ΑΓΙΟΚΥΠΡΙΑΝΙΤΗΣ
Δευτέρα 22 Ιουλίου 2024
«ΘΕΜΑΤΑ ΖΩΗΣ Α'»: ΑΠΟ ΤΙΣ ΟΜΙΛΙΕΣ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΙΩΑΝΝΟΥ ΤΟΥ ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ (ΜΕΡΟΣ ΔΕΚΑΤΟ ΕΒΔΟΜΟ)
Αποσπασματικές αναρτήσεις από το βιβλίο
της Ι. Μ. Παρακλήτου: «Θέματα Ζωής Α': Από τις Ομιλίες του Αγίου Ιωάννου του Χρυσοστόμου»,
θέμα: «Οι Βουλές του Θεού»,
4η έκδοση, Ωρωπός Αττικής 2013, σελ. 96-99.
Εισαγωγή στο διαδίκτυο, επιμέλεια, παρουσίαση
ΑΓΙΟΚΥΠΡΙΑΝΙΤΗΣ
ΟΙ ΔΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΜΕΤΑΝΟΙΑΣ
Ας έρθουμε τώρα σ' έναν τέταρτο δρόμο.
Είναι η ε λ ε η μ ο σ ύ ν η, η βασίλισσα των αρετών. «Μεγάλο πράγμα είναι ο άνθρωπος'
μα πιο μεγάλο και πολύτιμο πράγμα είναι ο ελεήμων άνθρωπος»,
φωνάζει ο Σολομών (Παροιμ. 20:6).
Μεγάλα είναι τα φτερά της ελεημοσύνης.
Σκίζει τον αέρα, περνάει τη σελήνη, αφήνει πίσω της τον ήλιο
και φτάνει στα ουράνια.
Μα μήτ' εκεί στέκεται.
Περνάει και τον ουρανό, παραμερίζει και τις αγγελικές δυνάμεις
και έρχεται μπροστά στο θρόνο του Κυρίου.
Μάθε το από την Αγία Γραφή, όπου ο άγγελος εκείνος, που παρουσιάστηκε στον ευσεβή και ελεήμονα εκατόνταρχο Κορνήλιο, του είπε: «Οι προσευχές σου και οι ελεημοσύνες σου ανέβηκαν ως τον ουρανό» (Πράξ. 10:4). Τί σημαίνει αυτό; Ότι, κι αν έχεις πολλές αμαρτίες, συνηγορεί για σένα στο Θεό η ελεημοσύνη. Μη φοβάσαι, γιατί καμιά δύναμη δεν μπορεί να της εναντιωθεί. Έχει γραμμάτιο στα χέρια της και απαιτεί εξόφληση του χρέους. Γιατί ο ίδιος ο Χριστός είπε: «Όποιος κάνει μια καλοσύνη σ' έναν από τους άσημους αδελφούς μου, σ' εμένα την έκανε» (πρβλ. Ματθ. 25:40. Όσες αμαρτίες κι αν έχεις, επομένως, η ελεημοσύνη σου είναι πιο βαρειά και τις αντισταθμίζει όλες. Δεν πρόσεξες στο Ευαγγέλιο την παραβολή των δέκα παρθένων; Εκείνες που ασκούσαν την παρθενία αλλά δεν είχαν ελεημοσύνη, έμειναν έξω από τη γιορτή του γάμου. Γιατί, από τις δέκα, οι πέντε ήταν συνετές και οι πέντε άμυαλες. Οι συνετές είχαν πάρει λάδι για τα λυχνάρια τους. Οι άμυαλες δεν είχαν πάρει, και γι' αυτό τα λυχνάρια τους άρχισαν να σβήνουν. Τότε ζήτησαν λάδι από τις συνετές. Εκείνες όμως αποκρίθηκαν: «Όχι, γιατί δεν θα φτάσει ούτε για μας ούτε για σας» (Ματθ. 25:9). Δεν αρνήθηκαν από ασπλαχνία ή κακία, αλλ' από έλλειψη χρόνου, γιατί ερχόταν ήδη ο γαμπρός, και από φόβο μήπως μείνουν όλες έξω. Και τις συμβούλεψαν: «Καλύτερα να πάτε σ' εκείνους που πουλάνε λάδι και ν' αγοράσετε για τα λυχνάρια σας». Είχαν κι αυτές λυχνάρια, αλλά δεν είχαν λάδι. Το λυχνάρι είναι η παρθενία, το λάδι η ελεημοσύνη. κι όπως το λυχνάρι, αν δεν τροφοδοτείται με λάδι, σβήνει, έτσι και η παρθενία, αν δεν είναι ελεημοσύνη, απαξιώνεται. Ποιοι, όμως, είναι εκείνοι που πουλάνε αυτό το λάδι; Οι φτωχοί; Και πόσο το πουλάνε; Όσο θέλεις; Η τιμή δεν είναι καθορισμένη, κι έτσι δεν μπορείς να φέρεις, σαν δικαιολογία τη δική σου φτώχεια. Έχεις μόνον ένα οβολό; Αγόρασε τον ουρανό' όχι γιατί είναι φτηνός ο ουρανός, αλλά γιατί είναι φιλάνθρωπος ο Θεός. Δεν έχεις ούτε έναν οβολό; Δώσε ένα ποτήρι κρύο νερό' γιατί «και όποιος δώσει σ' έναν απ' αυτούς τους άσημους ένα ποτήρι κρύο νερό για χάρη μου, αλήθεια σας λέω, θα λάβει την αμοιβή του», είπε ο Κύριος (Ματθ. 10:42). Εμπόρευμα είναι ο ουρανός κι εμείς αμελούμε. Δώσε ψωμί και πάρε παράδεισο. Δώσε μικρά και πάρε μεγάλα. Δώσε πρόσκαιρα και πάρε αιώνια. Δώσε φθαρτά και πάρε άφθαρτα. Αν υπήρχε ένα παζάρι, όπου θα μπορούσες να βρεις άφθονα και πολύ φτηνά πράγματα, δεν θα πουλούσες ό,τι έχεις, δεν θα έκανες ό,τι περνάει από το χέρι σου, για ν' αγοράσεις τα εμπορεύματα εκείνα; Πως, λοιπόν, για τα φθαρτά δείχνεις τόση προθυμία, ενώ για το αθάνατο εμπόρευμα αμελείς και αδιαφορείς; Δώσε στους φτωχούς, και, αν εσύ σωπαίνεις την ώρα της Κρίσεως, αναρίθμητα στόματα θα απολογούνται για σένα' γιατί η ελεημοσύνη θα είναι εκεί και θα συνηγορεί για τη σωτηρία σου. Μην προφασίζεσαι φτώχεια. Η χήρα που φιλοξένησε τον προφήτη Ηλία ήταν πάμπτωχη, αλλά η φτώχεια δεν την εμπόδισε να τον φιλοξενήσει και να τον ελεήσει μ' ό,τι είχε. Γι' αυτό και αξιώθηκε ν' απολαύσει τους καρπούς της ελεημοσύνης της. Ίσως θα μου πεις: «Δώσ' μου κι εμένα τον προφήτη Ηλία, και θα τον φιλοξενήσω». Γιατί ζητάς τον Ηλία; Τον Κύριο του Ηλία σου δίνω, κι εσύ δεν τον ελεείς' πως θα ελεούσες τον Ηλία, αν τον έβρισκες; Ο Χριστός, ο Κύριος όλων, το είπε ξεκάθαρα: «Ό,τι κάνατε για έναν από τους άσημους αδελφούς μου, το κάνατε για μένα» (Ματθ. 25:40). Σκέψου, λοιπόν, το Χριστό εκείνη την ώρα, να λέει για σένα μπροστά στους αγγέλους και τον κόσμο όλο: «Αυτός στη γη με φιλοξενησε' αυτός με μύριους τρόπους με ευεργέτησε' αυτός, ενώ ήμουν απροστάτευτος, με περιμάζεψε». Τι παρρησία θα έχεις τότε μπροστά στους αγγέλους! Τι καύχημα μπροστά στις ουράνιες δυνάμεις! Μεγάλο πράγμα είναι η ελεημοσύνη, αδελφοί. Και αμαρτίες εξαλείφει και την καταδίκη απομακρύνει. Ας δώσουμε, λοιπόν, στον φτωχό ψωμί. Δεν έχουμε ψωμί; Ας του δώσουμε έναν οβολό. Δεν έχουμε οβολό; Ας του δώσουμε ένα ποτήρι νερό. Δεν τό' χουμε κι αυτό; Ας τον συμπονέσουμε για τη δυστυχία του και θα πάρουμε την αμοιβή μας' γιατί ο Θεός δεν μας αμοίβει για την πράξη, αλλά για την προαίρεσή μας. Με όλα τούτα, όμως, ξεχάσαμε τις δέκα παρθένες, για τις οποίες μιλούσαμε. Ας γυρίσουμε, λοιπόν, σ' αυτές. Οι πέντε συνετές, όπως είπαμε, έστειλαν τις πέντε άμυαλες ν' αγοράσουν λάδι. Αλλά στο μεταξύ ήρθε ο γαμπρός. Οι συνετές, που είχαν έτοιμα και αναμμένα τα λυχνάρια τους, μπήκαν μαζί του στη τελετή του γάμου, και η πόρτα έκλεισε. Ύστερ' από λίγο έφτασαν και οι άλλες κι άρχισαν να χτυπάνε. «Άνοιξέ μας», φώναζαν στο γαμπρό. Αυτός, όμως, τους αποκρίθηκε από μέσα: «Αλήθεια σας λέω, δεν σας ξέρω» (Ματθ. 25:12). Έπειτα από τόσους κόπους, τι άκουσαν; «Δεν σας ξέρω»! Έπειτα από τόσους κόπους, έμειναν έξω. Αφού τις σαρκικές ορμές χαλιναγώγησαν, αφού στις ουράνιες δυνάμεις έμοιασαν, αφού τα κοσμικά πράγματα περιφρόνησαν, αφού τον μεγάλο καύσωνα υπέμειναν, αφού πάνω από τα σκάμματα πέρασαν, αφού από τη γη στον ουρανό πέταξαν, αφού το μεγάλο χάρισμα της παρθενίας απέκτησαν, αφού τις ανάγκες του σώματος καταπάτησαν, αφού την ανθρώπινη φύση λησμόνησαν, αφού στο σώμα τους ασώματα έργα πραγματοποίησαν, τότε άκουσαν: «Δεν σας ξέρω»!
Εισαγωγή στο διαδίκτυο, επιμέλεια, παρουσίαση
ΑΓΙΟΚΥΠΡΙΑΝΙΤΗΣ
Αποσπασματικές αναρτήσεις από το βιβλίο
της Ι. Μ. Παρακλήτου: «Θέματα Ζωής Α': Από τις Ομιλίες του Αγίου Ιωάννου του Χρυσοστόμου»,
θέμα: «Οι Βουλές του Θεού»,
4η έκδοση, Ωρωπός Αττικής 2013, σελ. 96-99.
Ο ΠΑΠΑΣ ΡΩΜΗΣ ΚΑΙ ΤΟ ΖΗΤΗΜΑ ΤΗΣ ΕΝΩΣΕΩΣ ΤΩΝ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ (1926)
ΗΜΕΡΗΣΙΑ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ «ΑΤΛΑΝΤΙΣ» 9 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ 1926
ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΑ
Ο ΠΑΠΑΣ ΡΩΜΗΣ ΚΑΙ ΤΟ ΖΗΤΗΜΑ
ΤΗΣ ΕΝΩΣΕΩΣ ΤΩΝ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ
ΔΙΑΤΙ Η ΟΡΘΟΔΟΞΟΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΑΠΟΚΡΟΥΕΙ
ΤΗΝ ΥΠΟ ΤΟΝ ΠΑΠΑΝ ΥΠΟΤΑΓΗ ΤΗΣ
-ΤΟ ΒΑΤΙΚΑΝΟΝ ΚΑΙ Η ΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΕΚΚΛΗΣΙΑ-
-ΜΙΑ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΚΑΤΑ ΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΝΟΝ ΤΥΠΙΚΟΝ
ΚΑΙ ΕΙΣ ΓΛΩΣΣΑΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗΝ-
-ΤΑ ΣΧΕΔΙΑ ΤΗΣ ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ-
«Εν τηλεγράφημα εκ Ρώμης ανήγγειλε προ ημερών
ότι ετελέσθη εκεί λειτουργία κατά το βυζαντινόν τυπικόν και εις γλώσσαν Ελληνικήν,
επί τη προβλεπομένη ελπίδι της Ενώσεως της Ορθοδόξου Ανατολικής Εκκλησίας
υπό τον Πάπαν.
Επί τη ευκαιρία δε ταύτη το «Εμπρός» των Αθηνών εδημοσίευσε το κάτωθι ωραίον άρθρον:
«Το γεγονός τούτο ασήμαντον διά τους αγνοούντας τα σχέδια και τα τερτίπια του Βατικανού, ενέχει μεγάλην σφοδρότητα, κατόπιν μάλιστα των τελευταίων εκκλησιαστικών γεγονότων. Ατυχώς, δεν είδομεν την Εκκλησίαν της Ελλάδος να προβή εις ουδεμίαν ενέργειαν διά να εξουδετερώση την εντύπωσιν εκ του γεγονότος ή τουλάχιστον να εξηγήση εις τον λαόν τας συχνάς αυτάς επιδείξεις των πατέρων της Ρώμης. Είναι περιττόν να διαβεβαιώσωμεν και πάλιν τον Πάπαν και τους περί αυτόν κακούς συμβούλους, οι οποίοι θα τον πάρουν εις τον λαιμόν τους, ότι ματαίως σκέπτονται και έτι ματαιότερον ελπίζουν ότι είναί ποτε δυνατόν ότι οι Ανατολικοί λαοί να υποταχθούν εις τον παπισμόν του οποίου διατηρούν πικροτάτας και αιματηροτάτας αναμνήσεις. Ας μην βαυκαλίζωνται οι άγιοι της Ρώμης με την καταστρεπτικήν δι' αυτούς ελπίδα, διότι θα παραμείνη πάντα απραγματοποίητος και όνειρον ωραίας θερινής νυκτός. Μόνον τότε θα δεχθή η Ορθοδοξία συζήτησιν περί ενώσεως των δύο Εκκλησιών, όταν πεισθή ότι ο παπισμός απέβαλλε τας παραδόξους ιδέας περί πρωτείου και αλαθήτου, και θα συζητήση εν πνεύματι αγάπης και ισότητος.
Θεωρούμεν επιβεβλημένον και σκόπιμον ίνα εν ολίγοις αναπτύξωμεν τους λόγους ένεκα των οποίων αρνούμεθα διαρρήδην την παράδοξον υπό τον Πάπα υποταγήν.
Πρώτον, δεν θέλομεν την υπό τον Πάπαν υποταγήν διότι αύτη θα διέφθειρε τον παρ' ημίν καθαρώς διασωζόμενον αρχέγονον χριστιανισμόν. Θα διέστρεφεν την διοίκησιν της Εκκλησίας και θα κατέρριπτε το τέλειον και λαμπρόν διοικητικόν οικοδόμημα της Ορθοδόξου Ελληνικής Εκκλησίας, διότι η διοίκησις της Εκκλησίας ημών είναι η της αρχαίας των πρώτων αιώνων Εκκλησίας, στηριζομένη επί βάσεων ασαλεύτων και επί κανόνων αρχαίων Οικουμενικών Συνόδων και πατέρων. Διοικούμεθα όπως διωκούντο αι Εκκλησίαι προ του σχίσματος. Ουδέν ίχνος δεσποτισμού ή αυταρχισμού απαντά εν τη ημετέρα Εκκλησία. Στηρίζεται αύτη επί της μεγάλης αρχής της αυτοδιοικήσεως, όλον δεν δε το λαμπρόν τούτον οικοδόμημα της ημετέρας Εκκλησίας, ενώ διάγειται η απόλυτος τάξη και ελευθερία θα ανετρέπετο άρδην διά της υποταγής εις τον παπισμόν.
Ο Πάπας θα ήτο τότε το παν και το όλον, ο αλάθητος και ο αναμάρτητος, εις του οποίου τας παραλόγους διαταγάς και απαιτήσεις, θα έπρεπε να υποκύπτωμεν τυφλώς ως εις απταίστους και θείας αποφάνσεις. Ο Πάπας διά συμβάσεων μετά μερικών κυνερνήσεων θα διερρύθμιζε (λέγε ανέτρεπτε) τα των κατά μέρος Εκκλησιών κατ' ιδίαν αυθαίρετον βούλησιν και διάθεσιν. Οι Επίσκοποι των διαφόρων Εκκλησιών ουδεμίαν θα είχον δύναμιν και σημασίαν, θα εξεμηδενίζοντο και Πατριάρχαι και Μητροπολίται και Αρχιεπίσκοποι και Επίσκοποι και αι Σύνοδοι αυτών θα ήσαν απλή σκιά, παν ίχνος ελευθερίας θα εξέλειπε, πάσα ζωή των κατά τόπους Εκκλησιών θα καθίστατο αδύνατος, επί των ερειπίων δε της καταστάσεως αυτής θα απέμενε δεσπόζουσα η αυθαίρετος και τυραννική θέλησις του Πάπα και των πρωταιριανών του. Οποία απαισία εικών δοικήσεως παρουσιάζεται μόνον και να το αναλογισθή κανείς.
Δεύτερον η υπό τον Πάπαν υποταγή θα διέφθειρε τα δόγματα της Εκκλησίας μας, διότι τα δόγματα της ημετέρας Εκκλησίας είναι της αρχαίας τοιαύτης. Και αυτοί οι εχθροί μας ομολογούσιν ότι μόνη η Ανατολική Εκκλησία ουδέν προσέθηκεν, ουδέν αφήρεσεν, ουδέν ηλλοίωσεν εξ όσων εθεσπίσθησαν υπό των Οικουμενικών Συνόδων και των αρχαίων σοφών Ελλήνων πατέρων. Η διδασκαλία της ημετέρας Εκκλησίας είναι αυτός ούτος ο αρχέγονος και πρωτογενής χριστιανισμός, όπως ανεπτύχθη κατά τους πρώτους αιώνας υπό την επίδρασιν της Ελληνικής σοφίας. Είναι αυτός ούτος ο χριστιανισμός του Ιησού, των Αποστόλων, του Ιουστίνου, του Αθανασίου, του Ωριγένους, του Χρυσοστόμου και των άλλων πατέρων. Διά της υπό τον Πάπαν υποταγής θα εισήγετο ο λατινικός χριστιανισμός των μέσων αιώνων όπως διεμορφώθη και διεσκευάσθη υπό των σχολαστικών του Ασέλμου, του Βερνάρδου, του Θωμά Ακινάτου, του Δουνς και των άλλων ανιαρών δυτικών θεολόγων.
Προσέτι το σύμβολον της πίστεως, το θεσπισθέν υπό των δύο πρώτων οικουμενικών Συνόδων, θα ενοθεύετο διά της προσθήκης «και του υιού», ην αυθαιρέτως εισήγαγον κατόπιν οι Λατίνοι διαστρέφοντες περί Αγίας Τριάδος ορθήν διδασκαλίαν των Οικουμενικών Συνόδων και καταστρέφοντες την εν Τριάδι ενότητα παρεισάγοντες δύο αρχάς εις αυτήν. Θα διδασκόμεθα προσέτι ότι το βάπτισμα πρέπει να γίνηται δι' απλού ραντίσματος και ουχί δηλαδή ως έπραττεν άπασα η αρχαία Εκκλησία, ως διέπραξαν οι Απόστολοι, όπως ακόμη έπραττε και αυτή η Δυτική Εκκλησία μέχρι του ι' αιώνος. Θα εμανθάνομεν ότι η Θεία Ευχαριστία πρέπει να μεταδίδεται εις τους λαϊκούς μόνον υπό το είδος του άρτου, ουχί δε υπ' αμφότερα τα είδη ως διέταξεν ο Ιησούς (ο τρώγων μου την σάρκα και πίνων μου το αίμα κ.λ.π.), ώς έπραττεν η αρχαία Εκκλησία, ως έπραττε και αυτή ακόμη η Δυτική Εκκλησία μέχρι του Ι' αιώνος (όταν ήτο ακόμη καλά).
Θα εδιδασκώμεθα ότι ο Πάπας δύναται να... σώζη τας ψυχάς των ανθρώπων διά του καθαρτηρίου πυρός, αρκεί μόνον να ζητή τις παρ' αυτού διά να λάβη τας λεγομένας αφέσεις υπέρ αυτού ή υπέρ των οικείων και φίλων του. Φαντασθήτε λοιπόν τους Ελληνικούς ναούς μεταβεβλημένους εις Λατινικούς, αντί της Ελληνικής λατρείας τελουμένην την λατινικήν, αντί του υπερόχου Ελληνικού ύμνου ψαλλομένους τους λατινικούς τοιούτους του Σεδουλίου, του Βερνάρδου ή άλλου τινός Λατίνου υμνογράφου, τας Εκκλησίας μας πλήρεις αγαλμάτων. Τέλος η υποταγή των ανατολικών ναών υπό τον Πάπαν θα έβλαπτε αυτούς, πολιτικώς, εθνικώς και κοινωνικώς.
Πολιτικώς θα έβλαπτε διότι ο Πάπας εγκαθιδρυόμενος παρ' αυτοίς ως επικρατούσα Εκκλησία και αρχή θα προυκάλει ό,τι και εις τας χώρας της Δυτικής Ευρώπης, δηλαδή πόλεμον προς την πολιτικήν εξουσίαν. Εσχάτως ακόμη το Βατικανόν συνεκρούσθη με την κυβέρνησιν της Ορθόδοξης Σερβίας, διά λόγους, πάλιν υπερηφανείας και ηρχομανίας. Ηπείλησε να αναμιχθή δηλαδή εις τα εσωτερικά εκκλησιαστικά πράγματα της Σερβίας και συγκεκριμένως εις τον διακανονισμόν του ζητήματος του ιδρύματος του Αγίου Ιερωνύμου. Τούτο όμως εστοίχισεν ακριβά εις την υπερφίαλον Ρώμην, διότι ολόκληρος δυτικός πολιτισμός αποτελούμενος από πλείστας δεκάδων χιλιάδων (πιθανώς 200.000) ανθρώπων εζήτησε να επανέλθη εις το ορθόδοξον δόγμα, όπερ έδει δείξαι.
Ακόμη το Βατικανόν πανταχού και πάντοτε εννοεί να δεσπόζη και να επιβάλλη τας ιδέας και τα δόγματα και τα θεσπίσματά του, νομίζον ότι ζώμεν ακόμη κατά τον απαίσιον αιώνα της παποκρατίας των μέσων αιώνων, αξιοί η Δυτική Εκκλησία να γίνη κράτος εν κράτει μη ανεχομένη ουδεμίαν ουδαμόθεν επίβλεψιν και εξέλεγξιν της εκκλησιαστικής διοικήσεως υπό του κράτους, πράγμα ασυμβίβαστον προς την εθνικήν κυριαρχίαν των λαών, αξιοί δε έτι ο παπισμός προνόμια υπέρ των οπαδών του, δεν ανέχεται την αναγνώρισιν υπό των δυτικών κρατών των άλλων θρησκευμάτων και δογμάτων επί ίσοις όροις, δηλαδή αποκρούει την αρχήν της ανεξιθρησκίας και πάσας γενικώς τας ελευθερίας, εφ' ων στηρίζεται το οικοδόμημα των νεωτέρων πολιτειών, δεν ανέχεται την ελευθερίαν του τύπου, του λόγου, ποθών την επιστροφήν του κόσμου, ει δυνατόν εις τους μαύρους του μεσαίωνος χρόνους, καθ' ους εδέσποζεν ο παπισμός και διά των βασάνων, της πυράς, των τυραννιών και των άλλων φρικτών τιμωριών κατεδίωκε και ετιμώρει πάντα αντιτιθέμενον εις αυτόν.
Τοιούτος ην ο παπισμός, τοιαύτην λαμβάνει απέναντι της πολιτείας στάσιν, ασυμβίβαστος προς των νεώτερον πολιτισμόν των κρατών. Διά τούτο ακριβώς η Δυτική Εκκλησία ευρίσκεται εν πάσι τοις δυτικοίς κράτεσι εν διωγμώ, ως εν Γαλλία, Γερμανία, Ιταλία και αλλαχού.
Εισαγωγή στο διαδίκτυο, επιμέλεια, παρουσίαση
«ΑΓΙΟΚΥΠΡΙΑΝΙΤΗΣ».
Άρθρο της ημερησίας εφημερίδας «ΑΤΛΑΝΤΙΣ» των ομογενών των Η.Π.Α.
Τόμος 33ος, Αρ. Φύλ. 9947, Σάββατο 9 Ιανουαρίου 1926, σελ. 4.
ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗ ΑΤΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΒΟΙΩΤΙΑΣ κ. ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ: ΜΗΝΥΜΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΥΡΙΑΚΗ Δ' ΜΑΤΘΑΙΟΥ (2024)
Ἀγαπητοὶ ἐν Χριστῷ ἀδελφοί,
Ὁ Ἅγιος Ἰάκωβος ὁ Ἀδελφόθεος στὴν Καθολικὴ Ἐπιστολή του ἀναφέρει: «ὁ Θεὸς ὑπερηφάνοις ἀντιτάσσεται, ταπεινοῖς δὲ δίδωσι χάριν». Ἡ ὑπερηφάνεια ἀποτελεῖ τὴν πηγὴ ὅλων τῶν κακῶν ποὺ ταλαιπωροῦν τὴν ἀνθρωπότητα. Ἀρκεῖ νὰ σκεφθεῖ κανεὶς ὅτι ἡ ὑπερηφάνεια τοῦ Ἑωσφόρου εἶχε ὡς ἀποτέλεσμα νὰ καταποντισθεῖ καὶ ἀπὸ ὑπέρλαμπρος νὰ γίνει σκοτεινὸς καὶ νὰ κληρονομήσει τὴν αἰώνια κόλαση. Ὅταν ὁ ἄνθρωπος μὲ ἐπιμονὴ βρίσκεται στὸ πάθος τῆς ὑπερηφανείας, ὅταν δηλαδὴ θεωρεῖ τὸν ἑαυτό του καλύτερο ἀπὸ ὅλους τοὺς ὑπολοίπους καὶ τοὺς ἀντιμετωπίζει μὲ ἀλαζονεία, ὁ Θεὸς φεύγει ἀπὸ κοντά του. Καὶ ὅταν ὁ Θεὸς φύγει, ἀμέσως ἔρχονται οἱ συμφορές.
Ἀπὸ τὴν ἄλλη, ἡ ταπεινοφροσύνη ἀποτελεῖ τὴν πηγὴ ὅλων τῶν καλῶν ποὺ μπορεῖ νὰ ἀπολαύσει ἡ ἀνθρωπότητα. Ἀπὸ ταπεινοφροσύνη ἡ Παναγία μας δέχθηκε τὸ Θεῖο Θέλημα. Ἀπὸ ταπεινοφροσύνη πάλι, ὁ Χριστός μας, ὁ Δημιουργὸς τοῦ κόσμου, ἔλαβε σάρκα, ἐμπαίχθηκε, σταυρώθηκε. Ὁ ταπεινὸς ἄνθρωπος εἶναι σὲ ὅλους -ἐκτὸς ἀπὸ τοὺς ἐμπαθεῖς- προσιτὸς καὶ ἀγαπητός, διότι μέσα του ἀναπαύεται ἡ Θεία Χάρις.
Ἕνας τέτοιος ἄνθρωπος ὑπῆρξε ὁ ἑκατόνταρχος τῆς σημερινῆς εὐαγγελικῆς περικοπῆς, ὁ ὁποῖος, σημειωτέον, δὲν ἀνῆκε στὸν ἐκλεκτὸ λαὸ τοῦ Ἰσραήλ. Ὅταν ὁ Κύριος τελείωσε τὴν διδασκαλία, ὁ ἑκατόνταρχος Τὸν πλησίασε καὶ Τοῦ εἶπε μὲ εὐγένεια: «Κύριε, ὁ δοῦλος μου εἶναι στὸ σπίτι κατάκοιτος καὶ ὑποφέρει». «Ἐγὼ θὰ ἔλθω καὶ θὰ τὸν θεραπεύσω», ἀπάντησε ἀμέσως ὁ Φιλάνθρωπος Θεός. Ὁ ἑκατόνταρχος δὲν πῆγε ἀλαζονικὰ νὰ πεῖ στὸν Χριστό: «θεράπευσέ μου τὸν δοῦλο. Δεῖξε μου κάποιο θαῦμα». Ὅταν οἱ δῆθεν πνευματικοὶ τῆς ἐποχῆς, οἱ Φαρισαῖοι, εἶχαν συμπεριφερθεῖ κατὰ τέτοιον τρόπο ἀπαιτῶντας ἀπὸ τὸν Χριστὸ νὰ κάνει κάποιο θαῦμα γιὰ νὰ πιστέψουν, Ἐκεῖνος τοὺς ἔκοψε τὸ θέλημα. Αὐτόν, ὅμως, ποὺ μὲ εὐγένεια καὶ ταπείνωση Τὸν πλησίασε, ὁ Χριστὸς τὸν βεβαίωσε ὅτι θὰ πάει ὁ Ἴδιος στὸ σπίτι του γιὰ νὰ θεραπεύσει τὸν δοῦλο.
Χρειαζόταν ὁ Χριστὸς νὰ πάει ὡς τὸ σπίτι γιὰ νὰ γίνει τὸ θαῦμα; Ὄχι. Τότε γιατὶ ὁ Χριστὸς εἶπε «θὰ ἔρθω καὶ θὰ τὸν θεραπεύσω»; Διότι ὁ ἑκατόνταρχος ἦταν πολὺ ἐνάρετος καὶ ταπεινὸς ἄνθρωπος καὶ ὁ Χριστὸς θέλησε νὰ κάνει γνωστὴ σὲ ὅλους μας τὴν ἀρετή του, ἡ ὁποία φάνηκε ἀπὸ τὴν ἀπάντησή του: «Κύριε, δὲν εἶμαι ἄξιος νὰ εἰσέλθεις στὸ σπίτι μου. Μόνο πὲς ἕναν λόγο καὶ ὁ δοῦλος μου θὰ θεραπευθεῖ». Ἀκούοντας τὴν φράση αὐτή, ὁ Χριστός, ὄχι μόνο ἐθαύμασε, ἀλλὰ καὶ τὸν ἐπαίνεσε δημοσίως, προβάλλοντάς τον ὡς παράδειγμα πρὸς μίμησιν. Σήμερα, ἂν κάποιος ἔχει ἀρετὲς ἢ ἂν κάνει καλὲς πράξεις, κανένας δὲν τὸν ἐπαινεῖ γιὰ νὰ μὴν πέσει σὲ ὑπερηφάνεια. Αὐτὸ εἶναι σωστὸ σὲ κάποιες περιπτώσεις. Σὲ κάποιες ἄλλες, ὅμως, ὅπως αὐτὴ τοῦ ἑκατοντάρχου, ὁ ἔπαινος ἐπιβάλλεται, διότι προσφέρει ἠθικὴ στήριξη καὶ διδάσκει ποιὸ εἶναι τὸ καλὸ παράδειγμα ποὺ πρέπει νὰ μιμηθοῦμε.
Ὁ ἑκατόνταρχος μὲ τὰ λίγα ποὺ εἶχε ἀκούσει ἀπὸ τὸν Κύριο, εἶχε καταλάβει ποιὸν εἶχε ἀπέναντί του. Εἶχε πιστέψει ὅτι ὁ Ἰησοῦς δὲν εἶναι ἕνας κοινὸς ἄνθρωπος, ἀλλὰ ὁ Θεάνθρωπος, γιὰ τὸν Ὁποῖο τὰ πάντα εἶναι δυνατά. Ἀντιθέτως, οἱ ἀπόγονοι τοῦ Ἀβραάμ, ἐκεῖνοι ποὺ ὑπερηφανεύονταν ὅτι ἦταν ὁ ἐκλεκτὸς λαὸς τοῦ Ἰσραήλ, δὲν εἶχαν καταλάβει. Ἐμεῖς, ἄραγε, σὲ ποιά μερίδα ἀνήκουμε; Εἴμαστε ἀρεστοὶ στὸν Θεὸ ὅπως ὁ ἑκατόνταρχος, ἢ σὰν τοὺς Ἰουδαίους κομπάζουμε κὶ ἐμεῖς ὅτι εἴμαστε οἱ ἐκλεκτοί, ἀλλὰ τελικὰ δὲν μποροῦμε νὰ διακρίνουμε τὸ Φῶς ἀπὸ τὸ σκοτάδι;
Σήμερα ὁ Κύριος μᾶς εἶπε ὅτι πολλοὶ ἀπὸ τὴν ἀνατολὴ καὶ τὴν δύση, ἄνθρωποι ποὺ δὲν περιμένουμε, θὰ εἰσέλθουν στὸν Παράδεισο, ἐνῶ ἐκεῖνοι ποὺ θεωροῦνται κληρονόμοι τῶν Οὐρανῶν, θὰ καταλήξουν στὸ σκοτάδι. Ἔχει πεῖ ἄλλωστε καὶ ἀλλοῦ ὅτι «πολλοὶ ἔσονται πρῶτοι ἔσχατοι καὶ οἱ ἔσχατοι πρῶτοι». Ὁ ἑκατόνταρχος προσέγγισε τὸν Χριστὸ θεωρῶντας τὸν ἑαυτό του ἔσχατο, τελευταῖο, ἀνάξιο, καὶ ὁ Χριστὸς τὸν τίμησε, τὸν ἀντέμειψε θεραπεύοντας ἀμέσως τὸν δοῦλο του καὶ τὸν ὁμολόγησε ἄξιο τῆς αἰώνιας ζωῆς. Ἐμεῖς πιστεύουμε ὅτι εἴμαστε ἀνάξιοι, ἢ θεωροῦμε ὅτι ἔχουμε καὶ δικαιώματα ἐπειδὴ εἴμαστε καλοὶ χριστιανοί; Ἴσως πρέπει νὰ ἀναθεωρήσουμε μέσα μας κάποια πράγματα.
Λίγες ἡμέρες πριν, ἡ Ἐκκλησία μας τίμησε τὴν μνήμη τῶν Ἁγίων Πρωτοκορυφαίων Ἀποστόλων Πέτρου καὶ Παύλου. Θὰ ἀναφερθῶ μόνο στὸν πρῶτο, διότι σχετίζεται μὲ τὸν ἑκατόνταρχο τῆς περικοπῆς. Εἴδαμε καὶ θαυμάσαμε μαζὶ μὲ τὸν Κύριο τὴν ταπείνωση τοῦ ἑκατοντάρχου ποὺ θεωροῦσε τὸν ἑαυτό του ἀνάξιο τῆς ἐπισκέψεως τοῦ Κυρίου στὸν οἶκο του. Ἂς δοῦμε τώρα τὴν ταπείνωση τοῦ Πρωτοκορυφαίου Πέτρου, ὁ ὁποῖος ὅταν κατάλαβε ὅτι ὁ Ἰησοῦς εἶναι ἀνώτερος ἀπὸ ἁπλὸ ἄνθρωπο, Τοῦ εἶπε: «Κύριε, φύγε ἀπὸ κοντά μου, διότι εἶμαι ἁμαρτωλὸς ἄνθρωπος». Θεωροῦσε ὅτι ἦταν ἀνάξιος μέχρι καὶ νὰ στέκεται δίπλα στὸν Χριστό. Γιὰ τὸν λόγο αὐτὸ ἀξιώθηκε νὰ λάβει τὴν Ἀποστολικὴ Χάρη καὶ νὰ γίνει Διδάσκαλος τῆς Οἰκουμένης. Ἐὰν ἐκεῖνοι, λοιπόν, θεωροῦσαν τοὺς ἑαυτούς τους ἀναξίους, πόσο ἀναξίους πρέπει νὰ θεωροῦμε τοὺς ἑαυτούς μας ἐμεῖς; Στὴν Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία, μόνο ἂν πιστέψουμε εἰλικρινὰ ὅτι εἴμαστε ἀνάξιοι τῶν δωρεῶν τοῦ Θεοῦ, θὰ εἶμαστε πραγματικὰ ἄξιοι, διότι ἐδὼ δεσπόζει ἡ ταπεινοφροσύνη.
Ἂς προσέξουμε, λοιπόν, ἀφενὸς νὰ μὴν ἀπελπιζόμαστε, διότι ὅσα καὶ ἂν εἶναι τὰ σφάλματά μας καὶ οἱ πτώσεις μας, μιμούμενοι τὴν ταπείνωση τοῦ ἑκατοντάρχου μποροῦμε νὰ ἀξιωθοῦμε τὰ ἀγαθὰ τοῦ Παραδείσου. Ἀφετέρου, νὰ μὴν νομίζουμε ὅτι εἴμαστε καλύτεροι ἀπὸ τοὺς ἄλλους, οὔτε νὰ κρίνουμε κανέναν, διότι καὶ οἱ ἐκλεκτοὶ τοῦ Ἰσραὴλ τὸ ἴδιο ἔκαναν, μά, τελικά, ἔμειναν ἔξω τοῦ Νυμφῶνος Χριστοῦ.
Μετ’ εὐχῶν,
ὁ Ἐπίσκοπός σας,
† ὁ Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας Χρυσόστομος
Ιερά Μητρόπολη Αττικής και Βοιωτίας
της Εκκλησίας των Γνησίων Ορθοδόξων Χριστιανών
Παρασκευή 19 Ιουλίου 2024
Ο ΙΕΡΕΥΣ ΩΣ ΚΗΡΥΞ ΚΑΙ ΠΟΙΜΗΝ
Αποσπασματικές αναρτήσεις από το βιβλίο του Αγίου Ιωάννου Πρωθιερέως της Κροστάνδης:
<<Η ΕΝ ΧΡΙΣΤΩ ΖΩΗ>>, εκδόσεις <<Το Περιβόλι της Παναγίας>>,
Α' Έκδοση, Θεσσαλονίκη 2003, σελ. 162-165.
Ιδού πως περιγράφει ο ίδιος (ο Άγιος Ιωάννης) την εν Κροστάνδη ιερατικήν ζωήν και διακονίαν του:
<<Από των πρώτων ημερών του υπουργήματός μου εν τη υψηλή υπηρεσία της Εκκλησίας του Θεού, εθεώρησα ως κανόνα της ζωής μου να είμαι πιστός
και ζηλωτής εν τω ιερατικώ μου έργω και αυστηρώς επαγρυπνώ επί του εαυτού μου και της πνευματικής ζωής μου.
Προς τον σκοπόν τούτον ήρχισα να μελετώ και να σπουδάζω την Γραφήν, αποκομίζων εξ αυτής οικοδομήν ως άνθρωπος, ως ιερεύς και ως μέλος του κοινωνικού συνόλου.
Ήρχισα τότε να συντάσσω και το ημερολόγιόν μου, εν τω οποίω επακριβώς εσημείουν τους αγώνας μου κατά των κακών σκέψεων και πειρασμών, τας μετανοίας μου, τας μυστικάς μου προσευχάς και τας μετά του Θεού πνευματικάς εντεύξεις μου.
Καθ' εκάστην Κυριακήν και εορτήν συνήθιζον να κηρύττω είτε ιδικόν μου κήρυγμα, είτε εκ της συλλογής του επισκόπου Γρηγορίου.
Εκτός των ειθισμένων εκκλησιαστικών μου καθηκόντων, ευθύς εξ αρχής, επειδή και εγώ ήμην ποτέ πτωχός, εφρόντιζον περί των πτωχών.
Προ είκοσιν ετών είχον την έμπνευσιν της ιδρύσεως εν Κροστάνδη <<οίκου βιομηχανίας>> τον οποίον διά της Θείας βοηθείας κατώρθωσα να αποπερατώσω το 1873>>.
Ο πατήρ Ιωάννης καθ' όλον το ιερατικόν του στάδιον, όπερ διήρκησε 53 έτη, ουδέποτε ελησμόνει ότι ήτο ιερεύς.
Ελειτούργει καθ' εκάστην, εκήρυττε συχνότατα, τουθ' όπερ ήτο ασύνηθες κατά την εποχήν εκείνην εν Ρωσσία, επεσκέπτετο τας κατοικίας των πτωχών ενοριτών του και εβοήθει αυτούς,
έπειθε τους αλκοολικούς να εγκαταλείψωσι το πάθος της μέθης, εγίνετο τα πάντα τοις πάσι, ενίοτε δε και ανυπόδητος επέστρεφεν εις την οικίαν του, διότι έδιδε τα υποδήματά του εις πτωχούς χριστιανούς!
Τη 20ή Δεκεμβρίου του 1908 εκοιμήθη εν Κυρίω καταλιπών οπίσω αυτού φήμην ανδρός αγίου.
(Εκ του προλόγου του βιβλίου).
Εισαγωγή στο διαδίκτυο, επιμέλεια, παρουσίαση
«ΑΓΙΟΚΥΠΡΙΑΝΙΤΗΣ».
ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ ΤΕΤΑΡΤΟΝ
Η ΖΩΗ ΚΑΙ ΤΟ ΕΡΓΟΝ ΤΟΥ ΙΕΡΕΩΣ
5. Ο ιερεύς ως κήρυξ και ποιμήν.
«Υπέρ Χριστού ουν πρεσβεύομεν ως του Θεού παρακαλούντος δι' ημών' δεόμεθα υπέρ Χριστού' Καταλάγητε τω Θεώ» (Β' Κορ. 5, 20).
Έκαστος ιερεύς είναι απόστολος εν τω χωρίω ή τη ενορία του και οφείλει να περιέρχεται τας οικίας των πιστών κηρύττων την βασιλείαν του Θεού, διδάσκων τους αμαθείς, εξυπνών τους αμελείς τους ζώντας εις τα πάθη των και τας σαρκικάς απολαύσεις, εις ζωήν χριστιανικήν ενθαρρύνων και τονώνων, με την ελπίδα της μελλούσης αμοιβής, τους ευσεβείς και νηφαλίους' ενισχύων και παρηγορών τους δυσηρεστημένους. Αυτό πρέπει να είναι το αντικείμενον των λιτανειών με τον σταυρόν κατά τας μεγάλας εορτάς. Ενίοτε ημείς οι ιερείς τρώγομεν και πίνομεν όταν με τον σταυρόν περιερχόμεθα τας οικείας των πιστών. Αυτό δεν πρέπει να γίνεται. Πρέπει να κηρύσσωμεν με τον σταυρός εις τας χείρας μας ότι «ο Χριστός ήλθεν εις την γην διά να μας υψώση εις τους ουρανούς»' ότι δεν είναι ορθόν να προσκολλώμεθα εις τα γήινα' και ότι οφείλομεν να εκτιμώμεν τον χρόνον διά να κερδίσωμεν την αιωνιότητα, να καθαρίσωμεν τας καρδίας μας από πάσαν ακαθαρσίαν και να κάμωμεν όσον το δυνατόν περισσότερα έργα αγαθά: «Εμόν βρώμά έστιν ίνα ποιώ το θέλημα του πέμψαντός με και τελειώσω αυτού το έργον» (Ιω. 4, 34). Ο φίλαυτος άνθρωπος προκειμένου να ευεργετήση τους άλλους φείδεται του εαυτού του. Λυπείται τον λάρυγγά του όταν πρόκειται να διδάξη τους άλλους, αν είναι διδάσκαλος ή ιερεύς. Λυπείται και αυτήν την καρδίαν του, διότι, τρόπον τινά, υπηρετεί τον πλησίον του με «μισή καρδιά» και ενίοτε και «χωρίς καρδιά». Λυπάται επίσης τας σωματικάς του δυνάμεις' φοβείται ως λαγωός και επειδή φοβείται μήπως ασθενήση, προτιμά την ανάπαυσιν. Όταν παρακαλής τον Κύριον να φωτίση τον νουν σου και να θερμάνη την καρδίαν σου διά να δυνηθής να γράψης κήρυγμα, ή επιστολήν προς τους γονείς σου, συγγενείς ή φίλους και ο Κύριος φαίνεται ότι δεν σε ακούει, και μένεις εις το σκότος και την ψυχρότητα, μη αθυμής, μη απογοητεύεσαι, μη εξερεθίζεσαι, μη γογγύζης διότι δήθεν ο Κύριος δεν σε προσέχει' διότι ο Κύριος δοκιμάζει μόνον την υπομονήν σου, την πίστιν και την ελπίδα, την αφοσίωσίν σου προς Αυτόν, τον Παντοδύναμον. Ενθυμού ότι είναι εύκολον δι' Αυτόν στιγμιαίως να σε φωτίση και εντός ολίγων λεπτών να δυνηθής να γράψης κήρυγμα θαυμάσιον ή επιστοιλήν, φλεγομένην από αισθήματα θερμά, πλήρη από φως και υψηλάς ιδέας. Ο λόγος εις μεν τα στόματα τινών είναι πνεύμα και ζωή, ενώ εις τα στόματα άλλων είναι νεκρόν γράμμα (π.χ. εις την προσευχήν και το κήρυγμα). «Τα ρήματα α εγώ λαλώ υμίν, πνεύμα έστι και ζωή έστι» (Ιω. 6, 63). Τοιούτοι πρέπει να είναι και οι λόγοι μας, διότι είμεθα εικόνες του Θεού Λόγου. Τι σημαίνει ο βαρύς ύπνος της αθυμίας και σκληράς αναισθησίας της καρδίας κατά την προσευχήν, ή κατά την προετοιμασίαν κηρύγματος, ή κατά την διδασκαλίαν θρησκευτικών αληθειών; Τούτο σημαίνει ότι η χάρις του Θεού μας αφήνει, κατά την σοφήν και αγαθήν του Θεού παραχώρησιν, διά να τονώσωμεν τας καρδίας μας με πνευματικήν άσκησιν την οποίαν ημείς αυτοί οικειοθελώς πρέπει να αναλάβωμεν. Ενίοτε η χάρις μας χειραγωγεί και καθοδηγεί ως τα παιδία διά της εργασίας μας να γίνωμεν άξιοι του δώρου της χάριτος. Εις τοιαύτας στιγμάς οφείλομεν, ως ελεύθερα όντα, να επιδεικνύωμεν αυτομάτως διόρθωσιν και ζήλον υπέρ του Θεού. Θα ήτο μωρόν να γογγύζωμεν κατά του Θεού διότι μας εστέρησε της χάριτός Του' διότι όταν ο Θεός θέλη, αφαιρεί την χάριν Του από ημάς τα ανάξια και εκπεσόντα δημιουργήματά Του. Εις στιγμάς τοιαύτας πρέπει να διδασκώμεθα υπομονήν και να ευλογώμεν τον Κύριον: «Ο Κύριος έδωκεν, ο Κύριος οφείλετο... είη το όνομα Κυρίου ευλογημένον» (Ιώβ 1, 21). Δεν οφείλης να κρατής διά τον εαυτόν σου τα δώρα του Θεού, αλλά το να σκορπίζεις επάνω εις τους άλλους. Αυτή η φύσις είναι παράδειγμα εις σε' ο ήλιος δεν κρατεί το φως διά τον εαυτόν του, αλλά το να σκορπίζει επί της γης και της σελήνης. Οι ποιμένες ιδιαιτέρως οφείλουν να μη κρατούν το φως των -ή μάλλον του Θεού- διά τους εαυτούς των, αλλά πλουσίως να διαχέουν το φως της διανοίας και των γνώσεών των επί των άλλων. Είσαι ον προικισμένον με λόγον. Ενθυμού ότι έλκεις την καταγωγήν σου από τον λόγον του Δημιουργού των πάντων, και έτι ενούμενος (διά της πίστεως) με τον Δημιουργόν Λόγον, διά της πίστεως δύνασαι και σύ να γίνης σωματικός και πνευματικός δημιουργός. Πίστευε ότι με την πίστιν σου εις τον Δημιουργόν Λόγον του Πατρός, ο λόγος σου δεν θα επιστρέψη οπίσω μάταιος, αδύνατος (όταν π.χ. προσεύχεσαι εις τον Θεόν, τον Ευεργέτην, κατά τας διαταγάς της Εκκλησίας ή την καθοδήγησιν του Κυρίου), αλλά θα σοι φέρη το απαραίτητον δώρον διά τας καλάς πράξεις' πίστευε ότι με πίστιν εις τον δημιουργόν Λόγον δεν θα είναι ανεπιτυχής όταν διδάσκης τον λαόν είτε εν τω ναώ κατά την Θείαν Λειτουργίαν ή κατά την τέλεσιν των μυστηρίων εις ιδιωτικούς οίκους' ούτε δε η διδασκαλία σου εις τα σχολεία ανεπιτυχής θα είναι, αλλά θα ανυψώνη τας καρδίας και τας διανοίας των ακροατών σου.
Π. Β. ΠΑΣΧΟΥ: Ο ΓΛΥΚΑΣΜΟΣ ΤΩΝ ΑΓΓΕΛΩΝ (9ο ΜΕΡΟΣ)
[...] Τα κείμενα, που δημοσιεύονται σ' αυτό τον τόμο αναφέρονται: είτε στην Παναγία Μητέρα του Χριστού και Θεού μας, που όλα τα πιστά τέκνα της Εκκλησίας την αγαπούν και την αναγνωρίζουν ωσάν Μάνα στοργική και γλυκυτάτη, και τρέχουνε κοντά της σ' όποια δύσκολη στιγμή του βίου τους για να βρούνε μπάλσαμο και παρηγοριά στον πόνο τους' είτε στον αγαπημένο Νυμφίο της Εκκλησίας μας, το Χριστό, και τ' Άχραντα Πάθη Του. Είναι κείμενα, που, άλλα μεταδόθηκαν ως ραδιοφωνικές ομιλίες από το Α' Πρόγραμμα του Εθνικού Ιδρύματος Ραδιοφωνίας και Τηλεοράσεως, και άλλα δόθηκαν ως διαλέξεις στην Αθήνα ή και σε άλλες πόλεις της Ελλάδος, με τις εόρτιες ευκαιρίες των Χριστουγέννων, των Χαιρετισμών της Θεοτόκου, της Μεγάλης Εβδομάδος και του Πάσχα. Επειδή ο συγγραφέας τους δεν μπορούσε ν' ανταποκριθεί ξεχωριστά στις αιτήσεις πολλών ακροατών, που συχνά του ζητούσαν να τους στείλει αντίγραφα των ομιλιών, αποφάσισε να τα συγκεντρώσει όλα μαζί σε έναν εύχρηστο τόμο, γνωρίζοντας βέβαια τις αναπόφευκτες αδυναμίες των κειμένων -γραμμένων για περιορισμένης διάρκειας χρονικά όρια-, αλλά υποχωρώντας από αγάπη στους αδελφούς του, που τα ήθελαν για πνευματικούς κυρίως λόγους. Και για έν' άλλο θέμα πρέπει να σημειώσω εδώ δυο λόγια. Σε τούτο το βιβλίο μου ο αναγνώστης θα βρει, όπως σημειώνεται και στον υπότιτλο, «λογοτεχνικά και κατανυκτικά κείμενα εισαγωγής εις την ορθόδοξον λειτουργικήν πνευματικότητα». Για όσους παραξενευτούν με αυτόν τον ιδιαίτερο χαρακτηρισμό της ορθοδόξου λειτουργικής πνευματικότητος, προοιμιακό, κεφάλαιο του τόμου αυτού, όπου τονίζεται, πως έξω από τη λειτουργική και μυστηριακή ζωή γενικώτερα, της Εκκλησίας μας ούτε πνευματική ζωή, νοείται υπαρκτή, ούτε -πολύ περισσότερο- ορθόδοξη πνευματικότης. Η πνευματική ζωή των ορθοδόξων χριστιανών πηγάζει, αυθεντικά και γνήσια, από τη μητέρα μας Εκκλησία, τρέφεται στις ιερές ακολουθίες της, και αυξάνει με τη χάρη του αγίου Πνεύματος και τη μετοχή των Αχράντων Μυστηρίων της Λειτουργίας της. Όλα τ' άλλα πνευματικά μέσα είναι ανεκτά ή χρήσιμα μόνο και κατά το μέτρο που οδηγούν στον τελικό κ' ευλογημένον αυτό σκοπό: στην ορθόδοξη λειτουργική πνευματικότητα, δηλαδή στη Λειτουργία και στην Ευχαριστία, όπως ακριβώς τα νοούν και τα διδάσκουν οι άγιοι Πατέρες. [...]
Απόσπασμα εκ του προλόγου του συγγραφέως
Αποσπασματικές αναρτήσεις εκ του βιβλίου
του Π. Β. Πάσχου: «Ο Γλυκασμός των Αγγέλων»,
εκδόσεις «Αποστολικής Διακονίας της Εκκλησίας της Ελλάδος»,
3η έκδοση, Ιανουάριος 2003, σελ 111-115.
Εισαγωγή στο διαδίκτυο, επιμέλεια, παρουσίαση
«ΑΓΙΟΚΥΠΡΙΑΝΙΤΗΣ»
1η έκδοση 1975
Π. Β. ΠΑΣΧΟΥ
«Ο ΓΛΥΚΑΣΜΟΣ ΤΩΝ ΑΓΓΕΛΩΝ»
Σχόλια στον Ακάθιστον Ύμνο, καθώς και άλλα λογοτεχνικά και κατανυκτικά
κείμενα εισαγωγής εις την ορθόδοξον λειτουργικήν πνευματικότητα.
ΑΝΑΒΑΘΜΟΙ ΚΑΤΑΝΥΞΕΩΣ
Από την ποίηση του Τριωδίου
Έχει παρατηρηθεί πολλές φορές -και από τον γράφοντα- ότι όλο το Τριώδιο, είναι μια πνευματική κλίμαξ, σοφά συνταιριασμένη και τοποθετημένη, από τους αγίους Πατέρες της Ορθοδόξου Εκκλησίας, στην περίοδο της Μεγάλης Τεσσαρακοστής. Τα σκαλιά και οι αναβαθμοί αυτής της πνευματικής κλίμακος είναι οι Κυριακές και οι γιορτές που έχουμε σ' αυτή την περίοδο, δηλ. από την Κυριακή του Τελώνου και του Φαρισαίου μέχρι το Μέγα Σάββατο. Μέσα στα όρια μιας ομιλίας δεν είναι φρόνιμο να επιχειρήσουμε μια εισαγωγή στην ποίηση του Τριωδίου, το οποίο παρέχει αυτούς τους αναβαθμούς, που μπορούν να μας ανεβάσουν, με την κατάνυξη, στο πιο ψηλό σκαλί. Ούτε καν να επισημάνουμε τα πιο καλά ποιήματα - ύμνους του ωραίου αυτού βιβλίου της Εκκλησίας μας. Αναδρομή μόνο και κορφολόγημα πρόχειρο, σε μια σύντομη επαφή, κ' ένα πολύ απλό ξεφύλλισμα του Τριωδίου θα επιχειρήσω μαζί σας, αγαπητοί αναγνώστες. α'. «Τον αιθέρα του ουρανού». Αρχίζοντας τη σύντομη περιήγησή μας, λοιπόν, τώρα, για την ποία μιλήσαμε στην αρχή, βρισκόμαστε μπροστά στην εικόνα του Τελώνου και του Φαρισαίου. Την Κυριακή, που χαρακτηρίζεται, με τα ονόματά τους, όπως είναι γνωστό, η Ορθόδοξη Εκκλησία μας ανοίγει ένα καινούργιο βιβλίο, που σφραγίζει λειτουργικά όλη αυτή την περίοδο: είναι το βιβλίο, που ονομάζεται Τριώδιο, χάρη στο ιδιότυπο είδος μερικών κανόνων του με τρεις μονάχα ωδές (ενώ οι κανόνες, γενικά, έχουν οκτώ ή εννιά ωδές). Έτσι, και, η περίοδος της Εκκλησίας που αρχίζει τώρα, με το λειτουργικό αυτό βιβλίο, για να κλείσει το Μέγα Σάββατο το βράδυ, ονομάζεται Μεγάλη Τεσσαρακοστή, ή Τριώδιο, ή -καλύτερα- Κατανυκτικό Τριώδιο, για να την ξεχωρίσουμε από το Τριώδιο των Ρόδων, που είναι το Πεντηκοστάριο. Για την ακρίβεια, βέβαια, η Σαρακοστή αρχίζει κανονικά από την Κυριακή της Τυρινής ή Τυροφάγου. Αυτή η περίοδος η εκκλησιαστική είναι κατάσπαρτη από θεσπέσιους ύμνους, που δεν έχουν σκοπό να μας ευχαριστήσουν ή να μας τέρψουν με την λογοτεχνικήν αξία και τέχνη τους, αλλά να κατανύξουν την ψυχή μας και να μας γεμίσουν δάκρυα λυτρωτικά, δάκρυα συντριβής και μετάνοιας. Από την πρώτη Κυριακή κιόλας, μας μαθαίνουν να αποφεύγουμε την εγωιστική κ' επηρμένη στάση του Φαρισαίου, που ήταν γεμάτος κενοδοξία και καύχηση -στοιχεία τόσον αντιπνευματικά' ενώ, από την άλλη μεριά, μας προτείνουν το παράδειγμα του αμαρτωλού Τελώνη, ο οποίος, με ειλικρινή συντριβή και ταπείνωση, που είναι η βάση όλων των αρετών, κατά τους αγίους Πατέρας, κέρδισε τον Παράδεισο, ανοίγοντάς τον κυριολεκτικά με τα θερμά του δάκρυα. Στο δοξαστικό του Εσπερινού ο υμνογράφος το υπογραμμίζει: «Παντοκράτορ, Κύριε, οίδα πόσα δύνανται τα δάκρυα... τον δε Τελώνην, υπέρ τον Φαρισαίον εδικαίωσαν...». Μ' αυτό τον τρόπον, ο Τελώνης θα γίνει ένα σύμβολο στη γλώσσα και στην ποίηση της Εκκλησίας μας. Από τις άπειρες περιπτώσεις, ας ξεχωρίσουμε μία μόνο: είναι το δοξαστικό των Αποστίχων του Εσπερινού, σε ήχο πλάγιο του α'.
Βεβαρημένων των οφθαλμών μου
εκ των ανομιών μου
ου δύναμαι ατενείσαι και ιδείν
τον αιθέρα του ουρανού'
αλλά δέξαι με ως τον Τελώνην
μετανοούντα, Σωτήρ,
και ελέησόν με.
Οι χαρακτηριστικώτεροι, πιστεύω, από τους ύμνους της Μεγάλης Σαρακοστής, που τους ακούμε κάθε Κυριακή στον όρθρο, και που αποτελούν μιαν κατανυκτικήν εισαγωγή στο κλίμα του ποιητικού Τριωδίου, είναι τα τρία ιδιόμελα που ακολουθούν τον πεντηκοστό ψαλμό: τα δύο πρώτα στον ήχο του πλαγίου τετάρτου, το τρίτο στον πλάγιο του δευτέρου. Ξέρω πολλούς, αδελφούς εν πνεύματι, που για να μη χάσουν αυτά τα ωραία τροπάρια, ξυπνούν πολύ νωρίς την Κυριακή πρωί και τρέχουνε στην εκκλησία, όπου ο υμνωδός, με το στόμα και τη φωνή των ιεροψαλτών, προσεύχεται:
Ω Ζωοδότη, άνοικέ μου εσύ τη θύρα,
απ' όπου θα μπορέσω νά' μπω στη μετάνοια'
γιατί το πνεύμα μου απ' τα βαθιά χαράματα
τρέχει στον άγιο ναό σου,
φέρνοντας πάνω του γεμάτο από κηλίδες
εκείνον το σωματικό ναό του'
όμως, εσύ καθάρισέ τον, Πολυέλεε,
με τη σπλαχνιά γιομάτη κ' έλεος καρδιά σου!
Το δεύτερο ιδιόμελο είναι θεοτοκίο, δηλαδή αναφέρεται στη Θεοτόκο. Θα μπορούσαμε να το πούμε προσόμοιο, γιατί από άποψη και εσωτερικού τονικού μέτρου είναι ακριβώς όμοιο με το προηγούμενο τροπάριο, σε άπταιστο 15σύλλαβο, όπως στα δημοτικά μας τραγούδια.
Της μετανοίας άνοιξόν μοι πύλας, Ζωοδότα...
Της σωτηρίας εύθυνόν μοι τρίβους, Θεοτόκε...
Ο ίδιος τόνος κ' εδώ, κατανύξεως και μετανοίας, μόνο που η δέηση δεν απευθύνεται στον Χριστό αλλά στην Παναγία. Ο υμνογράφος -και μαζί του και κάθε πιστός χριστιανός- παρακαλεί και δέεται στην Παναγία:
Ω Παναγία μου, σε ικετεύω, άνοιξέ μου
και κάνε ίσιες τις οδούς της σωτηρίας μου'
γιατί έχω λερώσει την ψυχή μου
με αμαρτίες τόσο ακατανόμαστες,
καταξοδεύοντας ολάκερο το βίο μου
με ραθυμίαν ασυγχώρετη'
όμως, πρεσβεύοντας, εσύ, Παρθένε, σώσε με
και λύτρωσέ με από κάθε αμαρτία
( Σ υ ν ε χ ί ζ ε τ α ι )
Εισαγωγή στο διαδίκτυο, επιμέλεια, παρουσίαση
«ΑΓΙΟΚΥΠΡΙΑΝΙΤΗΣ»
Αποσπασματικές αναρτήσεις εκ του βιβλίου
του Π. Β. Πάσχου: «Ο Γλυκασμός των Αγγέλων»,
εκδόσεις «Αποστολικής Διακονίας της Εκκλησίας της Ελλάδος»,
3η έκδοση, Ιανουάριος 2003, σελ 111-115.
1η έκδοση 1975
Η ΖΩΗ ΚΑΙ Η ΔΡΑΣΗ ΤΟΥ ΜΑΚΡΥΓΙΑΝΝΗ ΠΡΙΝ ΑΠΟ ΚΑΙ ΚΑΤΑ ΤΑ ΠΡΩΤΑ ΕΤΗ ΤΗΣ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΕΩΣ (Α)
Αποσπασματικές αναρτήσεις από το βιβλίο του Σαράντου Καργάκου: Νεότερη Ελληνική Ιστορία, Τόμος Β',
<<Μεγάλες μορφές και Μεγάλες Στιγμές του ΄21>>.
Δεύτερη έκδοση: <<Εκδόσεις ΨΥΧΟΓΙΟΣ>>, Απρίλιος 2021, σελ. 497-500.
<<Και το βιβλίο αυτό είναι καρπός ευγνωμοσύνης προς τους πολυπληθείς ακροατές/μαθητές μου του <<Λαϊκού Πανεπιστημίου>>, που κατακλύζουν κάθε Τρίτη την αίθουσα τελετών της γεραράς <<Εταιρείας Φίλων του Λαού>>, για να ακούσουν πέμπτη χρονιά φέτος τα μαθήματά μου, παρά το νυκτερινό της ώρας (7-9 μ.μ.).
Στα μαθήματα αυτά προσέρχονται παιδιά όλων των ηλικιών, από 20 έως 85 ετών. Άλλα κρατούν σημειώσεις, άλλα κρατούν μαγνητόφωνα.
Αυτά μου έδωσαν το έναυσμα, το ερέθισμα και την ώθηση να δώσω στις παραδόσεις μου μορφή βιβλίου.
Την πρώτη χρονιά εδίδαξα έναν κύκλο μαθημάτων υπό τον τίτλο Το βυζαντινό ναυτικό, που πήρε μορφή καλαίσθητου βιβλίου από τις εκδόσεις Ιω. Σιδέρη (2007), τη δεύτερη χρονιά εδίδαξα τους πολιτικούς θεσμούς και τα πολιτικά σώματα της σπαρτιατικής πολιτείας, την τρίτη την εκστρατεία του Μεγάλου Αλεξάνδρου,
που το 2008/09 σε πολύ διευρυμένη μορφή και με σπάνια βιβλιογραφία εκδόθηκε από τις Εκδόσεις ΠΕΡΙ ΤΕΧΝΩΝ - ΚΑΡΤΕΡΗΣ, την τέταρτη χρονιά παρέδωσα <<Το λυκόφως της Σπάρτης>>,
που μαζί με τις προηγούμενες παραδόσεις μου αποτέλεσαν την πρωταρχική μαγιά για να συγγραφεί και να εκδοθεί το δίτομο έργο μου Ιστορία της Αρχαίας Σπάρτης (Gutenberg, 2006).
Πέρσι είχα την ευκαιρία να διδάξω τρεις κύκλους μαθημάτων: α) Οι Τούρκοι και το Βυζάντιο, β) Το τουρκικό imperium και γ) Τουρκοκρατία, που πήραν μορφή βιβλίου και εκδόθηκαν σε καλαίσθητη μορφή από τις εκδόσεις Λεωνίδα Γεωργιάδη.
Τα φετινά μαθήματα θα είναι αφιερωμένα στην Ελληνική Επανάσταση. Αλλά το βιβλίο αυτό δεν εξετάζει καταλεπτώς το μεγάλο εκείνο γεγονός.
Περιορίζεται αυστηρώς σε όσα προτίθεμαι να παραδώσω και αυτά είναι ό,τι λέγει ο τίτλος: Μεγάλες μορφές και μεγάλες στιγμές του '21.
Όχι όλος ο Αγώνας στην πολυμορφία και την πολύπτυχη διάστασή του.
Οι βασικοί λόγοι είναι δύο: Εκ των πραγμάτων είναι αδύνατον να συμπεριληφθεί όλος ο Αγώνας σε σειρά δίωρων -ανά δεκαπενθήμερο- μαθημάτων ενός εξαμήνου και, δεύτερον -πέρα από άλλες εκδοτικές μου δραστηριότητες- μία τρίτομη ή τετράτομη Ιστορία της Ελληνικής Επαναστάσεως,
που θα εξετάζει εξονυχιστικά, με πνεύμα κριτικό και -στο μέτρο του ανθρώπινα δυνατού- αντικειμενικά κάθε γεγονός, είτε αυτό είναι στρατιωτικό, είτε πολιτικό, είτε διπλωματικό.
Και για τον λόγο αυτό υπάρχει ένας διαχωρισμός:
Στους δύο πρώτους τόμους εξετάζονται τα στρατιωτικά γεγονότα και στον τρίτο τα πολιτικά, διπλωματικά, οικονομικά γεγονότα, καθώς και ό,τι μπορεί να έχει σχέση με την οργάνωση της παιδείας στη διάρκεια της πολυχρονίου πολεμικής δοκιμασίας.
Το βιβλίο αυτό, λόγω όγκου και τεράστιου κόστους, μόνο αν βρεθεί χορηγός θα καταστεί εφικτό να εκδοθεί.
Ευελπιστούμε ότι κάποιος θα συνδράμει.
Όχι πάντως η ελληνική πολιτεία.
Αυτή με τίμησε και με τιμά με το υπέρτατο βραβείον: το κώνειον>>!
(Απόσπασμα εκ του προλόγου)
Εισαγωγή στο διαδίκτυο, επιμέλεια, παρουσίαση κειμένου
ΑΓΙΟΚΥΠΡΙΑΝΙΤΗΣ
Η ΖΩΗ ΚΑΙ Η ΔΡΑΣΗ ΤΟΥ ΜΑΚΡΥΓΙΑΝΝΗ ΠΡΙΝ ΑΠΟ ΚΑΙ ΚΑΤΑ ΤΑ ΠΡΩΤΑ ΕΤΗ ΤΗΣ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΕΩΣ
Ο ίδιος ο Μακρυγιάννης στα Απομνημονεύματά του μας δίνει την καταγωγή και οικογενειακή ταυτότητά του: ...Η πατρίς της γεννήσεώς μου είναι από το Λιδορίκι, χωριό του Λιδορικιού ονομαζόμενον Αβορίτη' τρεις ώρες είναι από το Λιδορίκι μακριά το άλλο χωριό, πέντε καλύβια. Οι γοναίγοι μου πολύ φτωχοί και η φτώχεια εκείνη ήρθε από την αρπαγή των ντόπιων Τούρκων και των Αρβανίτων του Αλήπασσα... (στην έκδοση Βλαχογιάννη, τ. Α', σσ. 11-12). Τον πατέρα του τον έλεγαν Δημήτρη Τριανταφύλλου. Αλλά αυτό δεν πέρασε στον γιο, διότι αυτός, λόγω του βαφτιστικού ονόματός του (Ιωάννης) και του ψηλόλιγνου αναστήματός του, πήρε την προσωνυμία Μακρυγιάννης και με αυτήν πέρασε στην Ιστορία. Έχασε τον πατέρα του σε βρεφική ηλικία και η ηρωική μάνα του αναγκάστηκε να μεταφερθεί στη Λειβαδιά, για να εξασφαλίσει κοντά στους δικούς της δουλειά. Ο Γιάννης ρίχτηκε από μικρό παιδί στη βιοπάλη. Άρχισε από υπηρέτης: Έκανε την «νταντά» σε κάποια μικρά παιδιά. «Τότε αυτός ήταν ο θάνατός μου» γράφει. Από μικρός ήταν ανυπότακτος και γι' αυτό εγκατέλειψε τη Λειβαδιά και κατέφυγε στη Δεσφίνα. Ένα δυσάρεστο επεισόδιο μ' έναν Τούρκο «ζαπίτη» τον έκανε να συνειδητοποιήσει (κι ήταν 14 ετών) την ανάγκη των αρμάτων. Πήγε στην εκεί εκκλησία του Αγίου Ιωάννη, για να βρει παρηγοριά:
...Και τον παρακαλώ να με δώση άρματα καλά κι ασημένια και δεκαπέντε πουγγιά χρήματα κι εγώ θα φκιάσω ένα μεγάλο καντήλι ασημένιο. Με τις πολλές φωνές κάμαμεν τις συμφωνίες με τον άγιον... (ό. π., σ. 19).
Ο Μακρυγιάννης από μικρός είχε μια βιωματική οικειότητα με τα εικονίσματα, ώστε να μπορεί να συνομιλεί με τους αγίους και την Παναγία. Πάντως, κατά τη συμφωνία, προτού βρει τα άρματα, φρόντισε να βρει χρήματα, για να βγει από το μαρτύριο της φτώχειας. Έγινε υπηρέτης του Θανάση Λιδορίκη το 1811, που τον μετέφερε στην Άρτα. Επιδόθηκε στο εμπόριο και στην τοκογλυφία και σε μια δεκαετία, μένοντας στην Άρτα, είχε σχηματίσει σοβαρή περιουσία. Λόγω της εμπορίας του και των πολλών γνωριμιών του οι Φιλικοί τον προσέγγισαν και τον κατήχησαν. Φαίνεται ότι η συναναστροφή με καλλιεργημένους ανθρώπους του έδωσε μια άνευ γραμμάτων παιδεία και μια ηθική ιδεολογία, την οποία διατήρησε με τον τρόπο του διά βίου και η οποία συμπυκνώνεται σε μια εισαγωγική φράση των Απομνημονευμάτων του:
...Χωρίς αρετή και πόνο εις την πατρίδα και πίστη εις την θρησκεία τους έθνη δεν υπάρχουν... (ό. π. σ. 5).
Για την πατρίδα έχει μια ευρεία δημοκρατική αντίληψη. Δεν τη θέλει φέουδο των ολίγων, αλλά κτήμα όλων που μόχθησαν, μοχθούν και πονούν για αυτή. Όσα σπουδαία έργα κι αν έπραξαν μερικοί, όσο τρανοί κι αν έγιναν στη ζωή τους, δεν δικαιούνται να θεωρούν τον κόσμο ιδιοκτησία τους. Καθώς στον Μακρυγιάννη υπερισχύει το διδακτικό και το κηρυκτικό στοιχείο, σ' άλλο σημείο γράφει:
...Ότι κρικέλλα [=χαλκά] δεν έχει η γης να την πάρη κανείς εις την πλάτην του, ούτε ο δυνατός ούτε ο αδύνατος' και όταν είναι ο καθείς αδύνατος εις ένα πράμα και μόνος του δεν μπορή να πάρη το βάρος και παίρνη και τους άλλους και βοηθούν, τότε να μη φαντάζεσαι να λέγη ο αίτιος «εγώ»' να λέγη «εμείς». Ότι βάνανε όλοι τις πλάτες, όχι ένας... (ό. π. σ. 9).
Περισσότερο ίσως από την προσωπική του προβολή αυτό το οποίο έκανε τον Μακρυγιάννη να συγγράψει το έργο, που δε δημοσιεύτηκε όσο ζούσε, ήταν να μη «φαγωθεί» το δίκιο των αδυνάτων, των μικρών, των αφανών, που όλοι «έβαλαν πλάτη» για να μετατραπεί ένας λαός από ραγιάς σε έθνος. «Ίσως αυτή η φωνή της εθνικής ψυχής είναι η ψιθυρίσασα εις το ους [=αυτί] του Μακρυγιάννη την ιεράν παραγγελίαν των συγγραφών» σημειώνει στην Εισαγωγή του ο Βλαχογιάννης (ό. π. σ. ιε'). Γι' αυτό είναι στην αφήγησή του τόσο μεμπτικός και φιλοκατήγορος έναντι των μεγάλων στρατιωτικών (κυρίως του Κολοκοτρώνη) και των πολιτικών, που χωρίς να χύσουν αίμα νοσφίσθηκαν (=καρπώθηκαν) την εξουσία και οι πλείστοι έκαναν μεγάλη περιουσία. Η επαναστατική δράση του Μακρυγιάννη αρχίζει από τις 18 Μαρτίου 1821, όταν, με πρόσημα την εμπορική δραστηριότητά του, στάλθηκε από τους Φιλικούς της Άρτας να συναγροικηθεί με τους Φιλικούς της Πάτρας. Εν τω μεταξύ, ο Μοριάς έμπαινε στις φλόγες της επαναστατικής φωτιάς, που απλωνόταν στη Ρούμελη και την Ήπειρο. Γι' αυτό, όταν επέστρεψε στην Άρτα, πιάστηκε και επί 70 ημέρες υπέστη τα πάνδεινα δέσμιος χειροπόδαρα σε κάποιο κελί. Για να γλυτώσει, υποσχέθηκε σε κάποιον Αλβανό να τον οδηγήσει σπίτι του, για να τον δει γιατρός. Κάποια στιγμή ξεγέλασε τον φρουρό, διέφυγε και προσέφυγε σε κάποιον μπέη, συγγενή του Αλή πασά, που βρισκόταν στο στρατόπεδο του Κομποτίου. Για κακή του τύχη, ασθένησε ο Μπέης-προστάτης του και γύρισε στην Άρτα. Ο Μακρυγιάννης τον ακολούθησε -παρά τον κίνδυνο που διέτρεχε- και, όταν ο μπέης γιατρεύτηκε, ο Μακρυγιάννης, αδέσμευτος πια, βγήκε να πολεμήσει στα βουνά. Ήταν η ώρα των αρμάτων. Εντάχτηκε στο σώμα του διάσημου αρματολού Γόγου Μπακόλα, για τον οποίο έπλεξε την φράση-ύμνο: «Ωσάν λιοντάρι επολεμούσε και σαν φιλόσοφος οδηγούσε». Ήταν οι πρώτες μάχες που έδωσαν οι Έλληνες και κάποιοι Αλβανοί μαζί τους (δεν είχε τελειώσει ο πόλεμος κατά του Αλή). Ίσως, αν υπήρχαν συντονισμός και πειθαρχία, η πόλη της Άρτας να είχε περιέλθει στην κυριαρχία των επαναστατών. Κυριάρχησε, όμως σε πολλούς το ένστικτο της εκδικητικότητας, της σκληρότητας και το πάθος της λαφυραγωγίας. Μιλώντας για τα βασανιστήρια που υπέστη όχι Τούρκισσα, αλλ' Ελληνίδα (το γένος Βράνη), από άνδρες πιθανώς του Γρίβα, ο Μακρυγιάννης αμείλικτος γράφει:
...Και τότε βλέποντας αυτείνη την αρετή [Σημ. Σ.Ι.Κ. η λέξη γράφεται σαρκαστικά] σιχάθηκα το Ρωμαίικον, ότι είμαστε ανθρωποφάγοι [...] καθόμαστεν οληνύχτα και τους φυλάγαμεν όσο να ξημερώση με τα ντουφέκια εις το χέρι, να μη φάνε οι ανθρωπινοί λύκοι τ' αδύνατα πλάσματα... (ό. π., σ. 48).
( Σ υ ν ε χ ί ζ ε τ α ι )
Εισαγωγή στο διαδίκτυο, επιμέλεια, παρουσίαση κειμένου
ΑΓΙΟΚΥΠΡΙΑΝΙΤΗΣ
Αποσπασματικές αναρτήσεις από το βιβλίου του Σαράντου Καργάκου:
Νεότερη Ελληνική Ιστορία, Τόμος Β',
<<Μεγάλες μορφές και Μεγάλες Στιγμές του ΄21>>.
Δεύτερη έκδοση: <<Εκδόσεις ΨΥΧΟΓΙΟΣ>>, Απρίλιος 2021, σελ. 497-500.
ΤΟ ΠΑΤΡΟΠΑΡΑΔΟΤΟ ΟΡΘΟΔΟΞΟ ΠΑΣΧΑΛΙΟ ΩΣ ΑΝΑΛΛΟΙΩΤΟΣ ΚΑΙ ΑΙΩΝΙΟΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΗ ΠΑΡΑΔΟΣΙΣ
ΤΟ ΠΑΤΡΟΠΑΡΑΔΟΤΟ ΟΡΘΟΔΟΞΟ ΠΑΣΧΑΛΙΟ ΩΣ ΑΝΑΛΛΟΙΩΤΟΣ ΚΑΙ ΑΙΩΝΙΟΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΗ ΠΑΡΑΔΟΣΙΣ by ΓΙΩΡΓΟΣ Δ. ΔΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ on Scribd
Εκ της ιστοσελίδας της Ιεράς Μητρόπολης Ωρωπού και Φυλής εδώ.
Τετάρτη 17 Ιουλίου 2024
«1924-2024: ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΑΚΗ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΙΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΣΜΟΣ» Μέρος Β' (Α')
Ιερά Μητρόπολη Ωρωπού και Φυλής
της Εκκλησίας των Γνησίων Ορθοδόξων Χριστιανών.
ΙΣΑΑΚ ΣΥΡΟΥ: «ΑΣΚΗΤΙΚΑ» - ΛΟΓΟΣ Γ': ΠΕΡΙ ΑΝΑΧΩΡΗΣΕΩΣ
Αποσπασματικές αναρτήσεις εκ του βιβλίου
του αγίου Ισαάκ του Σύρου:
«Ασκητικά»
εκδόσεις «Μαρίας Β. Ρηγοπούλου», Θεσσαλονίκη 2011, σελ. 15-18.
Φωτοτυπική ανατύπωσις της εκδόσεως 1871.
Εισαγωγή στο διαδίκτυο, επιμέλεια, παρουσίαση
«ΑΓΙΟΚΥΠΡΙΑΝΙΤΗΣ»
Χάριτι Θεού προβαίνουμε στην ηλεκτρονική μεταφορά αποσπασματικών αναρτήσεων, από το πασίγνωστο έργο του αγίου αββά Ισαάκ του Σύρου «ΑΣΚΗΤΙΚΑ», από φωτοτυπική ανατύπωση του 1871, που επιμελήθηκαν οι εκδόσεις «Ρηγοπούλου». Το βιβλίο μπορεί να αναγνωσθεί στο διαδίκτυο σε μορφή PDF, ωστόσο θεωρήσαμε, πως για την αποτελεσματικότερη ανάγνωσή του, θα ήταν, ίσως, καλύτερα να αναγνωσθεί σε τακτικές αποσπασματικές αναρτήσεις, ίσως για να γίνει πιο κατανοήσιμο. Τα «ΑΣΚΗΤΙΚΑ» ήταν και το βιβλίο που συνιστούσε συνεχώς και επιμόνως ο αγαπημένος μας Γέροντας Ιερώνυμος της Αίγινας, λέγοντας: «Να διαβάζετε καθημερινά τον άγιο Ισαάκ τον Σύρο. Εγώ πολύ ωφελήθηκα από αυτά που γράφει. Ένα μικρό κομμάτι κάθε μέρα...». Ο όσιος καταγόταν από γονείς Σύρους. Γεννήθηκε στη Νινευΐ της Μεσοποταμίας ή κατά τη γνώμη άλλων κοντά στην Έδεσσα της Συρίας. Ενώ ήταν στο απόγειο της νεότητός του, άφησε τον κόσμο και εγκαταστάθηκε μαζί με τον αδελφό του σε ένα κοινόβιο της περιοχής. Εκεί φόρεσε το αγγελικό σχήμα του μοναχού και ασκήθηκε με κοπιώδεις αγώνες στις αρετές της μοναχικής ζωής. Αργότερα, πλέον ώριμος πνευματικά, αποχώρησε σε ένα ερημικό και ήσυχο μέρος, όπου κατοίκησε μόνος με μόνο τον Θεό. Επιδόθηκε με ζήλο στη νοερή προσευχή και αξιώθηκε από το Θεό μεγάλων χαρισμάτων. Στα κείμενά του σημειώνει πως για μεγάλο χρονικό διάστημα δέχθηκε πολλούς πειρασμούς στο ερημητήριό του και πληγές από τα πονηρά πνεύματα, αλλά πάντοτε με τη βοήθεια της θείας Χάριτος τα υπερκερούσε και ενδυνάμωνε πνευματικά και ψυχικά. Ο «Ευεργετινός» είναι γεμάτος από αποσπάσματα των Λόγων του. Σ' αυτόν άλλωστε παραπέμπει ο Όσιος Πέτρος ο Δαμασκηνός στα έργα του, που δημοσιεύονται στην «Φιλοκαλία», ο 'Οσιος Νικηφόρος ο Μονάζων, διδάσκαλος του Αγίου Γρηγορίου του Παλαμά και ο 'Αγιος Γρηγόριος ο Σιναΐτης, ο οποίος συνιστά στους Ησυχαστές την μελέτη των Λόγων του. Ο 'Αγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς άλλωστε σημειώνει: «...καρπόν της προσευχής ο 'Αγιος Ισαάκ προσηγόρευσε τον φωτισμόν· φησί γαρ [ο ῞Αγιος Ισαάκ], «καθαρότης εστί νοός, εφ' η διαυγάζει εν τω καιρώ της προσευχής το φως της Αγίας Τριάδος· και τότε ο νους υπεράνω της προσευχής γίνεται και ου δεί καλείν ταύτην προσευχήν, αλλά τοκετόν της καθαράς προσευχής, της διά του Πνεύματος καταπεμπομένης» και πάλι «προσευχή εστί καθαρότης νοός, ήτις μόνη εκ του φωτός της Αγίας Τριάδος μετ' εκπλήξεως τέμνεται...». Ευχόμαστε στους αναγνώστες μας την καλή και εποικοδομητική ανάγνωση, προς πνευματική τέρψη και καρποφορία των λόγων που δίδαξε ο ουρανοπολίτης αυτός, παραδομένος πλήρως στον Θεό, ερημίτης.
Γ. Δ.
Γ': ΠΕΡΙ ΑΝΑΧΩΡΗΣΕΩΣ
Περί αναχωρήσεως' και ότι δεν πρέπει να δειλιώμεν και να φοβώμεθα,
αλλά να στηρίζωμεν την καρδίαν εις την προς Θεόν πεποίθησιν,
και να έχωμεν θάρρος και αδίστακτον πίστον, ως έχοντες φρουρόν και φύλακα τον Θεόν.
Εάν ποτε ευρεθής άξιος ν' αναχωρήσης εκ του κόσμου και να ησυχάσης κατά μόνας, η οποία ησυχία έχει ελαφρά της ελευθερίας τα φορτία διά την ουράνιον βασιλείαν, μη σε ταράξη ποσώς ο λογισμός του φόβου κατά την συνήθειαν αυτού διά διαφόρων τρόπων της μεταβολής των λογισμών, αλλά μάλλον πίστευε, ότι έχεις φύλακα αυτόν τον Θεόν, όστις είναι μετά σου, και την περί τούτου ακρίβειαν ας σε πληροφορήση η φρόνησίς σου, ότι συ μεθ' όλης της κτίσεως ενός και του αυτού δεσπότου εστέ δούλοι, όστις διά μόνου ενός νεύματος κινεί, και σαλεύει, και ημερώνει και οικονομεί τα πάντα, και ουδείς δούλος δύναται να βλάψη τινά εκ των συνδούλων αυτού άνευ της προσταγής εκείνου, όστις προνοεί και κυβερνά τα πάντα. Ταύτα αφού συλλογισθής, ευθύς ανάστα και λάβε θάρρος. Εάν δε εδόθη άδεια εις τινα κτίσματα να κακοποιήσωσί τινα δούλον του Θεού, αλλά τούτο δεν συνέβη εις πάσαν περίστασιν' και εις παν πράγμα' καθότι ούτε οι δαίμονες, ούτε τα βλαπτικά θηρία, ούτε οι κακοί άνθρωποι δύνανται να πληρώσωσι το ευατών κακόν θέλημα προς αφανισμόν και απώλειαν του άλλου, όταν δεν θέλει ο κυβερνών τα πάντα Θεός' και όταν θέλη, δίδει και όρια εις αυτά, κατά πόσιν πρέπει να βλάψωσι' διότι δεν δίδει εις αυτά την ελευθερίαν να κακοποιήσωσί τινα, όσον αυτά θέλουσιν' επειδή εάν σου εγίνετο τούτο, δεν ηδύνατο να ζήση εις τον κόσμον πάσα σαρξ' διότι δεν αφήνει ο Θεός τα κτίσματα αυτού, ίνα πλησιάση εις αυτά η εξουσία των δαιμόνων και των κακών ανθρώπων, και βλάψωσιν αυτά κατά το θέλημα αυτών' διά τούτο λέγε πάντοτε εις την ψυχήν σου, εγώ έχω φύλακα, όστις με φυλάττει, και δεν δύναται κανέν των κτισμάτων να φανή έμπροσθέν μου, εκτός μόνον εάν εδόθη εις αυτό άδεια άνωθεν. Πίστευσον αδιστάκτως, ότι ούτε εις τα όμματά σου δύνανται να φανώσιν, ούτε εις τα ώτα σου τολμώσι να δώσωσι κρότον διά των εαυτών απειλών' καθότι εάν είχον άδειαν άνωθεν, δεν υπήρχεν ανάγκην πλέον να σε φοβήσωσι διά λόγου και λόγων, αλλ' ευθύς ήθελον εκπληρώσει το έργον της βλάβης κατά το θέλημα αυτών. Και πάλιν, λέγε καθ' εαυτόν, ότι εάν ήναι θέλημα του δεσπότου μου να εξουσιάσωσιν οι δαίμονες και οι κακοί λάνθρωποι το πλάσμα αυτού, ουδ' εγώ αποφεύγω τούτο, αλλά δέχομαι αυτό μετά μεγίστης μου ευχαριστήσεως, ως ευγνώμων τις δούλος, όστις δεν θέλει να καταργήση το θέλημα του κυρίου αυτού, και ούτω θέλεις πληρωθή από χαράν εις τους πειρασμούς σου, γνωρίζων ακριβώς, ότι σε κυβερνά, και διευθύνει τα κατ' εσέ η θεία πρόνοια. Στήριξον λοιπόν την καρδίαν σου εις την προς τον Κύριον πεποίθησιν, και μη φοβηθής, μήτε από νυκτερινού φόβου, μήτε από τα βέλη τα πετώμενα την ημέραν' διότει λέγει, ότι η πίστις του δικαίου, την οποίαν έχει προς τον Θεόν, ημερώνει τα άγρια θηρία και κάμνει αυτά ως πρόβατα. Εάν δε λέγεις, ότι εγώ δεν είμαι δίκαιος, ώστε να έχω πεποίθησιν εις τον Θεόν, αλλά γνώριζε, ότι και συ διά την εργασίαν της αρετής εξήλθες εις την έρημον, ήτις υπάρχει πλήρης θλίψεων, και δι' αυτό τούτο υπήκουσας εις το θέλημα του Θεού' λοιπόν νομίζεις, ότι ματαίως κοπιάζεις, υποφέρων κόπους και θλίψεις; όχι, ο Θεός δεν θέλει τον κόπον σου, αλλά συ προσφέρεις εις αυτόν θυσίαν αγάπης τας ιδίας σου θλίψεις και στενοχωρίας. Ταύτην την διάκρισιν δεικνύουσι πάντες, όσοι αγαπώσι τον Θεόν, στενοχωρούντες και θλίβοντες εαυτούς διά την προς αυτόν αγάπην' διότι όσοι προθυμοποιούνται να ζήσωσιν εν φόβω Θεού, υποφέρουσι πάσαν θλίψιν, και υπομένουσι πάντα διωγμόν δι' αυτόν, και αυτός κάμνει αυτούς εξουσιαστάς των εαυτού κρυπτών θησαυρών. Είτε δε τις των αγίων πατέρων' υπήρχέ τις αναχωρητής, γέρων τίμιος, προς τον οποίον, ευρισκόμενος εις λύπην των πειρασμών, απήλθον και εγώ άπαξ' αυτός δε ο μακάριος ασθενής ων έκειτο' αφού δε ησπάσθην αυτόν, και εκάθισα πλησίον αυτού, είπον προς αυτόν' εύχου, πάτερ, υπέρ εμού, διότι πολύ θλίβομαι από τους πειρασμούς των δαιμόνων' εκείνος δε ανοίξας τους οφθαλμούς αυτού, και ατενίσας προς εμέ, είπε' τέκνον, συ εισέτι νέος υπάρχεις, και ο Θεός δεν αφήνει εις σε πειρασμούς' και εγώ είπον, ναι, και νέος ειμή, και πειρασμούς έχω δυνατών ανθρώπων' και εκείνος πάλιν είπε, λοιπόν ο Θεός θέλει να σε σοφίση' εγώ δε απήντησα, και πως θέλει να με σοφίση, αφού καθημέραν κινδυνεύω τον ψυχικόν θάνατον; και εκείνος, σιώπα, τέκνον, ο Θεός σε αγαπά' μέλλει ο Θεός να σοι δώσοι την χάριν του. Είπε δε πάλιν' γνώριζε, τέκνον, ότι τριάκοντα χρόνους επολέμησα μετά των δαιμόνων, και, παρελθόντες του εικοστού έτους, δεν εφοβήθην ποσώς υπό του Θεού' οπότε δε παρήλθε το εικοστόν πέμπτον έτος, ήρχισα να ευρίσκω μικράν τινα ανάπαυσιν. και προϊόντος του χρόνου, ηύξανε και η ανάπαυσίς μου' αφού δε παρήλθεν το εικοστόν έβδομον, και έφθασα το εικοστόν όγδοον, ηυξάνθη και η ανάπαυσίς μου περισσότερον' παρερχομένου δε και του τριακοστού και φθάνοντας ήδη εις το τέλος, τόσον ησθάνθην την δύναμιν της αναπαύσεως, ώστε δεν εγνώριζον εις πόσον μέτρον έφθασα. Είπε δε προσέτι και τα εξής' ότι όταν εγερθώ εις την προσευχήν μου, μία μόνην δόξαν προφθάνω να είπω' εφεξής δε εάν και τρεις ημέρας σταθώ, ευρίσκομαι εις έκπληξιν μετά του Θεού, και δεν αισθάνομαι ποσώς τον κόπον. Ιδού λοιπόν το δι' υπομονής έργον του πολλού καιρού ποίαν ανάπαυσιν προεξένησεν εις εμέ.
ΠΙΝΑΞ ΤΩΝ ΥΠΟ ΤΗΣ ΒΙΒΛΟΥ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ
ΛΟΓΟΙ:
Α'. Περί αποταγής και μοναχικής πολιτείας
Β'. Περί απαρνήσεως κόσμου και αποχής της προς τους ανθρώπους παρρησίας
Γ'. Περί αναχωρήσεως, και ότι δεν πρέπει να δειλιώμεν και να φοβώμεθα, αλλά να στηρίζωμεν την καρδίαν εις την προς Θεόν πεποίθησιν, και να έχωμεν θάρρος και αδίστακτον πίστιν, ως έχοντες φρουρόν και φύλακα τον Θεόν
Δ'. Περί του πόθου του κόσμου
Ε'. Περί του απομακρύνεσθαι εκ του κόσμου, και εξ όλων, όσα θολώνουσι και σκοτίζουσι τον νουν
ς'. Περί της ωφελείας της προερχομένης εκ της φυγής του κόσμου
Ζ'. Περί τάξεως και καταστάσεως των αρχαρίων, και όσα άλλα ανήκουσιν εις αυτούς
Η'. Περί λεπτής τάξεως της διακρίσεως
Θ'. Περί τάξεως της μοναχικής πολιτείας συντομίας τε και διαφοράς και πώς, και τίνι τρόπω γεννώνται αι αρεταί η μία από την άλλην
Ι'. Περί του δια τίνος τρόπου φυλάττεται το κάλλος της μοναχικής πολιτείας, και τις είναι ο τρόπος της δοξολογίας του Θεού
ΙΑ'. Περί του ότι δεν πρέπει ο δούλος του Θεού, όστις επτώχευσεν από τα του κόσμου, και εξήλθεν εις αναζήτησιν του Θεού, επειδή δεν έφθασεν εις την επίγνωσιν της αληθείας, να φοβηθή και να παύση πλέον από την αναζήτησιν του Θεού, και να ψυχράνη την θέρμην αυτού, την γεννωμένην από τον θείον πόθον και την έρευναν των θείων μυστηρίων, από τα οποία αίτια του φόβου αυτού συμβαίνει να ταράττηται ο νους δια της ενθυμήσεως των παθών
ΙΒ'. Περί του πώς οφείλει να κάθηται ο διακριτικός εις την ησυχίαν
ΙΓ'. Περί του ότι είναι ωφέλιμος εις τους ησυχαστάς η αργία από τας φροντίδας, και επιζήμιος η είσοδος και η έξοδος εκ του κελλίου αυτών
ΙΔ'. Περί αλλαγής και τροπής, της γινομένης εις τους οδεύοντας την οδόν της ησυχίας, ήτις είναι ωρισμένη υπό του Θεού
ΙΕ'. Περί των ησυχαστών, πότε άρχονται να γνωρίζωσι, που έφθασαν δια των πνευματικών αυτών κόπων, πλέοντες την απέραντον θάλασσαν της ησυχαστικής ζωής, και πότε δύνανται να ελπίσωσιν ολίγον, ότι οι κόποι αυτών ήρχισαν να δίδωσιν εις αυτούς καρπούς
Ις'. Περί των τρόπων των αρετών
ΙΖ'. Περί ερμηνείας των τρόπων της αρετής, και ποία είναι η δύναμις και η διαφορά εκάστου
ΙΗ'. Περί του πόσον γίνεται το μέτρον της γνώσεως, και τα μέτρα τα περί της πίστεως
ΙΘ'. Περί πίστεως και ταπεινοφροσύνης
Κ'. Περί του, πόσην τιμήν έχει η ταπεινοφροσύνη, και πόσον ο βαθμός αυτής είναι ανώτερος [...]
Αποσπασματικές αναρτήσεις εκ του βιβλίου
του αγίου Ισαάκ του Σύρου:
«Ασκητικά»
εκδόσεις «Μαρίας Β. Ρηγοπούλου», Θεσσαλονίκη 2011, σελ. 15-18.
Φωτοτυπική ανατύπωσις της εκδόσεως 1871.
Εισαγωγή στο διαδίκτυο, επιμέλεια, παρουσίαση
«ΑΓΙΟΚΥΠΡΙΑΝΙΤΗΣ»
Εγγραφή σε:
Αναρτήσεις (Atom)
