ΤΩ ΑΥΤΩ ΜΗΝΙ Η, ΜΝΗΜΗ ΤΟΥ ΟΣΙΟΥ ΠΑΤΡΟΣ ΗΜΩΝ ΠΑΤΑΠΙΟΥ

8 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ

Φθαρτόν λελοιπώς Πατάπιε γης πάτον,
Πατείς όπου πατούσι πραίων πόδες.
Oγδοάτη Πατάπιε χλόης πέδον αμφεπάτησας.

Oύτος ήτον από τας Θήβας της Aιγύπτου. Προτιμήσας δε την μοναχικήν ζωήν, πολλούς χρόνους ήσκησεν εις την έρημον. Έπειτα ελθών εις Kωνσταντινούπολιν, τυφλούς ωμμάτωσε, υδρωπικούς ιάτρευσε με χρήσιν ελαίου, δαίμονας εδίωξε, πάθος καρκίνου εθεράπευσε. Kαι πολλά άλλα τοιαύτα θαύματα εργασάμενος, εν ειρήνη παρέδωκε το πνεύμα του εις τον Kύριον. (Tον πλατύτερον Bίον του Oσίου τούτου όρα εις το Eκλόγιον. Tούτον δε συνέγραψεν ελληνιστί ο Mεταφραστής, ου η αρχή· «Oυ πολλούς Aίγυπτος τίκτει, επάν δε τέκη, μέγα τίκτει». Σώζεται εν τη Λαύρα, εν τη των Iβήρων και εν άλλαις).

(από το βιβλίο: Αγίου Νικοδήμου Αγιορείτου Συναξαριστής των δώδεκα μηνών του ενιαυτού. Τόμος Α´. Εκδόσεις Δόμος, 2005)

Σπουδαστήριο Νέου Ελληνισμού

ΒΙΟΣ ΟΣΙΟΥ ΠΑΤΑΠΙΟΥ

ΑΓΙΟΣ ΠΑΤΑΠΙΟΣ Ο ΘΑΥΜΑΤΟΥΡΓΟΣ

Ο ΟΣΙΟΣ ΠΑΤΑΠΙΟΣ Ο ΑΙΓΥΠΤΙΟΣ, ΠΡΟΣΤΑΤΗΣ ΤΩΝ ΚΑΡΚΙΝΟΠΑΘΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΥΔΡΩΠΙΚΩΝ

ΟΣΙΟΣ ΠΑΤΑΠΙΟΣ Ο ΘΑΥΜΑΤΟΥΡΓΟΣ (8 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ)

Ο ΟΣΙΟΣ ΠΑΤΑΠΙΟΣ (ΜΕΡΟΣ Α')

ΕΠΙ ΤΗ ΜΝΗΜΗ ΤΟΥ ΟΣΙΟΥ ΠΑΤΑΠΙΟΥ ΤΟΥ ΕΝ ΛΟΥΤΡΑΚΙΩ

Ο ΟΣΙΟΣ ΠΑΤΑΠΙΟΣ (ΜΕΡΟΣ Β')

ΒΙΟΣ ΟΣΙΟΥ ΠΑΤΑΠΙΟΥ

 

Ὁ ὅσιος καὶ θεοφόρος πατὴρ ἠμῶν Πατάπιος γεννήθηκε στὴν Θήβα τῆς Ἄνω Αἰγύπτου ἀπὸ πλούσιους καὶ εὐσεβεῖς γονεῖς ἀπὸ τοὺς ὁποίους πῆρε χριστιανικὴ ἀγωγὴ καὶ ἀξιόλογη παιδεία. H ἀγάπη τοῦ Χριστοῦ ἔφλεγε τὸ εἶναι του καὶ ἔτσι ἀναχώρησε σὲ νεαρὴ ἡλικία γιὰ νὰ ἀσκηθεῖ στὴν ἔρημο ποθώντας τὴν ἕνωσή του μὲ τὸν Θεό.

H ἀδιάλειπτη προσευχὴ καὶ ἢ μελέτη τῶν Θείων Γραφῶν πλαισίωναν τὴν ἀσκητική του πρακτικὴ τὴν ὁποία χαρακτήριζαν ἢ σκληραγωγία, ἡ αὐστηρὴ νηστεία, ἡ νέκρωση τῶν σαρκικῶν ἐπιθυμιῶν. Ἔτσι ἔγινε ὁ ἀληθινὸς ἄνθρωπος τοῦ Θεοῦ καὶ ἀπέκτησε οὐράνια χαρίσματα καὶ ἰαματικὴ δύναμη ποὺ τὸν ἔκανε ἀγαπητὸ καὶ περιζήτητο στὸν λαὸ τοῦ Θεοῦ.

Ἐπειδὴ ὅμως ἡ πνευματική του πορεία συναντοῦσε ἐμπόδια ἀπὸ τὸν ἔπαινο τῶν ἀνθρώπων, ἐγκατέλειψε κρυφὰ τὸ ἀγαπημένο τοῦ ἀσκητήριο καὶ ἀναχώρησε γιὰ τὴν Κωνσταντινούπολη. Ἐκεῖ βρῆκε νέο τόπο ψυχικῆς ἀναπαύσεως, γιὰ νὰ συνεχίσει ἀπρόσκοπτα τὴν πνευματική του ἐργασία.

Ὡστόσο συνδέθηκε πνευματικὰ μὲ δυὸ θεόφρονες ἀσκητές, τὸν Βάρα καὶ τὸν Ραβουλα, καὶ ὅλοι μαζὶ ἀποφάσισαν νὰ ἐγκατασταθοῦν ἔξω ἀπὸ τὰ τείχη τῆς πρωτεύουσας μὲ κοινὸ πρόγραμμα προσευχῆς καὶ ἀσκήσεως ἄλλα διαφορετικὸ τόπο διαμονῆς. Ὁ ὅσιος Πατάπιος διάλεξε τὴν βόρεια περιοχὴ κοντὰ στὶς Βλαχέρνες. Ὁ ὅσιος Ραβουλας στάθηκε κοντὰ στὴν πύλη τοῦ Ρωμανου, ἐνῶ ὁ ὅσιος Βάρας ἔκτισε τὴν Μονὴ τοῦ Τιμίου Προδρόμου τῆς Πέτρας στὸ μέσο της διαδρομῆς τῶν ἀσκητηρίων τῶν δυὸ φίλων του.

Μὲ τὸν καιρὸ ὁ Ὅσιος Πατάπιος ἔγινε γνωστὸς στὴν βυζαντινὴ κοινωνία μὲ ἀποτέλεσμα νὰ συναχθεῖ γύρω τοῦ πλῆθος μοναχῶν. Γι’ αὐτὸ τὸν λόγο ἀνήγειρε τὴν Μονὴ τοῦ Τιμίου Προδρόμου τῶν Αἰγυπτίων, τῆς ὁποίας ἦταν ὄχι μόνο ὁ κτίτορας ἀλλὰ καὶ ὁ ἀπλανὴς ὁδηγός. Οἱ ἀρετὲς καὶ τὰ χαρίσματά του ἔκαναν πλῆθος κόσμου νὰ καταφεύγει στὴν Μονὴ γιὰ εὐχή, συμβουλὴ καὶ ψυχοσωματικὴ θεραπεία. Στὴν Μονὴ αὐτὴ ὁ Ὅσιος -πλήρης ἔργων ἀγαθῶν- κοιμήθηκε ἐν Κυρὶφ μὲ εἰρήνη κατὰ τὸν 6ο μ.Χ. αἰώνα. Ἡ ἀνακομιδὴ τοῦ ἀποκάλυψε στὴν Ἐκκλησία τοῦ Χριστοῦ ἕνα οὐράνιο δῶρο: Τὸ ἄφθαρτο καὶ θαυματουργὸ λείψανό του, ποὺ εὐωδιάζει.

Ὅταν μετὰ ἀπὸ λίγα χρόνια ἡ Μονὴ τῶν Αἰγυπτίων καταστράφηκε ἀπὸ πυρκαγιὰ (τὸ 536 μ.Χ.) ὁ Ὅσιος Βάρας μετέφερε τὸ ἱερὸ σκήνωμα στὴν δική του Μονὴ τοῦ Τιμίου Προδρόμου τῆς Πέτρας. Ἡ Μονὴ αὐτὴ καὶ γιὰ τὸν ἰδιαίτερο λόγο ὅτι φύλαγε τὸ λείψανο τοῦ μεγάλου ἀσκητοῦ ἀπολάμβανε τὸν σεβασμὸ καὶ τὴν προστασία πολλῶν αὐτοκρατόρων καὶ ἀρχόντων.

Ὁ ἀρχικὸς βίος καὶ τὰ πρῶτα θαύματα τοῦ Ὁσίου Παταπίου γράφηκαν ἀπὸ δυὸ ἁγίους της Ἐκκλησίας μας: Τὸν Ὅσιο Συμεὼν τὸν Μεταφραστὴ ( 9 Νοεμβρίου) καὶ τὸν Ἅγιο Ἀνδρέα τὸν Ἱεροσολυμίτη (4 Ἰουλίου), Ἀρχιεπίσκοπο Κρήτης καὶ ποιητή του Μεγάλου Κανόνος.

Ὕστερα ἀπὸ πολλοὺς αἰῶνες ἡ Μονὴ τῆς Πέτρας ἔτυχε τῆς ἰδιαίτερης προστασίας τῆς αὐτοκράτειρας Ἑλένης Παλαιολογίνας, διότι ἐκεῖ ἵδρυσε γηροκομεῖο μὲ τὴν ἐπωνυμία «ἡ Ἐλπὶς τῶν ἀπηλπισμένων». Ἡ αὐτοκράτειρα αὐτὴ ἦταν θεοσεβὴς καὶ φιλάνθρωπος καὶ κατὰ τὸν φιλόσοφο Γεώργιο Πλήθωνα ἢ Γεμιστὸ διακρινόταν γιὰ τὴν σωφροσύνη καὶ δικαιοσύνη της. Στὴν νόμιμη ἡλικία παντρεύτηκε τὸν αὐτοκράτορα τοῦ Βυζαντίου Μανουὴλ Β’ τὸν Παλαιολόγο. Ἀπέκτησαν ἕξι τέκνα, δυὸ ἐκ τῶν ὁποίων ἀνέβηκαν στὸν θρόνο τὸν Ἰωάννη τὸν Ἠ’ Παλαιολόγο καὶ τὸν Κωνσταντῖνο τὸν ΙΔ’ Παλαιολόγο, τὸν τελευταῖο καὶ μαρτυρικὸ αὐτοκράτορα τῆς Ρωμηοσύνης.

Ὁ σύζυγός της κοιμήθηκε ἐν Κυρὶφ τὸ 1425 ὡς μοναχὸς Ματθαῖος. Ἡ κουρὰ τοῦ ἔγινε 2 χρόνια πρὶν τὴν κοίμησή του. Τότε ἐκείνη κατέφυγε στὴν Μονὴ τῆς Κυρά-Μάρθας στὴν Βασιλεύουσα, ὅπου ἔγινε μοναχὴ μὲ τὸ ὄνομα «Ὑπομονή». Στὸ μοναστήρι αὐτὸ ἔζησε 25 χρόνια καὶ κοιμήθηκε ἐν Κυρίῳ μὲ εἰρήνη στὶς 13 Μαρτίου 1450. Μετὰ τὴν πτώση τῆς Κωνσταντινουπόλεως στὶς 29 Μαΐου 1453 ὁ Ἀγγελὴς Νοταρᾶς -ἀδελφός του Λουκᾶ Νοταρᾶ τοῦ τελευταίου πρωθυπουργοῦ τῆς αὐτοκρατορίας καὶ ἐθνομάρτυρος, συγγενοῦς της μοναχῆς Ὑπομονῆς- ἄνθρωπος εὐλαβὴς καὶ πιστός, κατέφυγε μὲ τὴν οἰκογένειά του στὴν Ἑλλάδα. Ἦρθε στὴν Πελοπόννησο κοντὰ στὸν ἐξάδελφό του Θωμὰ Παλαιολόγο, Δεσπότη τοῦ Μυστρά, ὁ ὁποῖος τοῦ χάρισε κτήματα πολλὰ στὴν Κορινθία καὶ ρίζωσε στὰ Τρίκαλα.

Ἦταν ἀνεψιὸς τῆς Ὁσίας Ὑπομονῆς καὶ παπποὺς τοῦ Γεωργίου Νοταρᾶ, τοῦ μετέπειτα Ἁγίου Γερασίμου τοῦ νέου ἀσκητοῦ στὴν Κεφαλλονιά. Ὁ τελευταῖος μάλιστα εἶχε προστάτη καὶ πρότυπο ἀσκητικὸ τὸν Ὅσιο Πατάπιο, τὸν ὁποῖο προσκύνησε στὸ σπήλαιο τῶν Γερανείων.

Ὁ Ἀγγελὴς Νοταρᾶς λοιπὸν μαζὶ μὲ τὴν οἰκογένεια καὶ τὴν κινητή του περιουσία ἔφερε στὴν Ἑλλάδα ἀπὸ τὴν Μονὴ τῆς Πέτρας (ἡ ὁποία διαλύθηκε μετὰ τὸ 1640 μ.Χ.) ὡς πολύτιμο θησαύρισμα τὸ Ἱερὸ σκήνωμα τοῦ Ὁσίου Παταπίου, ποὺ προστατευόταν μὲ αὐτοκρατορικὴ ἐντολή, καθὼς καὶ τὴν τιμία κάρα τῆς θείας τοῦ Ἁγίας Ὑπομονῆς. Τὸ ἱερὸ τοῦ φορτίο τὸ ἐναπέθεσε μὲ τιμὲς στὸ σπήλαιο ἀσκητῶν στὰ Γεράνεια Ὅρη, τὸ ὁποῖο χρονολογεῖται πρὶν ἀπὸ τὸν ΙΔ’ αἰώνα καὶ εἶναι διαρρυθμισμένο σὲ ναὸ ἐδῶ καὶ ἑκατοντάδες χρόνια. Στὸ πέτρινο τέμπλο τοῦ ναοῦ εἰκονίζονται στὰ δεξιὰ ἡ Δέηση καὶ στὰ ἀριστερὰ τρία ἅγια πρόσωπα ἀπὸ τὴν Ἐκκλησία τῆς Κωνσταντινουπόλεως: ἡ Ἁγία Ὑπομονή, ὁ Ἅγιος Πατάπιος καὶ ὁ Ἅγιος Νίκων ὁ Νέος (ὁ Ρῶσος κατὰ τὴν καταγωγή).

Οἱ δυὸ ἀνδρικὲς αὐτὲς μορφὲς συνοδεύονται ἀπὸ τὴν ἐπιγραφὴ «ὁ ἐν τῷ Ξηρῷ ὄρει ἀσκήσας», πού μας δείχνει μὲ ἀκρίβεια τὸν κατάξερο καὶ δυσπρόσιτο τόπο ποὺ ἀσκήθηκαν: ὁ Πατάπιος στὴν περιφέρεια τῶν Βλαχερνῶν καὶ ὁ Νίκων ὁ Νέος στὴν Μονὴ τῆς Πέτρας. Ἡ ἀριστερὴ παράσταση συμπληρώνεται ἀπὸ τὴν μορφὴ τοῦ Ἁγίου Ὑπατίου Γαγγρῶν ποὺ μαρτύρησε στὸν Ξηρόλοφο Κωνσταντινουπόλεως. Οἱ ἁγιογραφίες τελείωσαν καὶ τὸ ἅγιο λείψανο τάφηκε μὲ ἐντολὴ τοῦ Ἀγγελῆ Νοταρᾶ. Στὴν κοινὴ θέα παρέμεινε μόνο ἡ τοιχογράφηση τοῦ σπηλαιώδους μικροῦ ναοῦ σὰν ἕνας δυσεπίλυτος γρίφος.

Αναφέρουμε ἐδῶ ὅτι ὁ σπηλαιώδης αὐτὸς ναὸς σκέπασε τὴν πνευματικὴ ἀναζήτηση κάποιων ἀσκητῶν αἰῶνες νωρίτερα καὶ ἀποτέλεσε μέρος τῶν «παραλαυρίων» τοῦ ὀνομαστοῦ ἀσκητοῦ καὶ ποδηγέτη τοῦ Κιθαιρώνα, τοῦ ὁσίου Μελετίου τοῦ Νέου (1 Σεμπτεμβρίου), ποὺ ἤδη καθοδηγοῦσε τρεῖς χιλιάδες μοναχούς, οἱ ὅποιοι ἀσκήτευαν ἀπὸ τὸν Κιθαιρώνα καὶ τὴν περιφέρεια τῆς Μεγαρικῆς ὡς τὰ Γεράνεια ὅρη. Ὁ γρίφος τῶν τοιχογραφιῶν λύθηκε μόλις στὰ 1904, ὅταν ἀνακαλύφθηκε τὸ ἱερὸ λείψανο.

Ἀφορμὴ δόθηκε ἀπὸ τὸν ὑψηλόσωμο ἱερέα Κωνσταντῖνο Σουσάνη, ὁ ὅποιος ἀγαποῦσε τὸ σπήλαιο καὶ πήγαινε ἐκεῖ μὲ τὴν συνοδεία του γιὰ νὰ λειτουργήσει. Ὡς ψηλὸς ὅμως ποὺ ἦταν, δυσκολευόταν πολὺ στὸ ἱερὸ καὶ ἔπρεπε πάντοτε νὰ σκύβει. Μὲ τὴν ἐντολὴ τοῦ ὁ Λουτρακιώτης μαρμαρὰς Βασίλης Πρωτοπαπὰς ἀνέλαβε τὴν διάνοιξη τοῦ Ἱεροῦ Βήματος καθὼς καὶ τῆς δυτικῆς πλευρᾶς τῶν τοιχωμάτων τοῦ κυρίως ναοῦ. Καθὼς ὅμως ἔρριχνε τὸν δυτικὸ τοῖχο ἀπομακρύνοντας τὰ χώματα ποὺ τὸν συγκρατοῦσαν, ὁ κασμὰς τοῦ σφηνώθηκε. Προσπαθώντας νὰ τὸν βγάλει ἀπὸ ἐκεῖ ἀποκαλύφθηκε τὸ εὐωδιάζον καὶ ἀκέραιο σκήνωμα τοῦ Ὁσίου Παταπίου.

Κέδρινη βάση τὸ στήριζε στὸ κεφάλι καὶ μαρμάρινη στὰ πόδια καὶ καλυπτόταν μὲ σειρὰ ἀπὸ κεραμίδια, ἐνῶ ἔφερε πετραχήλι. Μέσα στὸν τάφο βρέθηκαν ἀκόμη ἕνας μικρὸς ξύλινος σταυρὸς ρωσικῆς τεχνοτροπίας, βυζαντινὰ νομίσματα διαφόρων ἐποχῶν καὶ δερμάτινη μεμβράνη μὲ τὸ ὄνομα τοῦ Ὁσίου./

Ἀργότερα βρέθηκε ἡ κάρα τῆς Ἁγίας Ὑπομονῆς καὶ πολὺ ἀργότερα εὐωδιάζοντα ὀστὰ ἀσκητῶν τοῦ σπηλαίου καθὼς ἀνακαινιζόταν ἢ βορεινῆ πλευρὰ τοῦ μικροῦ ναοῦ. Ἡ εὕρεση τοῦ λειψάνου τοῦ Ἁγίου Παταπίου κατὰ τὴν τρίτη της Διακαινησίμου τοῦ 1904 σήμανε τὴν ἀρχὴ γιὰ τὴ δημιουργία τῆς Μονῆς του ἡ ὁποία ξεκίνησε τὸ 1945 ἀπὸ τὸν ἀρχιμ. Νεκτάριο Μαρμαρινό. καὶ μὲ τὴν ἐγκατάσταση τῆς πρώτης μοναχῆς τὸ 1952. Βάσει τῶν παλαιοτέρων καὶ νεοτέρων θαυμάτων τοῦ ὁ Ὅσιος Πατάπιος εἶναι προστάτης τῶν καρκινοπαθῶν καὶ τῶν ὑδρωπικῶν.

Βιβλιογραφικὴ Πηγὴ:

Συμεὼν Μαγίστρου καὶ Μεταφραστού, «Βίος τοῦ Ὁσίου Παταπίου», εἰς Migne, Patr. Gr., τόμος 116, σέλ. 368.
Ἀνδρέου Κρήτης, «Λόγος ΙΘ’ εἰς τὸν μακάριον Πατάπιον καὶ μερικὴ τῶν θαυμάτων αὐτοῦ διήγησις».
Καψάσκη Σπυρίδωνος, μουσουργοῦ, «Προσκυνητάριον τῆς ἐν Γερανείοις ὄρεσι παρὰ τὸ Λουτράκιον Κορινθίας Μονῆς τοῦ Ὁσίου Παταπίου», Ἀθήνα 1964.
Κουκουλὰ Ἀντωνίου, «Στ’ ἀχνάρια τοῦ τόπου μου», Λουτράκι 1990.
Μακρυστάθη Σωτηρίου, πρωτοπρεσβυτέρου, «Πρόκλησις γνωριμίας μὲ τὸν Ὅσιον Πατάπιον καὶ τὸ μοναστήρι του», Ἀθηναι 1991.
Μπούσια Χαραλάμπους, «Δέλτος θαυμάτων τοῦ Ὁσίου καὶ Θεοφόρου πατρὸς ἠμῶν Παταπίου τοῦ θαυματουργοῦ», Ἀθῆναι 2002.
Τοῦ ἰδίου, «Ὅσιος Πατάπιος ὁ θαυματουργός-βίος, θαύματα καὶ ἀκολουθίαι τοῦ χαριτοβρύτου κλέους τῶν Γερανείων», Ἄθηνα 2004.
Τοῦ ἰδίου, «Βίος, Ἀκολουθία, Παρακλητικὸς Κανὼν καὶ Ἐγκώμια εἰς τὴν ὁσίαν Μητέρα ἠμῶν Ὑπομονήν», Ἀθῆναι 2000.
Τοῦ ἰδίου, (Ἐπιμέλεια), «Γεράνειος Αὔρα-Συμβουλευτικὲς Ὁμιλίες τοῦ Γέροντος Νεκταρίου Μαρμάρινου, κτίτορος Ἱερᾶς Μονῆς Ὁσίου Παταπίου, Λουτρακίου», Ἀθῆναι 2007.
Τοῦ ἰδίου, (Ἐπιμέλεια), «Παραινέσεις, καὶ διδαχὲς τοῦ Γέροντος Νεκταρίου Μαρμάρινου κτίτορος Ἱερᾶς Μονῆς Ὁσίου Παταπίου, Λουτρακίου», Ἀθῆναι 2010.
Τσακουμάκα Προκοπίου, Ἀρχιμανδρίτου, «Ἡ Μονὴ τοῦ Ὁσίου Παταπίου», Ἀθῆναι 1973.
Μαρτυρίες μοναζουσῶν
Σημειώσεις τοῦ γράφοντος
*Τὰ βιβλία 3-11 ἀποτελοῦν ἐκδόσεις τῆς Ἱερᾶς Μονῆς Ὁσίου Παταπίου. *Εκ του ιστολογίου  «agioreitika.net» της 8.12.2014. Επιμέλεια, παρουσίαση ημετέρα.

Ο ΟΣΙΟΣ ΠΑΤΑΠΙΟΣ (ΜΕΡΟΣ Α')

 

Ο Ανδρέας Κρήτης γεννημένος στην Δαμασκό το 660 μ. Χ υπήρξε ένας από τους μεγαλύτερους ποιητές του Βυζαντίου και αρχιεπίσκοπος Κρήτης. Συνέθεσε πολλούς ειρμούς, ιδιόμελα τροπάρια και κανόνες με γνωστότερους απ' όλους τον Μέγα Κανόνα. Έζησε το μεγαλύτερο διάστημα της ζωής του μεταξύ Κωνσταντινούπολης και Κρήτης, όπου και υπηρέτησε επί τριάντα έτη ως αρχιεπίσκοπος και πρόεδρος της δωδεκαμελούς ιεραρχίας. Κύρια πηγή για τον βίο του αποτελεί το ίδιο του το έργο, εκ του οποίου λίγες πληροφορίες αντλούμε για τις πράξεις και τα έργα του (1).

Η φιλανθρωπική του δράση ήταν σπουδαία με την ανοικοδόμηση ξενώνα, ναών αλλά και παροχής ψυχολογικής στήριξης στους κατοίκους της μεγαλονήσου κατά την περίοδο φυσικών καταστροφών και επιδρομών. Το συγγραφικό του έργο περιλαμβάνει υμνογραφικά έργα, όπως εγκώμια για αγίους και σπουδαία πεζογραφικά έργα, όπως οι πενήντα ένας ρητορικοί λόγοι, από τους οποίους δεν αμφισβητείται η γνησιότητα των σαράντα δύο. Η ευκολία χρήσης του λόγου καθώς και η ικανότητά του να επεξεργάζεται πρωτότυπα το εκάστοτε θέμα δίκαια τον κατατάσσουν μεταξύ των επιφανέστερων βυζαντινών ρητόρων.

Το Εγκώμιο του Ανδρέα Κρήτης Η μνήμη του Οσίου Παταπίου ετελείτο στην Μονή των Αιγυπτίων. Όπως διαβάζουμε στο Βυζαντινό Εορτολόγιο (2), ο ναός του Τιμίου Προδρόμου της Μονής των Αιγυπτίων βρισκόταν κοντά στο θαλάσσιο τείχος των Βλαχερνών και κτίστηκε κατά τα τέλη του 5 ου αιώνα, αρχές του 6 ου. Στα χρόνια της πατριαρχίας του Μηνά, 536, ως ηγούμενος της μονής φέρεται κάποιος Κυρίων.

Στην μονή των Αιγυπτίων οι μοναχοί είχαν την ιδιαίτερη τιμή στην εορτή του Οσίου να έχουν μαζί τους τον σπουδαίο επίσκοπο και θεολόγο αρχιεπίσκοπο Κρήτης Ανδρέα. Η φήμη για το πηγαίο ποιητικό του τάλαντο και την συγγραφή έξοχων εκκλησιαστικών ύμνων είχε εξαπλωθεί παντού. Σε μία τέτοια πανήγυρη ο Ανδρέας Κρήτης βρισκόταν στην μονή όπου πλήθος κληρικών, μοναχών και λαϊκών είχε συγκεντρωθεί στην Κωνσταντινούπολη για να τιμήσει τον Όσιο. Το ιερό λείψανο του Παταπίου φυλασσόταν στον ναό του Προδρόμου, ο οποίος ήταν ο κεντρικός ναός του μεγάλου μοναστηριού, γνωστό ως μονή των Αιγυπτίων (το είχε ιδρύσει ο ίδιος ο Πατάπιος όταν ήρθε από την Αίγυπτο, εξ ου και η ονομασία). Το μοναστήρι κατά την περίοδο αυτή είχε μετατραπεί σε γυναικείο, όπου μοναχές από παραπλήσιο γυναικείο μοναστήρι βοηθούσαν στον εορτασμό.

Ο λόγος του Ανδρέα αποτελεί ένα αγιογραφικό εγκώμιο, που ανήκει στο επιδεικτικό είδος της ρητορικής, γραμμένος σε λόγια γλώσσα με πολλά αττικίζοντα γλωσσικά στοιχεία. Όπως οι περισσότεροι βυζαντινοί συγγραφείς των αγιολογικών κειμένων, ομοίως και ο Ανδρέας, στηρίζονται κυρίως στα μεγάλα πρότυπα των πατέρων του 4 ου αιώνα, Βασίλειο και Γρηγόριο Ναζιανζηνό. Από καθαρά λογοτεχνική άποψη το εγκώμιο του Οσίου Παταπίου στηρίζεται στην τυπική μορφή: προοίμιο, κυρίως θέμα, επίλογος.

Το εγκώμιο αυτό, εκτός από τα βασικότερα σημεία της ζωής του Οσίου, περιλαμβάνει και περιγραφή των θαυμάτων που επιτέλεσε ο Πατάπιος στον τυφλό, τον δαιμονισμένο, την καρκινοπαθή γυναίκα και τον υδρωπικό. Το θαύμα χαρακτηρίζεται ως το αγαπημένο παιδί της πίστης. Στα μεσαιωνικά χρόνια για να δηλωθεί η υπέρτατη φυσική δύναμη και η χάρη του Θεού απαραίτητο στοιχείο ήταν το θαύμα. Σύνηθες χαρακτηρίζεται το φαινόμενο στα αγιολογικά κείμενα και στους βίους Αγίων να ενσωματώνονται θαύματα. Χαρακτηριστικοί τίτλοι τέτοιων αγιολογικών κειμένων ήταν οι «Βίος ἐν ἐπιτομῇ καὶ θαύματα» , «Βίος καὶ πολιτεία καὶ μερικὴ θαυμάτων διήγησις».

Στο προοίμιο δηλώνεται το αντικείμενο του λόγου και η σπουδαιότητα του εγκωμιαζόμενου προσώπου. Ο Ανδρέας συγκεκριμένα εκφράζει τον θαυμασμό του για την λαμπρή εορτή του Οσίου, στην οποία παρευρίσκονται κάθε λογής άνθρωποι. Όλος αυτός ο κόσμος παρευρίσκεται προσκεκλημένος από τον ίδιο τον Όσιο. Μέσα σ' αυτό το πλαίσιο της πανηγύρεως ο Ανδρέας εκφωνεί το εγκώμιο αυτό, καλώντας τους παρευρισκόμενους να ακούσουν περί του βίου του Παταπίου. Διά της χρήσεως των επαναλαμβανόμενων αντιθέσεων ο ρήτορας περιγράφει τις αρετές και το πόσο σπουδαίος είναι ο Όσιος «ὁ ἐπίγειος Ἄγγελος, καὶ οὐράνιος ἄνθρωπος … ὁ ἐν πίστει θερμός· ὁ ἐν ἀγάπῃ φοβερός· ὁ πόλιν οἰκῶν, καὶ τῆς ἐρήμου παντελῶς μὴ λειπόμενος» (3).

Η «υποκριτική» αδυναμία του Ανδρέα να ανταποκριθεί στο θέμα αποτελεί κοινό τόπο σε τέτοιου περιεχομένου κείμενα. Ο Ανδρέας εκφράζει τις αμφιβολίες του κατά πόσο θα καταφέρει να εγκωμιάσει επάξια τον λαμπρό βίο του Οσίου, διότι όλα όσα επιτέλεσε είναι τεράστια με την χάρη του Θεού και δεν τα χωρά ο νους του. Παρόλα αυτά, αν και το τόλμημα είναι μεγάλο, δεν θα αμελήσει να διηγηθεί όσα δύναται, διότι θα κατακριθεί για τα όσα δεν διηγήθηκε ενώ μπορούσε. Φυσικά σ' αυτό το δύσκολο εγχείρημα θα παρασχεθεί βοήθεια από τον ίδιο τον Όσιο, διά των ευχών του, ο οποίος πλέον βρίσκεται ενωμένος με την χάρη του Θεού. Μόνο τοιουτοτρόπως δύναται να εγκωμιάσει τον Πατάπιο. Ακόμα και η επίκληση στον Όσιο να του παράσχει πνευματική ενδυνάμωση αποτελεί κοινό τόπο ο οποίος μας θυμίζει τις επικλήσεις των αρχαίων ποιητών στις Μούσες (4).

Το προοίμιο συνεχίζεται με την ομιλία του αρχιεπισκόπου για τα πνευματικά κατορθώματα των εραστών της αρετής. Εδώ αντλεί χωρία από το Ευαγγέλιο τα οποία αρμόζουν άριστα, ώστε να περιγράψουν την βιωτή αυτών που αγάπησαν την αρετή. Οι εραστές της αρετής έχουν τόσο αποξενωθεί από τα γήινα, ώστε όχι μόνο εφαρμόζουν στην ζωή τους την ευαγγελική ρήση «ὁ θέλων ὀπίσω μου ἐλθεῖν, ἀπαρνησάσθω ἑαυτόν, καὶ ἀράτω τὸν σταυρὸν αὐτοῦ, καὶ ἀκολουθείτο μοι» (5), πορεύονται μ' αυτήν και κληρονομούν την ουράνια βασιλεία. Φυσικά υπάρχουν και μερικοί οι οποίοι δεν επιθυμούν να ακολουθήσουν την παραπάνω οδό με αποτέλεσμα την αποξένωση από την θεία μακαριότητα. Όσοι όμως ακολουθήσουν την οδό της αρετής, της οποίας οι καρποί είναι τέλειοι και η οποία «ἀρχαγγέλους ἐλάμπρυνε, ἀποστόλους καὶ προφήτας ἐπύρσευσε, μάρτυρας ἐστεφάνωσε καὶ πάντας τοὺς κτησαμένους αὐτήν, θείων ἠξίωσε χαρισμάτων» (6), θα λάβουν στο τέλος του πνευματικού αγώνα θεία ανταμοιβή.

Μετά απ' αυτήν την εισαγωγή, επανέρχεται στον Πατάπιο, ο οποίος ήταν μεγάλος εραστής της αρετής σ' όλη του την ζωή. Αυτήν την αρετή είχε μητέρα και τροφό σ' όλη του την ζωή με την οποία εξωράισε την πολιτεία του Χριστού. Για να τονίσει περισσότερο αυτό το νόημα χρησιμοποιεί την παρομοίωση του ζωγράφου, οποίος βάζοντας περισσότερα χρώματα σ' ένα έργο δίνει ζωηρότερη και εντονότερη την εικόνα αυτού που δημιουργεί.

Ο ρόλος της μητέρας του στην παιδεία και στην εν γένει συμπεριφορά του διαδραμάτισε καθοριστικό ρόλο, με αποτέλεσμα να τεθούν οι βάσεις για την πνευματική προκοπή. Αυτή επαγρυπνούσε ώστε ο νεαρός Πατάπιος να μάθει τα θεία ρήματα. Το τυποποιημένο θέμα της πατρίδας το επεξεργάζεται λίγο διαφορετικά. Ο Ανδρέας επισημαίνει πως θα αποδείξει ότι ο Πατάπιος είχε δύο πατρίδες, την επίγεια και την ουράνια πολιτεία. Επίγεια πατρίδα του Οσίου ήσαν οι Θήβες της Αιγύπτου και η πνευματική η κοινή πολιτεία όλων μας, η κολυμβήθρα, η οποία αναγεννά πάντες τους πιστεύσαντες. Η δεύτερή του πατρίδα ήταν η ουράνια πολιτεία η οποία αποτελεί την ζωή την αθάνατο και την πηγή κάθε πνευματικού πλούτου.

Η μεν γήινη πατρίδα, φυσικά, του προσέφερε την πρόσκαιρη τροφή, η δε ουράνια τα αιώνια αγαθά. Η μεν Αίγυπτος του προσέφερε χρυσό και λίθους πολυτελείς, η δε ουράνια χώρα τα αγαθά του Αγίου Πνεύματος. Η Αίγυπτος, όμως, ήταν η γενέτειρα του σκότους και του ζόφου, η δε κολυμβήθρα η γενέτειρα της φωτεινής αρετής. Εν ολίγοις, κατά σάρκα ο Όσιος καταγόταν από την Αίγυπτο, κατά δε το πνεύμα από την κολυμβήθρα. Ο όσιος καταγόταν από μία χώρα πλούσια μ' όλα τα αγαθά του Θεού. Παράδοξο αποτελεί ότι αυτός ο αστέρας αρετής γεννήθηκε σε μία χώρα η οποία έβριθε από πάθη αποτελώντας το σκοτάδι της ειδωλολατρίας, εν αντιθέσει με τον Πατάπιο ο οποίος αποτελούσε τον κήρυκα της ευσεβείας. Αν και η Αίγυπτος χαρακτηριζόταν ως καταγώγιο δαιμόνων, παραδόξως προσέφερε στην ανθρωπότητα ένα συγχορευτή των αγγέλων. Τοιουτοτρόπως, παρατηρεί ο Ανδρέας, επιβεβαιώνεται η ευαγγελική ρήση «ὅπου γὰρ ἐπλεόνασεν ἡ ἁμαρτία, ὑπερπεριέσευσεν ἡ χάρις» (7). Η αιγυπτιακή αμαρτία εσαλεύθη διά του Παταπίου, ο οποίος αγίασε όλη την γη, με αποτέλεσμα ο κόσμος της Αιγύπτου, «ὁ ἐν σκότει καὶ σκιὰ θανάτου καθήμενος, εἶδε φῶς μέγα» (8).

Τα θαύματα του Οσίου ακολουθούν. Αφού ο Ανδρέας απέδωσε την πρέπουσα ευφημία πλέον ομιλεί για τα θαύματα του Παταπίου, ο οποίος ως αληθινός άνθρωπος του Θεού φώτισε το πνευματικό σκοτάδι της Αιγύπτου, συσταυρώθηκε με τον Χριστό και πλησίασε το αληθινό φως του Χριστού. Αν και ακτήμονας, ήταν πλούσιος με την χάρη του Θεού, ώστε έλαβε «παρὰ Θεοῦ ἐξουσίαν τοῦ πατεῖν ἐπάνω ὅφεων καὶ σκορπίων, καὶ ἐπὶ πᾶσαν τὴν δύναμιν τοῦ ἐχθροῦ» ώστε «θεραπεύειν τε πᾶσαν νόσον καὶ πᾶσαν μαλακίαν» (9).

Το πρώτο θαύμα αφορά την θαυματουργική ίαση του τυφλού. Το περιστατικό περιγράφεται ζωηρά. Ο τυφλός προσέρχεται στον Πατάπιο φωνάζοντας «δοῦλε τοῦ Θεοῦ τοῦ ὑψίστου, Πατάπιε, ἵασαί μου τοὺς ὀφθαλμούς · ἄνοιξόν μου τὴν πήρωσιν, καὶ φώτισόν με τὸν ἐσκοτισμένον, εἴ πως διὰ σοῦ, τὴν τῶν ὀρωμένων θεασάμενος παναρμόνιον σύστασιν, καὶ θαυμάσας αὐτῶν τὸ ἐξαίρετον, ὑμνήσω διὰ τῶν κτισμάτων τὸν Κτίσαντα» (10). Βλέποντας την ακράδαντη πίστη του τυφλού ο Όσιος αποκρίνεται, φανερώνοντας δε και την ταπεινότητά του, «Γιατί ήρθες σε μένα και ζητείς την θεραπεία; Γιατί άφησες τον Δεσπότη και καταφεύγεις προς τον δούλο;» Ο τυφλός μιμούμενος εκείνον του Ευαγγελίου με μεγαλύτερη φωνή αναζητούσε την θεραπεία του. Ο Πατάπιος τον ρωτά αν πιστεύει πραγματικά. Ο τυφλός φυσικά ομολογεί την πίστη του. Ο Όσιος προσευχήθηκε: «ἐν τῷ ὀνόματι Ἰησοῦ Χριστοῦ τοῦ τὸν τυφλὸν θεραπεύσαντος, εἰς ὃν ἐνθάδε πεπιστευκὼς παραγέγονας, ἔσῃ βλέπων τὸν ἥλιον μηδαμόθεν εἰργόμενος» (11). Αμέσως ο τυφλός έγινε υγιής σαν να μην ήταν ποτέ τυφλός. Ο πρώην τυφλός πλήρης χαράς ανυμνούσε τον Θεό και δόξαζε τον Όσιο.

Ένας άνθρωπος, ο οποίος ζούσε στην Κωνσταντινούπολη, έπασχε από υδρωπικία. Αν και είχε ξοδέψει όλη του την περιουσία στους γιατρούς, εν τούτοις δεν είχε θεραπευθεί. Μη έχοντας άλλη ελπίδα παρά τον Χριστό προστρέχει στον Πατάπιο δείχνοντάς του το πάθος του. Ο Όσιος δεν χρησιμοποίησε κάποιο από τα φάρμακα που μεταχειρίζονταν οι μεγάλοι ιατροί, παρά μόνο την προσευχή ως φάρμακο και τον σταυρό ως όργανο, με τον οποίο σφράγισε την κοιλιά του ασθενούς. Λέγοντας μόνο τούτο: «ἐν τῷ ὀνόματι τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ, τοῦ τὸν ὑδρωπικὸν θεραπεύσαντος, ἵσθι ὑγιὴς ἀπὸ τῆς μάστιγός σου» (12) το άλγος απομακρύνθηκε. Ο άνθρωπος αυτός πλέον δόξαζε τον Θεό για την ευεργεσία αυτή.

Η αφήγηση συνεχίζεται με την θαυματουργική λύτρωση του δαιμονισμένου. Ο νεαρός για πολλά χρόνια είχε κυριευθεί από φοβερό δαιμόνιο, το οποίο άλλοτε γυμνό τον περιέφερε στους δρόμους, άλλοτε τον οδηγούσε σε κρημνούς, όρη και ερημιές, ώστε να κινδυνεύει να πεθάνει. ’λλοτε πάλι τον έφερνε σε θάλασσα και νερά για να τον πνίξει. Μία μέρα συνάντησε ο Όσιος τον δαιμονισμένο. Αμέσως ο νεαρός άρχισε να ταράζεται και να πηδά, να βγάζει αφρούς από το στόμα του, να αγριεύει το μάτι του και να απειλεί τον Πατάπιο. Το δαιμόνιο άρχιζε να φωνάζει και να ρωτά τον Όσιο, «ἕως πότε οὐκ ἠρεμεῖς ἀφ ' ἡμῶν ; Οὐ φέρω σου, Χριστὲ, τὴν δύναμιν· οὐκ ἰσχύω τοῖς σοῖς ἀντιπαλαίειν θεράπουσιν» (13). Ο Όσιος κάνοντας στον αέρα το σημείο του σταυρού φώναξε στο ακάθαρτο πνεύμα με ήρεμη φωνή «πνεῦμα πονηρὸν καὶ ἀκάθαρτον, ἔξελθε ἐκ τοῦ κατ' εἰκόνα κτισθέντος τοῦ Κτίσαντος» (14). Το δαιμόνιο τράνταξε τον νεαρό και εξήλθε από το στόμα του ωσεί καπνός. Ο νεαρός έπεσε στα πόδια του Παταπίου και κλαίγοντας τον ευχαριστούσε.

Το τελευταίο θαύμα τελέσθηκε σε μία γυναίκα, η οποία έπασχε από καρκίνο στο στήθος. Η γυναίκα όλα τα χρόνια προσπαθούσε να βρει την θεραπεία της στους γιατρούς, με αποτέλεσμα να χάσει όλη την περιουσία της σ' αυτούς. Μη έχοντας άλλη ελπίδα και ακούγοντας για τα θαύματα που επιτελεί ο Όσιος προσέρχεται σ' αυτόν, πέφτει στα πόδια του και τον εκλιπαρεί να την θεραπεύσει. Ο Πατάπιος την ευσπλαγχνίσθηκε και την ρωτά αν πιστεύει. Εκείνη χωρίς δεύτερη σκέψη ομολογεί την πίστη της. Ο Όσιος της ζητά να του δείξει το άλγος της. Βάζει το χέρι του στο μαστό της, και σχηματίζοντας το σημείο του σταυρού λύτρωσε την γυναίκα από τον πόνο της. Της διευκρινίζει δε ότι ο Χριστός τον οποίο εμπιστεύθηκε, δέχθηκε την πίστη της και την λύτρωσε από τον καρκίνο. Η γυναίκα πλήρης χαράς έφυγε δοξάζοντας τον Θεό για την ίαση.

Ο Όσιος έζησε φρόνιμο βίο, ώστε την δύσκολη ώρα του τέλους του έτοιμος δέχεται το άφθαρτο στεφάνι του Θεού. Ο Όσιος αν και κλινήρης μιλούσε στους αδελφούς του για την ψυχική σωτηρία, ενώ όλοι οι μοναχοί σκυθρωποί και λυπημένοι για την απώλεια του πνευματικού τους πατέρα θρηνούσαν. ’λλοι ολοφύρονταν την ώρα εκείνη, ενώ άλλοι διαμαρτύρονταν λέγοντας «ἵνα τι γάρ, Πάτερ, πάντας καταλιπών, εἰς ἀλλοδαπὴν καὶ ξένην χώραν μεθίστασαι; … Τίς ἔσται λοιπὸν ὁ πλουτίσων ἡμᾶς, ἢ ὁ θεραπεύσων τὰς νόσους» (15).

Στραφείς ο Όσιος με ήρεμο και γαλήνιο βλέμμα προς τους αδελφούς, τους ζητούσε να μην κλαίνε αλλά να προσεύχονται προς τον Θεό, ώστε να έχει παρρησία ενώπιον του φοβερού βήματος. Μιλώντας στον καθένα ξεχωριστά τον συμβούλευε ανάλογα με την ηλικία του, στους ηλικιωμένους ως ηλικιωμένους και στους νεαρούς ως νεαρούς. Μ' αυτόν τον τρόπο τον βρήκε ο θάνατος και ο Όσιος παρέδωσε την ψυχή του στα χέρια των αγγέλων. Οι μοναχοί ετοίμασαν τα πάντα για την εξόδιο ακολουθία και ενταφίασαν τον Όσιο στον ναό του Προφήτου Προδρόμου και Βαπτιστού Ιωάννου στην μονή των Αιγυπτίων. Ο λόγος τελειώνει με μία προσευχή.

Ακολουθεί το εγκώμιο του αρχιεπισκόπου Κρήτης προς τον Όσιο. Ο Ανδρέας αφηγείται την απιστία του και την οκνηρία του να συγγράψει τον βίο του Οσίου Παταπίου. Στην συνέχεια αφηγείται ένα θαυμαστό γεγονός για να φανερωθεί η δόξα του Οσίου. Οι μοναχές πλησίασαν τον αρχιεπίσκοπο Κρήτης ζητώντας του να συγγράψει ένα βίο για τον Όσιο Πατάπιο, να εγκωμιάσει την ζωή του και την θαυματουργική δύναμή του. Σκοπός των μοναχών ήταν να διαδοθεί η χάρη του Οσίου. Φυσικά όσα ήσαν γραμμένα εκείνη την περίοδο για τον Πατάπιο κρίνονταν ανεπαρκή και ανάξια. Ο αρχιεπίσκοπος, αν και είχε ζήσει πολλά χρόνια στην Κωνσταντινούπολη, ήταν ανεπαρκώς πληροφορημένος για τον Πατάπιο, και εύλογο ήταν να δυσκολευτεί με την επιμονή των μοναζουσών. Ο Ανδρέας όχι μόνο δεν γνώριζε τα του βίου του Οσίου, αλλά αμφέβαλλε και για τα χαρίσματά του. Αν και οι μοναχές έφεραν «μεμβράνες» που περιελάμβαναν κάποια εγκώμια για τον Όσιο, διηγώντας του τα θαυμαστά που επιτελεί το άγιό του λείψανο, ο Ανδρέας περισσότερο αδιαφορούσε θεωρώντας όλα αυτά αφέλειες των μοναζουσών.

Σε λίγη ώρα ο αρχιεπίσκοπος αποσύρθηκε στο κελί του για να αναπαυθεί. Η νύχτα χαρακτηρίζεται ως νύχτα φόβου και θαύματος. Όπως διηγείται ο ίδιος, ενώ κοιμόταν εμφανίστηκε ένας πολύ ωραίος και αγγελόμορφος νέος, πλήρης αίγλης και φωτός. Όμορφα ντυμένος άστραφτε σαν άγγελος. Ήταν κατανοητό ότι ανήκε στο αγγελικό τάγμα των μοναχών και οι λευκοφορεμένοι άνδρες που τον περιτριγύριζαν ήσαν και αυτοί μοναχοί. Όλοι με ήρεμο και γαλήνιο πρόσωπο είχαν στραφεί προς τον αγγελόμορφο νεαρό για τον οποίο εξάλλου βρίσκονταν εκεί. Αμέσως του γεννήθηκε η επιθυμία να πλησιάσει τον αγγελόμορφο νεαρό. Ο αρχιεπίσκοπος, παρά τους δισταγμούς του, βρέθηκε ανάμεσα στους λευκοφορεμένους. Προς έκπληξή του ξαφνικά είδε τον αγγελόμορφο νεαρό να σηκώνει το δάκτυλό του και να τον δείχνει επιτιμητικά. Τον έδειχνε κατακρίνοντάς τον και κατηγορώντας τον.

Η κατηγορία ήταν απλή: «Βλέπετε, αδελφοί μου, έζησα έτσι, ώστε με την χάρη του Θεού όλοι να με αγαπάτε, αλλά ο άνθρωπος αυτός μ' έχει σαν σκουπίδι και με περιπαίζει. Τι άραγε σημαίνει το φέρσιμό του; Είναι μήπως ανώτερος από σας και σας περιφρονεί σαν Φαρισαίος; Ή μήπως μ' εχθρεύεται (διότι με τιμάτε), αντί να διαλαλεί με θάρρος κι εγγράφως τα του βίου μου και να τα προσφέρει στον Θεό; Αν όμως θέλει, μπορεί να το αναλάβει αυτό, γιατί έχει και πολύ μυαλό και θαυμάσιο ταλέντο να εγκωμιάζει. Αλλιώς δεν θα γινόταν άξιος επίσκοπος Κρήτης, ώστε να καθοδηγεί τα λογικά πρόβατα. Και θα το αναλάβει με την δύναμη του Αγίου Πνεύματος» (16). Αμέσως ο αρχιεπίσκοπος σηκώθηκε τρομαγμένος, συνήλθε τελείως και άρχισε να δοξολογεί τον Θεό. Ο φόβος όμως παρέμενε.

Όταν ηρέμησε τα εξήγησε όλα πολύ απλά. Ο αγγελόμορφος νεαρός ήταν ο Πατάπιος, ο οποίος με το χέρι του κατηγορούσε τον αρχιεπίσκοπο Κρήτης τόσο για την αμέλεια όσο και για την δυσπιστία για τα όσα του εξιστόρησαν οι μοναχές για τον οσιακό βίο και τα θαύματά του. Από την στιγμή αυτή αποφάσισε να δράσει. Το επόμενο πρωί κάλεσε, όπως ο ίδιος αναφέρει, την ηγουμένη και τις υπόλοιπες μοναχές. Ρώτησε κάθε μία ξεχωριστά για να πληροφορηθεί όλα όσα αφορούσαν την ζωή, την άσκηση και τα θαύματα του Οσίου. Δυστυχώς οι μοναχές γνώριζαν ελάχιστα για τον Όσιο. Περισσότερα γνώριζαν για το πώς οι πιστοί τιμούσαν το ιερό λείψανο και τα θαύματα. Ο Ανδρέας δίσταζε να γράψει για τις πνευματικές εμπειρίες και τις θεωρητικές αναβάσεις του Οσίου, αρκούμενος σε στοιχεία του βίου του και των θαυμάτων του. Όλα αυτά ο Ανδρέας τα έγραψε με σκοπό την πνευματική διόρθωση όσων θέλουν να ομοιάσουν και να μιμηθούν τον αγγελικό βίο του Παταπίου.

Στο τέλος εύχεται ο Θεός να του δώσει λόγο για να παραδώσει στους πιστούς τα χαρίσματα του Αγίου μετά τον θάνατό του. Συγκεκριμένα το λείψανό του, αν και γήινο, στολισμένο με την αρετή του Οσίου, συγγενεύει με τις άϋλες ουράνιες δυνάμεις παρακινώντας τους συνανθρώπους του να διορθωθούν. Μετά την κοίμηση του Οσίου ο Πατάπιος συνέχισε να επιτελεί θαύματα. Ο Πατάπιος, όσο ζούσε στην γη, εργάστηκε τόσο για τον εαυτό του όσο και για τους συνανθρώπους του. Την ίδια βοήθεια εξακολουθούσε και εξακολουθεί να δίνει και μετά την κοίμησή του.

(Συνέχεια το μέρος Β')

Υποσημειώσεις (μέρος Α')

( 1) Περισσότερες πληροφορίες για τον Ανδρέα Κρήτης βλ. ΘΗΕ Β΄ 674 - 693. Το ρητορικό του έργο στον PG 97, 805 - 1444. Σχετικά με το υμνογραφικό του έργο βλ. Σωφρονίου Ευστρατιάδου , «Ἀνδρέας Κρήτης ὁ Ἱεροσολυμίτης», Νέα Σιών ΚΘ΄ 1934 σσ. 673 - 688 και Λ΄ 1935 σσ. 3-10, 147-153, 209- 217, 269- 283, 321 - 342 και 462. Επίσης Νικολάου Τωμαδάκη, Ἡ Βυζαντινή ὑμνογραφία καὶ ποίησις, σσ. 182 - 210. Κωνσταντίνος Παΐδας, Εισαγωγή στη Βυζαντινή ποίηση, σσ. 210 – 215. Για τους σαράντα κανόνες του Ανδρέα Κρήτης βλ. το έργο του G. Schir ο , Analecta Hymnica Graeca , I - XII , Instituto di Studi Bizantini e Neoellenici. Universita di Roma , Roma 1966-1980. Ύμνοι του Ανδρέα Κρήτης υπάρχουν και στα λειτουργικά βιβλία της Εκκλησίας (Μηναῖα, Εὐχολόγιον, Πεντηκοστάριον, Τριώδιον, κ.α). Παλαιότερα ο Αθ. Παπαδόπουλος - Κεραμεὺς και ο Β. Λαούρδας δημοσίευσαν κείμενα και μελέτες περί του Ανδρέα. Πρβλ. Β. Λαούρδας , στα Κρητικά Χρονικά Ε΄, 1951, σσ. 41-49. Σχετικά με τον Μέγα Κανόνα σπουδαία μελέτη δημοσίευσε ο Παν. Κ. Χρήστου , Ὁ Μέγας Κανὼν Ἀνδρέου τοῦ Κρήτης , Θεσσαλονίκη 1952 (περ. Γρηγόριος Παλαμᾶς) όπου το έργο εξετάζεται θεολογικώς. Διορθώσεις στα τροπάρια του Ανδρέου Κρήτης παρουσίασε ο Εμμ. Α. Πεζόπουλος. Μεταξύ των άλλων μελετών πρέπει να σημειωθούν: Μ. Jugie , Saint Andr é de Cr è te . Tome commémoratif du millénaire de la Bibliothèque Patriarcale d'Alexandrie , Αλεξάνδρεια 1953, σσ. 170-178. Τ h. Nissen, «Diatribe und Consolatio in einer christlichen Predigt des achten Jahrhunderts», Philologus 92 , 1937, σσ. 177-198. T ου ιδίου , «Zum Text der Rede des Andreas von Kreta über die Verg änglichkeit», σσ. 382 - 385. P. Sanz , «Ein Fragment eines neuen Kanon des Andreas von Kreta», JOB 4 (1955) , σσ. 1-11. Ε. Follieri , «Un canone inedito di Andrea di Creta per l' Annunziazione», στο: Collectanea Vaticana in honorem Anselmi M. Card. Albareda, Bibliotheca Apostolica Vaticana , (Studi e testi, 219-220), Citta del Vaticano 1962. M. Arco Magri , «L' inedito Canon de requie di A. Cretese» Helikon 9-10 (1969- 1970) , σσ. 475- 513. R. Maisano , «Un inno inedito di s. Andrea di Creta per la domenica dell Palme», Rivista di Storia e Letteratura Religiosa 6 (1970) , σσ. 519- 572. Θεοδώρου Ξύδη, «Ἀνδρέας ὁ Κρήτης, ὁ πρῶτος κανονογράφος,» Νέα Ἐστία, Ἀθῆναι 1949, σελ. 13. Ν.Β Τωμαδάκη , «Μικρὸν ἀγιορειτικὸν Θεοτοκάριον», ΕΕΒΣ ΛΒ΄ 1963, σσ. 1-25.
(2) « Ὁ (τοῦ Τιμίου Προδρόμου ναὸς) ἐν τῇ μονῇ τῶν Αἰγυπτίων, οὐ μακρὰν τῶν Βλαχερνῶν κείμενος, ἐν ᾧ κατετέθη τὸ λείψανον τοῦ ὁσίου Παταπίου ἐκτίσθη κατὰ τὰ τέλη τῆς Ε΄ ἢ τὰς ἀρχὰς τῆς ΣΤ΄ ἑκατονταετηρίδος·ἴσως ἀπὸ τῆς αὐτόθι τοῦ Παταπίου διαμονῆς ὠνομάσθη τῶν Αἰγυπτίων ἡ μονὴ, διότι ὁ Πατάπιος ἦν ἐκ Θηβῶν τῆς Αἰγύπτου. Μικρῷ πρὸ τῶν μέσων τῆς ΣΤ΄ ἐκατονταετηρίδος ἐσώζετο ὁ ναὸς ἢ μάλλον ἡ μονὴ τῶν Αἰγυπτίων, ἧς ἡγούμενος ἀναφέρεται Κυρίων ἐπί τοῦ Πατριάρχου Μηνᾶ τῷ 536. Ἠγέρθη πρὸ τῆς αὐτοκρατορίας Ζήνωνος παρὰ τὸ ἐπὶ τῆς θαλάσσης τεῖχος τῶν Βλαχερνῶν ». βλ. Μανουήλ. Ιω. Γεδεών , Βυζαντινὸν Ἑορτολόγιον (στο εξής ΒΕ ). Κωνσταντινούπολη 1849, σελ. 51.
(3) βλ. PG 97,1208. c.
(4) βλ. Θ. Δετοράκη , Εισαγωγή στην σπουδή των αγιολογικών κειμένων , Ρέθυμνο 1985, σελ. 24.
(5) βλ. όπως παραπάνω (στο εξής ό. π). σημείωση 3 (στο εξής σημ.) 1212 a.
(6) βλ. ό. π. σημ. 3. 21. 97. 1213 b.
(7) βλ. ό. π. σημ. 3. 97, 1221 a.
(8) βλ. ό. π. σημ. 3. 97, 1221 b.
(9) βλ. ό. π. σημ. 3. 97, 1221 d.
(10) βλ. ό. π. σημ. 3. 97, 1224 d.
(11) βλ. ό. π. σημ. 3. 97, 1224 c.
(12) βλ. ό. π. σημ. 3. 97, 1225 b.
(13) βλ. ό. π. σημ. 3. 97, 1228 a.
(14) βλ. ό. π. σημ. 3. 97, 1228 b.
(15) βλ. ό. π. σημ. 3. 97, 1232 b.
(16) βλ. ό.π.σημ. 3, 97, 1240 a.

*Εκ του ιστολογίου «apostoliki-diakonia.». Επιμέλεια, παρουσίαση ημετέρα.

ΑΓΙΟΣ ΠΑΤΑΠΙΟΣ Ο ΘΑΥΜΑΤΟΥΡΓΟΣ

Τα άφθαρτα λείψανα πάμπολλων αγίων της Εκκλησίας μας μαρτυρούν την παρουσία των ακτίστων ανεργιών του Θεού σ’ αυτούς, οι οποίοι υπήρξαν, με την πίστη τους και την αγία ζωή τους, σκεύη πολύτιμα της θείας χάριτος. Ένας από τους αγίους που αξιώθηκαν της αφθαρσίας είναι και ο άγιος Πατάπιος, του οποίου, το σεπτό σκήνωμα παραμένει άφθορο για χίλια επτακόσια χρόνια!

του Λάμπρου Κ. Σκόντζου, Θεολόγου – Καθηγητού

Γεννήθηκε στην Θήβα της Αιγύπτου και έζησε τον 4ο μ. Χ. αιώνα. Οι γονείς του ήταν πολύ πλούσιοι και πιστοί Χριστιανοί, οι οποίοι ανέθρεψαν και τον μεγάλωσαν με ευσέβεια και βαθιά πίστη στο Θεό. Από μικρό παιδί έδειξε σημάδια αρετών και πνευματικής ωριμότητας.

Ως έφηβος είχε πάρει τη μεγάλη απόφαση να ακολουθήσει το μοναχικό αναχωρητισμό, μιμούμενος τους μεγάλους ασκητές πατέρες της Αιγύπτου, οι οποίοι γινόταν τα πρότυπα για πολλούς Χριστιανούς της εποχής. Άφησε τον κόσμο και αποσύρθηκε σε ερημικό τόπο, όπου διήγε με προσευχή, νηστεία, αγρυπνία και αποκοπή των παθών του.

Σε σύντομο χρόνο είχε αποκτήσει τη φήμη του ώριμου πνευματικά ανθρώπου, στον οποίο κατέφευγαν πολλοί άνθρωποι να ωφεληθούν και να πάρουν την ευλογία του. Να ακούσουν τα ψυχωφελή κηρύγματά του και τις πολύτιμες και σοφές συμβουλές του.

Μετά από καιρό αποφάσισε να μεταβεί στην Κωνσταντινούπολη, μαζί με δύο άλλους ασκητές τον Βάρα και τον Ραβουλά, οι οποίοι ήταν εξίσου ενάρετοι άνθρωποι και αξιώθηκαν και αυτοί της αγιότητας. Αποφάσισαν να ζήσουν έξω από τα τείχη της Βασιλεύουσας. Ο μεν άγιος Βάρας ίδρυσε Μονή προς τιμήν του Αγίου Ιωάννου Προδρόμου, στο σημείο Πέτρα. Ό άγιος Ραβουλάς ασκήτευσε κοντά στην πύλη του Ρωμανού.

Ο άγιος Πατάπιος εγκαταστάθηκε στην περιοχή των Βλαχερνών, στο Ξηρό Όρος, όπου ίδρυσε ονομαστή Μονή, η οποία έμεινε γνωστή ως Μονή των Αιγυπτίων. Η φήμη του διαδόθηκε σε όλη την Πόλη και γι’ αυτό τον ακολούθησαν πολλοί ζηλωτές του μοναχισμού, δημιουργώντας έτσι μια μεγάλη και σπουδαία αδελφότητα. Εκεί κήρυττε με θέρμη και πάθος την ανάγκη της σωτηρίας, η οποία επιτυγχάνεται με την ειλικρινή και εκ βαθέων μετάνοια. Πλήθος κατοίκων της Βασιλεύουσας συνέρρεαν στον άγιο ασκητή να ωφεληθούν από τα πύρινα κηρύγματά του. Χιλιάδες άνθρωποι βρήκαν παρηγοριά και μεταστροφή της ζωής τους στο Χριστό από τα λόγια του Παταπίου.

Στη Μονή αυτή έζησε όλη την υπόλοιπη ζωή του, με άσκηση και διακονία των αδελφών του. Δε γνωρίζουμε πόσα χρόνια έζησε. Επίσης δε γνωρίζουμε το χρόνο της κοίμησής του. Κοιμήθηκε ειρηνικά και τάφηκε στη Μονή του. Μετά την εκταφή του σκηνώματός του διαπιστώθηκε η αφθαρσία του. Μάλιστα συνοδεύτηκε και από την επιτέλεση πολλών θαυμάτων.

Στα 536 καταστράφηκε από άγνωστη αιτία η Μονή. Ο συνασκητής του άγιος Βάρας διέσωσε το σκήνωμα του αγίου Παταπίου, το οποίο μετέφερε στη Μονή του, τη Μονή Πέτρας, όπου έμεινε σε αυτή ως τα χρόνια των Παλαιολόγων. Μάλιστα οι Παλαιολόγοι είχαν θέσει υπό την προστασία τους το τίμιο λείψανο. Μεγάλη τιμή απέδιδε σε αυτό η Αυγούστα Ελένη Παλαιολόγου, σύζυγος του αυτοκράτορα Μανουήλ Β΄ Παλαιολόγου και μητέρα του τελευταίου βυζαντινού αυτοκράτορα Κωνσταντίνου Παλαιολόγου. Παρενθετικά αναφέρουμε πως η Ελένη Παλαιολόγου στα τέλη της ζωής της ασπάσθηκε το μοναχισμό και μας είναι γνωστή ως αγία Υπομονή.

Μετά την πτώση της Βασιλεύουσας και τον ηρωικό θάνατο του Κωνσταντίνου Παλαιολόγου (1453), από τους βάρβαρους Οθωμανούς, όσοι ευγενείς σώθηκαν από τις σφαγές εγκατέλειψαν την Πόλη. Μεταξύ αυτών ήταν και ο ανεψιός της αγίας Υπομονής, Αγγελής Νοταράς, ο οποίος έφυγε για την Ελλάδα. Μαζί του πήρε και το ιερό λείψανο του αγίου Παταπίου, να μην πέσει στα χέρια των αντιχρίστων κατακτητών.

Κατέφυγε στην Κορινθία και έκρυψε τον πολύτιμο θησαυρό του σε μια απόκρημνη πλαγιά των Γερανίων Ορέων, πάνω από το σημερινό Λουτράκι. Το τοποθέτησε βαθιά σε σπήλαιο, όπου το εντοίχισε. Το δε σπήλαιο είχε μεταβάλει σε προσωπικό του ασκητήριο. Αν και μαρτυρίες λένε ότι πέριξ του σπηλαίου υπήρχε ήδη ασκητήριο μοναχών από τον 11ο αιώνα. Αργότερα το ασκητήριο ερήμωσε και ξεχάστηκε η ύπαρξη εκεί του ιερού λειψάνου.

Για τετρακόσια χρόνια το ιερό λείψανο έμεινε κρυμμένο στη σπηλιά, χωρίς να γνωρίζει κανένας την ύπαρξή του. Στα 1904 κάποιος ανακαλύφτηκε τυχαία από λειτουργό ιερέα, που τελούσε τη Θεία Λειτουργία στο σπήλαιο. Μαζί με το άφθορο και ευωδιάζον σκήνωμα του αγίου Παταπίου βρέθηκε και η τίμια κάρα της αγίας Υπομονής.

Όμως δυστυχώς πιστοί κάτοικοι της περιοχής άρχισαν να τεμαχίζουν το ιερό λείψανο και να παίρνουν για φυλακτό κομμάτια του. Ο ευλαβής ιερέας από το Λουτράκι Κωνσταντίνος Σουσάνης, ζήτησε την άδεια του επισκόπου και πήρε στο σπίτι του το λείψανο του αγίου, να το προστατέψει από τους βάνδαλους πιστούς.

Στα 1952 ο ιερέας Νεκτάριος Μαρμαρινός, ίδρυσε πέριξ του σπηλαίου, Ιερά Μονή και φρόντισε την επιστροφή του ιερού λειψάνου στον τόπο της ευρέσεώς του. Η επίσημη ίδρυση της Μονής έγινε την 1η Αυγούστου 1952, από τον τότε Μητροπολίτη Κορινθίας Προκόπιο Τζαβάρα. Πρώτη δε ηγουμένη έγινε η γερόντισσα Συγκλητική. Η αδελφότητα της Μονής φρόντισε τα τελευταία χρόνια να κτιστεί, στον κακοτράχαλο και απόκρημνο τόπο εντυπωσιακό συγκρότημα, του καθολικού, των παρεκκλησίων, κελιών και άλλων χώρων.

Η ιερά Μονή δεσπόζει σήμερα στα νοτιοδυτικά Γεράνια Όρη, 650 μέτρα πάνω από τη θάλασσα και την πασίγνωστη λουτρόπολη του Λουτρακίου. Αποτελείται από σαράντα περίπου μοναχές, οι οποίες επιτελούν ένα σπουδαίο πνευματικό και φιλανθρωπικό έργο. Χιλιάδες είναι οι προσκυνητές, που συρρέουν όλες τις εποχές στην Ιερά Μονή για να δοξάσουν το Θεό, να τιμήσουν τον άγιο Πατάπιο και να προσκυνήσουν το χαριτόβρυτο λείψανό του, το οποίο επιτελεί πάμπολλα θαύματα, σε όσους τον επικαλούνται με πίστη και ευλάβεια. Ιδιαίτερα θεραπεύει τη νόσο του καρκίνου. Η μνήμη του τιμάται στις 8 Δεκεμβρίου. *Εκ του ιστολογίου  «Ακτίνες» της 7.12.2024 πολ. ημ. Επιμέλεια, παρουσίαση ημετέρα.

ΟΣΙΟΣ ΠΑΤΑΠΙΟΣ Ο ΘΑΥΜΑΤΟΥΡΓΟΣ (8 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ)

Ο όσιος Πατάπιος γεννήθηκε από γονείς χριστιανούς στην Θήβα της Αιγύπτου το 380μ.Χ. Ο πατέρας του ήταν ιατρός και φιλόσοφος και άρχοντας της περιοχής. Ήταν απόγονος μιας των μεγαλυτέρων οικογενειών της χώρας εκείνης. Οι ευσεβείς γονείς του τον βάπτισαν και του έδωσαν χριστιανική ανατροφή. Τον διδάξαν με επιμέλεια τα ιερά γράμματα. Εκάλεσαν διδασκάλους από την Αλεξάνδρεια και του έμαθαν όλη την γνώση της εποχής εκείνης.

Όσο μεγάλωνε ο Πατάπιος στην ηλικία, τόσο και πρόκοβε στην αρετή. Γινόταν φιλοσοφιώτερος και κατανοούσε το άστατο των εγκοσμίων πραγμάτων. Εννόησε καλά το «ματαιότης ματαιοτήτων τα πάντα ματαιότης». Συγκινείτο όταν μάθαινε τις διδασκαλίες και τους αγώνες του Πανταίνου, του Κλήμεντος και του Ωριγένους. Οι πρόσφατοι αγώνες του Αγ. Αθανασίου και του Μεγάλου Αντωνίου, του γέμιζαν την ψυχή με σεβασμό και κατάνυξη και ήθελε να τους μιμηθεί. Γι’ αυτό έβγαινε από την πόλη. πήγαινε στους ποληπληθείς αναχωρητές της ερήμου και συζητούσε με αυτούς τα πνευματικά και ψυχωφελή ζητήματα.

Ένα βράδυ, ο νέος Πατάπιος δεν γύρισε στο πατρικό του σπίτι. Οι γονείς του ανησύχησαν. Με λυχνάρια έψαχναν όλη τη νύχτα να τον βρουν. Τον βρήκαν επιτέλους τις πρωινές ώρες στη ρίζα ενός βράχου. Εκεί είχε πέσει ένας νεανίσκος, Αμμούν ονόματι, με την καμήλα του και τραυματίστηκε. Ο νεαρός Πατάπιος (13 ετών τότε), τον συντρόφεψε και τον περιποιόταν. Στο τέλος με την προσευχή του θεράπευσε και έσωσε τον Αμμούν και την καμήλα του.

Χωρίς την βοήθεια του νεαρού Παταπίου θα είχε πεθάνει. Ο μικρός τραυματίας Αμμούν διηγότανε κατόπιν, ότι την νύχτα εκείνη αισθανόταν να τον περιλούζει ένα φως εκτυφλωτικό και ζεστό, καθώς και μία δύναμις να τον επαναφέρει στη ζωή. Ο Αμμούν αργότερα ακολούθησε τον Όσιο σε όλη του τη ζωή. Έγινε πιστός υποτακτικός του. Το γεγονός αυτό μαθεύτηκε στην πόλη και όλοι οι Θηβαίοι τον σέβονταν και τον αγαπούσαν τον Πατάπιο.

Μετά ταύτα ο πατέρας του τον έστειλε στην Αλεξάνδρεια στην περίφημη τότε Κατηχητική Σχολή. Διδάσκαλο του είχε τον σπουδαίο για την σοφία, αρετή και αγιότητα του, Δίδυμο τον Τυφλόν. Σε αυτόν είχε πει ο Μέγας Αντώνιος: Δίδυμε, μη στεναχωρείσαι που δεν έχεις μάτια σωματικά. Τέτοια μάτια έχουν και οι μύγες και τα κουνούπια. Να χαίρεις, που έχεις ανοικτά τα μάτια της ψυχής και βλέπεις τα θεία, τα πνευματικά και ουράνια πράγματα. Όταν τελείωσε τη Σχολή και επέστρεψε στην Θήβα, άκουσε με πολύ λύπη ότι τον προόριζαν να διορισθεί οικονομικός Έπαρχος της περιοχής. Ο Πατάπιος, δεν δέχθηκε αλλά πήρε την ευχή της μητέρας του και έφυγε για την έρημο, να ασκητέψει.

Αυτός, που ήταν ο πλουσιώτερος από τους νέους της πόλεως και που είχε τόσους τίτλους και περγαμηνές τα εγκατέλειψε όλα και προτίμησε τη σκληρή ζωή του ασκητού για να σώσει τη ψυχή του καλλίτερα. Πήγε στη Μονή των Ταβεννησιωτών που ήταν το κέντρο του μοναχισμού της θηβαίδος. Εκεί επιδόθηκε στην άσκηση, στη μελέτη των Αγ. Γραφών, στη μελέτη των βίων, των Αγίων και των συγγραμάτων των προ αυτού Πατέρων. Εκεί παρέμεινε δέκα χρόνια και θαυμαζόταν από όλους. Η φήμη του Οσίου Παταπίου ως σοφού και θαυματουργού, είχε φθάσει σ’ όλη την Αίγυπτο. Τότε, πήγε στη Μονή των Ταβεννησιωτών μια αντιπροσωπεία από την Θήβα με επικεφαλής τον Έπαρχο και του ζήτησαν επιμόνως να έλθει πίσω να χειροτονηθεί Επίσκοπος των Θηβών. Ο ταπεινός όμως Πατάπιος δεν δέχθηκε.

Από παντού ερχόντουσαν προς αυτόν οι μοναχοί και οι λαϊκοί για να ωφεληθούν ψυχικώς από την διδασκαλία του. Για να αποφύγει όμως την υπερηφάνεια και να δοθεί περισσότερο στον θεό, έφυγε από την φημισμένη Μονή των Ταβεννησιωτών και πήγε στα ενδότερα της ερήμου. Εκεί έστησε μια καλύβη και ασκήτευε. Την εποχή εκείνη παρουσιάστηκε στη Θήβα η τρομερή επιδημία της πανώλης η οποία αποδεκάτιζε τους κατοίκους. Οι Θηβαίοι τότε, σκέφθηκαν τον Όσιο Πατάπιο. Στείλανε αντιπροσωπεία και τον προκαλούσαν να έλθει να βοηθήσει τους συμπατριώτες τους στη δύσκολη αυτή περίσταση. Ο Όσιος στην αρχή αρνήθηκε. Δεν ήθελε να πάει ως επίσημος θεραπευτής. Πήγε όμως νύκτα, χωρίς να τον γνωρίσει κανένας και άρχισε το έργο της θεραπείας των ασθενών.

Ξυπόλυτος, με σκεπασμένο το κεφάλι και με τα τριμμένα ράσα του αναχωρητού, έμπαινε άφοβα στα σπίτια των ασθενών και τους θεράπευε από την ασθένεια. Κανένας δεν τον ανεγνώρισε. Όταν σταμάτησε η επιδημία τελείως από την πόλη, ζητούσαν όλοι να βρουν αυτόν τον θαυματουργό μοναχό, αλλά δεν τον βρήκαν. Είχε φύγει απαρατήρητος όπως ήλθε. Όλοι όμως κατάλαβαν, ότι επρόκειτο περί του συμπατριώτου τους Παταπίου. Από τότε όμως που θεράπευσε τους συμπολίτες του, άρχισε ο κόσμος να τον σέβεται και να τον τιμά ως Άγιο. Καθημερινώς, πλήθη μοναχών με τους ηγουμένους τους, έτρεχαν στην καλύβα του για να διδαχθούν και να ωφεληθούν.

Κάποτε αρρώστησε ο Ηγούμενος ενός Μοναστηριού της περιοχής εκείνης, Σεραπίων ονομαζόμενος. Οι μοναχοί τον έφεραν στον Όσιο Πατάπιο και τον παρακαλούσαν να τον κάνει καλά. Ο Όσιος γονάτισε μαζί με τους μοναχούς και παρακάλεσαν τον Παντοδύναμο Χριστό να τον θεραπεύσει. Κατόπιν ο Άγιος έβαλε το χέρι του επάνω στον βαριά άρρωστο Σεραπίωνα και ώ! του θαύματος, ο Ηγούμενος θεραπεύθηκε αμέσως! Αυτό και άλλα θαύματα του Αγίου, όσο και να κρυβόταν, τα μάθαιναν οι άνθρωποι και πηγαίνανε σ’ αυτόν να τους θεραπεύσει και να τους ευλογήσει, Του έφεραν εκεί τόσο τους σωματικώς όσο και τους ψυχικώς ασθενείς με απόλυτη βεβαιότητα ότι θα τους θεραπεύσει. Και όσους είχαν πίστη και μετάνοια τους θεράπευε.

Εν τω μεταξύ, Πατριάρχης Αλεξανδρείας έγινε ο Άγιος Κύριλλος, που ήταν συμμαθητής του Παταπίου στην Αλεξανδρινή Σχολή. Την εποχή όμως εκείνη διετηρείτο ακόμη στην Αίγυπτο το ειδωλολατρικό μαντείο της «Κυράς», στην Άνω Αίγυπτο. Σ’ αυτό έτρεχαν πλήθη ειδωλολατρών για να μάθουν τα μέλλοντα και να θεραπευθούν. Το μαντείο αυτό ήταν ένα πνευματιστικό κέντρο όπου ενεργούσε και λατρεύετο ο Σατανάς. Ο Άγιος Κύριλλος, για να εξαλείψει την εστία αυτή του Σατανά, αποφάσισε να μεταφέρει εκεί τα Άγια Λείψανα των Αγίων Αναργύρων Κύρου και Ιωάννου, καθώς και των παρθενομαρτύρων Θεοκτίστης, Θεοδότης, Ευδοξίας με την μητέρα τους Αθανασία. Ο Πατριάρχης κάλεσε στην Αλεξάνδρεια και τον Όσιο Πατάπιο, ο οποίος έλαβε μέρος στη μεγάλη αυτή λιτανεία της μετακομιδής των Αγίων Λειψάνων.

Στη μεγαλειώδη αυτή λιτανεία έλαβαν μέρος χιλιάδες μοναχών, κληρικών και αμέτρητο πλήθος λαού από όλα τα μέρη της Αιγύπτου. Έπειτα από έξι μέρες έφθασε η πομπή στο χωριό Μένουθι. Εκεί εναπέθεσαν τα αγία λείψανα, τα οποία επετέλεσαν πολλά θαύματα. Από τότε η πόλη και η περιοχή από τα θαύματα του Κύρου και Ιωάννου ονομάσθηκε του Αββά Κύρου ή Αμπού Κυρ, έτσι λέγεται και μέχρι σήμερον. Από τότε το μαντείο του ειδώλου της «Κυράς» λησμονήθηκε, μπροστά στα θαύματα των Αγίων Αναργύρων Κύρου και Ιωάννου.

Στη μεγάλη αυτή λιτανεία δόθηκε ευκαιρία στον Πατριάρχη Κύριλλο και τον Πατάπιο να συζητήσουν τα μεγάλα προβλήματα της Ορθοδοξίας. Κατάλαβαν ότι η Ορθοδοξία παιζόταν στην έδρα της Αυτοκρατορίας την Κωνσταντινούπολη, θα έπρεπε εκεί ο Πατριάρχης να συμβουλεύεται δοκιμασμένους σοφούς κληρικούς. Ο Κύριλλος υπέδειξε στον Άγιο Πατάπιο να αναλάβει αυτός το έργο αυτό, διότι ήταν ο ικανότερος όλων. Ο Όσιος αρνήθηκε. Δεν είμαι κατάλληλος είπε.

Ο Πατάπιος κατόπιν επέστρεψε στην έρημο και συνέχισε την άσκηση του. Τα πλήθη έτρεχαν να ακούσουν τα θεία λόγια του ή για να θεραπευθούν από ανίατες ασθένειες. Κοντά στην καλύβη του εγκαταστάθηκαν οι μαθητές του σε άλλες καλύβες. Γύρω στο 428μ.Χ. ο Όσιος τους άφησε ένα Ηγούμενο και ανεχώρησε για την Κωνσταντινούπολη. Το πλοίο όμως συνάντησε μεγάλη τρικυμία. Όλοι παρακαλούσαν τον θεό να τους σώσει. Τη στιγμή εκείνη αποκόπηκε ένα κατάρτι και κτύπησε τον καπετάνιο. Το πλοίο έμεινε ακυβέρνητο. Οι πάντες τα έχασαν και πανικοβληθήκαν. Τότε ακριβώς ακούστηκε μία φωνή από τη θέση του πηδαλίου που τους έλεγε: Όλοι κατεβείτε στο αμπάρι του πλοίου και οι ναυτικοί να συνεχίσουν τις προσπάθειες τους. Γύρισαν οι άλλοι και είδαν τον καλόγηρο Πατάπιο να κρατάει το πηδάλιο. Η τρικυμία σταμάτησε προτού ξημερώσει. Ο Άγιος τους έσωσε. διαπίστωσαν δε ότι και ο κυβερνήτης τον οποίο νόμιζαν πεθαμένο δεν είχε πάθει ούτε το παραμικρό τραύμα. Ο Άγιος Πατάπιος τους έσωσε!

Ο Σεχνούτι ήταν ένας από το πλήρωμα. Ήταν κωπηλάτης και Αιγύπτιος την καταγωγή. Αυτός είχε αρρωστήσει και ζήτησε από τον συμπατριώτη του Πατάπιο να τον βοηθήσει και να τον θεραπεύσει. Ο Όσιος τον περιποιήθηκε όλη την ημέρα. Το βράδυ όμως τον άφησε σε άλλους για να κάνει αυτός την καθιερωμένη προσευχή. Την νύχτα συνάντησαν μεγάλη θαλασσοταραχή. Έβρεχε πολύ και φυσούσε άγριος άνεμος. Το πλήρωμα και όσοι μπορούσαν από τους επιβάτες να βοηθηθούν αγωνίσθηκαν με όλη τους τη δύναμη. Τον άρρωστο Σεχνούτι δεν τον πρόσεξε κανείς. Ήταν όλοι προσηλωμένοι στην καταιγίδα. Το πρωί όμως είδαν ότι ο Σεχνούτι έλειπε. Τον είχαν αρπάξει τα κύματα. Λυπήθηκαν βεβαίως όλοι και ο ένας έριχνε τις ευθύνες στον άλλο.

Ο Άγιος καθόταν αμίλητος και σκεπτικός. Φαινόταν σαν να μην άκουγε τίποτα για τον Σεχνούτι. Η τρικυμία όμως άρχισε πάλι να δυναμώνει. Ο καπετάνιος απεφάσισε να πλησιάσει την ακτή της Κρήτης να παραμείνουν σε κανένα υπήνεμο μέρος, μέχρις ότου περάσει η τρικυμία. Εκεί θα μπορούσαν να συνέλθουν οι ταξιδιώτες και να επισκευάσουν τα πανιά. Πράγματι, στο βασίλεμα του ήλιου μπήκαν σε ένα κολπίσκο. Όλοι όμως, μόλις βγήκαν από το πλοίο, τα χάσανε! Ο Σεχνούτι που την προηγούμενη νύχτα τον άρπαξαν τα κύματα και ο οποίος τους είπε: Όταν με άρπαξαν τα κύματα βρέθηκα επάνω στη ράχη ενός κήτους.

Αυτό οδηγούμενο από ένα φωτεινό σημείο με έφερε και με απέθεσε στην ακτή του κολπίσκου αυτού, σώο και αβλαβή. Όλοι τότε πήγαν στον Άγιο Πατάπιο, γονάτισαν μπροστά του και του ζήτησαν την ευλογία του. Κατάλαβαν ότι η προσευχή του Αγίου τον έσωσε. Ο Σεχνούτι τον παρακαλούσε να γίνει δια παντός ακόλουθος του και μαθητής του. Ο Όσιος το δέχθηκε. Ο κυβερνήτης του πλοίου ήταν ειδωλολάτρης. Τώρα όμως που είδε τα θαύματα αυτά, ζήτησε από τον Άγιο να τον βαπτίσει χριστιανό. Ο Όσιος, του δίδαξε για τον Χριστό και την χριστιανική πίστη. Στην Κρήτη έμειναν μόνο για λίγες ημέρες. Μόλις καλοσύνεψε ο καιρός, ξεκίνησαν για την Κωνσταντινούπολη αγαπημένοι, σαν να ήταν μία οικογένεια. Εδόξαζαν δε τον θεό για τα θαύματα πού είδαν και για τον Άγιο που ήταν μαζί τους.

Μια μέρα όμως ο κυβερνήτης του πλοίου είπε στον Όσιο: Θα περάσουμε πάτερ από την πατρίδα μου, την Κόρινθο, θέλω να συναντήσω την οικογένεια μου να τους πω ότι έγινα χριστιανός και να μπορέσω να τους κάνω κι αυτούς να βαπτισθούν. Πράγματι, έπειτα από πολλές μέρες ταξίδι φθάσανε στην «αφνειό Κόρινθο». Ο Όσιος επισκέφθηκε τους εκκλησιαστικούς παράγοντες. Εκείνοι τον παρακάλεσαν να παραμείνει για λίγο εκεί. Έτσι, ο Όσιος Πατάπιος βρέθηκε κατά θεία οικονομία στην Κόρινθο, την περιοχή της οποίας επρόκειτο να αγιάσει με την παρουσία του. Ευθύς εξ’ αρχής τράβηξαν την προσοχή του τα απέναντι ευρισκόμενα Γεράνεια όρη. Στους πρόποδες υπήρχε ένα σπήλαιο. Σ’ αυτό κοιμήθηκε όταν πήγαινε για την Πάτρα ο Απόστολος Ανδρέας.

Εκεί το 1345 ο Ιωάννης Κατακουζηνός έκτισε Ναό του Αγίου Ανδρέα. Υπάρχει και σήμερα. Σ’ αυτό το σπήλαιο όταν πήγε ο Άγιος Πατάπιος στην Κόρινθο, υπήρχε μία συνοδεία μοναχών. Ο Άγιος σταμάτησε το ταξίδι του για την Κωνσταντινούπολη και ανέλαβε να τους διδάξει κατά το πρότυπο των Αιγυπτιακών Μοναστηριών την άσκηση και την προσευχή. Ο Όσιος αγαπούσε την ησυχία. Γι’ αυτό ανέβηκε στα Γεράνεια Όρη. Εκεί βρήκε ένα σπήλαιο. Σ’ αυτό κατέφευγαν να σωθούν οι πρώτοι χριστιανοί, κατά τους διωγμούς. Μέσα σ’ αυτό εγκαταστάθηκε ο Όσιος. Επίσης εγκαταστάθηκαν εκεί κοντά και οι επτά συνασκητές και μαθητές του. Σε λίγο ακούστηκε ότι στα Γεράνεια υπάρχει Μοναστική αδελφότης με σοφό και Άγιο Ηγούμενο. Γι’ αυτό συγκεντρώθηκαν και οι άλλοι μοναχοί. Έκτισαν μέσα στο σπήλαιο και ναίδριο. Εκεί λάτρευαν τον θεό και διδάσκοντο από τον Όσιο. Ένα βράδυ, την ώρα που μιλούσε στους μαθητές του είπε: θέλω πατέρες, μετά τον θάνατό μου οπουδήποτε γης κι αν πεθάνω, να μεταφέρετε το λείψανο μου και να το ενταφιάσετε εδώ μέσα στο αγαπημένο μου σπήλαιο των Γερανείων…

Το 435μ.Χ. ο Όσιος Πατάπιος ανεχώρησε από τη σκήτη των Γερανείων και πήγε στην Κωνσταντινούπολη. Μαζί του πήρε και τον μοναχό Σεχνούτι, ο οποίος τον βοηθούσε σε όλες τις μετακινήσεις του. Στην Κωνσταντινούπολη όταν έφθασε, πήγε στο Μοναστήρι των Βλαχερνών ως άγνωστος. Ήθελε να μη τον ξέρουν για να αποφύγει τον έπαινο των ανθρώπων. Εκεί άρχισε την άσκηση. Δεν έδινε καμία σημασία στην τροφή και στα ενδύματα. Σκληραγωγούσε τον εαυτόν του και προσευχόταν πολύ. Ζούσε σαν άσαρκος Άγγελος. Για τούτο ο θεός τον δόξασε και του έδωσε τη δύναμη να κάνει θαύματα…

Ήλθε όμως και ο καιρός να μεταβεί από την πρόσκαιρη ζωή στην αιώνια. Μαζεύτηκαν τότε οι μαθητές του και έκλαιγαν απαρηγόρητα, διότι δεν μπορούσαν να στερηθούν τις χάριτες του Οσίου και έλεγαν: Πάτερ γλυκύτατε, γιατί εγκαταλείπεις ορφανά τα τέκνα σου και πηγαίνεις στην άλλη πατρίδα; Ποιος θα καταπαύσει τη λύπη μας και ποιος θα θεραπεύσει τα τραύματα των ψυχών μας; Ο Όσιος δεν έδειξε καμία δειλία ή φιλοζωία μπροστά στο θάνατο, αλλά τους είπε: Τέκνα μου, μη με αποχαιρετάτε με λύπη και δάκρυα, γιατί μ’ αυτά πολλή βλάβη δίνετε και σε μένα και σ’ εσάς. Αλλά προσευχηθείτε στον θεό για την ψυχή μου και κάνετε παράκληση που θα σας ωφελήσει πολύ. Έτσι σταμάτησε τους θρήνους τους και τους έδωσε και ένα μάθημα περί της αιωνίου μακαριότητος. Έπειτα προσευχήθηκε γι’ αυτούς. Ενώ όμως προσευχόταν, παρέδωσε την αγία του ψυχή στον Κύριο, σε ηλικία 83 ετών. Ήταν το έτος 463μ.Χ. Το Ιερό λείψανο του το ενταφίασαν στο Ναό του Προδρόμου.

Αυτά όμως, που αναφέρονται περί του Αγίου ήταν γνωστά μέχρι των αρχών του αιώνος μας. Στις αρχές όμως του παρόντος αιώνος βρέθηκε το Άγιο λείψανο του στο ασκητήριο των Γερανείων ορέων, που βρίσκεται επάνω από το Λουτράκι και απέναντι από την Κόρινθο στο οποίο είχε ασκητέψει στη ζωή του Ο Άγιος Πατάπιος. Ανεκαλύφθηκε το πάνσεπτο λείψανο του Αγίου άθικτο από το πέρασμα των αιώνων και ευωδιάζον. Το αρχαίο αυτό ασκητήριο άρχισε να ξαναλειτουργεί μετά το 1500μ.Χ., μετά δηλαδή την Άλωση.

Κατά το έτος 1904 λειτουργούσε σ’ αυτό το ασκητήριο ένας ιερεύς, Κωνσταντίνος Σουσάνης ονομαζόμενος. Αυτός ήταν ψηλός και δυσκολευόταν να εκτελεί τα καθήκοντά του. Ήταν χαμηλή η οροφή του σπηλαίου και στενό το ιερό του ναιδρίου. Τότε θέλησε να διανοίξει λίγο χώρο. Ενώ όμως οι εργάτες έσκαβαν στη Δυτική πλευρά του Ναού, έκπληκτοι ανεκάλυψαν κρύπτη μέσα εις την οποία φυλάσσετο άθικτο και αναδίδον ευωδία το ιερό και πάνσεπτο λείψανο του Οσίου Παταπίου. Η ταυτότης του λειψάνου ανεγνωρίσθηκε από μία μεμβράνη δερμάτινη που έγραφε το όνομα του Οσίου. Μετά την εύρεση του λειψάνου, πολλά θαύματα έγιναν και γίνονται μέχρι σήμερα σε εκείνους που προστρέχονται με πίστη.

Το Άγιο Πνεύμα έδωσε χωρίς φειδώ το χάρισμα του θεραπεύειν στον όσιο Πατάπιο, ενόσω ακόμα βρισκόταν στη ζωή, εξαιτίας του πλούτου των αρετών του. Οι συναξαριστές εξιστορούν τέσσερα από αυτά (θεραπεία τυφλού, υδρωπικού, δαιμονιζομένου και καρκινοπαθούς). Φυσικά και άλλα θαύματα τέλεσε ο όσιος Πατάπιος.

Όταν η αγιότητα του οσίου Παταπίου άρχισε να γίνεται γνωστή, ένας νέος τυφλός εκ γενετής πήγε στο ασκητήριο του και τον παρεκάλεσε θερμά, επαναλαμβάνοντας τα λόγια του τυφλού του Ευαγγελίου: Σπλαχνίσου με θέλω να αποκτήσω το φως μου (Μαρκ. 10, 48-51). Ο Όσιος έβλεπε την πίστη του νέου, αλλ' ήθελε και να δοκιμάσει την επίμονη και την εμπιστοσύνη του στη δύναμη του Θεού. Του λέει λοιπόν: Πως ζητάς να κάνω κάτι, το οποίο μόνο ο παντοδύναμος Θεός είναι σε θέση να πράξει, όταν θέλει και σε οποίον πραγματικά πιστεύει;

Ο τυφλός όμως επέμενε και παρακαλούσε βγάζοντας στεντόρειες κραυγές ικεσίας. Και τότε ο Όσιος μας, με πεποίθηση ότι ο Θεός θα ακούσει την προσευχή του, στράφηκε στο νέο και του είπε: «Στο όνομα του Κυρίου μας Ιησού Χριστού, που δίνει ζωή στους νεκρούς και το φως στους τυφλούς..., απόκτησε το φως σου!» Και αμέσως ο τυφλός αντίκρισε χαρούμενος το πολυπόθητο φως, ευχαρίστησε τον άγιο Πατάπιο και έφυγε δοξολογώντας τον Κύριο και Θεό του.

Άλλοτε, κάποιος αξιωματούχος τού Βυζαντίου που έπασχε από υδρωπικία (είχε διογκωμένη υπερβολικά την κοιλιά του) και καταξοδευτεί στους γιατρούς χωρίς αποτέλεσμα, μέσα στην απόγνωσή του, έστρεψε με πίστη την ελπίδα της θεραπείας του στην αγάπη και το έλεος του Θεού, και επικαλέστηκε με θέρμη την προσευχή του Οσίου. Ο οποίος για να τον θεραπεύσει έκανε τρία πράγματα: Προσευχήθηκε με ζέση στον Θεό σταύρωσε τον υδρωπικό δάκρυσε από συμπόνια. Και με τα δάκρυα, που ανέμιξε με λάδι, άλειψε το σώμα του άρρωστου και ζήτησε από τον Κύριο να δώσει τη θεραπεία του, όπως το έκανε και στον ασθενή του Ευαγγελίου (πρβλ.Λουκ. 14,1-6).

Και, ω του θαύματος! «Αμέσως τα εμπόδια των υγρών φραγμάτων της κοιλιάς διαλύθηκαν, οι φυσικοί πόροι έβγαζαν υγρό και αίμα, τα σπλάχνα καθαρίστηκαν και ο ασθενής έγινε τελείως καλά». Και τρίτο μεγάλο θαύμα του Οσίου αναφέρεται στο συναξάρι του, έχει δε σχέση με τη θεραπεία δαιμονιζόμενου νέου. Τον οποίο ο πονηρός είχε καταλάβει και τον περιέφερε άλλοτε γυμνό, άλλοτε τον έσπρωχνε σε γκρεμούς ή τον έριχνε σε βρόμικους λάκκους και τον απειλούσε με οικτρό θάνατο. Μια μέρα, κάτω από την επήρεια των δαιμονικών δυνάμεων, έτρεχε ασυγκράτητος προς τη θάλασσα, αποφασισμένος να πέσει σ' αυτήν και να πνιγεί. Ο ελεήμων όμως Θεός δεν ήθελε το θάνατο του. Και κατά θαυμαστό τρόπο ρύθμισε έτσι τα πράγματα, ώστε ο νέος να συναντηθεί με τον όσιο Πατάπιο. Ο δαιμονισμένος ταράχθηκε, τον αγριοκοίταξε, έβγαζε κραυγές και έτριξε τα δόντια απειλητικά.

Ο Όσιος τον πλησίασε και κάνοντας με το δάχτυλο του το ακαταμάχητο σημείο του τιμίου Σταυρού στον αέρα, επιτίμησε το πονηρό δαιμόνιο, επαναλαμβάνοντας τα λόγια του Σωτήρος Χριστού: «Έξελθε από τον άνθρωπο, ακάθαρτο πνεύμα. Πήγαινε μακριά στις ερημιές. Ο Κύριος, δι' εμού, σε διατάξει...». Και ο δαίμονας, αφού σπάραξε τον νέο, «βγήκε σαν καπνός από το στόμα του και έφυγε καταντροπιασμένος».

Κάποια γυναίκα προσβλήθηκε από την ανίατη ασθένεια τού καρκίνου του μαστού, με αποτέλεσμα να υποφέρει φοβερά, και να μη βρίσκει τη γιατρειά της, αν και κατέφυγε στους πιο γνωστούς ιατρούς. Όταν άκουσε για τη χάρη του Οσίου να θεραπεύει με τη δύναμη του Θεού, έσπευσε κοντά του, γονάτισε μπροστά του και με σπαραγμό και κλάμα τον ικέτευσε: Δούλε του Θεού, θεράπευσε με...

Εκείνος θέλησε πρώτα να διερευνήσει την ψυχική της κατάσταση. Της είπε: Αν έχεις να παρουσιάσεις δυνατή και καθαρή πίστη στον Κύριο και Θεό και την πεποίθηση ότι μπορεί να σε θεραπεύσει, θα γίνεις καλά. Όταν δε η καρκινοπαθής με πόνο και θλίψη του απάντησε: Πιστεύω στον Θεό που τα πάντα γνωρίζει! Θεράπευσέ με δεν αντέχω άλλο τους αβάσταχτους πόνους που φτάνουν μέχρι την καρδιά μου, τότε ο όσιος Πατάπιος σταύρωσε το σημείο που έπασχε και της είπε ότι η πίστη έχει τη δύναμη να νικά τα παθήματα. «Πήγαινε με ειρήνη. Η πάθησή σου θεραπεύτηκε. Γίνε κήρυκας της θεϊκής δύναμης...». Πράγμα που έκανε η πρώην καρκινοπαθής, διαλαλώντας σε όλους τη δύναμη του Θεού και τη χάρη του Άγιου.

Μεταστροφή «καθολικής» που εζήτησε μόνη να λάβει το Ορθόδοξο Βάπτισμα, έπειτα από απώθηση και έλεγχο του Οσίου, καθώς πλησίαζε να προσκυνήσει την ι. Λάρνακα. Το θαύμα τούτο (αυτό το αποκαλύπτουμε εδώ ως επίκαιρο) υπήρξε η αφορμή της μη αρνήσεως αρχικά και τελικά να δεχθούμε την επιμέλεια της παρούσης εκδόσεως, όταν εντελώς απροσδόκητα μας ζητήθηκε μια εκδοτικής και τυπογραφικής φύσεως συμβουλή για την έκδοση της Ι. Ακολουθίας του Οσίου.

Κατά το Πάσχα στο Άγιον Όρος συνομιλούσαμε με γείτονα ευλαβή Γέροντα, ονόματι Μαρτινιανό (Καλύβη «Άγιοι Πάντες», στην Καψάλα, της Ι. Μονής Παντοκράτορος) και ο λόγος κατέληξε περί συγχρόνων θαυμάτων. Γιατί η αφορμή ήταν το διαρκές θαύμα της Ορθόδοξης Πίστεώς μας του Αγίου Φωτός του Παναγίου και Ζωοδόχου Τάφου. Τότε ο Γέροντας Μαρτινιανός μας ανέφερε και το επόμενο πρόσφατο θαύμα του Οσίου Παταπίου, το οποίο παραθέτουμε κατά τη διήγησή του.

Ο Γέροντας είχε συγγενή μετανάστη στη Δ. Γερμανία, από την οποία πριν λίγα χρόνια επέστρεψε ως συνταξιούχος. Ο συγγενής του ονομάζεται Γεώργιος Ζ…… και στη Γερμανία ενυμφεύτηκε Γερμανίδα σύζυγο «καθολική», χωρίς εκείνη να βαπτισθεί πριν με το Ορθόδοξο Βάπτισμα. Ετέλεσαν, βέβαια, γάμο σε Ορθόδοξο Ι. Ναό και τα δύο παιδιά τους τα εβάπτισαν με το Ορθόδοξο Βάπτισμα, αλλ΄η σύζυγος παρέμεινε καθολική, αν και εκκλησιαζόταν και σε Ορθόδοξους Ναούς. Αφού επέστρεψαν στην Ελλάδα, το καλοκαίρι του 1985 πήγαν για παραθερισμό στο Λουτράκι Λορινθίας και από εκεί ανέβηκαν μια μέρα και στη Μονή του Οσίου Παταπίου να προσκυνήσουν τον Όσιο. Πρώτος εισήλθε στο ι. Σπήλαιο ο σύζυγος, ο οποίος και προσκύνησε. Αλλ΄ενώ εισήλθε και η «καθολική» σύζυγος και επλησίασε να προσκυνήσει, ευρέθηκε κάτω λιπόθυμη!

Την έπιασε αμέσως στα χέρια του ο σύζυγος και με τη βοήθεια και άλλων παρευρισκομένων προσκυνητών την έβγαλαν έξω και τη βοηθούσαν να συνέλθει. Αφού συνήλθε, την ερώτησαν τι της συνέβη, κι εκείνη με έκπληξη απάντησε: «Καλά δεν είδατε, δεν ακούσατε; Ο Άγιος με έσπρωξε και μου είπε: «Πώς εσύ, αιρετική, με πλησιάζεις;» Και από τη στιγμή αυτή μόνη της εζήτησε να βαπτισθεί Ορθόδοξη, όπως και έγινε ύστερα από σχετική κατήχησή της στην Ενορία της.

Τώρα πιά ως Ορθόδοξη επισκέπτεται με ευλάβεια το ι. Σπήλαιο του Οσίου και προσκυνεί το ι. Λείψανο με πόθο και ευγνωμοσύνη. Γιατί αφότου έλαβε το Ορθόδοξο Βάπτισμα, αισθάνεται άλλος άνθρωπος! «Όταν προσεύχομαι», μας είπε «αισθάνομαι το Θεό δικό μου, Πατέρα μου, ενώ πριν δεν αισθανόμουν τίποτε. Τώρα ανάβω το καντήλι στο Εικονοστάσι, ετοιμάζω πρόσφορο, μεταλαμβάνω, διαβάζω βίους Αγίων και η ψυχή μου αισθάνεται το Θεό κοντά της. Να, πώς να σας το πω; Κάτι πολύ διαφορετικό από πριν, μια βεβαιότητα ότι είμαι κοντά στο Θεό. Και αυτό το οφείλω στον Άγιο Πατάπιο, που τον ευχαριστώ».

Ονομάζομαι Φ.M., είμαι μητέρα δύο παιδιών και με το γράμμα αυτό καταθέτω το θαύμα του Οσίου Παταπίου στην κόρη μου. Ήμουν έγκυος στον 5ο μήνα, όταν οι γιατροί διέγνωσαν ‘συγγενή διαφραγματοκήλη’[1] στο έμβρυο, μια σοβαρή, όπως μου είπαν ανωμαλία, με σπάνιες πιθανότητες επιβίωσης μετά την γέννα. Εξαιτίας της υπήρχαν και πολλές πιθανότητες να υπάρχει και νοητική καθυστέρηση (σύνδρομο down). Κάνω και επειγόντως αμνιοπαρακέντηση μιας και η εγκυμοσύνη μου ήταν ήδη προχωρημένη και οι απαντήσεις θα έβγαιναν σε 2 εβδομάδες.

To σόκ ήταν μεγάλο και η στεναχώρια μου απερίγραπτη αφού παλαιότερες διαγνώσεις γιατρών ότι θα δυσκολευτώ να αποκτήσω παιδιά, με έκαναν να δίνω μεγάλη σημασία στην ζωή ενός παιδιού και να μην θέλω να ακούω για έκτρωση. Χαρακτηριστικό είναι ότι τότε βρέθηκαν πολλοί που με παρότρυναν να «ρίξω» το παιδί για να αποφύγω την σχεδόν βέβαιη ταλαιπωρία που προδιαγράφονταν. Περιμένοντας τις απαντήσεις έκλαιγα και παρακαλούσα θερμά τον Θεό, να μην υπάρχει τουλάχιστον το σύνδρομο και αναγκαστώ να σκοτώσω το παιδί μου, αλλά αν είναι αυτό το θέλημά Του, να μου το πάρει Αυτός μόλις γεννηθεί. Πάντα είχα βαθιά μέσα μου εμπιστοσύνη στο θέλημά Του, όποιο και αν ήταν αυτό…

Δύο μέρες πριν πάρω τις απαντήσεις, ήταν ανήμερα της γιορτής του Οσίου Παταπίου, 8/12/94, όταν η ευσεβής μητέρα μου, μου είπε ότι το προηγούμενο βράδυ άκουσε στον ύπνο της «Είμαι ο Πατάπιος, γιατί κλαίτε, το κεφαλάκι του παιδιού δεν έχει τίποτα!!!». Μέχρι εκείνη την στιγμή δεν γνώριζα καν ότι υπήρχε ο Όσιος Πατάπιος. Και όμως αισθάνθηκα σαν να μου έδιναν την απάντηση για το «κεφαλάκι» του παιδιού μου. Ξαφνικά ήμουν σίγουρη ότι είχαμε έναν προστάτη…και αποφάσισα ότι και να μου έλεγαν εγώ το παιδί μου θα το κρατούσα...

Το ίδιο βράδυ η μικρή κόρη της αδελφής μου, 8 χρονών τότε, είχε ξυπνήσει στον ύπνο της ταραγμένη και είπε ότι είδε στον ύπνο της, ότι περπατούσε με ένα κοριτσάκι με μακρυά μαύρα μαλλιά (έτσι είναι η κόρη μου), και ανέβαιναν λίγα σκαλάκια, πριν μπούνε σε μία σπηλιά άσπρη απέξω…σαν σπιτάκι εσκιμώων, όπως την περιέγραψε. Εκεί το κοριτσάκι σηκώνει το χεράκι του και της δείχνει της ανηψιάς μου ένα γυάλινο κουτί στο βάθος και της λέει «να ο Παπούλης μου»!!! Αυτό το μάθαμε πολύ αργότερα γιατί η αδελφή μου μην γνωρίζοντας τίποτα και αυτή για τον Άγιο, δεν έδωσε σημασία αφού δεν μπορούσε να το εξηγήσει.

Μετά από δυό μέρες μας τηλεφώνησαν για τις απαντήσεις των εξετάσεων και μας είπαν: «Μην ανησυχείτε για το κεφαλάκι του, έχετε ένα υγιέστατο κοριτσάκι». Τότε ήταν και που έμαθα το φύλο του παιδιού. Το πρώτο θαύμα είχε γίνει. Βλέπετε ο Άγιος είχε πει «το κεφαλάκι δεν έχει τίποτα» και όχι το παιδί είναι καλά, και υπήρχε και η ‘διαφραγματοκήλη’… Έτσι κύλησαν οι εβδομάδες, μέσα σε πολύ προσευχή και πίστη και πλησίαζε ο καιρός της γέννας. Λίγο πριν μπω στον μήνα μου, ο γιατρός μου από κάποιο «περίεργο ένστικτο», όπως αργότερα ο ίδιος μου εξομολογήθηκε, εκτάκτως με καλεί στο μαιευτήριο για να με κοιτάξει. Τότε διαπιστώνει ότι βρισκόμουν σε αρχικό στάδιο σηψαμίας και αν περνούσαν δύο μέρες ακόμη, κινδύνευα και εγώ και το παιδί.

Και δεν έφτανε μόνο αυτό, στο τελευταίο διάστημα είχα παρουσιάσει έντονο πρόβλημα φλεβίτιδας στα πόδια μου και κινδύνευα από ακατάσχετη αιμορραγία κατά την γέννα. Έτσι κάνω άμεσα εξετάσεις για καισαρική, όμως ούτε αυτές βγαίνουν καλές. Επειγόντως όμως έπρεπε να γεννήσω, δεν είχα μπει καν στο μήνα μου, δεν είχα προλάβει να βρω γιατρούς για το παιδί – αν ζούσε – δεν γίνονταν καισαρική, ένας φυσιολογικός τοκετός δύσκολος μπορεί να μου έφερνε ακατάσχετη αιμορραγία, ή το παιδί να «έσκαγε» αν ζοριζόταν πολύ, αφού λόγω του προβλήματός του (δεν είχε καθόλου σχηματισμένο τον ένα πνεύμονα) δεν θα μπορούσε να αναπνεύσει…Όλα κρέμονταν σε μια κλωστή…

Ζήτησα από την μαία να κάνει αεροβάπτισμα στο παιδί μόλις γεννηθεί, αφού οι πιθανότητες να επιζήσει ήταν ελάχιστες, και το μόνο που μου έμενε μέσα στους πόνους μου ήταν να προσεύχομαι.. Τελικά, δόξα τω Θεώ, όλα πήγαν καλά κατά την γέννα, αν και ο γιατρός μου, όπως χαρακτηριστικά αργότερα μας είπε, έχασε δέκα χρόνια τότε απ΄την ζωή του!!! Το παιδί γεννήθηκε, πράγματι δεν μπορούσε να αναπνεύσει, διασωληνώθηκε και διακομίσθηκε αμέσως στο Παίδων «Αγλαία Κυριακού», όπου είχαν ειδοποιηθεί για την σοβαρότητα της κατάστασης. Γίνονται την ίδια μέρα εξετάσεις προ-εγχειρητικές, όπου διαπιστώνεται ότι η κλινική του κατάσταση δεν είναι καθόλου καλή.

Μην έχοντας τίποτα να χάσουν, το ίδιο απόγευμα αποφασίζουν να το χειρουργήσουν. Η επέμβαση υπερβολικά δύσκολη, κρατάει πολλές ώρες. Οι γιατροί κάνουν απεγνωσμένες προσπάθειες να αντέξει το χειρουργείο, και τελικά μπαίνει στην εντατική, με ελάχιστες πιθανότητες επιβίωσης. Η κατάσταση του παιδιού μου είναι πολύ κρίσιμη μα και πολύ επώδυνη. Το εικονισματάκι του Αγίου είναι πάνω απ΄το κρεββατάκι του… Περνούν 12 μέρες, το παιδί στην ίδια κατάσταση, διασωληνωμένο, και οι γιατροί να δίνουν ένα συνεχή αγώνα να το κρατήσουν στην ζωή και τότε το βράδυ παθαίνει την χειρότερη επιπλοκή που φοβόντουσαν οι γιατροί. «Πνευμοθώρακας». Ο μοναδικός πνεύμονας που είχε το παιδί, κουράζεται και «σπάει». Μας ειδοποιούν να πάμε, γιατί το παιδί σβήνει… Εκείνο το βράδυ δίνουν την μεγαλύτερη μάχη. Μετρούν λεπτά ζωής… όπως μας λένε και εγώ απ΄έξω απ΄την εντατική προσεύχομαι πιο έντονα από κάθε άλλη φορά. Ξέρω ότι είναι η ύστατη μάχη.

Τελικά τα ξημερώματα οι προσπάθειες σταματούν. Το παιδί τα έχει καταφέρει. Ούτε οι ίδιοι γιατροί δεν το πιστεύουν. Δεν θα ξεχάσω ποτέ την γιατρό εκείνη που το παρακολουθούσε σε όλη την πορεία του, να μου λέει χαρακτηριστικά «Το κοριτσάκι σας έχει τον Άγιό του», κοιτάζοντας με νόημα το εικονάκι πάνω στο κρεβατάκι του. Από την στιγμή εκείνη η κατάστασή του βελτιώνεται θεαματικά. Σε 10 μέρες από τότε βγαίνει απ΄την εντατική και πάμε σπίτι μας!!! Μας ενημερώνουν πως αν όλα πάνε καλά θα πρέπει περίπου μετά από τρία χρόνια να κάνει δεύτερη διορθωτική επέμβαση για να ταχτοποιηθεί πλήρως και ενώ οι γιατροί μας προειδοποιούσαν για μια δύσκολη μετεγχειρητική περίοδο, με πολλές πιθανές επιπλοκές μέχρι και ένα χρόνο μετά, η κόρη μου αναρρώνει τελείως χωρίς να παρουσιάσει τίποτα.

Μετά από λίγους μήνες, μόλις συνήλθε τελείως, ρωτήσαμε που υπάρχει ο «Άγιος» για να πάμε να τον ευχαριστήσουμε, Τότε μάθαμε και για το μοναστήρι του στο Λουτράκι και πήγαμε όλοι οικογενειακώς. Εκεί η μικρή μου ανηψιά, που σας προανέφερα, ήταν και αυτή μαζί μας τότε, μόλις αντίκρυσε το Σπήλαιο γυρνάει και μας λέει ότι αυτό ήταν που είχε δει στον ύπνο της. Τότε ήταν και που συνειδητοποιήσαμε τι σήμαινε το όνειρο εκείνο. Το ‘μελαχρινό μου κοριτσάκι’ είχε έρθει στον Παπούλη του να τον ευχαριστήσει. Σε ηλικία τριών χρονών γίνεται και η δεύτερη διορθωτική επέμβαση και όλα πάνε καλά. Έχουν περάσει από τότε δέκα πέντε χρόνια, η κόρη μου δεν παρουσίασε κανένα σχετιζόμενο πρόβλημα, είναι υγιέστατη και μόνο τα σημάδια των επεμβάσεων στο σώμα της μας θυμίζουν τι πέρασε…

Από τότε ο Όσιος Πατάπιος είναι ο προστάτης της οικογενείας μας και μας έχει βοηθήσει και σε άλλες δύσκολες στιγμές που ζητήσαμε την βοήθειά του. Κοιτάζοντας πίσω συνειδητοποιώ πόση δύναμη και ελπίδα μου είχε δώσει τότε η πίστη μου σε Αυτόν να αντέξω ψυχολογικά την δύσκολη αυτή περιπέτεια. Δοξασμένο το όνομα του Θεού και του Αγίου του Παταπίου, που μου χάρισε το πολυτιμότερο δώρο της ζωής μου, το παιδί μου.

[1] Σημείωση : Η «Συγγενής Διαφραγματοκήλη» είναι μια πολύ σπάνια ανωμαλία κατά την οποία το διάφραγμα που χωρίζει τον θώρακα από την κοιλιά δεν υπάρχει. Στην περίπτωση της κόρης μου τα έντερα πέρασαν στην θέση του αριστερού πνεύμονα, σπρώχνοντας την καρδιά προς το κέντρο και μη αφήνοντας καθόλου χώρο να αναπτυχθεί ο πνεύμονας. Κατά την πρώτη επέμβαση οι γιατροί άδειασαν την περιοχή του πνεύμονα, βάζοντας τα έντερα σε ένα τεχνητό σακούλι από δέρμα που έφτιαξαν στο πλάι για να τα κρατήσει, μιας που η κοιλιά δεν είχε αναπτυχθεί. Μετά από τρία χρόνια, ο πνεύμονας είχε σχεδόν πλήρως αναπτυχθεί (!!!), και με την δεύτερη διορθωτική επέμβαση, τα έντερα τοποθετήθηκαν στην θέση τους στην κοιλιά, που περίμεναν μέχρι τότε να αναπτυχθεί.

*Πηγή: (Περιοδικό «Μοναχική Έκφραση»), Αρμενιστής, (Απόσπασμα από «Βίος και θαύματα του οσίου πατρός Παταπίου του θαυματουργού», έκδοση της Ιεράς Μονής Λουτρακίου), Άγια Μετέωρα, Ορθόδοξος Συναξαριστής.