Θηβαϊδας, όπου ζούσε ο αββάς Απολλώ». Όταν οι πατέρες πληροφορήθηκαν τον ερχομό του, και περπάτησαν επτά στάδια (περίπου χίλια τρακόσια μέτρα) για να τον προϋπαντήσουν. Ήταν περισσότεροι από πέντε χιλιάδες κι ανάμεσά τους υπήρχαν χίλιοι που κρατούσαν λάβαρα. Ήταν ένα θαυμάσιο θέαμα! Έσκυψαν όλοι ως τη γη και περίμεναν να υποδεχτούν τον Χριστό.

Μερικοί απ' αυτούς έστρωσαν τα ιμάτιά τους μπροστά στα πόδια του, άλλοι τις κουκούλες τους, ενώ τα μάτια όλων είχαν γίνει πηγές δακρύων. Ο αββάς Απολλώ έφτασε και πλησιάζοντας το γέροντα προσκύνησε μπροστά του επτά φορές και τον κοίταξε με σεβασμό. Η εκκλησία δεν τους χωρούσε όλους. Έπειτα χαιρέτισαν ο ένας τον άλλον με αγάπη. Οι αδελφοί άρχισαν να ικετεύουν το γέροντα να τους αξιώσει ν' ακούσουν από τα χείλη του λόγους σωτηρίας.

Ο γέροντας δεν άρχισε σύντομα να μιλάει. Κάθισαν όλοι στην άμμο, κοντά στο μοναστήρι κι ο π. Δανιήλ είπε στο μαθητή του να γράψει τ' ακόλουθα: «Αν θέλετε να σηκωθείτε, να τηρείτε την ακτημοσύνη και τη σιγή' στις δύο αυτές αρετές στηρίζεται όλη η μοναχική ζωή». Ο μαθητής έγραψε αυτό που του είπε ο γέροντας και το έδωσε σ' έναν από τους αδελφούς, που το διάωασε στους Αιγύπτιους μοναχούς. Όλοι τους ένιωσαν συντριβή κι άρχισαν να θρηνούν (Πατερικό της Σκήτης).

Τέτοια ήταν η ζωή του Γέροντα, που μπορούσε να περικλείσει ολόκληρη τη μοναχική ζωή σε δύο λέξεις! -και σε δύο λέξεις να βάλει συγκεκριμένα όρια για το νου και την καρδιά, ορίζοντας το έργο της σωτηρίας! Αυτή ήταν η ζωή των αδελφών' η ζωή τους πλούτιζε με την εμπειρία να προσέχουν τον εαυτό τους, να ερευνούν τον εαυτό τους αν κατανόησαν ολόκληρο το βάθος των λόγων του Γέροντα κι ανταποκρίθηκαν με γενικό θρήνο.

Η ακτημοσύνη είναι το ίδιο με το να έχει νεκρωθεί κανείς για όλα, με το να κρατάει το νου του ελεύθερο από κάθε τι το επίγειο' κι η σιγή, όταν γίνεται συνήθεια, παρέχει όλη την ελευθερία στο νου να κοιτάζει διαρκώς την καρδιά. Αυτή είναι η ζωντανή εικόνα του αληθινού ανθρώπου της σιγής, του αληθινού μοναχού που είναι νεκρός για τον κόσμο, ένας μυστικός ιερέας και αρχιερέας που προσφέρει στο Θεό μια αδιάλειπτη θυσία των ιερών και αγίων σκέψεων κι αισθημάτων, καθώς και μια θυσία ακόμη μεγαλύτερη, της καρδιακής και νοεράς σιγής. Αυτός είναι ο μυστικός γνόφος, πέραν του οποίου υπάρχει ο Θεός.

*Η επιστολή αυτή, όπως κι η προηγούμενη, πρέπει να γράφτηκαν κατά τη διάρκεια της ανάρρωσής του στο μοναστήρι Νικολο-Μπαμπαέφσκυ, το 1847.

Αποσπασματικές αναρτήσεις εκ του βιβλίου
Οσίου Ιγνατίου Μπριαντσανίνωφ: 'ΕΡΓΑ Ζ
«ΣΩΜΑΤΙΚΟΣ ΚΑΙ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟΣ ΑΣΚΗΤΙΣΜΟΣ»
(Επιλεγμένα κείμενα και επιστολές προς πνευματικά του παιδιά,
με πλήθος θεμάτων πνευματικής οικοδομής και σωτηρίας).
Μετάφραση Επιμέλεια: Πέτρου Μπότση. Αθήνα 2021, σελ. 39-42).
Εισαγωγή στο διαδίκτυο, επιμέλεια, παρουσίαση κειμένου
ΑΓΙΟΚΥΠΡΙΑΝΙΤΗΣ

ΑΓΙΟΥ ΙΓΝΑΝΤΙΟΥ ΜΠΡΙΑΝΤΣΑΝΙΝΩΦ: ΣΩΜΑΤΙΚΟΣ ΚΑΙ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟΣ ΑΣΚΗΤΙΣΜΟΣ (5ον)

 

Αποσπασματικές αναρτήσεις εκ του βιβλίου
Οσίου Ιγνατίου Μπριαντσανίνωφ: ΕΡΓΑ Ζ'
«ΣΩΜΑΤΙΚΟΣ ΚΑΙ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟΣ ΑΣΚΗΤΙΣΜΟΣ»
(Επιλεγμένα κείμενα και επιστολές προς πνευματικά του παιδιά,
με πλήθος θεμάτων πνευματικής οικοδομής και σωτηρίας).
Μετάφραση Επιμέλεια Πέτρου Μπότση. Αθήνα 2021, σελ. 32-38).
Εισαγωγή στο διαδίκτυο, επιμέλεια, παρουσίαση κειμένου
ΑΓΙΟΚΥΠΡΙΑΝΙΤΗΣ

 

Ο όσιος Συμεών ο Νέος Θεολόγος είπε πολύ όμορφα: «Εκείνοι που προσποιούνται την αρετή και λόγω του μοναχικού σχήματος μοιάζουν να είναι ένα πράγμα εξωτερικά και κάτι άλλο εσωτερικά, βυθισμένοι στη μοναδικότητά τους, στη ζήλεια και τις αχρείες απολαύσεις, τιμούνται από πολλούς ανθρώπους ως άγιοι και απαθείς' στους περισσότερους ανθρώπους τα μάτια της ψυχής είναι ακάθαρτα κι έτσι δεν μπορούν ν' αναγνωρίζουν αυτούς τους απατεώνες από τους καρπούς τους» (βλ. Ματθ. ζ' 15-16).

Από την άλλη πλευρά, εκείνοι που είναι γεμάτοι από ευλάβεια, αρετή και καρδιακή απλότητα και είναι πραγματικά άγιοι, κρίνονται από τους άλλους όπως οι λοιποί άνθρωποι και τους μεταχειρίζονται με περιφρόνηση, σα νά' ναι ανάξιοι. Οι άνθρωποι αυτοί σκέφτονται πως ο γοητευτικός και επιδεικτικός άνθρωπος είναι πνευματικός καθοδηγητής' τον ήσυχο άνθρωπο όμως, που δεν προσέχει τα άχρηστα λόγια, θεωρούν ότι είναι άβολος και αδιάφορος. Η αλαζονική, άρρωστη και διαβολική υπερηφάνεια απορρίπτει όποιον είναι εμπνευσμένος από το Άγιο Πνεύμα, ωσάν ο άγιος άνθρωπος να ήταν κι αυτός αλαζόνας και γεμάτος υπερηφάνεια.

Τα λόγια αυτού του ανθρώπου χτυπούν σαν γροθιές, αλλά δεν τον οδηγούν στη μετάνοια. Όποιον όμως χρησιμοποιεί το ενδόμυχο ταλέντο ή την παιδεία του για να σχηματίσει μακρόσυρτες φράσεις και να λέει ψέματα σε ανθρώπους για τη σωτηρία τους, τον επαινούν ως τον ουρανό. Τa μόνα βιβλία που μπορούν να κληθούν «πνευματικά» στο αληθινό τους νόημα, είναι εκείνα που έχουν γραφεί με το φωτισμό του Αγίου Πνεύματος. Μην παρασύρεσαι από το γενικό ρεύμα, αλλά ν' ακολουθείς το στενό δρόμο των Αγίων Πατέρων. 

Έχεις αγαπήσει ό,τι είναι δικό μου -σε πληροφορώ ότι έχω προσπαθήσει να συμπεριφέρομαι ανάλογα. Μου έγραφες στο γράμμα σου: «Ν' αποφεύγεις τους ανθρώπους και θα σωθείς!» Αυτή ήταν η προφητική φωνή που άκουσε ο όσιος Αρσένιος. Πώς μπορεί ένας που αγαπά την ησυχία να υπομένει θεληματικά το πολυσύχναστο κοινόβιο, στο ίδιο επίπεδο με τους αρχάριους κι εκείνους που είναι αεικίνητοι; Όταν ο όσιος Αρσένιος ζούσε στην πρωτεύουσα, στη βσιλική αυλή, και προσευχόταν στο Θεό εν μέσω των πειρασμών που τον περιέβαλαν, χωρίς να γνρίζει τι κάνει, άκουσε μια φωνή: «Φεύγε τους ανθρώπους και θα σωθείς».

Η φωνή εκείνη ακούστηκε κι από σένα, αντηχούσε στην ψυχή σου όταν ζούσες στον κόσμο, ανάμεσα σε πολλές παγίδες. Την άκουσες τη φωνή και αποσύρθηκες από απομονωμένο μοναστήρι. Το έκανες αυτό με απλή καρδιά, με ειλικρίνεια, με απλότητα θέλησης και με λίγη προπαρασκευαστική γνώση της μοναχικής ζωής. Και σε περίμεναν απρόσμενες θλίψεις και δυσκολίες. Και τι έγινε; Ο Θεός σε αγαπά και θέλει να σου χαρίσει το έλεός Του, να σε κάνει σοφό -έτσι μίλησε ένας άγιος γέροντας μοναχός σ' ένα νεαρό μοναχό που παραπονιόταν για τις δοκιμασίες του.

Έστειλε ο Θεός θλίψεις; Θα στείλει και παρηγοριές. Όταν ο όσιος Αρσένιος ήταν ακόμα στο μοναστήρι, άρχισε να προσεύχεται στο Θεό: «Ω, Κύριε! Δίδαξέ με πως θα σωθώ!». Και του δόθηκε μια πλήρης απάντηση: «Αρσένιε, φεύγε τους ανθρώπους», όπως έλεγε ο Μέγας Αρσένιος όταν καθοδηγούσε τους αδελφούς με τη δική του εμπειρία. Αγωνίσου ασκητικά με όση δύναμη έχεις, ώστε να κατανικηθούν όλα τα εξωτερικά με την εσωτερική εργασία σου, που γίνεται για τη χάρη του Θεού.

Ο Μέγας Μακάριος, ιδρυτής και βασικός καθοδηγητής της Σκήτης στην Αίγυπτο, που ήταν περίφημη για τον ασκητισμό της και όπου έζησε κι ο όσιος Αρσένιος ο Μέγας, συνήθιζε να λέει στους αδελφούς μετά τη θεία λειτουργία. «Φεύγετε αδελφοί». Κάποτε οι γέροντες έφεραν αντίρρηση: «Πού πρέπει να πάμε, μακρύτερα απ' αυτήν τη μοναχική έρημο;». Ο μεγάλος ασκητής του Θεού έβαλε το δάχτυλό του στα χείλη του κι επανέλαβε: «Φεύγετε, αδελφοί».

Σε παρακαλώ: Δώσε την αξία και το σωστό βάρος στο έργο των Αγίων Πατέρων, στο έργο που θα κάνει την πρόοδο και τη σωτηρία ευκολότερες για σένα.

Δώσε αξία στην εργασία -το λέω αυτό κλαίγοντας με δάκρυα- στην εργασία που έχει εγκαταλειφθεί σήμερα από τους μοναχούς, που έχει καταπατηθεί απ' αυτούς, που έχει ενταφιαστεί σε βαθιά λησμονιά και στο μίσος κι έχει αντικατασταθεί -δε γνωρίζω από τι- από κάποιο είδος παιχνιδιών. Προσευχόμαστε για σας στο Χριστό να συμφιλιωθείτε με το Θεό (βλ. Β' Κορ. ε' 20), είπε ο απόστολος.

Αποσπασματικές αναρτήσεις εκ του βιβλίου
Οσίου Ιγνατίου Μπριαντσανίνωφ: 'ΕΡΓΑ Ζ
«ΣΩΜΑΤΙΚΟΣ ΚΑΙ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟΣ ΑΣΚΗΤΙΣΜΟΣ»
(Επιλεγμένα κείμενα και επιστολές προς πνευματικά του παιδιά,
με πλήθος θεμάτων πνευματικής οικοδομής και σωτηρίας).
Μετάφραση Επιμέλεια: Πέτρου Μπότση. Αθήνα 2021, σελ. 32-38).
Εισαγωγή στο διαδίκτυο, επιμέλεια, παρουσίαση κειμένου
ΑΓΙΟΚΥΠΡΙΑΝΙΤΗΣ

ΑΓΙΟΥ ΙΓΝΑΝΤΙΟΥ ΜΠΡΙΑΝΤΣΑΝΙΝΩΦ: ΣΩΜΑΤΙΚΟΣ ΚΑΙ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟΣ ΑΣΚΗΤΙΣΜΟΣ (4ον)

 

Αποσπασματικές αναρτήσεις εκ του βιβλίου
Οσίου Ιγνατίου Μπριαντσανίνωφ: ΕΡΓΑ Ζ'
«ΣΩΜΑΤΙΚΟΣ ΚΑΙ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟΣ ΑΣΚΗΤΙΣΜΟΣ»
(Επιλεγμένα κείμενα και επιστολές προς πνευματικά του παιδιά,
με πλήθος θεμάτων πνευματικής οικοδομής και σωτηρίας).
Μετάφραση Επιμέλεια Πέτρου Μπότση. Αθήνα 2021, σελ. 28-31).
Εισαγωγή στο διαδίκτυο, επιμέλεια, παρουσίαση κειμένου
ΑΓΙΟΚΥΠΡΙΑΝΙΤΗΣ

 

2. Προς το μοναχό Λεωνίδα.

Περί ελέους και ελεημοσύνης, καθώς και περί ψαλμωδίας (επιστολή αχρονολόγητη).

Τί νομίζεις; Για ποια έλλειψη μπορώ να παραπονεθώ ιδιαίτερα στην ερημία μου, αφού δε βγαίνω από το κελλί μου; Μόνο για την έλλειψη χρόνου. Η αρρώστια κι η θεραπεία μου καταναλίσκουν όλο το χρόνο μου. Ξαπλώνω εκεί, κείμαι σε αδράνεια, ναρκωμένος. Δυνατά φάρμακα ατονούν τις φλέβες και τα οστά μου. Αν με τη βοήθεια του Θεού δυναμώσω, θ' αρχίσει να μου αφαιρεί το χρόνο η δουλειά μου, που με περιμένει υπομονετικά. Αν γυρίσω στην Πετρούπολη, στο μοναστήρι του Οσίου Στεργίου, θα πέσουν πάνω μου οι αδελφοί, οι φίλοι, γνωστοί, περίεργοι άνθρωποι και θ' αντιμετωπίσω μοναστικά θέματα και το μοναστήρι- κι όλ' αυτά θα δαπανούν όλο μου το χρόνο. Έτσι σκέφτομαι τώρα, τις ελεύθερες στιγμές μου, να συνθέσω σταδιακά για το Λεωνίδα την περιγραφή και την εξήγηση ορισμένων μοναχικών δραστηριοτήτων, όπως του υποσχέθηκα. Εσύ κι εγώ δε συμφωνούμε στον τρόπο που κατανοούμε κάποιες εκφράσεις που χρησιμοποιούμε. Για σένα μια λέξη σημαίνει ένα πράγμα, ενώ για μένα σημαίνει κάτι άλλο. Για παράδειγμα, με τις λέξεις «πνευματικός» και «πνευματικότητα», εσύ εννοείς ό,τι είναι αποδεκτό από όλους στις μέρες μας. Με τέτοια ερμηνεία όμως απομακρύνεσαι από το νόημα που αποδίδεται στις λέξεις αυτές στην Αγία Γραφή και στα κείμενα των Αγίων Πατέρων. Αυτές τις μέρες φέρει τον τίτλο «πνευματικό» ένα βιβλίο, που μόλις αναφέρεται σε κάποιο θρησκευτικό θέμα. Εκείνος που λογαριάζει τον εαυτό του ευλαβή και προσεχτικό, θεωρείται «πνευματικός» σε ύψιστο βαθμό. Αυτό όμως δε μας το διδάσκει η Αγία Γραφή, δε μας το διδάσκουν οι Άγιοι Πατέρες. Λέγεται πως ο άνθρωπος μπορεί να βρεθεί σε μια από από τις τρεις καταστάσεις: την υπό - φύσιν, την κατά φύσιν και την υπέρ - φύσιν. Οι καταστάσεις αυτές μπορούν να ονομαστούν και διαφορετικά: «εμπαθείς»,«φυσικές» και «υπερφυσικές». Οι «εμπαθείς», οι «φυσιολογικοί» κι οι «υπερφυσικοί» είναι εκείνοι που υπηρετούν ολοκληρωτικά το σύγχρονο κόσμο, αν και δεν έχουν παραδοθεί σε ωμές φαυλότητες. «Εμπαθείς» είναι όσοι έχουν παραδοθεί στα πάθη. «Φυσικοί» είναι εκείνοι που ζουν για την αιωνιότητα, ασκούν τις αρετές και αγωνίζονται ενάντια στα πάθη, αλλά δεν έχουν ακόμα ελευθερωθεί, δεν βλέπουν καθαρά ούτε τον εαυτό τους ούτε τους άλλους, αλλά κατανοούν σαν τυφλοί, μόνο με την αφή. «Υπερφυσικοί» ή πνευματικοί και απαθείς είναι εκείνοι που έχουν επισκιαστεί από το Άγιο Πνεύμα κι έχουν πληρωθεί απ' Αυτό, λειτουργούν και μιλούν με επίδρασή Του, έχουν κατανικήσει τα πάθη και έχουν υπερβεί τη φύση τους. Τέτοιοι άνθρωποι είναι το φως για τον κόσμο και το αλάτι της γης - βλέπουν τους αδελφούς τους, τους ίδιους όμως τους βλέπουν μόνο εκείνοι που είναι πνευματικοί. «Ο δε πνευμτικός ανακρίνει μεν πάντα, αυτός δε υπ' ουδενός ανακρίνεται» (Α' Κορ. β' 15), μας λέει η Αγία Γραφή. Σήμερα τέτοιους ανθρώπους πολύ σπάνια τους συναντάς. Στη ζωή μου είχα την ευτυχία να συναντήσω έναν - κι αυτός περπατά ακόμα στη γη. Είναι ένας ηλικιωμένος άνθρωπος, περίπου εβδομήντα χρονών, ένας ολογογράμματος χωρικός. Έζησε σε πολλούς τόπους στη Ρωσία και στο Άγιο Όρος και μου είπε πως είχε συναντήσει μόνο έναν τέτοιο άνθρωπο. Τόσο στη δική του περίπτωση όσο και σε άλλες χρησιμοποιείται η ορολογία των Αγίων Πατέρων που ανταποκρίνεται στην πρακτική σου ζωή, αν και αυτό συχνά δε συμφωνεί με την ορολογία των σύγχρονων θεωρητικών. Ας αφήσουμε τους νεκρούς αυτούς να παίζουν με τα πτώματά τους - δηλαδή με εκείνους που θέλουν ν' ακούν το λόγο του Θεού με σκοπό να τέρπονται με την ευγλωττία, με τους παλμούς του αίματος και με παιχνίδια του νου, αλλ' όχι με τους «ποιούντας τον λόγον του Θεού» (βλ. Λουκ. η' 21).

Αποσπασματικές αναρτήσεις εκ του βιβλίου
Οσίου Ιγνατίου Μπριαντσανίνωφ: ΕΡΓΑ Ζ'
«ΣΩΜΑΤΙΚΟΣ ΚΑΙ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟΣ ΑΣΚΗΤΙΣΜΟΣ»
(Επιλεγμένα κείμενα και επιστολές προς πνευματικά του παιδιά,
με πλήθος θεμάτων πνευματικής οικοδομής και σωτηρίας).
Μετάφραση Επιμέλεια Πέτρου Μπότση. Αθήνα 2021, σελ. 28-31).
Εισαγωγή στο διαδίκτυο, επιμέλεια, παρουσίαση κειμένου
ΑΓΙΟΚΥΠΡΙΑΝΙΤΗΣ

ΑΓΙΟΥ ΙΓΝΑΝΤΙΟΥ ΜΠΡΙΑΝΤΣΑΝΙΝΩΦ: ΣΩΜΑΤΙΚΟΣ ΚΑΙ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟΣ ΑΣΚΗΤΙΣΜΟΣ (3ον)

Αποσπασματικές αναρτήσεις εκ του βιβλίου
Οσίου Ιγνατίου Μπριαντσανίνωφ: ΕΡΓΑ Ζ'
«ΣΩΜΑΤΙΚΟΣ ΚΑΙ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟΣ ΑΣΚΗΤΙΣΜΟΣ»
(Επιλεγμένα κείμενα και επιστολές προς πνευματικά του παιδιά,
με πλήθος θεμάτων πνευματικής οικοδομής και σωτηρίας).
Μετάφραση Επιμέλεια Πέτρου Μπότση. Αθήνα 2021, σελ. 25-26).
Εισαγωγή στο διαδίκτυο, επιμέλεια, παρουσίαση κειμένου
ΑΓΙΟΚΥΠΡΙΑΝΙΤΗΣ

 

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Β'

Πνευματικός ασκητισμός

Όταν η χάρη του Θεού επισκιάζει πλούσια τον ασκητή, τότε του αποκαλύπτεται πλούσια κι ο πνευματικός ασκητισμός, που τον οδηγεί στη χριστιανική τελειότητα. Έτσι η αμαρτωλότητα της ψυχής, που ως τώρα κρυβόταν (από την ψυχή), του αποκαλύπτεται, το πέπλο απομακρύνεται από την όραση κι η απεριόριστη και επιθυμητή αιωνιότητα, που ως τότε ήταν κρυμμένη, τώρα εμφανίζεται στην ψυχή! Τότε η ώρα του θανάτου, που πριν παρέμενε μακριά, σε κάποια απόσταση, πλησιάζει και στέκεται μπροστά στην ψυχή, μπροστά στο βλέμμα του ανθρώπου. Τοτε η επίγεια ζωή, που ως τότε έμοιαζε αθάνατη, αποκόπτεται άμεσα - η παρελθούσα ζωή μοιάζει με νυχτερινό όνειρο! Η εναπομένουσα πορεία της ζωής συμβαδίζει με την προθανάτια ώρα! Ακολουθούν οι στεναγμοί, που ως τότε ήταν άγνωστοι και τώρα βγαίνουν ελεύθερα από τα βάθη της ψυχής! Ακολουθούν οι κλαυθμοί, που ως τότε ήταν κι αυτοί άγνωστοι. Έπειτα ακούγονται οι προσευχές, που ως τότε δεν είχαν ακουστεί. Η προσευχή κι ο κλαυθμός εκπέμπονται από τα βάθη της ψυχής, του νου και της καρδιάς και ανέρχονται στον ουρανό, ενώ τα χείλη παραμένουν σιωπηλά. Ωθούν τον ικέτη στα πόδια του Κυρίου και τον κρατούν εκεί. Η ψυχή εξομολογείται την αμαρτωλότητά της και την αμέτρητη μεγαλοσύνη του Θεού, εισέρχεται στην τελειότητα, οδηγείται εκεί από τη δεξιά του Πανάγαθου Θεού, που έχει δημιουργήσει τον άνθρωπο και τον αναδημιουργεί. Ευλόγει η ψυχή μου τον Κύριον... τον ευϊλατεύοντα πάσας τας ανομίας σου, τον ιώμενον πάσας τας νόσους σου' τον λυτρούμενον εκ φθοράς την ζωήν σου, τον στεφανούντα σε εν ελέει και οικτιρμοίς' τον εμπιμπλώντα εν αγαθοίς την επιθυμίαν σου, ανακαινισθήσεται ως αετού η νεότης σου (Ψαλμ. ρβ' 2-5) με την απανταχού παρουσία του Σωτήρα, που ανακαίνισε τη φύση μας. Αμήν.

Αποσπασματικές αναρτήσεις εκ του βιβλίου
Οσίου Ιγνατίου Μπριαντσανίνωφ: ΕΡΓΑ Ζ'
«ΣΩΜΑΤΙΚΟΣ ΚΑΙ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟΣ ΑΣΚΗΤΙΣΜΟΣ»
(Επιλεγμένα κείμενα και επιστολές προς πνευματικά του παιδιά,
με πλήθος θεμάτων πνευματικής οικοδομής και σωτηρίας).
Μετάφραση Επιμέλεια Πέτρου Μπότση. Αθήνα 2021, σελ. 25-26).
Εισαγωγή στο διαδίκτυο, επιμέλεια, παρουσίαση κειμένου
ΑΓΙΟΚΥΠΡΙΑΝΙΤΗΣ

ΑΓΙΟΥ ΙΓΝΑΝΤΙΟΥ ΜΠΡΙΑΝΤΣΑΝΙΝΩΦ: ΚΥΡΙΑΚΗ ΜΕΤΑ ΤΑ ΦΩΤΑ - ΛΟΓΟΣ ΠΕΡΙ ΜΕΤΑΝΟΙΑΣ (2ον)

 

Αποσπασματικές αναρτήσεις εκ του βιβλίου
Οσίου Ιγνατίου Μπριαντσανίνωφ: ΕΡΓΑ Ζ'
«ΣΩΜΑΤΙΚΟΣ ΚΑΙ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟΣ ΑΣΚΗΤΙΣΜΟΣ»
(Επιλεγμένα κείμενα και επιστολές προς πνευματικά του παιδιά,
με πλήθος θεμάτων πνευματικής οικοδομής και σωτηρίας).
Μετάφραση Επιμέλεια Πέτρου Μπότση. Αθήνα 2021, σελ. 20-23).
Εισαγωγή στο διαδίκτυο, επιμέλεια, παρουσίαση κειμένου
ΑΓΙΟΚΥΠΡΙΑΝΙΤΗΣ

Χωρίς να μειώσει τη διακονία της Μάρθας ο Κύριος, την παρατήρησε ότι ήταν υπερβολικά γήινη η νοοτροπία της και πως η συμπεριφορά της Μαρίας ήταν πιο ουσιαστική. Με την παρατήρησή του ο Κύριος αποκάθαρε την υψηλοφροσύνη του ασκητισμού της Μάρθας και την δίδαξε ν' ασκεί τη σωματική διακονία της με ταπεινοφροσύνη. Ακριβώς!

Ο σωματικός ασκητισμός που δεν έχει φωτιστεί ακόμα από πνευματική αντίληψη, περιέχει πάντα πολλά και υπερβολικά γήινα χαρακτηριστικά. Εκείνος που αγωνίζεται έτσι, αν και το κάνει για τη χάρη του Θεού, αγωνίζεται για τον παλαιό άνθρωπο (βλ. Εφ. δ' 22). Στον αγρό του φύονται μαζί το σιτάρι με τα ζιζάνια, δεν μπορεί ν' απαλλαγεί από την επιρροή των λογισμών και των έργων του σαρκικού νου.

Είναι ουσιαστικό για όλους μας να δώσουμε ιδιαίτερη προσοχή στις διδαχές του Κυρίου και να εκτελούμε τα καλά σωματικά μας έργα με μεγάλη ταπείνωση, ως δούλοι που είναι υποχρεωμένοι να εκπληρώνουν το θέλημα του Κυρίου τους, αλλά δεν μπορούν να το εκτελέσουν όπως πρέπει, λόγω της αδυναμίας και της αμαρτωλής κλίσης τους. Γι' αυτούς που ασκούν σωματικό ασκητισμό είναι πολύ ωφέλιμο να γνωρίζουν πως υπάρχει κι άλλου είδους ασκητισμός, πολύ υψηλότερος.

Κι αυτός είναι ο ασκητισμός της ψυχής' ένας ασκητισμός που επισκιάζεται από τη Θεία Χάρη. «Εκείνος που δεν έχει πνευματική εργασία, λέει ο αββάς Ισαάκ ο Σύρος, παραμένει ξένος των δωρεών του Πνεύματος, ανεξάρτητα από το σωματικό ασκητισμό που ασκεί». Ο μεγάλος δάσκαλος των μοναχών παρομοιάζει το σωματικό ασκητισμό, όταν αυτός δεν συνδέεται με πνευματική εργασία στο κελλί, με άκαρπες μήτρες και στεγνά στήθη. Ο σωματικός ασκητισμός δεν μπορεί να προσεγγίσει το νου του Θεού.

Το βλέπουμε αυτό στη Μάρθα. Ήταν τόσο απασχολημένη στο έργο της, τόσο πεπεισμένη για την αξία του, ώστε δε ρώτησε τον Κύριο τι θα του ήταν πιο ευάρεστο, αλλά έβαλε μπροστά τη δική της αντίληψη και συμβολή και αποφάσισε να τις εκτελέσει. Γιατί η ευαγγελική αυτή αφήγηση καθιερώθηκε από την Εκκλησία να διαβάζεται σε όλες τις εορτές της Θεοτόκου; Επειδή η μητέρα του Θεού προσέφερε στο Θεάνθρωπο την ύψιστη σωματική διακονία, καθώς και την ύψιστη πνευματική υπηρεσία, φυλάσσοντας στην καρδιά της όλα του λόγια Του, καθώς και όλα τα γεγονότα της ζωής Του από τη νηπιακή Του ηλικία (βλ. Λουκ. β' 19).

Για να εξηγηθεί αυτό, στην παρούσα αφήγηση προστέθηκε κάτι από το επόμενο κεφάλαιο του ευαγγελίου του Λουκά: την κραυγή προς τον Κύριο μιας γυναίκας που είχε ακούσει τη διδασκαλία Του: «Μακαρία η κοιλία η βαστάσασά σε και μαστοί ους εθήλασας» (Λουκ. ια' 28). Αυτή είναι η απάντηση του Θεού στην ανθρώπινη λογική! Η ανθρώπινη λογική ομολόγησε τη Μητέρα του Θεού μακαρία, επειδή Εκείνη γέννησε το Θεάνθρωπο. Ο Θεάνθρωπος εξύψωσε την αξία της Μητέρας του Θεού, καλώντας μακαρίους όλους εκείνους που ακούν το λόγο του Θεού και τον τηρούν.

Κι εδώ έχουμε επίσης την υπηρεσία του πνεύματος να υπερισχύσει της σωματικής υπηρεσίας, κάτι που στην ανθρώπινη λογική είναι αντίθετο. Ο εύσπλαχνος Κύριος καλεί όλους τους ανθρώπους να Τον υπηρετήσουν.

ΟΣΙΟΥ ΙΓΝΑΤΙΟΥ ΜΠΡΙΑΝΤΣΑΝΙΝΩΦ: ΕΡΓΑ Ζ' - «ΣΩΜΑΤΙΚΟΣ ΚΑΙ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟΣ ΑΣΚΗΤΙΣΜΟΣ» (ΜΕΡΟΣ 1ον)

 

Αποσπασματικές αναρτήσεις εκ του βιβλίου
Οσίου Ιγνατίου Μπριαντσανίνωφ: ΕΡΓΑ Ζ'
«ΣΩΜΑΤΙΚΟΣ ΚΑΙ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟΣ ΑΣΚΗΤΙΣΜΟΣ»
(Επιλεγμένα κείμενα και επιστολές προς πνευματικά του παιδιά,
με πλήθος θεμάτων πνευματικής οικοδομής και σωτηρίας).
Μετάφραση Επιμέλεια Πέτρου Μπότση. Αθήνα 2021, σελ. 15-18).
Εισαγωγή στο διαδίκτυο, επιμέλεια, παρουσίαση κειμένου
ΑΓΙΟΚΥΠΡΙΑΝΙΤΗΣ

Η Μάρθα ήταν η μεγαλύτερη από τις αδελφές και κατά τον Ευαγγελιστή ήταν η κυρία του σπιτιού. Υποδέχεται τον Κύριο στο σπίτι της και ασχολείται με την περιποίησή Του, την ετοιμασία των φαγητών, το στρώσιμο του τραπεζιού και το σερβίρισμα των πιάτων. Η διακονία της είναι μια αδιάκοπη δραστηριότητα. Κι ο σωματικός κόπος καταλαμβάνει κατά κυριότητα τη θέση του στην ασκητική ζωή κάθε μαθητή του Χριστού.

«Η σωματική άσκηση, λέει ο όσιος Ισαάκ ο Σύρος, αναμένει την άσκηση της ψυχής... Αυτός που δεν έχει αναλάβει τη σωματική άσκηση, δεν μπορεί ν' αναλάβει την πνευματική. Η δεύτερη γεννιέται από την πρώτη, όπως ακριβώς το στάχυ προέρχεται από ένα σπόρο που φυτεύεται στην γη! Ο σωματικός ασκητισμός αποτελείται από τη φυσική εκπλήρωση των εντολών του Ευαγγελίου. Αυτή περιλαμβάνει την άσκηση της ελεημοσύνης, την υποδοχή των ξένων και την ικανοποίηση των αναγκών και των βασάνων των ανθρώπων που έχουν ανάγκη και υποφέρουν.

Περιλαμβάνει τη σωματική αγνότητα, την αποχή από το θυμό, την πολυτέλεια, την διασκέδαση και την ακολασία, τον εμπαιγμό, την φλυαρία κι όλα τα έργα, από τα οποία προκύπτουν η κακία κι η ακαθαρσία της καρδιάς. Περιλαμβάνει τη νηστεία, την αγρυπνία, την ψαλμωδία, τις μετάνοιες και τη στάση στην προσευχή, τόσο στην εκκλησία όσο και στο κελί. Περιλαμβάνει τα διακονήματα στο μοναστήρι και άλλες εξωτερικές εργασίες.

Ο σωματικός ασκητισμός απαιτεί διαρκή σωματική δραστηριότητα. Περνάει από το ένα σωματικό έργο στο άλλο και μερικές φορές συνδυάζει διάφορα καλά έργα, που τα ασκεί ταυτόχρονα. Ο σωματικός ασκητισμός προοδευτικά καθαρίζει την ψυχή από τα πάθη και το κατανοεί αυτό με το πνεύμα του Ευαγγελίου. Οι εντολές του Ευαγγελίου, όταν εφαρμόζονται στην πράξη, σιγά σιγά μεταφέρουν το βαθύ νόημα και την αίσθηση που περιέχουν. Σ' εκείνους που τις τηρούν, επικοινωνούν με την Αλήθεια, το Πνεύμα και τη Ζωή. Ο σωματικός ασκητισμός έχει τα όρια και το τέλος του.

Το όριο αυτό και το τέλος αποτελούν την αποφασιστική μεταφορά του ασκητή από το σωματικό, στον πνευματικό ασκητισμό. Η σταδιακή αυτή μεταφορά στεφανώνεται με μια αποφασιστική μεταβολή. Η διακονία της Μάρθας ολοκληρώθηκε, όταν συμπληρώθηκε η φυσική υπηρεσία της στον Κύριο. «...Μαρί, ή και παρακαθήσασα παρά τους πόδας του Ιησού, ήκουε τον λόγον αυτού» (Λουκ. ι' 39). Η θέση που κατέλαβε η Μαρία λειτουργεί σαν απεικόνιση της ψυχικής της κατάστασης, που την οδήγησε στον πνευματικό ασκητισμό.

Αυτή είναι μια κατάσταση γαλήνης και ταπείνωσης, όπως έλεγε ο όσιος Βαρσανούφριος ο Μέγας:  «Μέσω της εσωτερικής εργασίας, όταν αυτή συνοδεύεται από καρδιακό πόνο (με καρδιακό θρήνο), παράγεται η αληθινή ειρήνη της καρδιάς. Από τέτοια γαλήνη γεννάται η ταπείνωση' κι η ταπείνωση κάνει τον άνθρωπο κατοικητήριο του Θεού». Εκείνος που κατορθώνει να υπηρετήσει το Θεό πνευματικά, αφήνει πίσω του τις εξωτερικές δραστηριότητες και τις μέριμνες για άλλα μέσα ευαρέστησης του Θεού ή τα χρησιμοποιεί με μέτρο και σπάνια, σε περιπτώσεις ιδιαίτερης ανάγκης.

Πνευματικά γονατίζει μπροστά στα πόδια του Κυρίου και παρακολουθεί μόνο τα λόγια Του. Αναγνωρίζει τον εαυτό του ως πλάσμa του Θεού και όχι ως μια ανεξάρτητη ύπαρξη (Ψαλμ. 99, 3). Αναγνωρίζει πως είναι κάποιος που καλλιεργείται κι ο Θεός είναι ο Γεωργός (βλ. Ιωάν. ιε' 1), εμπιστεύεται τον εαυτό του απόλυτα στο θέλημα και την καθοδήγηση του Σωτήρα.

Αποσπασματικές αναρτήσεις εκ του βιβλίου
Οσίου Ιγνατίου Μπριαντσανίνωφ: ΕΡΓΑ Ζ'
«ΣΩΜΑΤΙΚΟΣ ΚΑΙ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟΣ ΑΣΚΗΤΙΣΜΟΣ»
(Επιλεγμένα κείμενα και επιστολές προς πνευματικά του παιδιά,
με πλήθος θεμάτων πνευματικής οικοδομής και σωτηρίας).
Μετάφραση Επιμέλεια Πέτρου Μπότση. Αθήνα 2021, σελ. 15-18).
Εισαγωγή στο διαδίκτυο, επιμέλεια, παρουσίαση κειμένου
ΑΓΙΟΚΥΠΡΙΑΝΙΤΗΣ